Rechter stuurt Woo-geschil over wolven door naar provincie Utrecht Een stichting die opkomt voor wolven in Nederland heeft bij de rechtbank Midden-Nederland een deel van haar gelijk gekregen in een geschil met de provincie Utrecht over een informatieverzoek. De stichting had de provincie gevraagd om documenten openbaar te maken op grond van de Wet open overheid (Woo), maar de provincie liet lange tijd niets van zich horen.
Omdat een besluit uitbleef, stapte de stichting naar de rechter. De rechtbank stelde de behandeling van die zaak in maart 2026 uit, in afwachting van een toezegging van de provincie over hoeveel tijd zij nog nodig had. Op 7 april 2026 nam de provincie alsnog een besluit op het Woo-verzoek. De stichting was het niet eens met de inhoud van dat besluit en trok haar beroep daarom niet in.
De rechtbank oordeelde dat het beroep tegen het uitblijven van een besluit niet-ontvankelijk is, omdat de provincie inmiddels wel had beslist. De stichting had met dat deel van haar beroep bereikt wat ze wilde, zodat zij daarbij geen belang meer had. Volgens de wet richt een beroep tegen het niet tijdig beslissen zich echter automatisch ook tegen het besluit dat alsnog wordt genomen, als dat besluit niet volledig tegemoetkomt aan wat de indiener wilde. Dat was hier het geval: de stichting vond de zoekslag die de provincie had uitgevoerd om documenten te vinden, onvoldoende.
De rechtbank behandelde dat deel van het geschil niet zelf inhoudelijk, maar stuurde het door naar de provincie om het als bezwaar te behandelen. Volgens de rechtbank moet de provincie eerst zelf, in het kader van een volledige heroverweging in bezwaar, beoordelen of de zoekslag naar de gevraagde documenten voldoende was geweest.
De rechtbank bepaalde verder dat er geen kosten zijn die voor vergoeding in aanmerking komen, maar dat de provincie wel het griffierecht van € 385 aan de stichting moet terugbetalen.
Rechtbank Midden-Nederland · 13 augustus 2026
Bestuursrecht CBb vernietigt weigering ACM om reisbranche-mails openbaar te maken Een reisondernemer vroeg in juli 2023 aan de Autoriteit Consument & Markt (ACM) om openbaarmaking van documenten over het toezicht op de reisbranche: e-mails en een brief die de toezichthouder had uitgewisseld met de reisbranchevereniging ANVR en de Consumentenbond. De ACM wees die verzoeken af. Na bezwaar bleef de weigering in januari 2024 in stand. Het ging om 100 e-mails en één brief.
De ACM baseerde haar weigering op twee bepalingen uit de Instellingswet Autoriteit Consument en Markt. De stukken van de ANVR en de Consumentenbond mocht zij volgens artikel 7 niet openbaar maken, omdat het gegevens zijn die zij voor haar toezicht heeft verkregen. Haar eigen e-mails hield zij tegen op grond van artikel 12w, in samenhang met artikel 12u. Dat artikel zegt dat openbaarmaking achterwege blijft als die in strijd is of zou kunnen komen met het doel van het toezicht. Volgens de ACM zouden marktpartijen zich terughoudender opstellen bij het delen van informatie als die later openbaar kan worden, en dat schaadt de effectiviteit van haar toezicht.
De rechtbank Rotterdam verklaarde het beroep van de ondernemer op 23 januari 2025 ongegrond. Daartegen stelde de ondernemer hoger beroep in bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb). Hij vond dat de ACM per passage van elk document had moeten motiveren waarom openbaarmaking het toezicht zou schaden. Ook vond hij dat de rechtbank ten onrechte was voorbijgegaan aan de bredere reikwijdte van zijn tweede verzoek: dat betrof volgens hem ook andere documenten dan e-mails met de ANVR en de Consumentenbond.
Het CBb stuurde de ACM op 17 augustus 2026 een brief met kritische vragen over haar ruime uitleg van artikel 12w. Naar aanleiding daarvan meldde de ACM op 10 september 2026 dat zij 25 van de e-mails toch openbaar kan maken. Daarnaast bleek haar zoekslag naar relevante documenten onvolledig te zijn geweest. Een nieuwe zoekslag had al nieuwe documenten opgeleverd en was nog niet klaar.
Op de zitting van 14 september 2026 erkende de ACM dat haar beslissing op bezwaar voor vernietiging in aanmerking komt. Zij had te lichtvaardig geconcludeerd dat openbaarmaking van die 25 e-mails het toezicht zou schaden, en haar eerste zoekslag was te beperkt. De ACM zei toe alle documenten opnieuw te beoordelen: de eerder gevonden e-mails en de brief, de nieuw gevonden stukken en wat er nog bijkomt. Zij vroeg daarvoor vier maanden.
Omdat de ACM de onrechtmatigheid erkende, slaagt het hoger beroep. Het CBb gaf geen oordeel over de uitleg van de artikelen 7 en 12w, omdat nog onduidelijk is welke documenten er uiteindelijk in beeld komen. Het vernietigde de uitspraak van de rechtbank, verklaarde het beroep tegen de beslissing op bezwaar alsnog gegrond en vernietigde die beslissing.
De ACM moet uiterlijk op 1 februari 2027 een nieuwe beslissing op het bezwaar nemen, met inachtneming van de afspraken die partijen op de zitting hebben gemaakt. Tegen die nieuwe beslissing staat alleen beroep open bij het CBb zelf. De ACM moet bovendien het betaalde griffierecht van € 950 vergoeden en de proceskosten van € 3.736 betalen.
College van Beroep voor het bedrijfsleven · 27 oktober 2026
Bestuursrecht Raad van State: gemeente Gemert-Bakel hoeft geen extra Woo-stukken te zoeken in mailbox kabinetschef Een inwoner van De Mortel, gemeente Gemert-Bakel, wil alle correspondentie inzien die de provincie en de gemeente met elkaar hebben gevoerd over zijn dossier. Hij vroeg die stukken op 17 februari 2023 op via de Wet openbare overheid (Woo), de wet waarmee burgers overheidsinformatie kunnen opvragen. Het college van burgemeester en wethouders wees het verzoek af, omdat de gevraagde documenten al openbaar waren.
De man ging in bezwaar. Het college verklaarde dat bezwaar op 14 juni 2023 niet-ontvankelijk. De rechtbank Oost-Brabant verklaarde het beroep daartegen op 29 maart 2024 gegrond en droeg het college op een nieuw besluit op bezwaar te nemen. Dat deed het college op 14 mei 2024: het bezwaar werd opnieuw ongegrond verklaard, nu met een nadere toelichting over hoe het naar de documenten had gezocht. De rechtbank verklaarde ook het beroep tegen dat nieuwe besluit ongegrond, bij uitspraak van 18 april 2025. Volgens de rechtbank had het college voldoende inzichtelijk gemaakt welke zoekslagen het had verricht.
De man ging in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Zijn kernpunt: de kabinetschef van de provincie had hem zelf verteld dat zij emailberichten naar de gemeente had gestuurd. Die berichten zouden dus bij het college moeten berusten. Ook vond hij dat het college ten onrechte afzag van het inschakelen van een digitaal opsporingsbedrijf, dat volgens hem wel meer documenten zou kunnen vinden.
De Afdeling oordeelde dat de gronden van de man grotendeels een herhaling waren van wat hij al in beroep had aangevoerd. De rechtbank was daar gemotiveerd op ingegaan, en de man had geen redenen genoemd waarom die beoordeling onjuist of onvolledig zou zijn. Wat hij op de zitting vertelde over zijn gesprek met de kabinetschef was volgens de Afdeling bovendien niet concreet genoeg om aannemelijk te maken dat er meer documenten onder het college berusten dan al openbaar zijn gemaakt.
De Afdeling verwees naar een eerdere uitspraak van 25 maart 2026 over een gelijkluidend verzoek van dezelfde man. Daarin zag de Afdeling geen grond om aan te nemen dat de inhoud van de mailbox van de kabinetschef toch onder het college berust, ondanks de toelichting van het college.
De Afdeling verklaarde het hoger beroep ongegrond en bevestigde de uitspraak van de rechtbank. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: Woo geldt ook voor TNO-onderzoek over dierproeven Defensie; TNO moet nieuw besluit nemen Een vrouw wilde weten wat er is vastgelegd over twee dierproeven met zenuwgas die in 2015 in opdracht van het ministerie van Defensie zijn uitgevoerd. In januari 2017 vroeg zij het ministerie om alle documenten over deze proeven. Het verzoek kwam via het ministerie terecht bij TNO, de organisatie die het onderzoek uitvoerde. TNO maakte een deel van de informatie openbaar, maar hield veel stukken achter. Bijna negen jaar later heeft de Raad van State in deze langlopende zaak opnieuw uitspraak gedaan.
De zaak heeft al een lange weg afgelegd. De rechtbank vernietigde in 2020 een eerder besluit van TNO. Daarna deed de Afdeling bestuursrechtspraak in september 2022 uitspraak op een beroep tegen het nieuwe besluit van 9 april 2021. Ook dat besluit ging van tafel: TNO had een nieuwe zoektocht naar documenten moeten doen en de vrouw ten onrechte niet gehoord. TNO nam vervolgens op 26 mei 2023 een nieuw besluit en vulde dat op 20 november 2024 aan met 34 extra documenten die gedeeltelijk openbaar werden gemaakt. De vrouw ging tegen beide besluiten in beroep, en ook tegen het feit dat TNO eerder niet op tijd had beslist.
Het beroep tegen het niet tijdig beslissen is niet-ontvankelijk verklaard. TNO had inmiddels wel besloten, waardoor de vrouw daar geen belang meer bij had.
Over de kern van het geschil is de Raad van State duidelijk. TNO had een deel van de documenten helemaal niet beoordeeld volgens de Wet open overheid (Woo), omdat het ging om wetenschappelijke onderzoeksgegevens. De Afdeling oordeelt dat de Woo van toepassing is op informatie uit onderzoeken die TNO verricht in opdracht van de rijksoverheid of lagere overheden. Daarmee valt ook deze informatie onder de wet, en had TNO die moeten beoordelen. Dat oordeel baseert de Afdeling op een andere uitspraak van dezelfde dag.
Ook de financiële gegevens leveren een gebrek op. TNO had bedragen uit offertes en begrotingen geweigerd omdat ze vertrouwelijk met Defensie zouden zijn gedeeld. De Afdeling volgt dat het om concurrentiegevoelige gegevens gaat, maar de betreffende uitzonderingsgrond geldt alleen voor gegevens die iemand vertrouwelijk aan de overheid meedeelt. Hier gaat het om TNO's eigen cijfers. TNO had voor de eindtotaalbedragen verder onvoldoende onderbouwd waarom openbaarmaking nog schade zou doen, terwijl de bedragen 10 tot 12 jaar oud zijn en daaruit geen tarieven zijn af te leiden. Die totaalbedragen moeten dus openbaar. Totaalbedragen van concrete kostenposten kunnen wel geheim blijven.
Op andere punten krijgt TNO gelijk. De vrouw kon niet aannemelijk maken dat er nog meer documenten bij TNO liggen over het voortraject van de onderzoeken of uit 2016. De namen van ambtenaren van Defensie die een opdracht ondertekenden, de interne e-mailadressen en twee verwijzingen naar vertrouwelijke onderzoeksrapporten mogen achterblijven. Een ontbrekende bijlage bij document 420 heeft TNO tijdens de procedure alsnog verstrekt. Het besluit van 20 november 2024 is wel vernietigd omdat TNO niet heeft uitgelegd waarom de headers van drie e-mails (verzender, geadresseerde en onderwerp) ontbreken.
Tot slot is de redelijke termijn ruim overschreden. Vanaf het bezwaarschrift in november 2017 tot nu zijn bijna negen jaar verstreken, terwijl ten hoogste vier jaar redelijk is. De overschrijding bedraagt vier jaar en elf maanden. De rechtbank had al € 1.000 toegekend, dus de vrouw krijgt nog € 3.500 aanvullend. Dat bedrag wordt verdeeld naar de mate waarin TNO en de Afdeling zelf voor de vertraging verantwoordelijk zijn.
De Afdeling vernietigt beide besluiten voor zover er gebreken zijn en draagt TNO op binnen zes weken een nieuw besluit te nemen. TNO moet € 1.787,23 schadevergoeding betalen en de Staat € 1.712,77. TNO moet daarnaast € 3.269 aan proceskosten en € 184 griffierecht vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Gemeente Ede moet proceskosten betalen na alsnog verstrekken documenten over afkoppelen regenwater Een bedrijf wilde weten wat de gemeente Ede tussen januari 2010 en juli 2024 had vastgelegd over het afkoppelen van regenwater van de openbare verharding en daken in Bennekom-Oost. Het diende daarvoor een verzoek in op grond van de Wet open overheid, de Woo, waarmee iedereen overheidsdocumenten kan opvragen. Het college van burgemeester en wethouders stelde dat verzoek op 12 september 2024 buiten behandeling wegens misbruik. Het bedrijf maakte bezwaar, maar het college bleef op 18 februari 2025 bij die beslissing.
Het bedrijf stapte daarop naar de rechtbank Gelderland. Terwijl het beroep liep, voerden de gemeente en het bedrijf op 26 maart 2026 twee gesprekken over het Woo-verzoek en over welke informatie het bedrijf eigenlijk zocht. Op 2 april 2026 stuurde een medewerker van de gemeente via een link alsnog een aantal bestanden over het afkoppelen in Bennekom-Oost. Daaronder zat een rapport dat het bedrijf in zijn verzoek had aangeduid als risicoanalyse. Het bedrijf trok zijn beroep daarna in, maar vroeg de rechtbank wel om de gemeente te veroordelen in de proceskosten.
Het college weigerde die kosten te vergoeden. Volgens de gemeente was zij niet tegemoetgekomen aan het beroep: het bedrijf trok het beroep alleen in vanwege de gesprekken en de toelichting die het daarbij kreeg. Het griffierecht wilde het college wel vergoeden.
De rechtbank deed zonder zitting uitspraak. Als een beroep wordt ingetrokken omdat het bestuursorgaan geheel of gedeeltelijk aan het beroep is tegemoetgekomen, kan de rechter dat bestuursorgaan in de proceskosten veroordelen. Volgens de rechtbank was dat hier het geval. De gemeente stuurde documenten over het afkoppelen in Bennekom-Oost, waaronder in elk geval een stuk waar het bedrijf in zijn Woo-verzoek om had gevraagd. Bovendien bleek uit een brief van het college zelf dat in de gesprekken was afgesproken dat het bedrijf het beroep zou intrekken als de gemeente in de informatiebehoefte zou voorzien, en dat er dan afspraken over de vergoeding van kosten zouden worden voorgesteld. Dat hetzelfde resultaat misschien ook zonder beroepsprocedure bereikt had kunnen worden, doet daar volgens de rechtbank niets aan af.
Ook de kosten van het bezwaar moet de gemeente vergoeden. Dat kan als het bestreden besluit wordt herroepen wegens een fout van het bestuursorgaan. Formeel is het besluit niet herroepen, maar materieel wel: anders dan in september 2024 werd beslist, heeft het bedrijf alsnog documenten gekregen.
De rechtbank veroordeelde het college van Ede tot betaling van € 1.600 aan proceskosten: € 934 voor het beroep en € 666 voor het bezwaar. Daarnaast moet de gemeente het griffierecht van € 385 vergoeden.
Rechtbank Gelderland · 28 september 2026
Bestuursrecht; Bestuursprocesrecht