Voorzieningenrechter wijst verzoek om eigen kamer voor Oekraïense ontheemde met PTSS af Een Oekraïense man die in Purmerend wordt opgevangen, wilde niet langer een kamer delen met onbekenden. Hij heeft posttraumatische stressklachten (PTSS) en voelt zich bij het slapen naast een vreemde bedreigd. Daarom vroeg hij de gemeente om zijn situatie opnieuw te bekijken, op grond van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne. Hij wilde dat er geen nieuwe kamergenoot bij hem kwam, of dat hij kon samenwonen met zijn echtgenote, met wie hij onlangs is getrouwd. Zij is ook als ontheemde in Nederland en heeft een eigen opvangplek.
Op 25 augustus 2026 diende de man zijn aanvraag in, met een verklaring van PsyQ, een instelling voor geestelijke gezondheidszorg. Een dag later liep het mis met zijn toenmalige kamergenoot. De man zei zich niet veilig te voelen en vreesde dat het fysiek zou escaleren. De gemeente haalde de kamergenoot direct uit de kamer, maar wees de verzoeken af: samen met zijn partner wonen kon niet, en een kamer helemaal alleen op die locatie ook niet. De man maakte bezwaar. Bij brief van 10 september 2026 wees het college de verzoeken nogmaals af. Daarbij bood het hem een kamer voor hemzelf aan op een andere opvanglocatie. Hij moest daar uiterlijk 11 september voor 12 uur op reageren. Omdat de uitkomst van de bezwaarprocedure te lang duurt, vroeg hij de voorzieningenrechter om een spoedmaatregel, een voorlopige voorziening.
De voorzieningenrechter nam een spoedeisend belang aan, mede vanwege de reactietermijn van het aanbod. De rechter woog de belangen van beide kanten af. Het oordeel is voorlopig en bindt de rechtbank in een eventuele beroepsprocedure niet.
Het aanbod van de gemeente betreft een unit voor drie personen met een eigen, afsluitbare slaapkamer voor de man. Het college zei dat dit aanbod nog openstaat, ook al is de reactietermijn verstreken. Volgens de rechter is niet aangetoond dat die kamer geen fatsoenlijk onderkomen is volgens de Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming en artikel 5 van de regeling. Ook is niet gebleken dat de opvang op die locatie zijn klachten zal verergeren. PsyQ schreef in een tweede verklaring dat het delen van een slaapkamer voor hem zeer moeilijk is. Bij een woonunit is dat ook moeizaam, maar daar kan hij een veilige plek opzoeken. Daaruit leidt de rechter af dat een afsluitbare eigen slaapkamer voorlopig voldoende rekening houdt met zijn bijzondere opvangbehoeften. Bovendien komt op zijn huidige kamer plek vrij voor drie personen als hij verhuist. Gezien de hoge druk op de opvang mag de gemeente dat zwaar laten wegen.
Over samenwonen met zijn echtgenote oordeelde de rechter dat de gemeente het belang van gezinshereniging erkent. Er is volgens het college nu geen plek voor het stel samen, en op zijn huidige locatie zijn de kamers gescheiden voor mannen en vrouwen. De vraag naar opvangplekken blijft hoog en elke beschikbare plek moet gevuld worden. De rechter zag niet dat de gemeente daarmee in strijd handelt met de regeling of met algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Dat het besluit volgens de man onvoldoende is gemotiveerd, leidt niet tot een ander oordeel, omdat het college de motivering in de bezwaarprocedure kan aanvullen.
De voorzieningenrechter van de rechtbank Noord-Holland wijst het verzoek om voorlopige voorziening af. Er komt geen vergoeding van het griffierecht en geen proceskostenveroordeling. Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.
Rechtbank Noord-Holland · 13 oktober 2026
Bestuursrecht Toeslagengedupeerden zonder procesbelang: restschuld Rabobank bestaat niet meer, hoger beroep afgewezen Een stel dat gedupeerd is door de kinderopvangtoeslagaffaire, had in 2010 twee leningen bij de Rabobank van € 556.000 en € 6.500, gedekt door een hypotheek op hun woonhuis en een pandrecht op een levensverzekering. De Rabobank zegde de relatie later op, omdat zij twijfelde aan de juistheid van gegevens die het stel had verstrekt, onder meer door verschillen tussen belastingaangiften en verklaringen. Het huis werd executoriaal verkocht. Een civiel vonnis van de rechtbank Oost-Brabant van 23 augustus 2017 oordeelde dat de bank de relatie mocht opzeggen. Er bleef een restschuld van € 580.114,60 over.
Het stel vroeg de minister van Financiën die schuld over te nemen op grond van de Wet hersteloperatie toeslagen (Wht). Sociale Banken Nederland wees dat namens de minister op 23 mei 2023 gedeeltelijk af, omdat de schuld zou voortkomen uit een onrechtmatige daad. Het bezwaar werd op 6 november 2023 ongegrond verklaard. De rechtbank Oost-Brabant verklaarde het beroep op 18 maart 2025 ongegrond. Volgens de rechtbank volgde uit het onherroepelijke vonnis van 2017 dat het stel wisselend had verklaard en bij herhaling weigerde opheldering te geven, zodat de schuld het gevolg was van een onrechtmatige daad die de Wht uitsluit. Ook het beroep op de hardheidsclausule faalde, omdat het stel niet had onderbouwd welke acute problemen er waren.
In hoger beroep vroeg de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State na de zitting aan beide partijen wat het stel nog met de procedure kon bereiken. Uit de antwoorden blijkt dat alle schuldeisers op 10 januari 2024 akkoord gingen met een minnelijke regeling: tegen betaling van € 17.500 werd de rest kwijtgescholden en de Rabobank sloot het dossier. Wel staan er nog twee registraties bij het BKR, zichtbaar tot januari 2029, waardoor het stel geen hypotheek kan krijgen.
Omdat de schuld niet meer bestaat, kan het stel met deze procedure over schuldovername niets meer bereiken. Het heeft daarom geen procesbelang. Voor verwijdering van de BKR-registraties moet het stel naar de civiele rechter, wat het volgens eigen zeggen ook heeft gedaan. De Afdeling verklaart het hoger beroep niet-ontvankelijk. De uitspraak van de rechtbank blijft daardoor in stand. De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 30 september 2026
Bestuursrecht Rechter legt minister opnieuw dwangsom op voor trage visumbeslissing Twee mensen die samen een aanvraag hadden ingediend voor een machtiging tot voorlopig verblijf, een soort visum dat toegang tot Nederland regelt voordat iemand hier een verblijfsvergunning kan aanvragen, wachtten al langere tijd tevergeefs op een beslissing van de minister van Asiel en Migratie. Nadat de rechtbank de minister eerder al eens had opgedragen om binnen twee weken te beslissen, en die termijn opnieuw werd overschreden, stapten zij voor de tweede keer naar de rechter. De rechtbank Den Haag stelde hen in het gelijk en verbond er ditmaal een dwangsom aan.
Omdat het om een tweede, opvolgend beroep tegen dezelfde te trage besluitvorming ging, hoefde er geen nieuwe formele waarschuwing aan de minister te worden gestuurd voordat de zaak aan de rechter kon worden voorgelegd. Vaststond dat de minister de eerder opgelegde termijn van twee weken niet had gehaald, waardoor het beroep zonder verdere discussie gegrond was.
De rechtbank stelde vast dat het dossier van de aanvragers mogelijk nog niet compleet was: de minister moest de ingediende documenten nog beoordelen, overwoog een verzoek om aanvullende informatie te sturen, of wachtte nog op een reactie daarop. Normaal gesproken zou de minister in zo'n geval acht weken de tijd krijgen om alsnog te beslissen. Omdat het hier echter om een opvolgend beroep ging en de eerder gestelde termijn en het tijdsverloop sindsdien moesten meewegen, koos de rechtbank voor een kortere termijn van vier weken.
Voor de hoogte van de dwangsom volgde de rechtbank een recente landelijke aanbeveling van het overleg van bestuursrechters, bedoeld om dit soort beslissingen tussen rechtbanken meer op elkaar af te stemmen. Op basis daarvan bepaalde de rechtbank een dwangsom van € 50 per dag dat de minister de nieuwe termijn overschrijdt, met een maximum van € 15.000.
Omdat de aanvragers hadden gevraagd om vrijstelling van het griffierecht, de kosten die normaal voor het starten van een rechtszaak moeten worden betaald, wees de rechtbank dat verzoek toe: zij hoefden dit bedrag niet te betalen.
De rechtbank verklaarde het beroep gegrond en droeg de minister op binnen vier weken na deze uitspraak alsnog een besluit te nemen op de aanvraag, op straffe van een dwangsom van € 50 per dag met een maximum van € 15.000. De minister moet de aanvragers bovendien € 467 aan proceskosten vergoeden.
Rechtbank Den Haag · 4 september 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht Rechtbank halveert boete voor matrassenrecycler na illegale arbeid: € 85.500 wordt € 43.605 Op 29 maart 2023 troffen inspecteurs van de Nederlandse arbeidsinspectie bij een matrassenrecycler in Utrecht tien mensen aan die matrassen aan het recyclen waren. Uit het onderzoek dat volgde bleek dat in één week dertien vreemdelingen voor het bedrijf werkten zonder dat daarvoor een tewerkstellingsvergunning of gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid was afgegeven. Twaalf van hen waren Nigeriaans en door een keten van uitzendbureaus bij het bedrijf terechtgekomen. De dertiende, een Sri Lankees, kwam via een ander uitzendbureau. Tien van de dertien vreemdelingen waren daarnaast niet vastgelegd met een kopie van hun identiteitsbewijs, wat bij inlenen via een keten van werkgevers wel moet.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid legde het bedrijf een boete van € 85.500 op wegens overtreding van de Wet arbeid vreemdelingen. Daarvan was € 78.000 bedoeld voor het laten werken van dertien vreemdelingen zonder vergunning (13 keer € 6.000) en € 7.500 voor het niet bewaren van identiteitsbewijzen (10 keer € 750). De minister ging daarbij uit van grove schuld bij de eerste overtreding. Het bedrijf maakte bezwaar, maar de minister hield de boete in stand. Daarop ging het bedrijf in beroep bij de rechtbank.
Het bedrijf betwistte allereerst dat een van de vreemdelingen zonder vergunning had gewerkt. Hij zou een taakstraf hebben uitgevoerd, en dat is geen arbeid in de zin van de wet. De rechtbank wees dat af. De minister had aangetoond dat de man geen vergunning en geen verblijfsrecht had, en ook het Centraal Justitieel Incassobureau, dat taakstraffen registreert, bevestigde dat er geen taakstraf werd uitgevoerd. Een beweging van de man zelf, zonder een stuk waaruit de taakstraf blijkt, was niet genoeg.
Ook het betoog dat er geen sprake was van grove schuld sneuvelde. Het bedrijf had gesteld dat het alleen mensen uit de Europese Unie wilde inzetten en erop mocht vertrouwen dat de uitzendbureaus de papieren controleerden. Maar uit het boeterapport bleek dat bij geen van de vreemdelingen vóór aanvang van het werk was gecontroleerd of zij in Nederland mochten werken. Een werkinstructie voor de naleving van de wet kwam pas na de controle. De rechtbank oordeelde dat een werkgever zelf moet onderzoeken of iemand mag werken en niet mag vertrouwen op een uitzendbureau, en dat het ontbreken van elke eigen controle ernstig nalatig is. Ook de stelling dat het bedrijf zich had vergist over verblijfsdocumenten uit Malta of Italië haalde niets uit: wie niet controleert, kan ook geen denkfout maken. Het beroep op een andere zaak waarin de minister de boete wel had gematigd, slaagde evenmin. Die matiging was volgens de minister een fout, en het gelijkheidsbeginsel verplicht niet om fouten te herhalen.
Twee punten kreeg het bedrijf wel gelijk. Ten eerste had de rechtbank oog voor de cumulatie van overtredingen: bij twaalf vreemdelingen ging het steeds om dezelfde fout van dezelfde leidinggevende, bij dezelfde uitlener. Voor die twaalf boetes matigde de rechtbank met 10%. Voor de dertiende vreemdeling gold dat niet, omdat die via een ander uitzendbureau kwam.
Ten tweede oordeelde de rechtbank dat het boetenormbedrag in dit geval onevenredig uitpakte. De Beleidsregel kent voor rechtspersonen een normbedrag van € 8.000 en voor eenmanszaken € 4.000. Dat er geen onderscheid wordt gemaakt naar de grootte van de onderneming is op zichzelf niet onredelijk, omdat elke overtreding hetzelfde voordeel oplevert en onderscheid tot concurrentievervalsing zou kunnen leiden. Maar in de keten zat een uitzendbureau dat als eenmanszaak met 100 medewerkers slechts € 4.000 per overtreding kreeg opgelegd, terwijl het bedrijf van eiseres met acht vaste medewerkers het dubbele moest betalen voor dezelfde overtreding. Voor de twaalf vreemdelingen uit die keten stelde de rechtbank het normbedrag daarom zelf op € 4.000 en kwam met 75% voor grove schuld op € 3.000 per persoon.
Andere argumenten van het bedrijf haalden niets uit. De getroffen maatregelen na de controle, zoals een nieuwe werkinstructie, bleken onvoldoende aangetoond: het was onduidelijk of ze ook werden toegepast. Het tijdsverloop tussen de laatste onderzoekshandeling en het boeterapport bleef binnen zes maanden, en dat tussen het boeterapport en het besluit gaf geen reden tot matiging, omdat het bedrijf er niet door was benadeeld en de minister het over de langere termijn had geïnformeerd. Wel had de procedure langer dan de redelijke termijn van twee jaar geduurd, met ongeveer vier maanden. Daarvoor matigde de rechtbank de totale boete met 5%.
De rechtbank verklaarde het beroep gegrond, vernietigde de beslissing op bezwaar en herriep het boetebesluit voor zover het de hoogte betrof. Zelf stelde zij de totale boete vast op € 43.605, ongeveer de helft van het oorspronkelijke bedrag. De minister moet bovendien de proceskosten van het bedrijf vergoeden tot € 3.935 en het griffierecht van € 385 terugbetalen.
Rechtbank Gelderland · 16 oktober 2026
Bestuursrecht; Bestuursprocesrecht Rechter verklaart beroep Libanese asielzoeker over trage beslissing niet-ontvankelijk Een asielzoeker die op 17 juni 2024 een asielaanvraag indiende, ging naar de rechter omdat de minister van Asiel en Migratie naar zijn mening te lang deed over een beslissing. De rechtbank Den Haag verklaarde dit beroep niet-ontvankelijk.
De reden voor de vertraging lag bij een speciale maatregel van de minister: het zogeheten besluit- en vertrekmoratorium voor vreemdelingen uit Libanon. Zo'n moratorium is een tijdelijke pauzeknop op asielbeslissingen voor mensen uit een bepaald land, bedoeld voor situaties waarin de toestand daar zo onzeker is dat de minister geen weloverwogen besluit kan nemen. Dit moratorium voor Libanon gold van 19 november 2024 tot en met 18 november 2025.
De kernvraag in deze zaak was hoe dat moratorium precies moet worden uitgelegd. De wet spreekt van het 'verlengen' van de beslistermijn met een jaar, en de minister hanteerde die uitleg ook zo: de beslistermijn zou simpelweg met een jaar zijn opgeschoven. De rechtbank volgde die uitleg niet. Volgens de rechtbank moet het woord 'verlengen' in dit verband worden gelezen als 'opschorten': de beslistermijn wordt tijdelijk stilgezet en loopt pas weer verder zodra het moratorium is afgelopen. De rechtbank baseerde dit op de onderliggende Europese regel waarop de Nederlandse wet is gebaseerd, die in de Engelse tekst spreekt van 'postpone', en op het doel van een moratorium: zodra de onzekere situatie in het land van herkomst voorbij is, kan de minister weer normaal beslissen.
Deze uitleg werkte in dit geval in het nadeel van de asielzoeker. Zijn aanvraag werd op 25 januari 2025 in behandeling genomen, tijdens de geldigheid van het moratorium. Volgens de rechtbank ging de beslistermijn van zes maanden daardoor pas lopen vanaf 19 november 2025, het moment waarop het moratorium afliep. Dat betekent dat de minister uiterlijk op 19 mei 2026 een besluit had moeten nemen.
De asielzoeker had de minister echter al op 23 december 2025 in gebreke gesteld, een formele waarschuwing die nodig is voordat iemand een rechtszaak kan beginnen tegen een te trage overheid. Op dat moment was de beslistermijn van de minister nog helemaal niet verstreken. Omdat deze ingebrekestelling te vroeg kwam, voldeed het latere beroep niet aan de wettelijke vereisten voor een beroep tegen het niet tijdig beslissen.
De rechtbank verklaarde het beroep daarom niet-ontvankelijk, wat betekent dat de zaak niet inhoudelijk werd beoordeeld. Voor een proceskostenvergoeding zag de rechtbank geen aanleiding.
Rechtbank Den Haag · 4 september 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht