Hof Den Haag: Deutsche Bank schond zorgplicht bij renteswaps voor lelietelers, kredietklacht verjaard Een groep lelietelers uit Wieringerwerf kocht in 2006 en 2007 bij Deutsche Bank twee renteswaps, afgesloten naast bedrijfsleningen: contracten waarmee een variabele rente wordt omgezet in een vaste. Toen de rente daalde, bleken de swaps een negatieve waarde te hebben. Bij het vervroegd aflossen van de leningen in 2014 moest het bedrijf een bedrag van circa € 161.000 aan de bank betalen. Het bedrijf, Mak c.s., stapte in 2018 naar de rechter: de bank zou haar zorgplicht hebben geschonden, zowel bij het adviseren van de swaps als bij een herstructurering van het krediet in 2009.
Het gerechtshof Den Haag boog zich over de zaak nadat de Hoge Raad het eerdere arrest van het hof Amsterdam had vernietigd. De Hoge Raad had de zaak teruggestuurd om opnieuw te beoordelen of de vorderingen verjaard waren en of het bedrijf gebonden was aan een afspraak uit 2014, waarin beide partijen verklaarden na afwikkeling van de swap niets meer van elkaar te vorderen te hebben.
Over de herstructurering van het krediet in 2009 was het hof kort. Die vordering is verjaard. Een lening is een relatief eenvoudig product, en het bedrijf had veel ervaring met het financieren van de onderneming. Het kon dus zelf beoordelen of de bank deugdelijk had gehandeld, en dat ook ruim voor 25 juli 2013 doen, de datum vijf jaar vóór de dagvaarding. De bewering dat het bedrijf pas na een bezoek aan een advocaat in 2016 inzicht kreeg, onderbouwde het niet.
Bij de renteswaps lag dat anders. Het hof vond dat een renteswap een moeilijk te doorgronden product is, vooral waar het om de risico's gaat. Het bedrijf had nooit eerder een swap of ander derivaat afgenomen. Het had daarom pas in november 2016, toen het een advocaat inschakelde, de kennis om te beoordelen of de bank goed had gehandeld. De vorderingen over de swaps zijn niet verjaard, en ook het beroep van de bank op de klachtplicht slaagt niet.
Inhoudelijk oordeelde het hof dat de bank haar waarschuwingsplicht heeft geschonden. De bank wist dat het bedrijf geen ervaring had met derivaten. In de presentatie van 21 juli 2006 stond als advies alleen dat de rente historisch laag was en dat het bedrijf die nu lang moest vastzetten. Over risico's, zoals een mismatch met de onderliggende lening of het ontstaan van een negatieve waarde, ging het niet. Een rentecap als alternatief bleef onbesproken. De brochures en algemene bepalingen die bij de kredietovereenkomsten zaten, behandelden juist veel verschillende derivaten in algemene termen en volstonden niet. Dat het bedrijf in de bevestigingen verklaarde naar tevredenheid te zijn ingelicht, woog het hof niet zwaar. Ook sloten de swaps niet aan bij de leningen: de looptijden waren ongeveer acht en tien jaar, terwijl de leningen dertien en vijftien jaar liepen. Voor de rest van die tijd was er geen bescherming tegen rentestijgingen, en daar kon de bank niets tegenover stellen.
Bij de afspraak uit 2014 kwam de bank wel een eind. Het hof las de clausule zo dat zij alleen gaat over de betalingen die partijen elkaar op grond van de swapbepalingen verschuldigd waren bij beëindiging. Een kwijting voor andere vorderingen, zoals die wegens onrechtmatig handelen, had de bank expliciet moeten maken. De vernietiging van de clausule wegens misbruik van omstandigheden was al verjaard. Een beroep van de bank op de clausule was ook niet in strijd met de redelijkheid en billijkheid. De hoogte van de negatieve waarde ligt dus vast, al kan die wel een rol spelen bij het berekenen van de schade.
Het hof vernietigt het vonnis van de rechtbank Amsterdam van 10 juli 2019 voor zover het de vorderingen en de proceskosten betreft. Het verklaart voor recht dat Deutsche Bank onrechtmatig heeft gehandeld bij de advisering en verkoop van de renteswaps, en veroordeelt de bank tot vergoeding van de geleden schade, op te maken bij staat. Omdat beide partijen deels verliezen, compenseert het hof de proceskosten in beide instanties.
Gerechtshof Den Haag · 27 oktober 2026
Civiel Recht Hof laat Dexia bewijzen dat echtgenote al in 2000 wist van effectenlease Een man sloot in september 1999 een effectenleaseovereenkomst af met een rechtsvoorgangster van Dexia, met een looptijd van twintig jaar. Zijn toenmalige echtgenote gaf daar geen schriftelijke toestemming voor. In augustus 2006 liet zij Dexia schriftelijk weten dat zij de overeenkomst vernietigde, omdat zij die toestemming had moeten geven. De overeenkomst is later geëindigd en Dexia stelde in november 2012 de eindafrekening op, met een resultaat van € 185,43.
De kantonrechter in Amsterdam oordeelde op 23 november 2023 dat de overeenkomst door de vernietiging was komen te vervallen en veroordeelde Dexia tot betaling volgens een in het vonnis opgenomen berekening, met wettelijke rente en proceskosten. Dexia ging daartegen in hoger beroep. Zij voert onder meer aan dat het recht om de overeenkomst te vernietigen is verjaard.
Het hof stelt vast dat zo'n recht binnen drie jaar verjaart, gerekend vanaf het moment waarop de echtgenote daadwerkelijk wist dat de overeenkomst bestond. Niet van belang is wanneer zij begreep dat zij de overeenkomst kon vernietigen. Wie zich op verjaring beroept, moet de feiten stellen en bewijzen waaruit die wetenschap volgt. Dat is hier Dexia.
De Hoge Raad heeft eerder geoordeeld dat de verjaring bij dit soort overeenkomsten is gestuit door de collectieve actie van onder meer Stichting Eegalease op 13 maart 2003. Daardoor is het vernietigingsrecht niet verjaard bij overeenkomsten van na 13 maart 2000. Hetzelfde geldt als de echtgenote pas na die datum van een oudere overeenkomst hoorde. Omdat deze overeenkomst uit 1999 stamt, komt het erop aan of de echtgenote vóór 13 maart 2000 al wist van het bestaan ervan.
Dexia voert daarvoor een reeks omstandigheden aan. Zij wijst op de hoogte van de leasesom van € 27.442,08 en de forse vooruitbetaling. Ook noemt zij de betalingen vanaf een gezamenlijke rekening, de post van Dexia op het huisadres, de gezamenlijke belastingaangifte met aftrek van de rente en de bezoeken van de tussenpersoon. Verder wijst zij op de verhuizingen in 2003 en 2004, de hypotheekaanvraag met BKR-toets en de echtscheiding in 2004. De man betwist dit allemaal. Het hof vindt de stellingen van Dexia voldoende gemotiveerd om haar tot bewijs toe te laten. Het merkt wel op dat niet vaststaat dat de betalingen van een gezamenlijke rekening kwamen, zodat Dexia daaruit geen vermoeden kan afleiden.
Het hof laat Dexia daarom toe te bewijzen dat de echtgenote vóór 13 maart 2000 bekend werd met de effectenleaseovereenkomst. Wil Dexia dat met getuigen doen, dan is er een getuigenverhoor op 2 november 2026 om 9.30 uur in Amsterdam voor raadsheer-commissaris mr. R.M. de Winter. Alle verdere beslissingen houdt het hof aan.
Gerechtshof Amsterdam · 13 oktober 2026
Civiel Recht Pearl Capital mag landgoed van ondernemer in Gorssel laten veilen, rechter ziet geen misbruik van recht Een ondernemer die oude bedrijfspanden opkoopt en ombouwt tot horeca- en amusementsgelegenheden, wilde van een oude afvalverbrandingsinstallatie een attractiepark maken. Voor dat project leende hij samen met zijn vennootschappen geld bij financier Pearl Capital: in oktober 2024 € 7.500.000 en in augustus 2025 via een nieuwe lening € 8.297.919. Pearl Capital kreeg een eerste hypotheek op het attractiepark, en de ondernemer stond daarnaast persoonlijk garant voor de terugbetaling.
De ondernemer betaalde niet. Pearl Capital liet het attractiepark in 2026 executoriaal verkopen voor € 6.500.000 en legde daarna beslag op andere onroerende zaken, waaronder het landgoed van de ondernemer in Gorssel. Op dat landgoed rust een eerste hypotheek van een andere financier, die nog € 4.690.000 van hem te vorderen heeft. Die financier stelde in mei 2026 voor om samen met de ondernemer een onderhandse verkoop te onderzoeken en eerst een taxatie af te wachten. Pearl Capital wilde daar alleen op wachten als het landgoed voor € 5.750.000 zou worden verkocht, zodat er minstens € 750.000 voor haar overbleef. De taxatie van juli 2026 kwam uit op € 4.500.000. Pearl Capital kondigde de veiling aan voor 2 oktober 2026.
De ondernemer stapte naar de voorzieningenrechter van de rechtbank Gelderland in een kort geding, een spoedprocedure. Hij wilde dat de veiling werd gestaakt, of in elk geval een jaar werd uitgesteld, of dat Pearl Capital het landgoed niet zou mogen gunnen als het bod lager lag dan de schuld aan de eerste hypotheekhouder. Volgens hem misbruikte Pearl Capital haar bevoegdheid: omdat er geen overwaarde is, zou de veiling haar niets opleveren en zou ze alleen bedoeld zijn om hem onder druk te zetten. Pearl Capital wees erop dat haar vordering inmiddels boven de € 5.000.000 ligt, met een dagrente van € 4.598,60, dat ze geen rente meer ontvangt terwijl ze haar investeerders wel doorbetaalt, en dat de ondernemer na het overleg in mei niets had gedaan.
De voorzieningenrechter gaf Pearl Capital gelijk. Een schuldeiser mag zijn vordering verhalen op alle goederen van de schuldenaar, en van misbruik is pas sprake bij bijzondere omstandigheden, bijvoorbeeld als hij het recht voor een ander doel gebruikt of geen redelijk belang heeft. Dat een onderhandse verkoop waarschijnlijk meer oplevert, is daarvoor onvoldoende; anders zou een veiling nooit meer een bruikbaar middel zijn. Pearl Capital had de ondernemer bovendien eerder de ruimte gegeven, maar behalve een taxatie had hij niets ondernomen en ook op de zitting kon hij niet zeggen welke stappen hij op welke termijn wilde zetten.
Dat de veiling minder zou opbrengen dan de schuld aan de eerste hypotheekhouder, stond volgens de rechter ook niet vast. De taxatie van € 4.500.000 was precies het bedrag waarvoor de ondernemer het landgoed in 2009 kocht, en dat het in zeventien jaar niet in waarde zou zijn gestegen vond de rechter niet aannemelijk. Eind 2025 kocht de ondernemer het landgoed bovendien nog terug voor € 5.200.000. Zelfs als een veiling te weinig zou opbrengen, mag een schuldeiser met een dreigende executie een schuldenaar aansporen om een regeling te treffen. Pearl Capital loopt het risico dat zich meer schuldeisers melden, en het is niet aannemelijk dat de veiling vooral als drukmiddel is bedoeld.
De voorzieningenrechter wees alle vorderingen van de ondernemer af, zodat de veiling van het landgoed op 2 oktober 2026 kan doorgaan. De ondernemer moet € 2.101 aan proceskosten van Pearl Capital betalen.
Rechtbank Gelderland · 23 september 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Rechtbank verlaagt Wwft-boete voor accountantskantoor met € 575.500 wegens eenmalige inschattingsfout Een accountantskantoor controleerde de jaarrekening van een cliënt waarvan de houdstermaatschappij geld ontving uit een garantstellingsovereenkomst met een bedrijf op de Britse Maagdeneilanden. Bijna alle stortingen kwamen als gewone bankoverboeking binnen. Drie stortingen kwamen via een zogeheten letter of credit, een betaalinstrument waarbij een bank betaalt als aan afgesproken voorwaarden is voldaan. Daardoor was op de bankafschriften niet te zien van welke rekening het geld afkomstig was.
