A-G: levensgezel heeft geen verschoningsrecht als getuige onder oud recht, Hoge Raad moet beroep verwerpen Een vrouw wil niet getuigen in een zaak waarin haar levenspartner procespartij is. Zij is de levensgezel van de man en woont met hem samen met drie kinderen, van wie twee gezamenlijk. De man en zijn persoonlijke holding Sandscape zijn partij in een bodemprocedure die Kievhorst Real Estate wil voorbereiden. Kievhorst vroeg de rechtbank daarvoor om een voorlopig getuigenverhoor, een verhoor van getuigen vooraf, om opheldering te krijgen over onregelmatigheden in de boekhouding. De vrouw was tot eind 2022 enig bestuurder van het bedrijf en staat op de lijst van getuigen.
Het verzoek werd op 5 juni 2024 ingediend en op 24 februari 2025 toegewezen. Bij het verhoor door de rechter-commissaris op 14 mei 2025 deed de vrouw een beroep op het familiale verschoningsrecht. Dat recht maakt het mogelijk te weigeren te getuigen tegen een naaste, om gewetensnood te voorkomen. De rechter-commissaris wees het beroep af. Het hof Arnhem-Leeuwarden bekrachtigde die beslissing op 10 februari 2026. Daartegen stelde de vrouw cassatieberoep in bij de Hoge Raad.
Het draait om een wetswijziging. Sinds 1 januari 2025 geldt het familiale verschoningsrecht ook voor een levensgezel van een partij. Daarvoor kwam het alleen toe aan echtgenoten, geregistreerde partners en bloed- of aanverwanten tot de tweede graad. Het verzoek om het getuigenverhoor dateert van vóór die datum, dus het hof paste het oude recht toe. Een levensgezel hoorde daar niet bij. Het hof vond het ook niet passend om het oude artikel anticiperend te lezen, dus alvast uit te leggen zoals het nieuwe recht luidt. Volgens het hof koos de wetgever bewust voor een overgangsregeling, en dat er daardoor situaties zijn waarin het oude recht nog geldt, is geen reden om daarvan af te wijken.
In cassatie betoogt de vrouw dat het hof het oude artikel wel anticiperend had moeten lezen. De omstandigheden dat levensgezellen vroeger geen bescherming hadden en dat er overgangsrecht bestaat, zouden volgens haar niet redengevend zijn. Ook vindt zij de redenering van het hof innerlijk tegenstrijdig.
Advocaat-generaal Coenraad van het parket bij de Hoge Raad adviseert het beroep te verwerpen. Hij wijst erop dat de wet niet regelt wanneer een rechter vooruit mag lopen op komend recht. Uit eerdere conclusies leidt hij af dat anticipatie mogelijk is als het nieuwe recht aansluit bij ontwikkelingen onder het oude recht of een leemte opvult. Bij een breuk met het geldende recht moet de rechter daarentegen grote terughoudendheid betrachten. Het oude artikel kende volgens de A-G een duidelijk afgebakende groep verschoningsgerechtigden, waar levensgezellen zonder twijfel niet bij hoorden. Er was dus geen leemte, en het nieuwe recht is een breuk met het oude. Vanuit het oogpunt van rechtszekerheid is dan een door de wet bepaald omslagmoment het meest gediend. Het oordeel van het hof getuigt volgens hem niet van een onjuiste rechtsopvatting.
De overige klachten falen volgens de A-G ook. Het hof heeft niet alleen beoordeeld of het nieuwe recht van toepassing was, maar ook de subsidiaire stelling over anticipatie besproken. Het woord 'daarnaast' in de overweging van het hof verwijst alleen naar die subsidiaire stelling. De klacht daarover berust dus op een verkeerde lezing van de beschikking.
Tot slot wijst de A-G erop dat de vrouw niet zonder bescherming staat. De rechter kan tijdens het verhoor beletten dat een bepaalde vraag wordt beantwoord (artikel 179 lid 2 Rv). Hij moet dan het zwaarwegende belang van waarheidsvinding afwegen tegen het belang van de bescherming van de relatie tussen partners. De conclusie strekt tot verwerping van het cassatieberoep.
Parket bij de Hoge Raad · 23 oktober 2026
Civiel Recht; Burgerlijk Procesrecht Kantonrechter verleent 17-jarige vloerenlegger handlichting om zelfstandig te ondernemen Een 17-jarige jongen uit Leidschendam legt vloeren. Hij heeft een eigen onderneming, staat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel en is al aan het werk. Maar als minderjarige mag hij niet zomaar contracten sluiten, een bankrekening beheren of financiële verplichtingen aangaan. Daarom vroeg hij de kantonrechter in Den Haag om handlichting: een rechterlijk besluit waarmee een minderjarige bepaalde bevoegdheden van een meerderjarige krijgt.
Op de zitting van 7 oktober 2026 lichtte de jongen toe waarom hij de handlichting nodig heeft. Hij heeft zijn opleiding afgerond en wil zich volledig op zijn bedrijf richten. Hij werkt samen met zijn broer, die hem waar nodig helpt, en een boekhouder ondersteunt hem bij de administratie. Zijn moeder, die het gezag over hem heeft, was bij de zitting aanwezig en stemde in met het verzoek.
De kantonrechter legt uit hoe handlichting werkt. Een minderjarige kan het vanaf zestien jaar zelf vragen, maar de rechter kan het niet verlenen tegen de wil van de ouders. De rechter moet kijken naar het belang van de minderjarige en beoordelen of de handlichting verantwoord is. Ook bepaalt hij welke bevoegdheden van een meerderjarige de minderjarige precies krijgt.
Volgens de kantonrechter heeft de jongen goed uitgelegd waarom hij de handlichting nodig heeft. Hij is zestien jaar of ouder en zijn moeder heeft ingestemd. De rechter vindt het, net als de moeder, verantwoord om het verzoek toe te wijzen.
De handlichting gaat niet meteen in op de dag van de uitspraak. Volgens de wet werkt zij pas vanaf de publicatie in de Staatscourant, zodat anderen ervan kunnen kennisnemen. De griffier zorgt voor die publicatie. Daarnaast komt de uitspraak niet-geanonimiseerd op rechtspraak.nl te staan, zodat de inhoud ook langs die weg bekend is bij derden. De jongen moet zelf nog zorgen voor inschrijving van de handlichting in het handelsregister van de Kamer van Koophandel; dat is wettelijk verplicht.
De kantonrechter verleent de jongen handlichting, zodat hij voor zijn onderneming overeenkomsten met derden kan sluiten, bankrekeningen kan beheren, financiële transacties kan verrichten en verplichtingen voor bedrijfsmiddelen kan aangaan. De griffier moet de beschikking publiceren in de Staatscourant en op rechtspraak.nl.
Rechtbank Den Haag · 14 oktober 2026
Civiel Recht Rechter: horecaondernemers zijn geen particuliere borg voor € 40.738 Heineken-krediet Een startende horecazaak kreeg van bierbrouwer Heineken een krediet van € 35.000 om de verbouwing van het pand te betalen. De zaak is nooit open gegaan voor publiek: de onderneming ging failliet voordat het zover was. Het krediet en een aantal andere facturen bleven onbetaald. Heineken ging daarom achter de mensen aan die het contract hadden meegetekend, onder wie twee mannen die samen met de bestuurder aan het horecaproject werkten.
Het contract noemde die mensen 'hoofdelijk aansprakelijken', zodat Heineken ze elk voor het hele bedrag kon aanspreken. De twee mannen die zich in de procedure verweerden, zagen dat anders. Zij stelden dat het om een particuliere borgtocht ging. Daarbij gelden extra beschermingsregels, onder meer dat een maximumbedrag moet zijn afgesproken, en dat was niet gebeurd. Zij zeiden verder dat zij het contract nooit echt hadden gewild, dat zij gedwaald hadden en dat Heineken hen voor de risico's had moeten waarschuwen. Zij waren volgens hun eigen verhaal alleen meegetekend omdat zij de toekomstige managers waren en dachten dat het om een formaliteit voor het project ging.
De rechtbank Zeeland-West-Brabant legde het contract uit aan de hand van wat partijen in de omstandigheden van elkaar mochten verwachten. Daaruit volgde dat het eigenlijk om een borgtocht ging: het was de bedoeling dat de horecaonderneming zelf de hoofdschuldenaar was en dat de anderen pas hoefden te betalen als zij in verzuim raakte. Heineken had in het contract alleen de onderneming als wederpartij genoemd en stuurde de anderen pas een aanmaning nadat de onderneming in gebreke was gesteld. Bovendien had Heineken niet onderbouwd dat zij zelf met de twee mannen over het contract had gesproken, terwijl zij dat uitvoerig hadden ontkend.
De borgtocht was volgens de rechtbank echter niet particulier. Een particuliere borg is een natuurlijk persoon die niet handelt in de uitoefening van beroep of bedrijf. De twee mannen deden dat wel. De een maakte het ondernemingsplan en deed de marketing, de ander regelde de verbouwing en ging namens het project akkoord met een offerte voor een tapinstallatie. Zij traden naar buiten op onder een gezamenlijke handelsnaam en zouden na de opening de dagelijkse leiding krijgen. Daarom gelden de beschermingsregels voor particuliere borgen niet en is het ontbreken van een maximumbedrag geen probleem.
Ook de andere verweren sneuvelden. Omdat de mannen het contract tekenden, mocht Heineken erop vertrouwen dat zij wisten wat zij tekenden, zeker omdat zij als professionals optraden. Dwaling ging niet op, want Heineken had geen onjuiste informatie gegeven en hoefde professionele partijen niet te waarschuwen voor de algemene risico's van een borgtocht. Misbruik van omstandigheden evenmin: wie stelt dat hij nooit met Heineken heeft gesproken, is daar ook niet door Heineken toe bewogen. Dat Heineken eerst het pandrecht op de inventaris had moeten uitwinnen, vond de rechtbank onvoldoende onderbouwd; de schuldeiser mag zelf kiezen.
Bij de hoogte van het bedrag vond de rechtbank wel ruimte voor aanpassing. Heineken had 1 procent behandelingskosten verrekend, dus er was € 34.650 verstrekt en niet € 35.000. Met 8 procent rente kwam dat uit op € 37.422. De factuur voor de tapinstallatie van € 3.315,98 viel binnen de borgtocht, die ook 'leveranties' dekt. De mannen hadden zelf erkend dat de installatie was geleverd en per e-mail was een offerte aanvaard. De twee facturen voor het onderhoudspakket vielen er niet onder: dat is een dienst en geen levering, zodat daarvoor geen borgtocht gold. Heineken vorderde € 42.434,34 en kreeg € 40.737,98 toegewezen.
De rechtbank veroordeelt de twee mannen en hun mede-gedaagde vennootschap, die niet verscheen, hoofdelijk tot betaling van € 40.737,98. Daarover moet 1 procent rente per maand worden betaald vanaf 14 augustus 2024, de dag waarop de termijn van de ingebrekestelling verstreek. Verder moeten zij € 1.182,38 aan buitengerechtelijke incassokosten betalen en € 5.976,78 aan proceskosten. De vordering tegen de bestuurder van de onderneming trok Heineken in, omdat hij al voor de dagvaarding failliet was verklaard.
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · 14 oktober 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Heineken en Griekse dochter AB moeten concurrent € 111 miljoen betalen voor machtsmisbruik op biermarkt Zestien jaar lang, van 1998 tot 2014, maakte de Griekse bierbrouwerij Athenian Brewery (AB) misbruik van haar machtspositie op de Griekse biermarkt. Dat stelde de Griekse mededingingsautoriteit in 2014 vast en legde een boete op van ruim € 31 miljoen, later verlaagd tot € 27 miljoen. AB sloot concurrenten uit met exclusiviteit, loyaliteitskortingen en discriminerende behandeling bij horeca, groothandel en supermarkten. Concurrent Macedonian Thrace Brewery (MTB), brouwer van het merk Vergina, eiste daarna schadevergoeding van AB en van de Nederlandse moedermaatschappij Heineken. Volgens MTB liep ze door de inbreuk winst mis.
De rechtbank Amsterdam deed met dit vonnis het eindoordeel in een zaak die sinds 2017 loopt. Eerder oordeelde ze dat het Griekse recht geldt, dat de civiele rechter gebonden is aan het besluit van de Griekse autoriteit, en dat Heineken met AB één onderneming vormt en daarom hoofdelijk aansprakelijk is. Op 29 mei 2026 verwierp de Hoge Raad de cassatieberoepen over de bevoegdheid van de Nederlandse rechter jegens AB. Daarmee staat vast dat de rechtbank bevoegd is jegens zowel AB als Heineken.
Over de omvang van de schade volgde de rechtbank MTB grotendeels: zonder het machtsmisbruik zou MTB eerder meer bier hebben verkocht, tegen een hogere prijs. Wel moest rekening worden gehouden met een accijnsverhoging in 2016 en 2017, waarvoor het causale verband met de inbreuk ontbreekt. Op basis van de berekening van de economisch deskundige van Heineken, die de verhoging buiten beschouwing laat, kwam de schade uit op € 43.337.000.
Over de rente kwam de rechtbank terug op een eerdere bindende beslissing. Ze had eerder aangenomen dat de Griekse regel over rente vanaf het ontstaan van de schade geen terugwerkende kracht heeft. Na een arrest van het Hof van Justitie van de EU van 30 april 2026 oordeelde ze dat die regel wel geldt voor vorderingen die zijn ingesteld na 27 december 2016, zoals die van MTB. De rente telt dus mee vanaf het ontstaan van de schade, zonder aanzegging. Heineken en AB vonden dat dit tot ontoelaatbare overcompensatie leidt omdat de rente bijna twee derde van het bedrag uitmaakt. De rechtbank volgde dat niet: dat is het gevolg van de lange duur van de inbreuk en van het handhavings- en civiele traject. De rente tot 1 oktober 2026 komt uit op € 67.887.000.
MTB eiste ook de kosten van haar economisch deskundige Oxera, € 1.193.390,44. De rechtbank vond veel van het werk noodzakelijk, maar niet alles: de kosten van een second opinion kwamen niet in aanmerking, omschrijvingen als 'Project Work' waren te vaag en de toelichting op werk voor een gezamenlijk traject met Carlsberg vond ze niet afdoende. Ze begrootte de noodzakelijke kosten op twee derde, € 800.000.
De rechtbank verklaarde voor recht dat Heineken en AB onrechtmatig hebben gehandeld jegens MTB. Ze veroordeelde hen hoofdelijk tot betaling van € 111.224.000 (€ 43.337.000 schade en € 67.887.000 rente), plus Griekse procesrente vanaf 1 oktober 2026, € 800.000 aan deskundigenkosten en € 40.916,31 aan proceskosten. Het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad: het restitutierisico was volgens de rechtbank onvoldoende concreet onderbouwd.
Rechtbank Amsterdam · 21 oktober 2026
Civiel Recht Rechtbank wijst voorlopige voorziening af in vennootschapsgeschil De Hypotheker Nieuw-Vennep Twee vennoten in de vestiging Nieuw-Vennep van De Hypotheker, een franchisevestiging, liggen overhoop over de vraag of hun vennootschap nog bestaat. Per 1 januari 2024 droeg een eerdere bv de onderneming over aan een ondernemer, die slechts 51 procent van de koopsom van € 510.000 betaalde. Daarna brachten die ondernemer en De Hypotheker Uithoorn B.V. (de rechtsvoorganger van de huidige eiser) de onderneming in een vennootschap onder firma in. Uithoorn B.V. bracht daarin haar vordering op de resterende 49 procent van de koopsom in.
In juni 2025 zegde de ondernemer de overeenkomst op tegen 1 januari 2026. Sindsdien betaalt hij volgens Uithoorn B.V. de maandelijkse voorschotten van € 1.000 op het winstaandeel niet meer, geeft hij geen toegang tot de administratie, boekhouding en systemen, en drijft hij de vestiging voort via zijn eenmanszaak onder dezelfde handelsnaam. Uithoorn B.V. start daarom een bodemprocedure en vraagt in een spoedprocedure (incident) om een voorlopige voorziening: de ondernemer moet de vennootschapsovereenkomst onverkort nakomen, de voorschotten betalen, toegang geven en de handelsnaam in het handelsregister aanpassen, op straffe van dwangsommen tot € 500.000. Ook eist Uithoorn B.V. een contractuele boete van minimaal € 20.000 en beslagkosten van € 7.200,94.
De kern van het geschil is of de ondernemer mocht opzeggen. De overeenkomst laat opzegging toe met een termijn van een half jaar, tegen het einde van een boekjaar. Uithoorn B.V. wijst op artikel 23 lid 4, volgens hetwelk de ondernemer per 1 januari 2029 het aandeel van Uithoorn B.V. mag overnemen. Daaruit leidt zij af dat partijen de samenwerking tot minimaal die datum hebben willen voortzetten en dat opzegging eerder was uitgesloten. De ondernemer betwist dat: volgens hem geeft dat artikel alleen een overnamerecht en laat het de opzeggingsmogelijkheid onverlet.
De rechtbank legt uit dat de gevraagde voorziening ertoe strekt dat de vennootschap wordt voortgezet, en dus vooruitloopt op de uitkomst van de hoofdzaak. Zo'n voorziening kan alleen worden toegewezen als voldoende aannemelijk is dat de opzegging niet geldig was. Dat is hier niet het geval. Een bedoeling om opzegging tot 1 januari 2029 uit te sluiten volgt volgens de rechtbank niet uit de e-mail van de ondernemer van 15 november 2023 waarop Uithoorn B.V. zich beroept, en ook niet uit de tekst van artikel 23, want daarin staat niet dat de ondernemer de overeenkomst niet mag opzeggen.
Omdat niet voldoende aannemelijk is dat de opzegging ongeldig was, staat evenmin voldoende vast dat de ondernemer de gevorderde contractuele boete verschuldigd is. Alle onderdelen van de incidentele vordering hangen met die vraag samen en worden afgewezen. Dit is een voorlopig oordeel in een spoedprocedure; de bodemrechter beoordeelt de opzegging in de hoofdzaak nog.
Uithoorn B.V. is de in het ongelijk gestelde partij en moet de proceskosten in het incident betalen, begroot op € 842. Dat bestaat uit € 653 salaris van de advocaat en € 189 nakosten. Over dat bedrag is wettelijke rente verschuldigd, en bij betekening van het vonnis komt er € 98 bij plus de betekeningskosten. De hoofdzaak gaat verder: de zaak is verwezen naar de rol van 25 november 2026, waarop de ondernemer zijn conclusie van antwoord moet nemen.
Rechtbank Den Haag · 14 oktober 2026
Civiel Recht; Burgerlijk Procesrecht