Raad van State wijst planschadeclaim voor winkelgebouw in Someren af ondanks gegrond hoger beroep Een bedrijf in Someren eigenaar van een winkelgebouw, stelde dat de waarde van zijn panden was gekelderd van € 2.690.000 naar € 226.000. De oorzaak was een nieuw bestemmingsplan uit 2017. Dat plan staat detailhandel op de eerste verdieping van het gebouw niet meer toe, terwijl het voorgaande plan uit 2013 dat wel mogelijk maakte. Het bedrijf vroeg de gemeente daarom om een tegemoetkoming in planschade.
Het college van burgemeester en wethouders wees de aanvraag af. Het volgde het advies van een adviesbureau: de ruimere gebruiksmogelijkheden bestonden alleen in de vier jaar tussen 2013 en 2017. Het bedrijf had het pand al in 1995 gekocht, en op dat moment was detailhandel op de eerste verdieping volgens het college niet toegestaan. Het vervallen van zo'n tijdelijk voordeel, dat pas na de eigendomsverkrijging ontstond, geeft geen recht op een vergoeding.
De rechtbank Oost-Brabant verklaarde het beroep van het bedrijf in een uitspraak van 26 april 2024 ongegrond. In hoger beroep oordeelde de Raad van State in een tussenuitspraak van 26 november 2025 dat de afwijzing onvoldoende was gemotiveerd. Het college had niet aannemelijk gemaakt dat een gebruiksverbod uit de bouwverordening van 1968 in 1995 al gold. Dat verbod gold alleen als de bestemming van het plan al was verwezenlijkt. Het college kreeg de kans de gebreken te herstellen, en deed dat op 3 februari 2026 met een nieuw besluit.
In de uitspraak van nu speelde een nieuwe wending. Het bedrijf verduidelijkte pas in deze fase dat de schade alleen de eerste verdieping betreft van het deel van het gebouw dat in het bestemmingsvrije gebied van het oude uitbreidingsplan ligt. Dat deel is in 1985 gebouwd met een bouwvergunning voor een winkel op de begane grond en een magazijn op de verdieping. De Raad van State liet de vraag of de woonbestemming was verwezenlijkt daarom rusten.
Volgens de Raad van State mocht daar in 1995 niet worden gebouwd, omdat het deel op meer dan vijftien meter van de voorgevelrooilijn ligt, zo bepaalde de bouwverordening van 1993. De bouwvergunning uit 1985 was geen stilzwijgende vrijstelling voor een zelfstandige winkel op de verdieping. Het gebruik van het magazijn als winkel zou bovendien in strijd zijn met de bouwverordening van 1968. Daarvoor zijn ingrijpende bouwkundige veranderingen nodig, omdat voor een winkel andere eisen gelden voor brandveiligheid en toegankelijkheid. Dat de verdieping soms werd gebruikt voor de verkoop van kerstspullen deed niet ter zake en was ook niet onderbouwd.
De conclusie van de Raad van State is dat de gunstige gebruiksmogelijkheden van het plan uit 2013 niet bestonden toen het bedrijf het pand kocht. Het college heeft de aanvraag daarom terecht afgewezen. Het hoger beroep is gegrond, omdat het oorspronkelijke besluit van 16 februari 2023 gebrekkig was gemotiveerd. De Raad vernietigt de uitspraak van de rechtbank en het besluit van het college, maar het beroep tegen het herstelbesluit is ongegrond: de afwijzing van de planschade blijft staan. Het college moet de proceskosten van € 5.137 vergoeden en het griffierecht van € 924 terugbetalen.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Rechter: McDonald's met drive-through in Rheden past niet in het bestemmingsplan Een restaurant voor McDonald's met drive-through en parkeerterrein aan de rand van Rheden komt er voorlopig niet. De rechtbank Gelderland oordeelde dat zo'n restaurant niet past binnen het bestemmingsplan en dat de gemeente de omgevingsvergunning daarom mocht weigeren.
Een bedrijf had op 22 december 2023 een omgevingsvergunning aangevraagd voor de nieuwbouw van een restaurant met drive-through en parkeerterrein. Op het perceel zit nu nog een Chinees restaurant. Het college van burgemeester en wethouders van Rheden weigerde de vergunning op 16 mei 2024 voor alle activiteiten, omdat het plan in strijd zou zijn met het bestemmingsplan en met de redelijke eisen van welstand. Na bezwaar bleef het college op 5 november 2024 bij die weigering. Het bedrijf stapte naar de rechter. Omwonenden namen als derde-partijen deel aan de zaak, omdat zij een McDonald's in hun omgeving niet zien zitten. Een actiecomité van omwonenden telde de rechtbank niet mee als partij, omdat het geen eigen organisatie of ledenbestand heeft.
Het draaide om de vraag wat het bestemmingsplan hier toestaat. Voor het perceel zijn 'restaurants, cafetaria's, snackbars, ijssalons met eigen ijsbereiding, e.d.' toegestaan. Partijen waren het erover eens dat een McDonald's zonder drive-through daarbinnen past, en ook dat bij een snackbar of cafetaria eten mag worden afgehaald. Het bedrijf vond dat een drive-through daar gewoon bij hoort, mede omdat de verwijzing naar de bedrijfscode voor deze categorie ook fastfoodrestaurants omvat en een drive-through niet zonder restaurant kan functioneren.
De rechtbank zag dat anders. Omdat het plan de begrippen niet uitlegt en ook de toelichting geen houvast biedt, keek zij naar het normale spraakgebruik en naar het woordenboek Van Dale. Een restaurant is daar een plek waar personeel aan tafel bedient. Een cafetaria of snackbar is een plek met een snelbuffet waar je staand iets gebruikt. Een drive-through is niets van dat al. De toevoeging 'e.d.' (en dergelijke) helpt niet, want daarmee zijn alleen functies bedoeld die naar hun aard gelijk zijn aan een restaurant, cafetaria of snackbar. Een drive-through richt zich op langsrijdende automobilisten en heeft volgens de rechtbank aannemelijk een andere ruimtelijke uitstraling, vooral door de grotere verkeersaantrekkende werking.
De andere argumenten van het bedrijf haalden niets uit. Dat er nu feitelijk een afhaalrestaurant op het perceel zit, is niet van belang voor de uitleg van het plan. De bedrijfscode waarnaar het bedrijf verwees, staat niet in de planregel zelf. En een McDonald's met drive-through die volgens het bedrijf in Arnhem onder een gelijkluidende bestemming is gebouwd, zegt niets over dit bestemmingsplan. Dat de drive-through niet los te zien is van het restaurant, maakt juist dat het hele plan niet past.
Het college had daarnaast onderbouwd waarom het niet wilde meewerken aan een afwijking van het bestemmingsplan, omdat een goede ruimtelijke ordening dan ontbreekt. Daar had het bedrijf geen gronden tegen aangevoerd. De aangevraagde activiteiten (bouwen, aanleggen en het strijdige gebruik) zijn bovendien onlosmakelijk met elkaar verbonden, dus de vergunning kon niet voor een deel worden verleend. Daardoor kwam de rechtbank niet meer toe aan de klachten over de welstand.
De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond. De weigering van de omgevingsvergunning blijft in stand en het bedrijf krijgt geen proceskostenvergoeding.
Rechtbank Gelderland · 16 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Raad van State: vergunning voor toegangsweg kippenbedrijf Lopik blijft niet in stand wegens geluidshinder Een pluimveehouderij aan de Lopikerweg west in Lopik wilde een nieuwe toegangsweg aanleggen, tegenover de woning van twee buurtbewoners. Zij vreesden veel geluidsoverlast, vooral in de nacht, wanneer kuikens worden afgevoerd. De gemeente Lopik verleende in 2022 een omgevingsvergunning voor de weg, maar de buren stapten naar de rechter.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelt in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank Midden-Nederland van 13 december 2023. Die rechtbank had het besluit van het college van burgemeester en wethouders van 29 september 2022 vernietigd, maar de rechtsgevolgen ervan in stand gelaten. Dat betekende dat de vergunning in de praktijk bleef gelden. De buren gingen daartegen in hoger beroep, omdat zij vonden dat de weg wel degelijk in strijd was met een goede ruimtelijke ordening.
De kern van het geschil was het aantal nachten waarin kuikens over de nieuwe weg worden afgevoerd. Partijen waren het erover eens dat nachtelijk transport alleen aanvaardbaar is als het maximaal 12 keer per jaar gebeurt. De rechtbank was ervan uitgegaan dat het om hooguit 8 nachten per jaar ging. Volgens de buren kon het echter tot 48 nachten per jaar oplopen, wat blijkt uit een akoestisch onderzoek dat de pluimveehouder zelf had laten uitvoeren.
De Raad van State stelt vast dat noch de aanvraag, noch de verleende vergunning het aantal nachten beperkt tot 8 of 12. De vergunning laat het dus toe dat de weg vaker dan 12 keer per jaar 's nachts wordt gebruikt voor het afvoeren van kuikens. Het college wees erop dat het bij overschrijding kan handhaven op grond van de omgevingsvergunning voor de pluimveehouderij zelf. Volgens de Afdeling doet dat niet af aan het feit dat de vergunning voor de weg dat extra gebruik wel toestaat. De weg, zoals die is vergund, is daarom in strijd met een goede ruimtelijke ordening.
De rechtbank heeft de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit dus ten onrechte in stand gelaten. Ook had de rechtbank het college moeten veroordelen tot vergoeding van de deskundigenkosten die de buren in beroep hadden gemaakt. De Afdeling doet dat alsnog, behalve voor kosten die alleen voor de zienswijze zijn gemaakt. Het college moet opnieuw op de aanvraag beslissen en daarbij ook meewegen dat de pluimveehouderij lijkt te worden beëindigd.
De Raad van State verklaart het hoger beroep gegrond en vernietigt de uitspraak van de rechtbank voor zover die de rechtsgevolgen in stand liet en geen deskundigenkosten toekende. Het college moet € 948,95 aan deskundigenkosten vergoeden, € 1.868,00 aan proceskosten in hoger beroep en € 279,00 aan griffierecht.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Rechtbank: geen McDonald's met drive-through in Warnsveld, aanvraag terecht buiten behandeling gelaten Een bedrijf wil in Warnsveld, bij Zutphen, een McDonald's bouwen met een drive-through en een parkeerterrein. Op 22 december 2023 vroeg het daarvoor een omgevingsvergunning aan voor de activiteiten bouwen en uitweg. De gemeente Zutphen vond dat de aanvraag onvolledig was en liet haar uiteindelijk buiten behandeling. De rechtbank Gelderland bevestigt dat nu: de gemeente deed dat terecht.
Het college van burgemeester en wethouders vroeg het bedrijf in 2024 meermaals om aanvullende gegevens, waaronder een ruimtelijke onderbouwing, tekeningen en berekeningen voor de verkeersontsluiting. Het bedrijf leverde een deel aan, maar vond dat een ruimtelijke onderbouwing niet nodig was en dat voor de uitweg geen vergunning hoefde te worden aangevraagd. Op 11 oktober 2024 liet het college de aanvraag daarom buiten behandeling. Het bedrijf ging in beroep, maar had toen nog geen bezwaarprocedure doorlopen. Dat is later alsnog gebeurd: op 21 juli 2026 hield het college bij de beslissing op bezwaar vast aan zijn standpunt.
Het eerste beroep, tegen het besluit van 11 oktober 2024, had volgens de rechtbank niet ingeschreven mogen worden. Tegen dat primaire besluit stond alleen bezwaar open. Het bedrijf krijgt het griffierecht van € 371 voor die zaak terug.
In het tweede beroep, tegen de beslissing op bezwaar, draaide het om de vraag of het plan in strijd is met het bestemmingsplan. Ter plaatse is horeca toegestaan, gedefinieerd als een bedrijf waar dranken en etenswaren 'voor gebruik ter plaatse' worden verstrekt. Het bedrijf betoogde dat een restaurant met een drive-through daaronder valt, omdat bezoekers hun eten ook in de auto op het parkeerterrein kunnen opeten. De rechtbank volgt dat niet. De drive-through is gericht op afhalen en niet op gebruik ter plaatse. Het is bovendien een wezenlijk onderdeel van het restaurant en dus niet ondergeschikt. Omdat de planregels duidelijk zijn, is er geen ruimte voor de uitleg dat alleen zuivere afhaalrestaurants zijn uitgesloten.
Ook het beroep op de meldingsregeling in het bestemmingsplan slaagt niet. Een andere vorm van horeca is toegestaan na voorafgaande melding, maar uit de planregels en de bijbehorende bijlage blijkt dat een akkoordverklaring van de gemeente nodig is. Het bedrijf diende op 7 maart 2024 een melding in en kreeg daar geen reactie op, zodat het gebruik niet is toegestaan. Het overgangsrecht helpt het bedrijf evenmin: het gebruik zou worden geïntensiveerd en daarmee veranderen in een ander gebruik dat met het plan in strijd is.
Tot slot ging het om de uitweg. Het bedrijf stelde dat die onder de nieuwe provinciale omgevingsverordening vergunningvrij is. De rechtbank toetst echter aan het recht van vóór 1 januari 2024, omdat de aanvraag eerder is ingediend. Onder de toen geldende verordening was voor een uitweg wel een vergunning nodig, en de daarvoor gevraagde gegevens heeft het bedrijf niet aangeleverd.
De rechtbank verklaart het beroep tegen de beslissing op bezwaar ongegrond. Het besluit om de aanvraag buiten behandeling te laten blijft in stand. Een proceskostenvergoeding krijgt het bedrijf niet. De gemeente moet het griffierecht van € 371 voor de ten onrechte ingeschreven zaak terugbetalen.
Rechtbank Gelderland · 16 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Rechtbank: omwonende mag niet in bezwaar tegen overkappingen en kavelpaden in Tricht Een man die op zo'n 390 meter van een agrarisch bedrijf in Tricht woont, wilde niet dat daar teeltondersteunende overkappingen en kavelpaden werden aangelegd. De overkappingen staan jaarlijks van maart tot en met mei op de percelen. Hij vreesde aantasting van zijn woongenot en gevaren voor zijn gezondheid, onder meer door het gebruik van pesticiden. Zijn bezwaar tegen de omgevingsvergunning werd door de gemeente West Betuwe niet-ontvankelijk verklaard. Daar ging de rechtbank niet in mee.
De vergunning is op 17 november 2023 aangevraagd door een agrarisch bedrijf. Het college van burgemeester en wethouders verleende de vergunning bij besluit van 14 oktober 2025, voor het bouwen, het afwijken van het bestemmingsplan en het aanleggen van een werk. Het bezwaar van de man volgde daarna, en bij besluit van 19 december 2025 verklaarde het college dat niet-ontvankelijk. Daartegen stelde hij beroep in bij de rechtbank Gelderland. De rechtbank vond een zitting niet nodig en partijen vroegen daar ook niet om, zodat de zaak schriftelijk is afgedaan.
Het draait om de vraag of de man belanghebbende is. Alleen wie rechtstreeks belang heeft bij een besluit kan bezwaar maken en beroep instellen. Wie feitelijke gevolgen ondervindt van wat een besluit toestaat, is in beginsel belanghebbende, maar die gevolgen moeten van enige betekenis zijn voor de woon-, leef- of bedrijfssituatie. De rechtbank kijkt daarvoor naar afstand, zicht, planologische uitstraling en milieugevolgen zoals geur, geluid, licht, trilling en emissie.
Op al die punten kwam de man tekort. Tussen zijn woning en de percelen ligt 390 meter, hij heeft geen zicht op de percelen en zijn eigen perceel grenst er niet aan. Dat hij regelmatig door het landschap rijdt en wandelt, onderscheidt hem volgens de rechtbank niet van anderen. Zijn lidmaatschap van de Vereniging Behoud Lingelandschap maakt dat evenmin anders. Over de pesticiden oordeelde de rechtbank dat het gebruik daarvan geen onderdeel is van de vergunning. Omdat de vergunning dat gebruik niet toestaat, kan zij ook niet leiden tot gezondheidsgevaren daardoor.
Het college is door het niet-ontvankelijke bezwaar niet toegekomen aan een inhoudelijke beoordeling, en dat was terecht. De rechtbank verklaart het beroep ongegrond. De man krijgt zijn griffierecht niet terug en ontvangt ook geen vergoeding van zijn proceskosten.
Rechtbank Gelderland · 11 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht