A-G: bruiklener mag woning niet zomaar verhuren; arrest hof moet worden vernietigd Twee broers kochten in 2019 een woning van de familie van de man die er al woonde. Met hun vader, die namens hen onderhandelde, werd afgesproken dat de verkoper de woning vijftien jaar lang mocht blijven gebruiken, zonder huur te betalen. Hij betaalt alleen gas, water, licht en de WOZ-aanslagen. Hij verblijft geregeld in Spanje en verhuurde de woning aan derden. De broers vinden dat hij dat niet mocht en ontbonden de overeenkomst in februari 2023. Partijen zijn het erover eens dat het om bruikleen gaat: gebruik van een zaak om niet.
De rechtbank Noord-Holland en het gerechtshof Amsterdam wezen de vorderingen van de broers af. Volgens het hof was de bruiklener niet verplicht zelf in de woning te wonen en was niet gebleken dat verhuur was verboden. Het hof vond dat de regel uit het huurrecht, die onderverhuur van een woning verbiedt, niet geldt omdat het hier om bruikleen gaat. De broers gingen in cassatie.
In zijn conclusie vindt advocaat-generaal Valk (Parket bij de Hoge Raad) dat het hof is uitgegaan van het verkeerde vertrekpunt. Zijn uitgangspunt: een bruiklener mag de zaak die hij om niet in gebruik heeft gekregen niet aan een derde in gebruik geven, tenzij anders is overeengekomen. Hij wijst erop dat de oudere Nederlandse literatuur dat zo zag en dat het ontwerp voor het nieuwe Burgerlijk Wetboek dat voorschreef. Ook in Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Italië, Portugal, Frankrijk, België en Engeland geldt die regel. De wettelijke regeling van bruikleen stamt uit 1838 en noemt het onderwerp niet uitdrukkelijk, maar volgens de A-G kan de rechter het als regel van aanvullend recht aanvaarden.
De A-G bespreekt ook de nieuwere Nederlandse schrijvers die meer ruimte willen laten voor een beoordeling per geval. Hij vindt hun argumenten niet overtuigend. Een geleend renpaard dat tijdelijk aan een ander wordt gegeven is volgens hem een uitzonderlijk geval. Bruikleen wordt gewoonlijk verleend met het oog op de persoon van de bruiklener. Bij verhuur komt daar iets bij: de bruiklener haalt dan geldelijk gewin uit wat hem om niet is gegund. Bij een woning zijn de argumenten volgens hem nog sterker. Voor huur van woonruimte verbiedt de wet onderverhuur, mede omdat een onderhuurder bescherming geniet. Dat geldt volgens de A-G ook voor bruikleen van een woning, want de uitlener mag niet worden geconfronteerd met huurders of onderbruikleners. Wil de bruiklener toch verhuren, dan moet hij stellen en bewijzen dat dit is overeengekomen. Het hof liet dat niet op hem rusten maar zette het gebrek aan bewijs op rekening van de uitleners.
Over het middel zelf is de A-G kort. Onderdeel 1 slaagt, omdat het hof de hoofdregel en de verdeling van stelplicht en bewijslast heeft miskend. De feitelijke beoordeling van het hof is volgens hem van dat onjuiste vertrekpunt doortrokken. Onderdeel 2 bespreekt hij bewust niet, omdat dat aan het verwijzingshof is. Als de overeenkomst alsnog zo wordt uitgelegd dat verhuur was toegestaan, kan de uitkomst anders zijn, maar dan moet het hof van de juiste regel uitgaan. Voor het geval dat de bruiklener zonder toestemming verhuurt, wijst hij erop dat de uitlener de overeenkomst kan beëindigen en de zaak kan terugvorderen.
De conclusie van de A-G strekt tot vernietiging van het arrest van het hof en verwijzing van de zaak. De Hoge Raad beslist later of hij dat advies volgt. Tegen de bruiklener is in cassatie verstek verleend.
Parket bij de Hoge Raad · 13 november 2026
Civiel Recht Rechter beveelt verkoop van echtelijke woning op Sint Eustatius, geen gebruiksvergoeding Na hun echtscheiding in 2021 bleven twee ex-partners ieder voor de helft eigenaar van de voormalige echtelijke woning op Sint Eustatius, in het district Princess. De vrouw, die op Bonaire woont, bleef na het uiteengaan in het huis wonen, samen met de zoon van partijen. De man gebruikte een tijd lang de annex. Zij vorderde verdeling van de gemeenschap en verkoop van de woning, omdat zij het huis zelf niet kan kopen. De man wilde dat de woning aan haar zou worden toebedeeld en stemde subsidiair in met verkoop.
Op 13 oktober 2026 hielden partijen een comparitie, een zitting waarbij zij hun standpunten toelichten en kijken of een minnelijke regeling mogelijk is. Daar bleek dat geen van beiden de woning kan of wil overnemen tegen de helft van de waarde. Ook waren zowel de woning als de annex inmiddels ontruimd. Partijen waren het eens over de makelaar en over een vraagprijs van USD 278.000, en over een verkooptermijn van een jaar. Het Gerecht in eerste aanleg van Bonaire, Sint Eustatius en Saba, zittingsplaats Sint Eustatius, nam deze afspraken over in het vonnis.
Twee punten bleven over. De man vroeg om een gebruiksvergoeding voor de periode waarin de vrouw in de woning woonde. Het Gerecht wees dat af. De vrouw heeft alle kosten van de woning betaald en de man heeft daaraan niet bijgedragen, maar daar stond tegenover dat de man in de afgelopen vijf jaar over een eigen woning beschikte zonder hypotheek. Hij vroeg bovendien pas in zijn conclusie van antwoord om een vergoeding. Het gebruik van de annex door de man woog volgens het Gerecht niet zwaar genoeg om de vrouw tot betaling te verplichten.
Het tweede punt was de vraag of de man moest meebetalen aan de lasten die de vrouw tijdens haar bewoning droeg. In beginsel moet een deelgenoot daar evenredig aan bijdragen. Gelet op het oordeel over de gebruiksvergoeding vond het Gerecht het vanuit redelijkheid en billijkheid niet passend om de man hiertoe te verplichten.
De proceskosten worden gecompenseerd, zodat ieder zijn eigen kosten draagt. Het Gerecht noemde twee redenen: het is een familiekwestie en beide partijen krijgen deels ongelijk.
Het Gerecht beveelt dat de woning wordt verkocht en dat de netto-opbrengst voor 50% aan ieder toekomt. Partijen mogen de woning twaalf maanden lang onderhands verkopen via makelaardij Statia Realty, tegen een vraagprijs van USD 278.410. Wordt die prijs of meer geboden, dan moet de woning worden verkocht. Is de woning na twaalf maanden niet verkocht, dan mag elke partij zonder toestemming van de ander een openbare verkoop (veiling) laten houden voor notaris mr. M.D. Bouterse. Beide partijen moeten meewerken aan de verkoop en levering; doet een van hen dat niet, dan vervangt het vonnis zijn handtekening. Het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad, dus het mag direct worden uitgevoerd, ook als een partij in hoger beroep gaat.
Gerecht in eerste aanleg van Bonaire, Sint Eustatius en Saba · 10 november 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Rechter dwingt weduwe tot hypotheek voor stiefkinderen na erfenisruzie Na het overlijden van een man in 2025 kwamen zijn drie kinderen en zijn weduwe in een conflict over de afwikkeling van de erfenis. Partijen waren het eens dat de wettelijke verdeling van toepassing is. Dat betekent dat de weduwe de nalatenschap in handen kreeg, terwijl de kinderen een geldvordering op haar hebben die niet direct opeisbaar is. Samen met een geadopteerde dochter van de weduwe zijn er vijf erfgenamen.
In juni 2026 sloten de kinderen en de weduwe een vaststellingsovereenkomst. Daarin legden zij vast hoe hoog de vordering van de kinderen is, hoe die wordt betaald, dat er een hypotheekrecht ten gunste van de kinderen komt op de woning van de weduwe, en hoe het zit met de erfbelasting. De notaris maakte een concept hypotheekakte op. De weduwe weigerde die te ondertekenen, omdat zij het niet eens was met de inhoud.
De kinderen stapten naar de voorzieningenrechter van de rechtbank Limburg, zittingsplaats Roermond. Zij vroegen de weduwe te veroordelen om binnen zeven dagen mee te werken aan het vestigen van het hypotheekrecht. Zij wilden ook dat het vonnis haar handtekening zou vervangen als zij bleef weigeren. Een deel van die vordering, namelijk dat het vonnis haar medewerking in het geheel zou vervangen, trokken zij tijdens de zitting in. Een van de kinderen woont in België, maar de voorzieningenrechter bleef bevoegd omdat de weduwe in Nederland woont.
Op de zitting bleek dat de weduwe zich liet bijstaan door haar belastingadviseur, die ook als tolk optrad omdat zij de Nederlandse taal onvoldoende beheerst. De pleitnota die de adviseur voor haar had gemaakt, wees de voorzieningenrechter als processtuk af. In deze procedure kan een partij alleen in persoon of via een advocaat optreden, niet via een gemachtigde die geen advocaat is.
De inhoud van de hypotheekakte bleek uiteindelijk het enige geschilpunt. Tijdens de zitting kwamen partijen overeen dat de weduwe geen bezwaar meer had als twee passages werden aangepast. Beide gaan over het verhuren van de woning. In de akte wordt vastgelegd dat het verhuren van het onderpand is toegestaan en niet wordt gezien als het in gebruik of genot afstaan dat de akte verbiedt. De voorzieningenrechter volgde deze afspraak.
Over de proceskosten oordeelde de rechter dat hij geen reden zag om af te wijken van het uitgangspunt dat in familiezaken de kosten worden gecompenseerd. De kinderen hadden gevraagd om vergoeding van de werkelijke kosten van € 5.318,55, maar dat wees hij af.
De voorzieningenrechter veroordeelde de weduwe om binnen zeven dagen na betekening van het vonnis volledige medewerking te verlenen aan het vestigen van het hypotheekrecht, volgens de aangepaste concept hypotheekakte. Dat betekent dat zij bij de notaris moet verschijnen en de akte moet ondertekenen. Doet zij dat niet, dan treedt het vonnis in de plaats van haar wilsverklaring en handtekening in de akte. Iedere partij draagt de eigen proceskosten en het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad.
Rechtbank Limburg · 6 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Kantonrechter verleent 17-jarige handlichting om bedrijf in stolpboerderijen te starten Micky Bersee uit Schagerbrug is zeventien en wil een eigen bedrijf beginnen. Hij richt zich op timmer- en renovatiewerk aan ambachtelijke stolpboerderijen en andere bestaande panden: herstellen, renoveren, onderhouden en verbeteren van karakteristieke gebouwen en ander vastgoed. Zijn bedrijf heet BerseeBouw. Er is alleen een probleem: als minderjarige kan hij zonder meer geen zakelijke bankrekening openen en niet zelfstandig zaken doen. Daarom vroeg hij de kantonrechter om handlichting.
Handlichting betekent dat een minderjarige bepaalde bevoegdheden van een meerderjarige krijgt. Dat kan volgens artikel 1:235 van het Burgerlijk Wetboek alleen als de minderjarige zestien jaar of ouder is en zijn ouders ermee instemmen. Tegen de wil van de ouders in kan het niet. De kantonrechter bepaalt ook welke bevoegdheden worden toegekend en laat zich daarbij leiden door het belang van de minderjarige: is de gevraagde handlichting verantwoord?
Op de zitting van 29 oktober 2026 in Alkmaar verscheen Bersee, die zonder advocaat procedeerde, samen met zijn ouders. Zij zijn zelf ondernemer en gaven aan hun zoon te kunnen helpen, bijvoorbeeld met de boekhouding. Ook vonden zij dat zijn bevoegdheid om het bedrijf zelfstandig te vertegenwoordigen niet beperkt hoefde te worden.
De kantonrechter vond dat Bersee goed had uitgelegd waarom hij de handlichting nodig heeft. Hij is zeventien jaar oud en zijn ouders stemden in met het verzoek. Net als de ouders vond de kantonrechter het verantwoord het verzoek toe te wijzen.
De handlichting gaat niet meteen in. Volgens artikel 1:237 van het Burgerlijk Wetboek werkt zij pas vanaf de publicatie van de beschikking in de Staatscourant, zodat derden ervan kunnen kennisnemen. De griffier zorgt voor die publicatie. Daarnaast wordt de beschikking, met toestemming van Bersee niet geanonimiseerd, op rechtspraak.nl gepubliceerd. Bersee moet de handlichting zelf nog laten inschrijven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel; dat is wettelijk verplicht.
De kantonrechter verleent Bersee handlichting voor het zelfstandig verrichten van de rechtshandelingen die nodig zijn om zijn bedrijf BerseeBouw uit te oefenen. De beschikking is uitvoerbaar bij voorraad.
Rechtbank Noord-Holland · 11 november 2026
Civiel Recht Hof legt 11 maanden cel en tbs met voorwaarden op voor mishandeling en bedreiging van partner en agent Een man werd op 1 oktober 2025 in de woning van zijn partner, met wie hij sinds mei 2024 een relatie had en een zoontje van enkele maanden oud kreeg, boos tijdens een ruzie. Hij sloeg haar meerdere keren in het gezicht, greep haar bij de keel en kneep die met kracht dicht. Ze kreeg moeite met ademhalen en werd tegen een kledingkast geduwd. Op de spoedeisende hulp werd letsel aan haar gezicht en handen vastgesteld, samen met licht traumatisch schedel-hersenletsel. De dag erna dreigde hij haar tanden uit haar mond te slaan en haar gezicht te verminken met sneeën van mond tot ogen. Ook appte hij haar dat hij het hele huis zou afbranden als ze niet antwoordde. Op 7 oktober 2025 bedreigde hij bovendien een agent die hem aanhield met de woorden 'Ik schiet je door je kop'.
Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelde in hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Overijssel van 26 maart 2026 over deze feiten. De rechtbank had de man 6 maanden gevangenisstraf en tbs met voorwaarden gegeven. Het hoger beroep ging alleen over de veroordeling voor mishandeling en bedreiging, niet over een vrijspraak in een andere zaak. De advocaat-generaal vorderde een gevangenisstraf gelijk aan de duur van de voorlopige hechtenis, met tbs met bevel tot verpleging en de maatregel van artikel 38z van het Wetboek van Strafrecht.
De verdediging voerde aan dat de vrouw geen 'levensgezel' van de man was, omdat zij nooit een gemeenschappelijke huishouding hadden gevoerd. Het hof wees dat af. Een levensgezel is iemand met wie de verdachte een nauwe persoonlijke band van zekere hechtheid heeft, en dat vereist niet per se samenwonen. Het hof wees op de bestendige relatie van bijna anderhalf jaar, het gezamenlijke kind, het feit dat de man vaak in de woning van de vrouw sliep en betrokken was bij de zorg voor het kind. De mishandeling is daardoor strafverzwarend. Het bewijs steunde op de aangifte, foto's van het letsel, de medische gegevens en de eigen verklaringen van de man, die eerder had verklaard dat hij haar twee keer had geslagen. Zijn nieuwe verhaal ter zitting, dat zij hem eerst sloeg en dat het hem zwart voor de ogen werd, vond het hof te summier en in strijd met eerdere verklaringen. De bedreigingen bewees het hof mede op grond van zijn bekennende verklaring.
Psychiater en psycholoog stelden bij de man cognitieve beperkingen, impulsbeheersingsproblemen en trauma-gerelateerde problematiek vast. Zij adviseerden de feiten verminderd toe te rekenen, schatten het recidiverisico hoog in en achtten een langdurig behandelkader nodig. Het hof volgde dat en rekende de feiten in verminderde mate toe. Strafverzwarend woog mee dat de man eerder onherroepelijk is veroordeeld, onder meer voor partnermishandeling. Het reclasseringsrapport van 20 oktober 2026 liet zien dat de man in juni 2026 aan een klinische opname begon, maar dat die op 14 augustus 2026 voortijdig stopte door dreigend en agressief gedrag. Sinds 9 september 2026 zit hij weer in een penitentiaire inrichting en de reclassering zag geen mogelijkheden meer voor tbs met voorwaarden. Het hof vond een voorwaardelijke straf of alleen een gedragsbeïnvloedende maatregel desondanks niet toereikend. Het hof koos toch voor tbs met voorwaarden en niet voor tbs met bevel tot verpleging, omdat de man heeft verklaard dat hij behandeling nodig heeft en een behandelrelatie tijd kost. Het hof beveelde die maatregel dadelijk uitvoerbaar. De voorlopige hechtenis wordt geschorst zodra hij in een zorginstelling wordt opgenomen. Daarnaast legde het hof de maatregel van artikel 38z op, zodat hij ook na de tbs onder toezicht kan blijven.
Het hof veroordeelde de man tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van 11 maanden, met aftrek van voorarrest. Dat is vijf maanden meer dan de rechtbank oplegde. Die tijd geeft de reclassering ruimte om een geschikte kliniek te vinden. Het hof beveelde bovendien de tenuitvoerlegging van een eerder voorwaardelijk opgelegde gevangenisstraf van 2 weken uit 2024.
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 10 november 2026
Strafrecht