A-G: levensgezel heeft geen verschoningsrecht als getuige onder oud recht, Hoge Raad moet beroep verwerpen Een vrouw wil niet getuigen in een zaak waarin haar levenspartner procespartij is. Zij is de levensgezel van de man en woont met hem samen met drie kinderen, van wie twee gezamenlijk. De man en zijn persoonlijke holding Sandscape zijn partij in een bodemprocedure die Kievhorst Real Estate wil voorbereiden. Kievhorst vroeg de rechtbank daarvoor om een voorlopig getuigenverhoor, een verhoor van getuigen vooraf, om opheldering te krijgen over onregelmatigheden in de boekhouding. De vrouw was tot eind 2022 enig bestuurder van het bedrijf en staat op de lijst van getuigen.
Het verzoek werd op 5 juni 2024 ingediend en op 24 februari 2025 toegewezen. Bij het verhoor door de rechter-commissaris op 14 mei 2025 deed de vrouw een beroep op het familiale verschoningsrecht. Dat recht maakt het mogelijk te weigeren te getuigen tegen een naaste, om gewetensnood te voorkomen. De rechter-commissaris wees het beroep af. Het hof Arnhem-Leeuwarden bekrachtigde die beslissing op 10 februari 2026. Daartegen stelde de vrouw cassatieberoep in bij de Hoge Raad.
Het draait om een wetswijziging. Sinds 1 januari 2025 geldt het familiale verschoningsrecht ook voor een levensgezel van een partij. Daarvoor kwam het alleen toe aan echtgenoten, geregistreerde partners en bloed- of aanverwanten tot de tweede graad. Het verzoek om het getuigenverhoor dateert van vóór die datum, dus het hof paste het oude recht toe. Een levensgezel hoorde daar niet bij. Het hof vond het ook niet passend om het oude artikel anticiperend te lezen, dus alvast uit te leggen zoals het nieuwe recht luidt. Volgens het hof koos de wetgever bewust voor een overgangsregeling, en dat er daardoor situaties zijn waarin het oude recht nog geldt, is geen reden om daarvan af te wijken.
In cassatie betoogt de vrouw dat het hof het oude artikel wel anticiperend had moeten lezen. De omstandigheden dat levensgezellen vroeger geen bescherming hadden en dat er overgangsrecht bestaat, zouden volgens haar niet redengevend zijn. Ook vindt zij de redenering van het hof innerlijk tegenstrijdig.
Advocaat-generaal Coenraad van het parket bij de Hoge Raad adviseert het beroep te verwerpen. Hij wijst erop dat de wet niet regelt wanneer een rechter vooruit mag lopen op komend recht. Uit eerdere conclusies leidt hij af dat anticipatie mogelijk is als het nieuwe recht aansluit bij ontwikkelingen onder het oude recht of een leemte opvult. Bij een breuk met het geldende recht moet de rechter daarentegen grote terughoudendheid betrachten. Het oude artikel kende volgens de A-G een duidelijk afgebakende groep verschoningsgerechtigden, waar levensgezellen zonder twijfel niet bij hoorden. Er was dus geen leemte, en het nieuwe recht is een breuk met het oude. Vanuit het oogpunt van rechtszekerheid is dan een door de wet bepaald omslagmoment het meest gediend. Het oordeel van het hof getuigt volgens hem niet van een onjuiste rechtsopvatting.
De overige klachten falen volgens de A-G ook. Het hof heeft niet alleen beoordeeld of het nieuwe recht van toepassing was, maar ook de subsidiaire stelling over anticipatie besproken. Het woord 'daarnaast' in de overweging van het hof verwijst alleen naar die subsidiaire stelling. De klacht daarover berust dus op een verkeerde lezing van de beschikking.
Tot slot wijst de A-G erop dat de vrouw niet zonder bescherming staat. De rechter kan tijdens het verhoor beletten dat een bepaalde vraag wordt beantwoord (artikel 179 lid 2 Rv). Hij moet dan het zwaarwegende belang van waarheidsvinding afwegen tegen het belang van de bescherming van de relatie tussen partners. De conclusie strekt tot verwerping van het cassatieberoep.
Parket bij de Hoge Raad · 23 oktober 2026
Civiel Recht; Burgerlijk Procesrecht Procureur-generaal adviseert Hoge Raad: opvolgende energieleverancier na faillissement mag eigen tarieven hanteren Wanneer een energieleverancier failliet gaat en een andere leverancier de klanten overneemt, hoeft die nieuwe leverancier zich niet te houden aan de oude tarieven en voorwaarden. Dat is de kern van het advies dat de procureur-generaal bij de Hoge Raad heeft uitgebracht in een zaak die voortvloeit uit het faillissement van SEPA Green Energy in december 2021.
De zaak draait om een klant die bij SEPA een tweejarig contract had met vaste, lage tarieven. Na het faillissement nam Innova Energie het klantenbestand over en rekende hogere tarieven. De klant eiste terugbetaling van ruim € 4.400 omdat hij meende dat zijn oude contract bij Innova had moeten doorlopen. De kantonrechter in Den Haag twijfelde over het antwoord en stelde prejudiciële vragen aan de Hoge Raad, vragen die op rechtstreekse beantwoording door de Hoge Raad zijn aangewezen vanwege hun maatschappelijke reikwijdte: bij tientallen rechtbanken lopen vergelijkbare zaken.
De procureur-generaal concludeert dat de relevante besluiten over leveringszekerheid, de zogeheten Besluiten leveringszekerheid uit respectievelijk 2004 en 2006, de kleinverbruiker alleen beogen te beschermen tegen het risico van een stroomonderbreking, niet tegen hogere prijzen. De Besluiten regelen hoe snel en ordelijk klanten aan een nieuwe leverancier worden gekoppeld, maar bepalen niet dat de nieuwe leverancier de oude tarieven moet voortzetten. Dat geldt zowel voor de eerste vensterperiode, waarbij het klantenbestand vrijwillig door de curator wordt verkocht, als voor de tweede vensterperiode, waarbij de netbeheerder klanten verdeelt over andere leveranciers.
Door een grondige analyse van wetgeschiedenis, de vroegere Systeemcode en rechtseconomische argumenten komt de procureur-generaal tot de slotsom dat het overgenomen klanten niet vrij staat om zich te beroepen op de tarieven van hun vorige, failliete leverancier. Een andere uitleg zou de nieuwe leverancier verplichten energie onder de kostprijs te leveren, wat het risico op een domino-effect van faillissementen in de hand zou werken en de rekening zou neerleggen bij andere klanten met een variabel of aflopend vast tarief.
Voor de juridische grondslag van de rechtsverhouding tussen klant en opvolgende leverancier kiest de procureur-generaal voor zaakwaarneming. De opvolgende leverancier handelt daarbij als vertegenwoordiger van de kleinverbruiker bij het aangaan van een nieuwe energieleveringsovereenkomst. Als de tarieven en voorwaarden van de nieuwe leverancier marktconform zijn, is daarmee een nieuwe overeenkomst tot stand gekomen. Als de kleinverbruiker terechte bezwaren heeft tegen die tarieven of voorwaarden, is er geen overeenkomst, maar heeft de leverancier wel recht op betaling voor de feitelijk geleverde energie tegen de op dat moment gebruikelijke marktprijzen.
De procureur-generaal wijst er verder op dat er geen sprake is van contractsoverneming in de zin van het Burgerlijk Wetboek: daarvoor is medewerking van de klant vereist, die ontbreekt. Toestemming achteraf, bijvoorbeeld doordat een klant gewoon energie bleef afnemen en betaalde, is volgens de procureur-generaal een te smalle grondslag. Klanten hebben immers geen echte keuze: tijdens de vensterperiodes mogen zij niet overstappen naar een andere leverancier, en energie is een eerste levensbehoefte.
Het consumentenrecht over oneerlijke handelspraktijken, precontractuele informatieplichten en ongevraagde leveringen is volgens de procureur-generaal niet van toepassing. De regels uit de Besluiten zijn ingegeven door het publieke belang van leveringszekerheid en schakelen de normale marktwerking tijdelijk bewust uit. Europese rechtspraak van het Hof van Justitie bevestigt dat zulke openbaredienstverplichtingen buiten het toepassingsbereik van het consumentenbeschermingsrecht vallen.
Het advies van de procureur-generaal is een conclusie en bindt de Hoge Raad niet. De Hoge Raad beslist nu over de prejudiciële vragen en zal daarmee richting geven aan de vele lopende procedures over dit onderwerp.
Parket bij de Hoge Raad · 23 oktober 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Bestuurder aansprakelijk voor schade door overdracht golfleden aan stichting van zijn partner Twee bestuurders runden samen een vereniging die de golfvaardigheid en handicaps van golfers centraal registreert. De vereniging werkte samen met een bedrijf dat klanten aanbracht die bij de Nederlandse Golf Federatie (NGF) een officiële handicap wilden laten registreren. Die klanten werden via het bedrijf lid van de vereniging, en het overgrote deel van het ledenbestand bestond uit deze klanten. De samenwerkingsovereenkomst liep voor onbepaalde tijd en was opzegbaar per einde van het kalenderjaar.
Op 1 juli 2025 zegde het bedrijf de overeenkomst op tegen 31 december 2025. Het liet tegelijk weten zijn klanten al direct onder te brengen bij een andere organisatie, en vroeg de vereniging om de leden over te dragen. Die organisatie bleek een stichting, waarvan de levenspartner van een van de twee bestuurders zelf bestuurder was. Haar besloten vennootschap, bedoeld om de verdiensten van de stichting te verzamelen, was kort daarvoor opgericht. De bestuurder aan wie de brief was gericht gaf heel kort daarna gevolg aan het verzoek en droeg het klantenbestand over. Zijn medebestuurder liet hij daarover in het ongewisse. Die kwam er pas een week later achter, toen de IT-er die de leden moest overzetten aan de bel trok.
De vereniging stelde de bestuurder aansprakelijk, op grond van bestuurdersaansprakelijkheid (artikel 2:9 BW) en onrechtmatige daad. Ze vorderde € 250.000 schadevergoeding, subsidiair een voorschot van € 100.000 en een verklaring voor recht met verwijzing naar de schadestaatprocedure. De bestuurder voerde aan dat een ernstig persoonlijk verwijt ontbreekt, dat de overeenkomst geen exclusiviteit kende en dat de schade niet is onderbouwd. In reconventie vorderde hij opheffing van het conservatoir beslag dat op zijn bankrekeningen was gelegd, en vergoeding van zijn eigen schade.
De rechtbank oordeelde dat de bestuurder ernstig verwijtbaar heeft gehandeld. Dat hij zonder medeweten van zijn medebestuurder de samenwerking liet eindigen en wist of had moeten weten dat dit omzetverlies kon geven, was niet weersproken. Bovendien had hij door de band met de partner die de stichting bestuurt een belang dat tegenover dat van de vereniging stond. Hij maakte dat belang niet kenbaar aan zijn medebestuurder. Volgens de rechtbank is dat een zwaarwegende omstandigheid die de aansprakelijkheid in beginsel vestigt, en andere omstandigheden die anders wezen zijn niet gesteld of gebleken. Ook wist hij dat zijn medebestuurder vond dat leden individueel moesten opzeggen, en liet hij die opvatting welbewust links liggen.
Of de vereniging ook echt schade heeft geleden, staat volgens de rechtbank nog niet vast. Schade is aannemelijk, maar het is onzeker of de vereniging per saldo inkomsten misloopt. Het besluit om geen nieuwe leden meer aan te brengen kwam van het bedrijf zelf, en het is de vraag of inspanningen van de bestuurder de samenwerking hadden gered. De vorderingen van € 250.000 en € 100.000 wees de rechtbank daarom af. Wel verklaarde zij voor recht dat de bestuurder aansprakelijk is voor de schade die de vereniging lijdt doordat het bedrijf in de tweede helft van 2025 geen leden meer aanbrengt, en verwees zij de zaak naar de schadestaatprocedure. Daarbij moet de schade worden verminderd met contributies over november en december, de afdrachten aan de NGF, 9% btw en de provisie die de vereniging aan het bedrijf had moeten betalen.
De vorderingen in reconventie wees de rechtbank af, omdat die alleen waren ingesteld voor het geval de bestuurder niet aansprakelijk zou zijn. Hij moet de proceskosten van € 10.233,16 in conventie en € 281,50 in reconventie betalen, met wettelijke rente.
Rechtbank Rotterdam · 11 november 2026
Civiel Recht Ondernemingskamer wijst bestuurder aan bij Family Care Almere Overgooi na bevolen onderzoek Bij Family Care Almere Overgooi B.V. in Almere is een externe bestuurder aangesteld. Dat besluit nam de Ondernemingskamer van het Gerechtshof Amsterdam, na een geschil dat een vennoot van het bedrijf aan de rechter voorlegde.
De zaak begon met een verzoek van een inwoonster van Almere, bijgestaan door mr. F.L. Jansen. Zij vroeg de Ondernemingskamer om in te grijpen bij de besloten vennootschap Family Care Almere Overgooi. Het bedrijf zelf, twee belanghebbenden uit Lelystad en een derde belanghebbende uit Almere voerden verweer. De Ondernemingskamer is de gespecialiseerde kamer van het hof die geschillen binnen ondernemingen behandelt, bijvoorbeeld over wanbeleid of ruzie tussen aandeelhouders en bestuurders.
Op 22 oktober 2026 hield de Ondernemingskamer een zitting. Aan het einde daarvan sprak zij mondeling uit wat zij ging doen. Zij beval een onderzoek naar het beleid en de gang van zaken van Family Care Almere Overgooi vanaf 28 december 2021. Een onderzoeker zou later worden aangewezen. Over het budget voor dat onderzoek heeft de Ondernemingskamer nog niet beslist; die beslissing is aangehouden.
Ook zorgde de Ondernemingskamer meteen voor een spoedmaatregel, een zogeheten onmiddellijke voorziening die geldt zolang de procedure loopt. Zij benoemde een nog aan te wijzen persoon tot bestuurder van het bedrijf, met beslissende stem. Die bestuurder is zelfstandig bevoegd om de vennootschap te vertegenwoordigen, en zonder hem kan het bedrijf niet rechtsgeldig worden vertegenwoordigd. Daarmee heeft de externe bestuurder in de praktijk het laatste woord bij Family Care Almere Overgooi.
In de nu gepubliceerde beschikking van 28 oktober 2026 heeft de Ondernemingskamer ingevuld wie die bestuurder wordt. De naam was in de mondelinge uitspraak nog niet genoemd, zodat partijen eerst moesten horen wie het zou worden. De beschikking bevat verder geen inhoudelijke overwegingen; die staan in de mondelinge uitspraak van 22 oktober.
De Ondernemingskamer wees mr. M.C. van den Biggelaar MiF aan als bestuurder van Family Care Almere Overgooi. De beschikking is uitvoerbaar bij voorraad, wat betekent dat de benoeming direct geldt en niet hoeft te wachten tot een eventueel beroep in cassatie is afgehandeld.
Gerechtshof Amsterdam · 28 oktober 2026
Civiel Recht; Ondernemingsrecht Rechter dwingt accountantskantoorpartner tot verkoop van aandelen voor € 3,2 miljoen Binnen een Amsterdams accountants- en adviesconcern is een jarenlange samenwerking tussen aandeelhouders stukgelopen. Het concern is een holding met meerdere werkmaatschappijen die accountants-, belastingadvies- en auditdiensten verlenen. Eén van de aandeelhouders, InkCas Investments, bezit 21,3 procent van de aandelen. De overige aandeelhouders vinden dat zij te weinig bijdraagt aan de omzet. Zij willen haar uit de holding hebben. Dat InkCas moet vertrekken staat inmiddels vast, maar partijen blijven het oneens over de prijs en over de vraag onder welke regeling zij uittreedt.
De voorzieningenrechter van de rechtbank Amsterdam beoordeelde de zaak in kort geding. De eisers zijn de overige aandeelhouders, voor een deel via hun eigen holdingvennootschappen. Zij vorderden dat InkCas haar aandelen aan hen moet aanbieden en overdragen voor € 3.242.697. Daarnaast eisten zij een contractuele boete van € 100.000 en € 5.000 aan buitengerechtelijke kosten.
De aandeelhouders hebben in een aandeelhoudersovereenkomst afgesproken dat een partij haar aandelen moet aanbieden als zij als bestuurder wordt ontslagen of als haar managementovereenkomst wordt beëindigd. De prijs volgt dan uit een vaste prijswaarderingsregeling. Die rekent met het eigen vermogen van de holding plus een goodwillwaarde van één keer de groepsomzet. Het MT stelde sinds 2024 kritische vragen over het functioneren van InkCas, onder meer over achterblijvende omzet en het beheer van haar debiteuren. Op 1 oktober 2025 bood InkCas zelf haar aandelen aan op grond van de statuten. Daar gold een andere prijsbepaling, namelijk door drie onafhankelijke deskundigen. De overige aandeelhouders wezen dat aanbod af. Op 18 oktober 2025 ontsloegen zij InkCas als bestuurder en zegden zij haar managementovereenkomst op. InkCas vindt dat haar eigen aanbod voorgaat en dat het ontslag misbruik van recht is. Ook stelde zij dat de prijsregeling te veel open einden kent. Verder wees zij erop dat zij bij de Ondernemingskamer al een verzoek tot uittreding heeft ingediend. Die behandelt de zaak op 10 december 2026.
De voorzieningenrechter wijst erop dat een veroordeling tot aandelenoverdracht tegen betaling van een geldsom in kort geding terughoudendheid vraagt. Toch acht hij de gevraagde voorziening hier passend, als ordemaatregel. Partijen zijn het erover eens dat InkCas uittreedt en dat zij minimaal € 3.242.697 moet krijgen. Of er nog een hoger bedrag bijkomt, kan later worden beslist door de Ondernemingskamer, een bodemrechter of een deskundige. InkCas stelde niet dat de kopers zouden omvallen, zodat het risico op niet-terugbetaling klein is. Het spoedeisend belang zit in de impasse bij de holding. Volgens de rechter blijkt uit het dossier dat InkCas sinds 2024 ondermaats presteert. Potentiële nieuwe aandeelhouders willen niet toetreden zolang de zaak niet is opgelost.
De vraag of het aanbod van 1 oktober 2025 voorgaat op de aanbiedingsplicht van 18 oktober 2025 laat de rechter in het midden. De bodemrechter moet dat beoordelen. De rechter vindt de geboden prijs vooralsnog niet onredelijk. InkCas is zelf deskundige op dit gebied, heeft de prijsregeling twee keer ondertekend en paste die eerder ook zelf toe bij verkopen van aandelen. De voorzieningenrechter verwijst naar een eerdere beschikking van de Ondernemingskamer van 30 april 2026. Daarin staat dat een eigen regeling van de aandeelhouders voorrang heeft op de wettelijke geschillenregeling. Dat ontbreken van een peildatum in de prijsregeling staat toewijzing niet in de weg.
De voorzieningenrechter beveelt InkCas haar aandelen binnen 14 dagen na betekening van het vonnis aan te bieden en over te dragen aan vier van de eisers, naar rato van hun belang, voor € 3.242.697. Daarbij gelden twee voorwaarden. Worden binnen vijf jaar aandelen uitgegeven of overgedragen tegen een hogere waarde, dan krijgt InkCas een gestaffelde nabetaling van het verschil, van 80 procent in jaar één tot 10 procent in jaar vijf. En de kopers passen de koopprijscorrectie niet toe. Blijft InkCas in gebreke, dan geldt het vonnis zelf als akte van levering. De boete van € 100.000 en de € 5.000 aan kosten wijst de rechter af wegens gebrek aan spoedeisend belang. Drie eisers die hun aandelen via een andere holding houden en zelf geen aandeelhouder zijn, krijgen geen gelijk. InkCas moet de proceskosten van € 8.366 aan de andere eisers betalen.
Rechtbank Amsterdam · 13 november 2026
Civiel Recht