Rechter stopt aanbesteding tweewielers: gemeente toetste fietsen op niet-kenbare eisen Een gemeente wilde nieuwe tweewielers inkopen: fietsen, elektrische fietsen, bakfietsen en elektrische scooters, onder meer voor haar buitengewoon opsporingsambtenaren. De opdracht was verdeeld in twee percelen en werd Europees aanbesteed op basis van de laagste prijs. Inschrijvers moesten in een prijzenformulier voorbeeldfietsen van A-merken prijzen, of een gelijkwaardig model aanbieden. Een bedrijf dat al jaren tweewielers aan de gemeente levert, schreef in voor het eerste perceel en bood in plaats van de voorbeeldmodellen andere merken aan.
De gemeente verklaarde die inschrijving ongeldig. Volgens het gunningsvoornemen van 29 juni 2026 waren de aangeboden fietsen niet gelijkwaardig aan de voorbeeldmodellen. De gemeente wees op verschillen in aandrijving (riem tegenover ketting), versnellingen (traploos tegenover vaste versnellingen) en remmen (hydraulische schijfremmen tegenover V-brakes). Ook was volgens de gemeente een aangeboden scooter geen elektrische scooter maar een model met een benzinemotor. De opdracht zou naar de enige andere inschrijver gaan. De leverancier stapte naar de voorzieningenrechter van de rechtbank Rotterdam.
De leverancier voerde aan dat de gemeente de norm gelijkwaardig te beperkt en onbegrijpelijk had uitgelegd. Die specifieke kenmerken stonden volgens haar nergens in de aanbestedingsstukken. De gemeente hield vol dat de aanbesteding twee aparte toetsen kende: eerst of de fietsen aan het Programma van Eisen voldoen, daarna of alternatieven gelijkwaardig zijn aan de voorbeeldmodellen. De genoemde verschillen betroffen volgens haar de wezenlijkste onderdelen van een fiets.
De voorzieningenrechter gaf de leverancier gelijk. Tussen partijen stond vast dat haar fietsen aan het Programma van Eisen voldeden. De gemeente had bij de gelijkwaardigheidstoets wel ruimte, maar mocht geen doorslaggevend gewicht toekennen aan aspecten waarvan een normaal oplettende inschrijver niet hoefde te verwachten dat ze wezenlijk waren. In de stukken stond niet dat de gemeente een Shimano Alfine-naaf, een riemaandrijving, schijfremmen of een traploos Enviolo-systeem verwachtte. De gemeente had bovendien erkend dat sommige voorbeeldfietsen in meerdere uitvoeringen bestaan. Omdat de laagste prijs het gunningscriterium was, mochten inschrijvers ervan uitgaan dat de eenvoudigere uitvoering gold. De stelling dat riem en traploos objectief beter zijn, achtte de rechter onvoldoende aannemelijk; de overgelegde informatie was deels afkomstig van handelaren en de leverancier had die gemotiveerd betwist.
De rechter wees er ook op dat de leverancier tijdens de inlichtingenronde had geadviseerd om testfietsen te laten leveren, omdat de kwaliteit van fietsen sterk verschilt. De gemeente wees dat af met de redenering dat het Programma van Eisen de kwaliteit voldoende borgde. Dan kan zij de gelijkwaardigheidstoets volgens de rechter niet alsnog op andere kwaliteitsaspecten baseren. Daarmee handelde de gemeente in strijd met de beginselen van gelijke behandeling en transparantie. Dat gebrek kon niet worden hersteld door de inschrijving alsnog geldig te verklaren en te laten beoordelen, dus moest de opdracht opnieuw worden aanbesteed. Of de gemeente over de scooter eerst een verduidelijkingsvraag had moeten stellen, liet de rechter in het midden.
De rechter verbiedt de gemeente om voor het eerste perceel tot gunning over te gaan op basis van het gunningsvoornemen en gebiedt haar de procedure voor dat perceel in te trekken en ingetrokken te houden. Wil de gemeente de opdracht nog gunnen, dan moet ze die opnieuw aanbesteden. Het tweede perceel blijft buiten dit vonnis, omdat de leverancier daar niet op had ingeschreven. Een dwangsom legt de rechter niet op, omdat overheden gehoor plegen te geven aan uitspraken. De gemeente moet de proceskosten van € 2.226,57 betalen, met wettelijke rente.
Rechtbank Rotterdam · 16 oktober 2026
Civiel Recht; Aanbestedingsrecht Rechtbank legt 15 maanden cel op voor pistool, munitie en cocaïne in huis in Marum, zoals geëist Op 29 april 2026 deed de politie een doorzoeking in een woning in Marum, in de gemeente Westerkwartier. Op de keukentafel stond een zwarte plastic tas met ruim 53 gram cocaïne, vier gripzakjes met elk een tiental voorgevouwen ponypacks (kleine verpakkingen voor de verkoop), een digitale weegschaal en een envelop met € 1.530 aan contant geld. Ook lag er bijna 20 gram inositol, een stof waarmee cocaïne wordt versneden om meer winst te maken. In de woning vond de politie bovendien een doorgeladen pistool met bijbehorende magazijnen en munitie, een stiletto en een boksbeugel. Een bijzondere omstandigheid: de kinderen van de bewoner waren thuis, terwijl het vuurwapen binnen hun handbereik lag.
De man, geboren in 1990, stond terecht voor vijf feiten: het voorhanden hebben van het pistool en de munitie, het aanwezig hebben van cocaïne, het voorhanden hebben van nog 249 patronen op 19 mei 2026, het voorbereiden van handel in cocaïne en het voorhanden hebben van een stiletto en een boksbeugel. Hij bekende de wapenfeiten en de cocaïne. Over de voorwerpen voor de handel in cocaïne zei hij dat alles van hem was, maar uitsluitend voor eigen gebruik bedoeld.
Die verklaring geloofde de rechtbank niet. Gelet op de hoeveelheid cocaïne en de combinatie van weegschaal, gripzakjes, ponypacks en inositol past dit volgens de rechtbank niet bij eigen gebruik. Vooral het versnijdingsmiddel wijst op handel, want daarmee behaal je een groter rendement op de verkoop. Dat beeld wordt ondersteund door de telefoon van de man: op 30 april 2026 ontving hij het bericht 'Joo Verkoop je nog?'. De rechtbank verklaarde de voorbereiding van drugshandel daarom bewezen.
Twee onderdelen van de tenlastelegging haalden het niet. De twee patroonmagazijnen die in een garagebox in Drachten lagen, werden niet bewezen verklaard. De man huurde die box volgens zijn eigen verklaring en die van de verhuurder al een jaar niet meer, dus kon niet worden vastgesteld dat hij ze voorhanden had. Ook de verdediging en de officier van justitie vonden dat bewijs onvoldoende. Bij de boksbeugel haalde de rechtbank de datum 19 mei 2026 uit de tenlastelegging, omdat uit het dossier blijkt dat die al bij de doorzoeking van 29 april werd gevonden.
Bij de straf woog zwaar mee dat het pistool doorgeladen was en dat de kinderen in huis waren. De rechtbank rekende het de man ook aan dat hij geen openheid gaf over zijn wapenbezit en zei geen reden te hebben voor wapens en munitie in huis. Volgens de rechtbank wijst de combinatie van de feiten erop dat het wapenbezit samenhangt met drugshandel, en dat werkt strafverzwarend. De wapens en munitie waren bovendien maar een fractie van wat er in de woning lag. Een taakstraf, boete of deels voorwaardelijke straf was voor de rechtbank niet genoeg voor een juiste normhandhaving.
De rechtbank legde de man een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van 15 maanden op, precies wat de officier van justitie had geëist. De tijd die hij in voorarrest zat, gaat van die straf af. De in beslag genomen geldbedragen van € 115 en € 1.530 worden verbeurdverklaard, omdat daarmee de voorbereiding van de drugshandel is gepleegd. De man krijgt € 705, vier sieraden en zijn auto terug.
Rechtbank Noord-Nederland · 3 november 2026
Strafrecht Hoge Raad legt kartelzaak spanstaal voor aan EU-Hof over aansprakelijkheid van moederbedrijven Moet een moederbedrijf dat maar een deel van de kartelperiode bij de kartelonderneming hoorde, toch opdraaien voor de schade over de hele periode? Die vraag legt de Hoge Raad voor aan het Hof van Justitie van de Europese Unie. Aanleiding is het spanstaalkartel, waarin staalproducenten van 1984 tot 2002 prijzen, volumes en klanten onderling verdeelden. Spanstaal is gekrulde staaldraad die in beton wordt verwerkt, onder meer in spoorbielzen. De Europese Commissie stelde de inbreuk in 2010 bij onherroepelijk besluit vast.
De Duitse spoorwegmaatschappij Deutsche Bahn en een aantal dochterondernemingen eisten schadevergoeding van de karteldeelnemers, waaronder Nedri Spanstaal, ArcelorMittal, DWK Drahtwerk Köln en hun moederbedrijven. Deutsche Bahn kocht spanstaal voor spoorbielzen en andere bouwwerken bij het Duitse spoorwegennet, deels via leveranciers die hun vorderingen aan haar hebben overgedragen. De rechtbank Limburg wees de vorderingen af wegens verjaring. Het gerechtshof 's-Hertogenbosch oordeelde anders: in een eindarrest van 30 januari 2024 verklaarde het de karteldeelnemers hoofdelijk aansprakelijk en verwees het de zaak naar de schadestaatprocedure, waarin de hoogte van de schade nog moet worden vastgesteld. Daartegen zijn drie cassatieberoepen ingesteld, met incidenteel beroep van Deutsche Bahn. Voor het eerdere verloop wijst de Hoge Raad ook op de tussenarresten van het hof van 28 januari 2020 en 27 juli 2021.
De karteldeelnemers voerden onder meer aan dat het hof op ontoelaatbare wijze van koers was veranderd. In het tussenarrest van 27 juli 2021 had het hof gevraagd om concrete transactiegegevens en leek het de schade zelf te willen begroten. In het eindarrest oordeelde het hof dat naar Duits recht voor aansprakelijkheid volstaat dat de eiser producten kocht die onder de inbreuk vallen. Volgens de Hoge Raad had het hof in het tussenarrest niet zonder voorbehoud beslist dat individuele transacties al in de hoofdprocedure moesten worden aangetoond. Het partijdebat over het Duitse recht en de verwijzing naar de schadestaatprocedure was op de zitting aan de orde geweest, dus van een verrassingsbeslissing was geen sprake. Ook de klacht dat het hof de zaak niet mocht verwijzen, strandt: de uitleg van het Duitse recht kan in cassatie niet worden getoetst, en op basis daarvan stond de grondslag van aansprakelijkheid vast en was de mogelijkheid van schade aannemelijk. Het dictum moet zo worden gelezen dat de leverancier Norddeutsche Logistik und Baustoff mede onder 'Durtrack' valt.
De kern van de uitspraak is de aansprakelijkheid van de moederbedrijven. Het kartelbesluit noemt per onderneming de periode waarin elk concernonderdeel meedeed. Hit Groep, de moeder van Nedri, hoorde bijvoorbeeld van 1998 tot begin 2002 bij de kartelonderneming, terwijl het kartel in 1984 begon. ArcelorMittal SA zat er pas vanaf 1999, voor een deel van de onderneming zelfs pas vanaf 2002. De moederbedrijven stellen dat zij alleen hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de periode waarin zij tot de onderneming behoorden. Uit eerdere arresten van het Europese Hof (Skanska en Sumal) zou ook het tegendeel kunnen volgen: dat iedere entiteit die ooit deel uitmaakte van de onderneming, voor alle schade veroorzaakt door die onderneming opdraait. De Hoge Raad vindt het antwoord niet zo duidelijk dat het zelf kan beslissen.
De Hoge Raad is daarom voornemens aan het Hof van Justitie te vragen of het Unierecht, in het bijzonder het begrip 'onderneming' in artikel 101 VWEU, meebrengt dat de hoofdelijke aansprakelijkheid van zo'n entiteit zich uitstrekt tot de gehele inbreukperiode, of dat die aansprakelijkheid op enigerlei wijze beperkt is. Voor DWK en Saarstahl is die vraag niet relevant: zij hebben exact dezelfde periode aan het kartel deelgenomen, zodat hun klacht bij gebrek aan belang niet slaagt.
De incidentele klacht van Deutsche Bahn, dat de schadestaatrechter moet uitgaan van één enkele kartelschadevordering in plaats van een vordering per transactie, leidt eveneens niet tot cassatie. Het hof heeft nog niet bindend bepaald hoe de schade in de schadestaatprocedure wordt begroot. Die begroting moet wel plaatsvinden met inachtneming van het Europese doeltreffendheidsbeginsel, dat voorkomt dat nationale regels een schadeclaim praktisch onmogelijk of uiterst moeilijk maken.
De Hoge Raad heeft nog niet definitief beslist. Hij verwijst de zaken naar de rolzitting van 18 december 2026, zodat partijen zich kunnen uitlaten over het voornemen om de prejudiciële vraag te stellen en over de geformuleerde vraag. De overige klachten in de principale beroepen verwerpt hij zonder nadere motivering.
Hoge Raad · 6 november 2026
Civiel Recht; Burgerlijk Procesrecht Hof beperkt houdverbod tot 45 runderen en verlaagt boete voor veehouder met ernstige oogziekte Een veehouder uit de gemeente Alphen aan den Rijn werd in hoger beroep veroordeeld voor het verwaarlozen van veertien kalveren en runderen. Op 22 januari 2024 constateerden inspecteurs ernstige misstanden op zijn bedrijf: stallen waren doorweekt door een lekke waterleiding, kalveren stonden tot hun knieën in de mest, ligboxen waren vervuild en runderen hadden onbehandelde wondjes. De verdachte leed aan een erfelijke oogziekte die zijn gezichtsvermogen ernstig beperkte, waardoor hij problemen in de stallen niet kon opmerken en de hokken op de tast moest schoonmaken.
In eerste aanleg veroordeelde de economische politierechter van de rechtbank Den Haag de man tot een voorwaardelijke geldboete van € 2.500 en een voorwaardelijk levenslang houdverbod, beide met een proeftijd van drie jaar. De officier van justitie ging in hoger beroep en eiste een onvoorwaardelijk levenslang houdverbod dat na vier maanden dadelijk uitvoerbaar zou worden.
Het gerechtshof Den Haag onderzocht uitgebreid de persoonlijke situatie van de verdachte aan de hand van drie reclasseringsrapporten, opgesteld in juni 2025, juni 2026 en oktober 2026. Daaruit bleek dat de situatie op het bedrijf sinds de feiten aanzienlijk was verbeterd. Een stalhulp biedt drie à vier avonden per week ondersteuning, de dierenarts legt maandelijks een bedrijfsbezoek af en heeft schriftelijke afspraken gemaakt over het monitoren van de diergezondheid. Zowel de stalhulp als de dierenarts verklaarden dat de dieren er goed voor stonden en dat zij geen aanwijzingen zagen voor verwaarlozing. De stalhulp bevestigde dit ook als getuige ter zitting.
Het hof stelde vast dat de man meerdere eerdere veroordelingen voor soortgelijke feiten op zijn naam heeft staan, wat zwaar woog. Toch oordeelde het hof dat een levenslang houdverbod als ultimum remedium is bedoeld voor gevallen van zeer ernstige recidive met een groot gevaar voor dierenwelzijn, en dat die drempel hier niet werd gehaald. Doorslaggevend was dat de verdachte aantoonbaar bereid is hulp te accepteren, actief zijn veestapel heeft verminderd en concrete afspraken heeft gemaakt over begeleiding en toezicht.
Het hof verlaagde de geldboete van € 2.500 naar € 1.000, volledig voorwaardelijk met een proeftijd van drie jaar. In plaats van een levenslang houdverbod legde het hof een maatregel op voor de duur van tien jaar: de verdachte mag maximaal 45 productierunderen houden, waarbij vaars- en stierkalveren tot zes weken na de geboorte buiten dit maximum vallen. Deze maatregel is dadelijk uitvoerbaar, zes weken na de uitspraak. Als bijzondere voorwaarden gelden een meldplicht bij de reclassering en de verplichting om mee te werken aan controles door de Landelijke Inspectiedienst Dierenwelzijn, de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit en de politie.
Gerechtshof Den Haag · 21 oktober 2026
Strafrecht Man (39) krijgt 141 dagen cel en 9 maanden voorwaardelijk voor handel in professioneel vuurwerk Een man uit de regio Zwolle handelde bijna een jaar lang in professioneel vuurwerk, dat in Nederland niet aan particulieren mag worden verkocht. Op 24 september 2023 werd hij aangehouden bij een observatie op een voormalig defensieterrein in Voorst. De politie had een tip gekregen dat hij daar illegaal vuurwerk had opgeslagen en dat die dag zou uitleveren aan klanten.
Verbalisanten zagen dat de man in ruim een uur met twee verschillende personen contact had. Beiden reden het terrein op en parkeerden naast een Iveco-bus. Met de bestuurder van de ene auto laadde de man dozen over van de bus naar diens Mercedes Vito. In de bus lagen 15 batterijen enkelschotsbuizen. In de Vito zat professioneel vuurwerk: 1.231 shells. Bij de andere afnemer vond de politie 148 shells in een schuur. In de Tesla van de man lagen twee geldbedragen van € 10.010 en € 1.880. Op zijn telefoons stonden chatberichten waaruit bleek dat hij prijslijsten naar kopers stuurde, een tussenpersoon met vuurwerklicentie vroeg bestellingen te plaatsen bij leveranciers en anderen vroeg het vuurwerk te vervoeren of bussen te huren.
Het gaat om massa-explosief vuurwerk. Gaat één stuk in een partij af, dan kan de hele partij meeontploffen. Volgens de rechtbank nam de man daarmee onverantwoorde risico's voor de veiligheid van mensen en goederen. Ook rekent zij hem aan dat hij via WhatsApp en Telegram een belangrijke rol speelde bij het faciliteren van de illegale handel.
De zaak is afgedaan op basis van procesafspraken die de man en het Openbaar Ministerie op 23 juli 2026 sloten. De man bekende, de verdediging voerde geen bewijsverweer en beide partijen stellen geen hoger beroep in als de rechtbank de afspraken volgt. De rechtbank toetste op de zitting of hij vrijwillig en met voldoende informatie instemde, en concludeerde dat dat het geval was. Zij benadrukt dat zij zelf niet aan de afspraken gebonden is en een eigen afweging heeft gemaakt. Ook is er een aparte schikking over de ontneming van het wederrechtelijk verkregen voordeel, zodat een ontnemingsprocedure niet nodig is.
Bij de straf woog mee dat de man geen strafblad heeft, dat hij naar eigen zeggen waardering en erkenning zocht in de vuurwerkhandel, voortkomend uit een minderwaardigheidsgevoel en een jarenlange wietverslaving, en dat de voorlopige hechtenis diepe indruk op hem maakte. Sinds de schorsing houdt hij zich aan de afspraken met de reclassering. Daarnaast is de redelijke termijn met een jaar overschreden, terwijl daar geen reden voor was.
De rechtbank veroordeelt de man voor het medeplegen van opzettelijke overtreding van voorschriften uit de Wet milieubeheer, in één geval meermalen gepleegd. Hij krijgt een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van 141 dagen, met aftrek van de tijd in voorarrest, en een voorwaardelijke gevangenisstraf van 9 maanden met een proeftijd van 3 jaar. Het in beslag genomen geld, de telefoon en het vuurwerk neemt de rechtbank niet in een aparte beslissing mee, omdat de man daarvan afstand deed. Zijn geschorste voorlopige hechtenis wordt opgeheven.
Rechtbank Overijssel · 12 oktober 2026
Strafrecht