Bureau Financieel Toezicht (BFT), de toezichthouder op de naleving van de witwaswetgeving (de Wwft) door accountants, vond dat het kantoor deze drie stortingen als ongebruikelijke transactie had moeten melden bij de Financiële inlichtingen eenheid (FIU-NL). Dat was volgens BFT niet gebeurd. Het legde in oktober 2024 een boete op van € 1.323.000 en besloot die openbaar te maken. Het kantoor maakte bezwaar. BFT verklaarde dat ongegrond. Daarna ging het kantoor in beroep bij de rechtbank Rotterdam.
De rechtbank oordeelt dat BFT de overtreding terecht heeft vastgesteld. De drempel om te melden is volgens haar laag: een vermoeden dat een transactie met witwassen te maken kan hebben is genoeg, en concrete aanwijzingen zijn niet nodig. Het kantoor had bij de afronding van de controle op 30 oktober 2020 de bankafschriften en de notulen van de raad van commissarissen. Daaruit bleek dat de betalingen in het kader van de garantstelling waren gedaan, maar niet waar het geld precies vandaan kwam. Bovendien week de betaalmethode af van alle andere stortingen, die gewoon via bankoverschrijving waren gedaan. Het kantoor onderzocht niet waarom de betaalmethode was gewijzigd. Dat het gebruik van een letter of credit later wel verklaard kon worden, maakt voor de rechtbank geen verschil, want bepalend is wat het kantoor wist op het moment dat het van de transacties kennisnam. De rechtbank wijst ook af dat de boete in strijd zou zijn met het rechtszekerheidsbeginsel. BFT heeft niet gezegd dat een letter of credit altijd een ongebruikelijke transactie is. De omstandigheden waarop BFT zich beroept staan bovendien in de leidraad die voor het kantoor toegankelijk was.
Ook de andere verweren van het kantoor slagen niet. De overtreding kan aan het kantoor worden toegerekend, omdat het gaat om een nalaten door iemand die voor het kantoor werkte en dat past in de normale bedrijfsvoering. De boete is niet onevenredig: de meldplicht is een kernbepaling van de Wwft, en doordat de melding uitbleef kon de FIU-NL haar onderzoek naar een mogelijk verdachte transactie niet goed doen. Dat de Europese antiwitwasverordening AMLR de meldplicht in de toekomst mogelijk verandert, helpt het kantoor niet, want die verordening geldt pas vanaf 10 juli 2027.
Over de hoogte van de boete denkt de rechtbank anders dan BFT. BFT had de boete al teruggebracht tot 1 procent van de omzet omdat het kantoor zijn procedures op orde had. Volgens de rechtbank had BFT nog verder moeten matigen. De overtreding was ernstig, maar het kantoor maakte één inschattingsfout, het had verder deugdelijke procedures en het nam herstelmaatregelen. Een boete van € 1.323.000 vindt de rechtbank daarom buitensporig. Zij stelt de boete vast op € 750.000. Omdat de redelijke termijn met vijf maanden is overschreden (gerekend vanaf het voornemen tot boeteoplegging van 17 mei 2024), gaat daar nog 5 procent af, met een maximum van € 2.500.
De openbaarmaking van de boete blijft staan. Het kantoor heeft niet onderbouwd dat het door vermelding van zijn naam onevenredig veel schade lijdt. De reputatieschade en de vragen van klanten zijn volgens de rechtbank schade die bij openbaarmaking van een boete hoort. Banken en andere instellingen die onder de Wwft vallen hebben er bovendien belang bij te weten dat het kantoor is beboet.
De rechtbank verklaart het beroep tegen het boetebesluit gegrond en vernietigt het bestreden besluit voor zover het de hoogte van de boete betreft. Zelf stelt zij de boete vast op € 747.500. BFT moet het griffierecht van € 385 vergoeden en de proceskosten van € 5.267. Het beroep tegen de openbaarmaking is ongegrond.
Rechtbank Rotterdam · 23 oktober 2026
Bestuursrecht; Bestuursstrafrecht Hof bekrachtigt: Dexia betaalt schade om effectenlease via onvergunde tussenpersoon Een echtpaar sloot in oktober 2000 drie effectenleaseovereenkomsten af met Dexia, een financiële instelling die beleggingsproducten aanbood waarbij je met geleend geld in aandelen belegde. De overeenkomsten kwamen tot stand via een tussenpersoon, een adviesbureau dat zonder vergunning werkte. Het echtpaar stelt dat het geen vermogen heeft opgebouwd maar schade heeft geleden, en vindt dat Dexia daarvoor aansprakelijk is. Dexia vindt van niet en eist juist nog een bedrag van € 1.310,01 van het echtpaar.
Het echtpaar nam contact op met het adviesbureau naar aanleiding van een krantenadvertentie over vermogen opbouwen door te sparen. Een adviseur kwam bij hen thuis, vroeg naar hun wensen en financiële situatie en raadde hen een specifiek product van Dexia aan, het AEX Plus Effect. Volgens het echtpaar onderbouwde hij dat met rekenvoorbeelden en een prognose, en ze volgden zijn advies op.
De kantonrechter in Rotterdam gaf het echtpaar in november 2024 grotendeels gelijk en wees de tegeneis van Dexia af. Dexia ging in hoger beroep.
Het hof beoordeelt of de tussenpersoon beleggingsadvies heeft gegeven zonder daarvoor een vergunning te hebben, en of Dexia dat wist of had moeten weten. Als beide waar is, heeft Dexia onrechtmatig gehandeld en moet zij de volledige schade vergoeden. Dat het echtpaar mogelijk zelf ook onvoorzichtig was, doet er dan niet meer toe.
Volgens het hof was het advies een gepersonaliseerde aanbeveling. De tussenpersoon vroeg naar de financiële situatie en de doelen van het echtpaar en raadde daarna één specifiek product van één specifieke aanbieder aan. Daarmee presenteerde hij het product als geschikt voor dit echtpaar, en dat is vergunningplichtig advies. Dexia had de gang van zaken bij het huisbezoek maar heel algemeen betwist. Zij had ook de medewerker van de tussenpersoon niet gevraagd wat er was besproken. Daarom liet het hof haar niet toe bewijs te leveren.
Ook de wetenschap van Dexia stond voor het hof vast. Dexia zette tussenpersonen op grote schaal in omdat die klanten persoonlijk konden adviseren, en omschreef hen zelf als onafhankelijke, gespecialiseerde adviseurs. Zij wist dat deze tussenpersonen niet over een vergunning beschikten. De naam van het bureau wekte bovendien de indruk dat het advies kon geven. Dexia had moeten nagaan of het bureau binnen de grenzen van een gewone doorverwijzer was gebleven. Dat zij dat naliet, komt voor haar rekening. Haar verweer dat zij pas sinds een arrest van de Hoge Raad uit 2016 wist dat de inhoud van de contacten telde, verandert dat niet.
Ook de overige grieven van Dexia faalden. Het hof vond het terecht dat zij moest melden aan het Bureau Krediet Registratie dat het echtpaar geen verplichtingen meer heeft, op straffe van een dwangsom: de kantonrechter had haar niet gevraagd de registratie zelf te laten verwijderen, en dat melden kan Dexia wel. Het echtpaar hoeft de openstaande restschuld niet te betalen. Partijen kunnen de schadevergoeding zelf berekenen aan de hand van het vonnis van de kantonrechter.
Eén eis van Dexia kreeg het hof wel toe. Voor een vierde, eerdere effectenleaseovereenkomst, die met een positief saldo was geëindigd, wilde Dexia vaststellen dat zij niets meer verschuldigd is. Het echtpaar had daar nooit iets over gevorderd en verzette zich er niet tegen.
Het hof bekrachtigt het vonnis van de kantonrechter. Het verklaart voor recht dat Dexia voor de vierde overeenkomst niets meer verschuldigd is en veroordeelt Dexia in de proceskosten van het hoger beroep: € 362,00 griffierecht, € 1.935,00 salaris advocaat en € 189,00 nakosten.
Gerechtshof Den Haag · 13 oktober 2026
Civiel Recht