A-G: cassatieberoep tegen hof-oordeel over oneerlijk kostenbeding van advocatenkantoor Kienhuis moet worden verworpen Een man werd in 2016 door de gemeente Enschede ontslagen. Zijn rechtsbijstandsverzekeraar DAS schakelde namens hem advocatenkantoor Kienhuis in om het ontslag aan te vechten. DAS vergoedde slechts € 1.460 aan advocaatkosten. Daarna liepen de declaraties op tot meer dan € 104.000. Kienhuis bracht dat via een betalingsregeling en een schikking met de gemeente terug tot ongeveer € 55.000. De man vond dat hij niet goed was geïnformeerd over wat de rechtsbijstand hem zou kosten en vorderde schadevergoeding.
Deze zaak ligt nu bij de Hoge Raad. Het gaat om de conclusie van advocaat-generaal Drijber, het advies aan de Hoge Raad. Hij concludeert dat het cassatieberoep van de man moet worden verworpen. De man gaat in cassatie tegen het arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 12 augustus 2025, dat het vonnis van de rechtbank Overijssel van 19 april 2023 had bekrachtigd. De rechtbank had € 20.000 toegewezen, omdat Kienhuis de man na de betalingsregeling niet tussentijds had bijgepraat over de oplopende kosten.
In hoger beroep stelde de man primair dat hij onverschuldigd had betaald. Volgens hem hanteerde Kienhuis een oneerlijk kostenbeding: een afspraak over een uurtarief zonder raming van de totale kosten. Daardoor zou de hele overeenkomst nietig zijn. Hij beriep zich op een arrest van het Hof van Justitie van de EU over een Litouwse advocaat. Dat Hof oordeelde dat een kostenbeding dat alleen een uurtarief noemt onvoldoende transparant is. Dat betekent niet automatisch dat het beding ook oneerlijk is. De rechter moet alle omstandigheden meewegen.
Het hof vond het beding niet transparant genoeg, maar niet oneerlijk of onredelijk bezwarend. Ook zonder kostenbeding kan een advocaat een redelijk loon vragen, en uurtarieven van € 280 en € 130 waren niet ongebruikelijk. Bovendien kan een consument ook zonder zo'n beding de totale kosten moeilijk inschatten. Kienhuis mocht er volgens het hof van uitgaan dat de man het beding ook zou hebben aanvaard bij een eerlijke onderhandeling.
De man voerde vier klachten aan. Eerst klaagde hij dat het hof niet voldoende had meegewogen dat een advocaat volgens de gedragsregels vooraf een inschatting van de kosten moet geven, en dat het hof niet had gereageerd op zijn stellingen over zijn zwakke positie en slechte financiële situatie. De A-G vindt dat het hof de juiste maatstaf heeft gebruikt en het gebrek aan transparantie heeft meegewogen. Ook zonder uitdrukkelijke respons op elke stelling is het oordeel niet onbegrijpelijk.
Tweede klacht: het hof zou ten onrechte van een redelijk loon zijn uitgegaan in plaats van het gebruikelijke loon. De A-G wijst erop dat het hof in dezelfde overweging juist naar de gebruikelijke uurtarieven keek. Het hof heeft dus niet miskend dat het loon van een advocaat gebruikelijk op uurbasis wordt bepaald.
De derde klacht betrof het moment waarop het kostenbeding zou zijn afgesproken. Het hof liet dit in feite in het midden, omdat het beding ook bij een afspraak vanaf de start niet oneerlijk was. Daarmee is het hof volgens de A-G niet buiten de rechtsstrijd getreden.
De vierde klacht ging over de precontractuele informatieplichten voor handelaren jegens consumenten. Het hof had geoordeeld dat Kienhuis die plichten had geschonden, maar zag geen reden om de kosten verder te verminderen, omdat die al van ruim € 104.000 naar ongeveer € 55.000 waren teruggebracht. De man noemde dit een verrassingsbeslissing. De A-G ziet dat anders: Kienhuis had zelf al een vermindering van de vergoeding als sanctie genoemd, en omdat het hof niets vernietigde, hoefde het partijen niet nog te horen over de sanctie.
De A-G bespreekt ook hoe de vier gerechtshoven het Uurtarief advocaat-arrest toepasten. De uitkomsten verschillen: sommige hoven verklaarden de overeenkomst nietig, het hof Den Haag oordeelde dat een niet-transparant beding niet zonder meer oneerlijk is. Hij neigt naar de terughoudende benadering van Den Haag.
De A-G concludeert dat alle vier onderdelen falen en dat het cassatieberoep moet worden verworpen. Zijn conclusie strekt tot verwerping van het cassatieberoep.
Parket bij de Hoge Raad · 16 oktober 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht A-G: gefailleerde mag zelf in cassatie, bestuurdersclaim van € 427.395 blijft voor Hoge Raad staan Twee bedrijven werden failliet verklaard nadat het hof hen had veroordeeld tot betaling van een groot bedrag. Moeten ze dan toch een cassatieberoep tegen die veroordeling aan de curator overlaten? Dat is de vraag in een incident voor de Hoge Raad, waarover de advocaat-generaal een conclusie heeft genomen.
Het geschil draait om Monitor Management B.V. en Smartvital B.V. Zij vorderen geld terug van hun (indirecte) bestuurders: Brampton Management B.V., Visionlead Management B.V. en twee personen die onder de handelsnaam [A] en [B] werken. Volgens Monitor en Smartvital hebben die bestuurders zonder toereikende grond betalingen ontvangen, waaronder bezoldiging en vergoedingen. De bestuurders stellen daartegenover dat zij recht hebben op een redelijk loon voor hun bestuurs- en operationele werkzaamheden. Daartoe hebben zij eigen vorderingen ingesteld, deels voorwaardelijk.
De rechtbank wees de vorderingen over en weer gedeeltelijk toe en gedeeltelijk af in een vonnis van 28 augustus 2024. Beide kanten gingen in hoger beroep. Bij arrest van 31 maart 2026 vernietigde het gerechtshof 's-Hertogenbosch dat vonnis. Het hof veroordeelde de bestuurders hoofdelijk tot betaling van € 427.395,07 aan Monitor en € 244.505,13 aan Smartvital.
Op 21 mei 2026 gingen Brampton en Visionlead failliet, met één curator voor beide faillissementen. Op 30 juni 2026 stelden alle vier de bestuurders cassatieberoep in. De curator deed dat niet. Monitor en Smartvital vragen de Hoge Raad nu om Brampton en Visionlead niet-ontvankelijk te verklaren. Hun redenering: na een faillissement kan alleen de curator nog in cassatie gaan. Ze wijzen daarvoor op arresten van de Hoge Raad uit 1914 en 2020.
De advocaat-generaal ziet dat anders. De Faillissementswet regelt volgens hem niet wat er gebeurt als het faillissement valt na de einduitspraak, maar voordat een rechtsmiddel is ingesteld. De arresten van 1914 en 2020 gaan over het starten van een nieuwe procedure tijdens het faillissement, niet over het instellen van hoger beroep of cassatie. In het arrest van 2020 staat bovendien dat een gefailleerde zijn procesbevoegdheid behoudt. Ook uit een arrest van de Hoge Raad uit 1983 leidt hij af dat een gefailleerde zelf in hoger beroep kan gaan. De wederpartij krijgt dan alleen de bevoegdheden die de wet haar geeft, zoals het in het geding roepen van de curator.
De advocaat-generaal noemt ook drie arresten die suggereren dat alleen de curator een rechtsmiddel kan instellen, maar daarin was die vraag niet aan de orde. Ook de literatuur en lagere rechtspraak zijn verdeeld. Volgens hem is het stelsel waarin de gefailleerde zelf een rechtsmiddel kan aanwenden het meest passend. Zo wordt voorkomen dat een uitspraak onherroepelijk wordt omdat de curator te laat of niet handelt, en dat is ook in het belang van de boedel en de schuldeisers. Een gefailleerde die het rechtsmiddel instelt, kan de boedel bovendien niet benadelen, omdat de procedure daarna meteen wordt geschorst.
Bij een zaak met meerdere vorderingen moet volgens hem per vordering worden bekeken welke bepaling van de Faillissementswet geldt. Op de geldvorderingen van Monitor en Smartvital tegen de gefailleerden is artikel 29 van toepassing, op de vorderingen van de gefailleerden in reconventie artikel 27. In beide gevallen zijn Brampton en Visionlead volgens hem ontvankelijk. Het verweer dat Monitor en Smartvital geen belang hebben, omdat de zaak toch al voor de twee niet-failliete bestuurders moet worden uitgeprocedeerd, hoeft daardoor niet meer besproken te worden.
De advocaat-generaal concludeert dat de incidentele vordering wordt afgewezen. Daarnaast moet de Hoge Raad volgens hem vaststellen dat het geding in conventie tussen Monitor en Smartvital enerzijds en Brampton en Visionlead anderzijds sinds 30 juni 2026 van rechtswege is geschorst. De cassatieprocedure gaat verder voor de twee bestuurders die niet failliet zijn.
Parket bij de Hoge Raad · 23 oktober 2026
Civiel Recht; Insolventierecht Kantonrechter eist bewijs van zorgverzekeraar Menzis voor eigen risico na GGZ-gesprek in cel Op 29 augustus 2024 werd een man uit de regio Enschede aangehouden in verband met een belagingszaak en in verzekering gesteld. Tijdens die inverzekeringstelling sprak hij met twee medewerkers van GGZ Bemoeizorg, een hulpverleningsorganisatie voor mensen met psychische problemen die zelf geen hulp zoeken. Zorgverzekeraar Menzis beschouwde dat gesprek als declareerbare zorg en stuurde de man een rekening voor het wettelijk eigen risico van € 385,00. Omdat hij niet betaalde, daagde Menzis hem voor de kantonrechter in Enschede.
Menzis vorderde in totaal € 486,98. Dat bedrag bestaat uit het eigen risico van € 385,00, incassokosten van € 57,75, omzetbelasting over die incassokosten van € 12,13 en € 32,10 aan rente. Daarbovenop wilde de verzekeraar nog rente en proceskosten. Menzis liet zich vertegenwoordigen door een incassogemachtigde, de man procedeerde zelf, zonder advocaat.
De man verzette zich tegen de vordering. Volgens hem was het gesprek slechts ondersteunend: er is geen informatie over een behandeling gegeven. Hij stelde ook dat hij door een misleidende voorstelling van zaken was meegekregen in het gesprek, dat achteraf als declareerbare zorg is opgevoerd. Verder voerde hij aan dat Menzis geen enkel bewijs had overgelegd van een GGZ-crisissituatie.
Menzis had zich in haar vordering vooral beroepen op de wet. Zij verwees naar de artikelen 11 en 19 van de Zorgverzekeringswet en naar artikel 2.17 van het Besluit zorgverzekering, waaruit volgt dat een verzekerde eigen risico betaalt voor zorg die onder de basisverzekering valt. De kantonrechter vond dat onvoldoende. Een verwijzing naar de wettelijke regels zegt niets over de vraag of er in dit geval echt sprake was van een acute zorgvraag. Juist dat betwistte de man.
Het is volgens de kantonrechter op basis van het dossier onduidelijk of de zorgvraag acuut was en of het eigen risico daarom verschuldigd is. Op grond van artikel 150 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering moet degene die zich beroept op de rechtsgevolgen van bepaalde feiten of rechten, die feiten ook bewijzen. Voor Menzis betekent dat: zij moet aantonen dat het gesprek met GGZ Bemoeizorg nodig was. Menzis had zelf al bewijs aangeboden, dus de kantonrechter laat haar dat leveren.
De zaak is daarmee nog niet beslist. De kantonrechter heeft een tussenvonnis gewezen waarin nog niet wordt geoordeeld over de vordering zelf. