Rechter: wijkstichting is geen belanghebbende in zaak over dassenraster bij voetbalveld In Overhees, een wijk in Soest, ligt een voetbalclub vlak bij een bosgebied met een dassenburcht. De das foerageert op een van de voetbalvelden en beschadigt het veld. De gemeente Soest, eigenaar van de velden, vroeg daarom op 22 juli 2024 bij de provincie Utrecht een omgevingsvergunning aan voor een flora- en faunaactiviteit: het plaatsen van een dassenraster rondom het veld, zodat de dassen geen schade meer aanrichten.
Gedeputeerde staten van Utrecht verleenden die vergunning op 28 november 2024, geldig tot en met 1 oktober 2028. Stichting Behoud Overhees, die opkomt voor de leefomgeving in de wijk, maakte bezwaar. Op 23 september 2025 verklaarden gedeputeerde staten dat bezwaar gegrond. Zij trokken de vergunning in en verleenden meteen een nieuwe vergunning voor hetzelfde doel, met een aangepaste motivering. Daartegen ging de stichting in beroep bij de rechtbank Midden-Nederland.
Tegen de verwachting van de stichting kwam de rechtbank niet toe aan de vraag of de vergunning terecht was verleend. Bij de voorbereiding van de zitting zag de rechtbank aanleiding om uit zichzelf te onderzoeken of de stichting wel belanghebbende is. Alleen een belanghebbende kan bij de bestuursrechter beroep instellen. De rechtbank vroeg de stichting daarom op 3 september 2026 een overzicht te sturen van haar feitelijke werkzaamheden sinds de oprichting op 30 november 2023. De provincie stelde pas op de zitting van 16 september 2026 dat de stichting geen belanghebbende is. De stichting vond het teleurstellend dat de rechtbank dit zo laat aan de orde stelde.
Voor een rechtspersoon geldt dat het algemene belang dat zij behartigt zowel in haar statuten als in haar feitelijke werkzaamheden terug moet komen. Hoe ruimer de doelstelling, hoe zwaarder de eisen aan de werkzaamheden. De doelstelling van de stichting, het bevorderen van het leefmilieu van Overhees, waaronder behoud en versterking van de aangrenzende natuur en het landschap, vond de rechtbank in orde. Het voetbalveld ligt bovendien binnen het werkgebied.
De werkzaamheden waren het probleem. Over twee jaar bezien noemde de stichting een bewonersbijeenkomst, een kerstkaartenactie, een nieuwsbrief, een informatieavond over grondwater, overleg met de gemeente over de herinrichting van openbaar groen, een bijdrage aan een scoutingactiviteit en een reactie op een concept-omgevingsprogramma over water. Volgens de rechtbank is dat vrij beperkt, zeker bij zo'n ruime doelstelling. Alleen het overleg over het groen aan het Hazepad zou als natuurwerk kunnen tellen, maar daarbij werden boomsoorten gewijzigd met het oog op zonnepanelen, wat vooral de bewoners diende. De informatieavond over grondwater was vooral gericht op wateroverlast voor bewoners. De overige activiteiten zag de rechtbank niet als relevant. Dat de rechtbank niet alleen naar dassenbescherming keek maar naar alle natuurwerkzaamheden in Overhees en omgeving, veranderde daar niets aan.
De rechtbank verklaarde het beroep niet-ontvankelijk. De stichting krijgt haar griffierecht niet terug en geen vergoeding van haar proceskosten. De omgevingsvergunning voor het dassenraster blijft daarmee in stand.
Rechtbank Midden-Nederland · 12 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Raad van State: nieuwe woonwijk Zuidlaren tast rijksmonument Laarwoud niet aan, beroep ongegrond Aan de oostkant van Zuidlaren, in de gemeente Tynaarlo, komt een nieuwe woonwijk met maximaal 285 woningen. De wijk heet Laarhove en komt op de gronden achter het voormalige beurscomplex Prins Bernhardhoeve, bij een manege en op het terrein van een voormalige waterzuiveringsinstallatie. De gemeenteraad stelde het bestemmingsplan daarvoor op 16 juli 2024 vast. Twee eigenaren van het naastgelegen Laarwoud, een historische havezate en rijksmonument, probeerden dat plan via de Raad van State te laten sneuvelen.
Het Laarwoud bestaat uit een omgracht huis in een park met drie delen: het voorplein, het zuidbos en het oostbos. De eigenaren zijn ook eigenaar van een perceel met jong bos aan de zuidkant van het oostbos, dat zelf geen onderdeel van het monument is. Zij vreesden dat de monumentale en cultuurhistorische waarden van het park zouden worden aangetast door de nieuwe wijk.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelt dat de gemeenteraad zich op het standpunt heeft mogen stellen dat dit niet zo is. Het uitgangspunt is de redengevende omschrijving waarmee het Laarwoud in 2004 als rijksmonument werd aangewezen. Daarin staat dat de parkaanleg van belang is vanwege de landschappelijk-visuele waarden, vooral voor het dorp. De brink met oude eiken bij het voorplein en het perceel met jong bos zijn volgens die omschrijving de belangrijke visuele buffers voor de beleving van het monument. De brink ligt aan de andere kant van het Laarwoud dan het plangebied, en het plangebied ligt aan de zuidkant van het jonge bos. Het plangebied valt dus buiten die buffers, en de eigenaren maakten niet aannemelijk dat de nieuwe bebouwing de genoemde waarden raakt.
Ook het argument over meer recreatiedruk op het park haalt het niet. De eigenaren zeiden zelf op de zitting dat zij het park weer kunnen sluiten als zij dat willen. Over de appartementen oordeelt de Afdeling dat het enige woongebouw met appartementen in de buurt van het monument aan de zuidrand van het zuidbos komt, met een maximale bouwhoogte van 10,5 meter. De gemeente liet weten dat de bomen van het zuidbos hoger zijn, en dat is niet gemotiveerd weersproken. Tussen het gebouw en het bos ligt bovendien een groenstrook van ongeveer 15 meter. De gemeente wil appartementen op die plek ook omdat dat de sociale veiligheid van de weg tussen het Laarwoud en het Sterrenbos vergroot.
De eigenaren voerden verder aan dat het onderhoud van de bomen in het park met de komst van de woningen niet meer goed mogelijk is, omdat een hoogwerker de buitenste bomenrij dan niet meer kan bereiken. De gemeente bevestigde op de zitting dat de bestemmingen Woongebied en Groen op de aangrenzende gronden het normale onderhoud niet in de weg staan, en de eigenaren betwistten dat niet gemotiveerd. Er hoefde daarom ook niets in het plan te worden vastgelegd.
Een deel van wat de eigenaren aanvoerden kwam te laat. Na afloop van de beroepstermijn kunnen volgens de Crisis- en herstelwet geen nieuwe beroepsgronden meer worden ingediend, en nieuwe argumenten bij bestaande gronden worden niet toegelaten als dat de goede procesorde schaadt. Omdat de eigenaren niet aannemelijk maakten dat zij die argumenten niet eerder hadden kunnen aanvoeren, en de gemeente door de late indiening te weinig kon reageren, liet de Afdeling ze buiten beschouwing.
De Afdeling verklaart het beroep ongegrond, zodat het bestemmingsplan Zuidlaren - Laarhove in stand blijft. De gemeente hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Rechter houdt lasten onder dwangsom voor 50 geiten en 42 pony's in stand; eigenaar krijgt zes weken Op een perceel van bijna 5.500 vierkante meter in Heerewaarden hield een man hobbymatig dieren die hij van de slacht redde. Bij controles in januari en april 2025 telde de toezichthouder van de gemeente Maasdriel ongeveer 50 geiten en 42 pony's. Ook stonden er een paardenstal, een paardenbak, een unit, een overkapping, een mestopslag, lichtmasten en verharding. Een omgevingsvergunning had de man daarvoor niet. De buren, die eigenaar zijn van de naastgelegen percelen, ervoeren overlast en vroegen de gemeente op 3 april 2025 om te handhaven.
Op 24 juli 2025 legde het college van burgemeester en wethouders de man acht lasten onder dwangsom op. Hij moest de bouwwerken, de verharding en alle dieren van het perceel verwijderen. De dwangsommen liepen uiteen van € 2.500 tot € 10.000 per last. Het bezwaar van de man werd op 3 december 2025 ongegrond verklaard. De voorzieningenrechter schorste in maart 2026 de eerste zeven lasten, omdat de wettelijke grondslag volgens hem niet klopte: de man had de bouwwerken immers niet zelf neergezet. Na een controle op 24 maart 2026, waarbij nog 38 pony's op het perceel liepen, vorderde het college op 13 mei 2026 de verbeurde dwangsom van € 10.000 in.
De rechtbank oordeelt anders dan de voorzieningenrechter over die grondslag. Het omgevingsplan verbiedt niet alleen het bouwen zonder vergunning, maar ook het in stand houden en gebruiken van zo'n bouwwerk. De man houdt de bouwwerken in stand, dus handhaven is mogelijk. Dat hij ze niet zelf bouwde, doet daar niet aan af. Dat hobbymatig dieren houden op dit perceel niet is toegestaan en dat de verharding zonder vergunning is aangelegd, betwistte hij niet.
De man voerde meerdere redenen aan waarom het college had moeten afzien van handhaving. Op het gelijkheidsbeginsel strandde hij: de foto's van andere percelen laten volgens de rechtbank geen vergelijkbare gevallen zien. Het eerste perceel is een paardenfokkerij, wat planologisch is toegestaan, en de andere twee vallen onder een ander planologisch regime. Een beroep op een gedoogtoezegging van de burgemeester slaagde evenmin. Daarvoor had hij alleen een zelf geschreven e-mail, waaruit geen toezegging blijkt. Zijn gehechtheid aan de dieren en zijn geldzorgen wegen niet op tegen de overtredingen, want een last onder dwangsom is bedoeld om de overtreding te beëindigen en niet om te straffen. Ook het lange tijdsverloop is op zichzelf geen reden om van handhaving af te zien, zeker niet nu een handhavingsverzoek van de buren lag.
De dwangsommen zijn niet te hoog, vindt de rechtbank. Het college koos de laagste bedragen uit zijn beleid, en de financiële situatie van de overtreder speelt bij de hoogte in beginsel geen rol. Voor het invorderingsbesluit geldt dat de last is overtreden, omdat de dieren niet op tijd weg waren. Bij invordering telt het belang van handhaving zwaar. De man kon niet aannemelijk maken dat hij de € 10.000 evident niet kan betalen, en het college staat open voor een betalingsregeling.
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond, zodat de lasten en het invorderingsbesluit blijven staan. De man krijgt zijn griffierecht niet terug. Omdat de schorsing van de voorzieningenrechter met deze uitspraak vervalt en anders direct dwangsommen zouden worden verbeurd, verlengt de rechtbank de begunstigingstermijn van de lasten 1 tot en met 7 tot zes weken na verzending van de uitspraak.
Rechtbank Gelderland · 6 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Raad van State herroept vergunning voor schapenstal in Klarenbeek: geen bijbehorend bouwwerk In Klarenbeek, gemeente Voorst, wonen drie buren rond een hof bij een opgeknapte voormalige boerderij. Twee van hen kochten een nieuw gebouwde schuurwoning in het vertrouwen dat het erf volgens een vastgesteld erfinrichtings- en beplantingsplan zou worden ingericht. De derde buurman, de eigenaar van de boerderij, wilde van dat plan afwijken en ook een schapenstal bouwen. De gemeente verleende hem daarvoor in januari 2022 omgevingsvergunningen. Twee buren, onder wie appellant A, kwamen daartegen in verzet: zij vonden dat het erf van hun buurman verrommelt en wilden vasthouden aan het oorspronkelijke plan.
Het college van burgemeester en wethouders van Voorst verklaarde de bezwaren in juli 2022 gegrond en paste de voorschriften bij beide vergunningen aan. Daarna oordeelde de rechtbank Gelderland op 2 november 2023 dat het besluit over de erfinrichting onvoldoende was onderbouwd en vernietigde dat. Bij de vergunning voor de schapenstal vernietigde de rechtbank alleen de voorschriften drie tot en met zes, omdat het college die ten onrechte had gesteld. De rest van die vergunning bleef staan.
De Afdeling bestuursrechtspraak ging in hoger beroep op één punt dieper in dan de rechtbank. Appellant A had al in beroep aangevoerd dat voor de schapenstal niet de reguliere vergunningsprocedure kon worden gevolgd, maar de rechtbank had daar niets over gezegd. De Afdeling deed dat alsnog. De stal staat op grond met de bestemming agrarisch en buiten het bouwvlak, en dat mag alleen als de stal een bijbehorend bouwwerk is. Dat vereist dat het bouwwerk op hetzelfde perceel staat als het hoofdgebouw, hier de woning. Daarbij kijkt de Afdeling naar de feitelijke situatie. Het weiland met de stal is met een afrastering en bomen van de tuin gescheiden, zodat woning en stal geen geheel vormen. De stal is daarom geen bijbehorend bouwwerk en de vergunning kon niet op die grondslag worden verleend.
Over de erfinrichting en het beplantingsplan had het college inmiddels nieuwe besluiten genomen, op basis van een advies van een adviseur groen en landschap. Die besluiten vielen van rechtswege ook onder dit geding. De Afdeling vond ze, ondanks dat ze niet helemaal als besluit op bezwaar waren geschreven, duidelijk genoeg. Het college mocht uit het advies afleiden dat het aangepaste plan een minimaal gelijk beschermingsniveau voor de landschappelijke waarden biedt. Dat het plan volgens de buren de openheid van het hele landschap zou aantasten, vond de Afdeling niet terug in het oorspronkelijke plan: alleen de zichtbaarheid van de woning en jongveestal van de boerderij was daarvan onderdeel. Het inzetten van een adviseur in dienst van de gemeente was geen probleem, want geen rechtsregel dwingt tot een externe deskundige. Of de buurman het plan wel uitvoert en zijn erf onderhoudt, is een kwestie van handhaving en niet van deze procedure. De voorschriften over boomstammen en opslag van spullen mocht het college wel aan de vergunning verbinden.
De Afdeling verklaarde het hoger beroep van appellant A gegrond en vernietigde de uitspraak van de rechtbank voor zover die de vergunning voor de schapenstal niet geheel had vernietigd. Ze vernietigde het besluit van 7 juli 2022 over de stal en herroept de vergunning van 14 januari 2022. Het college moet opnieuw beslissen op de aanvraag voor de schapenstal. De beroepen tegen de nieuwe besluiten over de erfinrichting en het beplantingsplan verklaarde de Afdeling ongegrond, zodat die besluiten blijven staan. Het college moet de proceskosten van appellanten vergoeden, € 1.868, en het griffierecht van € 274.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Rechter: omwonenden geen belanghebbenden bij kap van 21 bomen aan Kennemerweg in Zandvoort Op een perceel aan de Kennemerweg 16 in Zandvoort staan tientallen bomen die een projectontwikkelaar wil laten kappen. Voor 21 van die bomen vroeg Sandevoerde Ontwikkeling B.V. in oktober 2024 een omgevingsvergunning aan. Het college van burgemeester en wethouders weigerde de vergunning eerst, maar verleende haar in april 2026 alsnog nadat de ontwikkelaar bezwaar had gemaakt. Twee omwonenden uit Zandvoort vonden dat de bomen moesten blijven staan en gingen tegen die vergunning in beroep.
De zaak was al voor het beroep op de rechtbank niet eenvoudig. Het college had de vergunning niet gepubliceerd, terwijl de Omgevingswet dat voorschrijft. De omwonenden kregen pas op 7 juli 2026 een afschrift van het besluit onder ogen, via een brief van de rechtbank over een ander beroep. Zij stelden op 19 juli 2026 beroep in, na afloop van de termijn van zes weken. De rechtbank vond die termijnoverschrijding verschoonbaar, omdat de omwonenden pas laat van het besluit wisten. Het college ging daar zelf ook van uit.
Daarna kwam de vraag of de omwonenden wel belanghebbenden zijn. Alleen wie rechtstreeks door een besluit in zijn belang wordt geraakt, mag er beroep tegen instellen. De woningen van de twee eisers staan op 220 en 77 meter van de dichtstbijzijnde te kappen boom. Het college wees erop dat landschapselementen het zicht op de bomen geheel of gedeeltelijk wegnemen. Ook had het eerder bezwaren van dezelfde omwonenden tegen een andere vergunning voor de kap van 60 bomen en 4 stobben op hetzelfde perceel niet-ontvankelijk verklaard. De commissie bezwaarschriften had daarbij geoordeeld dat het zicht op de bomen te beperkt is om gevolgen van enige betekenis aan te nemen. Tegen die beslissing hebben de omwonenden geen beroep ingesteld, zodat die in rechte vaststaat.
De rechtbank volgde het college. Uit een kaart bleek dat de 21 bomen door de 60 eerder vergunde bomen heen en verspreid over het perceel staan, en dat de meeste verder van de woningen van de eisers staan. Door de begroeiing langs beide zijden van de Kennemerweg, het talud en de begroeiing aan de kant van de Zandvoortselaan is het zicht op de bomen te beperkt. De rechtbank nam daarbij ook de herplantplicht in aanmerking. Dat de omwonenden tijdens wandelingen in de buurt wel zicht hebben op de bomen, onderscheidt hen niet van willekeurige andere wandelaars. Wie een gebied af en toe of regelmatig bezoekt voor ontspanning heeft daarmee nog geen persoonlijk, rechtstreeks belang.
De rechtbank verklaarde het beroep daarom niet-ontvankelijk, zodat het niet inhoudelijk is behandeld. De omwonenden krijgen hun griffierecht niet terug en ook geen vergoeding van hun proceskosten.
Rechtbank Noord-Holland · 10 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht