Hoge Raad: geen concernvrijstelling overdrachtsbelasting bij vastgoedfonds-aandelen van B.V. Een besloten vennootschap uit een internationaal financieel concern nam op 15 april 2021 alle aandelen over in een Nederlandse B.V. die vastgoed bezat. Die overname gebeurde bij de liquidatie van een vastgoedfonds waarin beleggers units hadden gekocht. Over zulke verkrijgingen is overdrachtsbelasting verschuldigd. De vennootschap betaalde dat bedrag op aangifte, maar vond dat ze er niet voor hoefde te betalen en maakte bezwaar.
De vennootschap beriep zich op de zogeheten concernvrijstelling. Die geldt als de verkrijgende en de vervreemdende vennootschap tot hetzelfde concern behoren. In de structuur stond een Zwitserse beheerder, Funds AG, die juridisch eigenaar was van alle aandelen in twee houdstermaatschappijen. De ene houdstermaatschappij bezat de aandelen in de Nederlandse B.V. die werd overgenomen, de andere de aandelen in de overnemende vennootschap. De fondsen zelf hadden geen rechtspersoonlijkheid. Beleggers die units kochten, kregen een vordering op Funds AG ter waarde van hun evenredige deel in de activa en inkomsten van het fonds. Geen enkele belegger had 90 procent of meer van de units.
Het Gerechtshof Den Haag oordeelde in het voordeel van de vennootschap. Volgens het hof vertegenwoordigen aandelen van één soort het gehele belang in een vennootschap, zowel juridisch als economisch. Omdat alle betrokken vennootschappen maar één soort aandelen hadden, hoorden ze volgens het hof samen met Funds AG bij één concern. Dat de waardeontwikkeling van het vastgoed via het fondsrendement naar de beleggers ging, veranderde daar volgens het hof niets aan. De vrijstelling was daarom van toepassing. De staatssecretaris van Financiën ging in cassatie.
De Hoge Raad geeft de staatssecretaris gelijk. Voor een concern in de zin van de regeling is vereist dat de moedervennootschap het gehele of nagenoeg gehele economische belang heeft bij de aandelen in haar dochters. Wie juridisch eigenaar van de aandelen is, speelt daarbij geen rol. Een moedervennootschap heeft dat economische belang alleen als zij het gehele of nagenoeg gehele risico van waardeverandering en tenietgaan van de aandelen draagt en de opbrengsten ervan geheel of nagenoeg geheel geniet. Het hof ging dus uit van een onjuiste rechtsopvatting door te stellen dat bij één soort aandelen het economische belang vanzelf bij de aandeelhouder ligt.
De Hoge Raad deed de zaak zelf af. Op grond van de feiten die het hof had vastgesteld en waartegen niemand opkwam, dragen de fondsparticipanten in betekenende mate het risico van waardeverandering van de aandelen en genieten zij in betekenende mate de opbrengsten. Het belang bij de aandelen berust daarom niet geheel of nagenoeg geheel bij Funds AG. De betrokken vennootschappen vormen dus geen concern. Met een concern met een van de beleggers lukt het ook niet, omdat niemand van hen 90 procent of meer van de units houdt.
Ook het recente arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie in de zaak Nova Iberomoldes brengt geen verandering. Volgens de Hoge Raad blijkt uit de stukken niet dat hier verrichtingen hebben plaatsgevonden waarover een Europese richtlijn het heffen van indirecte belasting verbiedt.
De Hoge Raad verklaart het cassatieberoep gegrond en vernietigt de uitspraken van zowel het hof als de rechtbank. Het beroep tegen de uitspraak van de inspecteur verklaart hij alsnog ongegrond, zodat de op aangifte voldane overdrachtsbelasting verschuldigd blijft. Er volgt geen proceskostenveroordeling.
Hoge Raad · 6 november 2026
Bestuursrecht; Belastingrecht Rechter laat Eagle LNG zustervennootschap AMS IP oproepen in reconventie in geschil over Bahama's-systemen In het geschil tussen het Groningse AMS (Automooring Solutions) en het Amerikaanse Eagle LNG over afgeleverde afmeersystemen in de Bahama's mag Eagle LNG een tweede vennootschap uit de AMS-groep, AMS IP, in de procedure betrekken. Dat heeft de rechtbank Rotterdam beslist in een tussenvonnis in een incident, een zijprocedure binnen de hoofdzaak.
De zaak draait om een vaststellingsovereenkomst die partijen in januari 2024 sloten. AMS vordert in de hoofdzaak dat Eagle LNG de laatste tranche van € 276.750,00 laat vrijgeven uit een escrow, een rekening waarop een derde geld bewaart tot aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Daarnaast eist AMS wettelijke handelsrente en € 3.158,75 aan buitengerechtelijke incassokosten. Volgens AMS is de installatie in de Bahama's afgerond en zijn de systemen op 18 mei 2024 in gebruik genomen. Eagle LNG betwist dat en stelt dat de systemen ondeugdelijk zijn en dat de commissioning, het in bedrijf stellen van de installatie, niet is voltooid. Zelf eist Eagle LNG in reconventie een schadevergoeding van USD 29.461.179,44.
In het incident wilde Eagle LNG AMS IP als extra partij in de reconventie betrekken, op grond van artikel 118 Rv. AMS IP is een zustervennootschap van AMS en houdt de intellectuele eigendomsrechten. Ook zij is partij bij de vaststellingsovereenkomst. Eagle LNG stelt dat AMS IP haar verplichtingen niet nakomt, onder meer het beschikbaar stellen van software en IE-rechten, en dat levering van werkende systemen daarvan afhangt.
AMS verzette zich daartegen. Zij wees erop dat het arrest van de Hoge Raad van 20 maart 2020, waarop Eagle LNG zich beroept, speelde in een zaak over de vennoten van een vennootschap onder firma en volgens haar niet verder reikt. De rechtbank ziet geen reden om de rechtsregel uit dat arrest zo eng uit te leggen. In literatuur en lagere rechtspraak bestaat volgens de rechtbank geen eensgezindheid, en recente uitspraken geven artikel 118 Rv juist een ruimere strekking. Doorslaggevend vindt de rechtbank dat een beperkte toepassing niet past bij een doelmatige procesvoering.
Vervolgens toetst de rechtbank of de vorderingen samenhangen en of de proceseconomie met behandeling in één procedure is gediend. Beide vragen beantwoordt zij bevestigend. In conventie en in reconventie, ook tegen AMS IP, gaat het om de vraag of de vaststellingsovereenkomst is nagekomen. Dat daarbij andere verplichtingen spelen, verandert dat niet. Het alternatief is een aparte procedure tegen AMS IP met een verzoek tot voeging, en dat kost tijd en geld. De vertraging door de oproeping is volgens de rechtbank betrekkelijk klein. Het argument van AMS dat AMS IP alleen is opgericht om IE-rechten te houden en niet bij het werk betrokken was, hoort bij de beoordeling van de hoofdzaak en kan in het incident niet worden beantwoord.
De rechtbank stelt Eagle LNG daarom in de gelegenheid om AMS IP op te roepen tegen 9 december 2026 en verwijst de zaak naar de rol van die datum. De proceskosten in het incident worden gecompenseerd, zodat iedere partij de eigen kosten draagt. De hoofdzaak gaat verder met een conclusie van antwoord in reconventie van AMS en AMS IP, waarna op 9 februari 2027 een mondelinge behandeling volgt.
Rechtbank Rotterdam · 11 november 2026
Civiel Recht; Burgerlijk Procesrecht Rechter wijst eis van krakers af om aansluiting op drinkwater van Dunea Vier bewoners van een gekraakt huis in Den Haag zaten zonder water. De dienstkraan, de afsluiter in de stoep voor de woning, was in mei 2024 door drinkwaterbedrijf Dunea dichtgedraaid wegens leegstand. Een van de krakers eiste in kort geding, een spoedprocedure bij de voorzieningenrechter, dat Dunea de woning weer aansluit op het drinkwaternet en daar water levert tegen gangbare consumententarieven.
De man beriep zich op het mensenrecht op drinkwater en op artikel 8 van de Drinkwaterwet, dat een drinkwaterbedrijf verplicht een aanbod te doen voor aansluiting en levering. Ook wees hij erop dat Dunea een dag na de dagvaarding van 19 oktober 2026 de aansluitleidingen van de hoofdleiding had losgekoppeld en de dienstkraan had afgedopt.
De voorzieningenrechter van de rechtbank Den Haag volgde hem niet. Uit de verdragsartikelen over een behoorlijke levensstandaard en gezondheid volgt volgens de rechter niet dat een drinkwaterbedrijf iedereen in alle gevallen toegang tot drinkwater moet geven; voorwaarden en beperkingen zijn toegestaan. Het arrest van het hof Den Haag van 19 maart 2024, waar de man naar verwees, ging over afsluiting van huishoudens met minderjarige kinderen. Dat is een andere situatie, want kinderen worden extra beschermd door bepalingen met directe werking, en ook voor hen geldt geen algemeen afsluitverbod.
Ook artikel 8 van de Drinkwaterwet helpt de man niet. Uit de parlementaire geschiedenis blijkt dat drinkwaterbedrijven in hun algemene voorwaarden gevallen mogen benoemen waarin zij niet aansluiten of leveren. Volgens de voorwaarden van Dunea moet de aanvrager instaan voor het akkoord van de eigenaar, en mag Dunea daarvan een schriftelijke verklaring verlangen. Woningstichting Haag Wonen, de eigenaar, had die toestemming niet gegeven. Zij had Dunea in juli 2026 juist gevraagd de watermeter te verwijderen, omdat de woning gesloopt zou worden.
De rechter woog ook mee dat de bewoners op 28 augustus 2026 zelf de dienstkraan hadden opengedraaid en water afnamen zonder Dunea daarvan te laten weten. Nadat Dunea de kraan weer had afgesloten, draaiden zij hem nog een of twee keer open. Pas toen Dunea er op 25 september 2026 een slot op zette, vroegen zij een aansluiting aan. Dat verschilt van krakers die een paar weken wachten voordat zij een aansluiting aanvragen.
De timing van het afkoppelen op 20 oktober 2026 maakt dat niet anders. Dunea legde onweersproken uit dat de opdracht al eerder was uitgezet en dat haar monteurs sinds 18 september 2026 de aansluitingen van veel panden in de buurt ontmantelden. Dat was nodig om te voorkomen dat water uit dode leidingdelen terugloopt in het net en de waterkwaliteit schaadt. Herstel van de aansluiting kost nu geld, en de man heeft die situatie volgens de rechter zelf in de hand gewerkt. Zijn beroep op onredelijk bezwarende algemene voorwaarden strandde, omdat die zijn gebaseerd op het model van de brancheorganisatie Vewin.
De voorzieningenrechter wees alle vorderingen af en veroordeelde de man in de proceskosten van € 2.101, te betalen binnen veertien dagen, vermeerderd met € 98 bij niet tijdige betaling en met wettelijke rente.
Rechtbank Den Haag · 9 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Kantonrechter wijst ontruiming toe van overlastgevende huurder na inbraak bij buurvrouw Een huurder uit Almere die al jaren overlast veroorzaakt voor zijn buren, moet zijn woning uit. Woningstichting GoedeStede vorderde in kort geding ontruiming van de woning. De kantonrechter van de rechtbank Midden-Nederland wees die vordering toe, maar gaf de man een maand om te vertrekken in plaats van de gevraagde zeven dagen.
De man huurt sinds 9 januari 2004 een woning van GoedeStede. Sinds 26 april 2023 staat hij onder curatele wegens zijn lichamelijke en geestelijke toestand. De woningstichting kreeg al lange tijd klachten over zijn gedrag: overlast door alcohol en drugs, agressief en intimiderend gedrag, geluidsoverlast, scheldpartijen, discriminatie, vervuiling van de woning en ongewenste aanloop van derden. In 2015 en in 2019 sloot GoedeStede met hem aanvullende afspraken, elke keer als laatste kans. De meldingen bleven daarna binnenkomen.
De zaak escaleerde op 9 juli 2026. Volgens de bestuurlijke rapportage van de politie trapte de man herhaaldelijk tegen de voordeur van zijn buurvrouw, gooide hij voorwerpen tegen haar woning en uitte hij discriminerende uitlatingen, ziekteverwensingen en homofobe beledigingen. Met een baksteen vernielde hij een ruit en ging hij de woning binnen. Daar werden bloedsporen en een ravage aangetroffen. Hij kreeg een gedragsaanwijzing: hij mag geen contact met de bewoonster opnemen of zoeken. De buurvrouw verblijft nog steeds tijdelijk elders, omdat zij niet meer naar haar eigen woning durft. De politie telde op naam van de man 46 registraties en 77 geregistreerde delicten, en 24 registraties die direct met zijn woonadres te maken hebben in de periode juli 2021 tot en met juli 2026.
Omdat ontruiming in kort geding vaak onomkeerbaar is, geldt een strenge toets. Het moet in hoge mate waarschijnlijk zijn dat de rechter in een gewone procedure de huurovereenkomst ontbindt en de ontruiming toewijst. De kantonrechter vond dat hier het geval. Volgens de politie gaat het om een langdurig en structureel patroon, waarvan de inbraak van 9 juli 2026 geen op zichzelf staand incident is. Een huurder moet zich als een goed huurder gedragen, en dat deed hij niet. Daarbij woog mee dat de overlast bleef doorgaan ondanks twee laatste kansen en de opgelegde gedragsaanwijzingen.
De curator voerde de medische problemen van de man en zijn woonbelang aan. De kantonrechter begreep dat de situatie daardoor mede wordt veroorzaakt en dat ontruiming voor hem ingrijpend is. Ook dat het door een recent toegewezen zorgmachtiging, met verplichte medicatie, nu iets beter lijkt te gaan, veranderde dat niet. De belangen van GoedeStede, haar andere huurders en de omwonenden wegen volgens de rechter zwaarder. Van de woningstichting kan niet worden gevergd dat zij een lange bodemprocedure afwacht.
De curator van de man moet binnen een maand na betekening van het vonnis de woning ontruimen, de sleutels aan GoedeStede afgeven en de woning niet opnieuw betrekken. Zij moet ook de proceskosten van € 1.011,94 betalen, met wettelijke rente als dat niet binnen veertien dagen na betekening gebeurt. De veroordelingen zijn uitvoerbaar bij voorraad, dus GoedeStede hoeft een eventueel hoger beroep niet af te wachten.
Rechtbank Midden-Nederland · 11 november 2026
Civiel Recht Hoge Raad vernietigt boete van € 250.000 voor verboden grondverkoop: hof matigde niet onder aflossing Een B.V. kocht in 2011 van de gemeente Peel en Maas een stuk grond om duurzame woningen te bouwen volgens het 'cradle-to-cradle'-principe. De koopprijs was € 455.000. In de koopovereenkomst stond dat de koper zijn rechten en plichten niet mocht overdragen zonder schriftelijke toestemming van de gemeente. Wie dat toch deed, verbeurde een boete van € 250.000.
Het oorspronkelijke bouwplan bleek niet levensvatbaar. Met toestemming van de gemeente verkocht de B.V. twee percelen aan derden. Over de resterende ruim 1.300 vierkante meter grond schreef zij in 2018 aan de gemeente dat een lokale ondernemer daar nieuwbouwwoningen wilde realiseren, en zij vroeg om toestemming voor de overdracht. In juli 2018 mailde zij dat zij ervan uitging dat er geen bezwaren waren als de gemeente niets meer van zich liet horen. Een schriftelijke toestemming kwam er niet. Toch droeg de B.V. de grond op 23 november 2018 over aan een projectontwikkelaar, voor € 195.000 exclusief btw. Direct daarna werd de B.V. ontbonden. De opbrengst kwam terecht bij de beheermaatschappij die bestuurder van de B.V. was.
De gemeente stapte naar de rechter tegen die beheermaatschappij en tegen de drie bestuurders daarvan. Zij vorderde € 250.000 schadevergoeding, gelijk aan de contractuele boete. Volgens de gemeente had de beheermaatschappij onrechtmatig gehandeld door actief te bewerkstelligen dat de B.V. haar verplichtingen niet nakwam. De aansprakelijkheid van de bestuurders baseerde zij op een wetsartikel over aansprakelijkheid voor onrechtmatige daden van bestuurders van rechtspersonen. De rechtbank Limburg wees de vordering toe tot € 195.000. Het gerechtshof 's-Hertogenbosch kende in 2025 het volledige bedrag van € 250.000 toe.
In cassatie bij de Hoge Raad voerden de beheermaatschappij en de bestuurders onder meer aan dat het hof de boete had moeten matigen. De wet geeft de rechter de mogelijkheid een afgesproken boete te verlagen als de billijkheid dat klaarblijkelijk eist. Het hof had matiging afgewezen. Het woog daarbij mee dat de beheermaatschappij onrechtmatig jegens de gemeente had gehandeld door de schuld die de B.V. aan haar had, af te lossen.
Daarmee ging het hof volgens de Hoge Raad de fout in. De boete is afgesproken tussen de gemeente en de B.V., en alleen die verhouding is van belang bij de vraag of de boete moet worden gematigd. De rechtsverhouding tussen de beheermaatschappij en de gemeente, en een eventuele wettelijke schadeplicht van de beheermaatschappij, speelt bij die beoordeling geen rol. Het hof had dat onderscheid niet gemaakt. De overige klachten van het middel konden niet tot cassatie leiden; de Hoge Raad hoefde dat niet verder te motiveren.
De Hoge Raad vernietigt het arrest van het hof 's-Hertogenbosch van 18 maart 2025 en verwijst de zaak naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, dat de zaak opnieuw moet behandelen. De gemeente moet de kosten van de cassatieprocedure betalen: € 8.627,40 aan verschotten en € 2.600 voor salaris, met wettelijke rente als zij niet binnen veertien dagen betaalt.
Hoge Raad · 6 november 2026
Civiel Recht; Ondernemingsrecht