Rechter dwingt weduwe tot hypotheek voor stiefkinderen na erfenisruzie Na het overlijden van een man in 2025 kwamen zijn drie kinderen en zijn weduwe in een conflict over de afwikkeling van de erfenis. Partijen waren het eens dat de wettelijke verdeling van toepassing is. Dat betekent dat de weduwe de nalatenschap in handen kreeg, terwijl de kinderen een geldvordering op haar hebben die niet direct opeisbaar is. Samen met een geadopteerde dochter van de weduwe zijn er vijf erfgenamen.
In juni 2026 sloten de kinderen en de weduwe een vaststellingsovereenkomst. Daarin legden zij vast hoe hoog de vordering van de kinderen is, hoe die wordt betaald, dat er een hypotheekrecht ten gunste van de kinderen komt op de woning van de weduwe, en hoe het zit met de erfbelasting. De notaris maakte een concept hypotheekakte op. De weduwe weigerde die te ondertekenen, omdat zij het niet eens was met de inhoud.
De kinderen stapten naar de voorzieningenrechter van de rechtbank Limburg, zittingsplaats Roermond. Zij vroegen de weduwe te veroordelen om binnen zeven dagen mee te werken aan het vestigen van het hypotheekrecht. Zij wilden ook dat het vonnis haar handtekening zou vervangen als zij bleef weigeren. Een deel van die vordering, namelijk dat het vonnis haar medewerking in het geheel zou vervangen, trokken zij tijdens de zitting in. Een van de kinderen woont in België, maar de voorzieningenrechter bleef bevoegd omdat de weduwe in Nederland woont.
Op de zitting bleek dat de weduwe zich liet bijstaan door haar belastingadviseur, die ook als tolk optrad omdat zij de Nederlandse taal onvoldoende beheerst. De pleitnota die de adviseur voor haar had gemaakt, wees de voorzieningenrechter als processtuk af. In deze procedure kan een partij alleen in persoon of via een advocaat optreden, niet via een gemachtigde die geen advocaat is.
De inhoud van de hypotheekakte bleek uiteindelijk het enige geschilpunt. Tijdens de zitting kwamen partijen overeen dat de weduwe geen bezwaar meer had als twee passages werden aangepast. Beide gaan over het verhuren van de woning. In de akte wordt vastgelegd dat het verhuren van het onderpand is toegestaan en niet wordt gezien als het in gebruik of genot afstaan dat de akte verbiedt. De voorzieningenrechter volgde deze afspraak.
Over de proceskosten oordeelde de rechter dat hij geen reden zag om af te wijken van het uitgangspunt dat in familiezaken de kosten worden gecompenseerd. De kinderen hadden gevraagd om vergoeding van de werkelijke kosten van € 5.318,55, maar dat wees hij af.
De voorzieningenrechter veroordeelde de weduwe om binnen zeven dagen na betekening van het vonnis volledige medewerking te verlenen aan het vestigen van het hypotheekrecht, volgens de aangepaste concept hypotheekakte. Dat betekent dat zij bij de notaris moet verschijnen en de akte moet ondertekenen. Doet zij dat niet, dan treedt het vonnis in de plaats van haar wilsverklaring en handtekening in de akte. Iedere partij draagt de eigen proceskosten en het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad.
Rechtbank Limburg · 6 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Raad van State: Kadaster handelde terecht, vrouw krijgt wel schadevergoeding Een vrouw is een van zeven erfgenamen van onroerend goed waarop volgens een ingeschreven verklaring van erfrecht voor de helft een recht van vruchtgebruik rustte. De bewaarder van het kadaster en de openbare registers verwerkte die verklaring in de Basisregistratie Kadaster, waardoor voor elke erfgenaam een deel van de eigendom als bezwaard met vruchtgebruik werd geregistreerd. De vrouw vond dat onjuist, omdat het vruchtgebruik volgens haar al was geëindigd. De bewaarder liet weten alleen af te kunnen gaan op wat in een notariële akte of rechterlijke uitspraak staat, en niet zelf te kunnen beoordelen of het vruchtgebruik nog bestond. Terwijl haar bezwaar tegen de registratie liep, liet de vrouw zelf een nieuwe notariële akte opstellen waarmee het vruchtgebruik alsnog werd doorgehaald.
De rechtbank Limburg verklaarde het beroep van de vrouw op 17 december 2024 niet-ontvankelijk. Volgens de rechtbank had zij geen belang meer bij een uitspraak, omdat haar doel, het laten doorhalen van het vruchtgebruik, inmiddels was bereikt. Ook het verzoek om schadevergoeding wegens de lange duur van de procedure wees de rechtbank af: vanaf het moment dat de registratie in maart 2023 werd doorgehaald, was er volgens de rechtbank geen spanning en frustratie meer. De vrouw ging tegen deze uitspraak in hoger beroep bij de Raad van State.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelt dat de rechtbank het beroep ten onrechte niet-ontvankelijk heeft verklaard. De vrouw had de kosten voor de notariële akte namelijk niet hoeven maken als haar bezwaar tegen de eerdere registratie meteen gegrond was verklaard. Omdat die kosten dus samenhangen met het besluit van de bewaarder, had zij nog steeds belang bij een inhoudelijk oordeel over de rechtmatigheid daarvan.
Ook over de schadevergoeding oordeelt de Afdeling anders dan de rechtbank. De redelijke termijn voor de procedure was met bijna zeven maanden overschreden, en bij zo'n overschrijding wordt spanning en frustratie in beginsel verondersteld. Dat de registratie tussentijds is aangepast, betekent niet automatisch dat die spanning verdween: de vrouw liet de akte juist opstellen omdat de bewaarder weigerde de registratie zelf aan te passen en de rechtbank had laten weten dat de behandeling van de zaak nog anderhalf jaar zou duren. Zij wilde alsnog laten toetsen of de bewaarder haar bezwaar terecht ongegrond had verklaard. De Afdeling kent daarom een schadevergoeding toe van € 500 voor elk half jaar dat de redelijke termijn is overschreden, in totaal € 1.000, te betalen door de Staat der Nederlanden.
Over de kern van de zaak, de vraag of de bewaarder de registratie had moeten aanpassen op basis van het standpunt van de vrouw dat het vruchtgebruik al was geëindigd, oordeelt de Afdeling in het voordeel van de bewaarder. De bewaarder heeft bij het bijhouden van de kadastrale registratie een lijdelijke rol: hij hoeft niet zelf te onderzoeken of een ingeschreven akte inhoudelijk klopt, maar mag afgaan op wat daarin staat. Omdat de ingeschreven verklaring van erfrecht op dat moment nog van een vruchtgebruik uitging, hoefde de bewaarder daar niet van af te wijken zonder een nieuwe notariële akte of rechterlijke uitspraak.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State verklaart het hoger beroep gegrond en vernietigt de uitspraak van de rechtbank Limburg. Zelf beoordelend verklaart zij het beroep tegen het besluit van de bewaarder van 16 juni 2022 ongegrond, maar wijst zij het verzoek om schadevergoeding wegens de trage procedure alsnog toe: de Staat der Nederlanden moet € 1.000 aan de vrouw betalen, en de bewaarder moet haar proceskosten voor het hoger beroep en het griffierecht vergoeden.
Raad van State · 26 augustus 2026
Bestuursrecht Kantonrechter stelt bewind in over vrouw met dementie ondanks levenstestament Een vrouw met dementie woont sinds 30 januari 2025 in de gesloten afdeling van een zorginstelling. Haar geldzaken en zorgzaken lagen op papier in vertrouwde handen: in een levenstestament uit april 2024 had zij een algemene volmacht gegeven aan haar dochter. Mocht die wegvallen, dan zou de echtgenoot van haar dochter het overnemen. De dochter overleed in juni 2026, waarna de schoonzoon formeel de gevolmachtigde werd.
In de praktijk bleek dat niet te werken. Twee familieleden van de vrouw vroegen de kantonrechter in Eindhoven om een bewind in te stellen, waarbij een bewindvoerder de financiën van de vrouw beheert. Zij vertelden dat de schoonzoon de vrouw al lange tijd niet meer heeft bezocht en niet reageert op e-mails, telefoontjes of berichten van de instelling. Daardoor heeft de zorginstelling geen vast aanspreekpunt voor financiële en zorgvragen, terwijl een wettelijk vertegenwoordiger nodig is. Ook zou de vrouw schulden hebben, waaronder een zorgverzekeringspremie bij CZ die al lang onbetaald zou zijn.
De schoonzoon was op de zitting van 20 oktober 2026 niet aanwezig, ook al was hij op zijn laatst bekende adres behoorlijk opgeroepen en had hij niets laten weten. De vrouw zelf werd via een beeldbelverbinding gehoord, met haar begeleidster erbij. Zij kon niet aangeven wat zij van het verzoek vond of wie haar belangen moest behartigen.
De kantonrechter benadrukt dat een levenstestament in beginsel gerespecteerd moet worden. Wie zo'n document opstelt, wil juist voorkomen dat een rechter een beschermingsmaatregel zoals bewind oplegt of dat een ander dan de gekozen persoon de belangen behartigt. De rechter treedt daarom terughoudend op. Alleen bij bijzondere omstandigheden, waarbij het levenstestament te weinig bescherming biedt of niet meer in het belang van de betrokkene is, kan daarvan worden afgeweken.
Volgens de kantonrechter zijn die omstandigheden hier aanwezig. Er zijn aanwijzingen dat de schoonzoon zijn taak als gevolmachtigde niet zorgvuldig en niet in het belang van de vrouw uitvoert. Door haar lichamelijke of geestelijke toestand kan de vrouw haar vermogensrechtelijke belangen onvoldoende zelf behartigen. Ook kan zij op dit moment de rekening en verantwoording van een bewindvoerder niet beoordelen en geen toestemming geven voor bepaalde handelingen van de bewindvoerder.
De kantonrechter stelt daarom met ingang van de dag na verzending van de beschikking een bewind in over de goederen van de vrouw en benoemt de door verzoekers voorgestelde bewindvoerder, omdat daartegen geen bezwaar bestond. De bewindvoerder mag voor de aanvangswerkzaamheden en de kosten van het bewind de vaste tarieven uit de Regeling beloning curatoren, bewindvoerders en mentoren ten laste van het vermogen van de vrouw brengen. De jaarbeloning is inclusief onkostenvergoeding.
Rechtbank Oost-Brabant · 27 oktober 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Rechtbank wijst claim van € 567.608 af en laat man ruim € 72.000 betalen na ontruiming woning Een man die zijn leven lang in het ouderlijk huis in de buurt van Utrecht woonde, wilde geld zien van de erfgenamen van zijn overleden zus. Het huis was eerst van zijn ouders en kwam uiteindelijk bij zijn zus terecht. Volgens de man waren er afspraken gemaakt dat hij ten minste € 150.000 zou krijgen als het huis werd verkocht of geleverd aan een ander. Daarnaast wilde hij € 417.608 terug, omdat hij zelf in het huis had geïnvesteerd. Hij had onder meer een tuinhuis, een serre en een werkplaats met berging op het erf laten bouwen. Om zijn claims veilig te stellen liet hij op 26 januari 2026 beslag leggen op de woning.
De rechtbank Midden-Nederland oordeelt dat de man zijn verhaal niet heeft onderbouwd. Voor de € 150.000 verwees hij naar een kort geding uit 2006, waarin de voorzieningenrechter had overwogen dat zijn zus en broer verklaarden dat zo'n vergoeding was afgesproken. De rechtbank hecht daar geen waarde aan. Een kort geding levert maar een voorlopig oordeel op, de overweging werd bovendien 'ten overvloede' gegeven en het geschil ging toen over iets anders, namelijk of de man de woning moest verlaten. Afspraken op papier zijn er niet, terwijl de afspraak uit 1996 over het gebruik van het huis wel schriftelijk is vastgelegd. Ook in de administratie van de overleden zus is niets gevonden dat op een extra afspraak wijst.
Ook de claim van € 417.608 sneuvelt. Voor ongerechtvaardigde verrijking moet het huis meer waard zijn geworden door de investeringen, en daar heeft de man niets over gesteld, bijvoorbeeld met een taxatierapport. De erfgenamen brachten juist een keuringsrapport en een offerte van een saneringsbedrijf in, waaruit blijkt dat de toevoegingen de waarde van het huis verlagen. Dat hem het huis ooit zou zijn beloofd, blijkt nergens uit. Wanprestatie vereist een overeenkomst, en die is er volgens de rechtbank niet. De man zei zelf dat hij ervan uitging altijd te mogen blijven wonen, wat eerder op vertrouwen lijkt te berusten dan op afspraken.
De erfgenamen kregen in hun tegenvorderingen grotendeels gelijk. De man had na een kort geding van 27 november 2024 meer dan twaalf maanden om het huis te verlaten, maar deed dat niet. Het huis werd op 29 januari 2026 met de sterke arm ontruimd. Hij moet de ontruimingskosten van € 2.193,79 betalen en € 1.000 voor het verwijderen van achtergelaten spullen. Zijn verwijt dat zijn vorige advocaat ten onrechte niet in hoger beroep ging tegen dat kortgedingvonnis, wijst de rechtbank af: niets wijst erop dat hij daartoe opdracht gaf. Ook moet hij € 69.450 betalen voor herstel en sanering van het huis, waar onder meer olieopslagtanks stonden en de elektriciteit en installaties niet werkten. Dat bedrag was onderbouwd met het keuringsrapport en de man betwistte het zelf niet.
De erfgenamen wilden ook de spullen terug die de man uit het huis zou hebben meegenomen, of anders € 10.000. Dat wijst de rechtbank af. Wie een zaak terugvordert, moet aantonen eigenaar te zijn, en foto's van lege plekken in het huis zijn daarvoor onvoldoende. Het bedrag van € 10.000 was niet onderbouwd.
Het beslag op de woning is volgens de rechtbank ten onrechte gelegd, omdat de man geen vorderingen heeft. De erfgenamen konden het huis door het beslag niet verkopen en hadden daardoor extra kosten. De rechtbank heft het beslag op en wijst een schadevergoeding toe van € 1.625,52 per maand vanaf 26 januari 2026 tot de datum van het vonnis. De man betwistte dat bedrag niet.
De rechtbank wijst alle vorderingen van de man af en veroordeelt hem in de proceskosten van de erfgenamen, in totaal € 10.397 in conventie en € 3.871 in reconventie. Naast de ontruimings- en verwijderingskosten en de herstelkosten van € 69.450 moet hij de maandelijkse schadevergoeding voor het beslag betalen. Het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad.
Rechtbank Midden-Nederland · 21 oktober 2026
Civiel Recht Kantonrechter beveelt boedelbeschrijving na ruzie tussen weduwnaar en zoon over nalatenschap Een man wil weten wat zijn overleden moeder heeft nagelaten, maar zijn vader weigert hem informatie te geven. Partijen hebben al jaren geen contact en de verstandhouding is slecht. De zoon vroeg daarom aan de kantonrechter in Almelo om een notariële boedelbeschrijving: een officiële lijst van alles wat in de nalatenschap zit.
De moeder overleed in 2024. Zij was in gemeenschap van goederen getrouwd met de verweerder en liet twee kinderen na, de verzoeker en diens broer. In haar testament uit 1978 had zij haar man benoemd tot executeur, de persoon die de nalatenschap afwikkelt. Daardoor ligt de informatie over wat er in de boedel zit bij de vader.
De zaak werd behandeld op 15 september 2026. De vader voerde aan dat zijn zoon geen gerechtvaardigd belang heeft bij het verzoek. Hij verklaarde tijdens de zitting dat hij wel over informatie beschikt, maar die niet aan zijn zoon wil geven, omdat het de zoon volgens hem alleen om het geld te doen is. De zoon beriep zich op zijn wettelijke recht op informatie.
De kantonrechter stelde eerst vast dat hij bevoegd is: de laatste woonplaats van de overledene en de woning liggen in zijn arrondissement. Vervolgens oordeelde hij dat een erfgenaam op grond van artikel 672 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering recht heeft op informatie waarmee hij zijn erfdeel kan bepalen. Dat recht geldt volgens de rechter ongeacht de familieverhoudingen. Omdat de vader nadrukkelijk weigerde informatie te verstrekken, bleef er volgens de kantonrechter geen andere weg open dan een notaris in te schakelen.
De kantonrechter wees daarvoor een kandidaat-notaris aan van een kantoor in Borne, die heeft verklaard onafhankelijk te zijn van beide partijen. De vader moet binnen dertig dagen nadat de notaris hem daarom schriftelijk vraagt, alle gevraagde gegevens en stukken afgeven. Doet hij dat niet, dan verbeurt hij een dwangsom van € 50 per dag, tot een maximum van € 15.000. De kosten van de boedelbeschrijving komen ten laste van de nalatenschap.
Omdat partijen familie van elkaar zijn, compenseerde de kantonrechter de proceskosten: iedere partij draagt de eigen kosten. De beschikking is uitvoerbaar bij voorraad, wat betekent dat zij direct geldt, ook als er hoger beroep wordt ingesteld. Alles wat verder was verzocht, werd afgewezen. De kantonrechter beval dus een notariële boedelbeschrijving van de nalatenschap en veroordeelde de vader om de benodigde informatie aan de notaris te geven op straffe van een dwangsom van € 50 per dag.
Rechtbank Overijssel · 13 oktober 2026
Civiel Recht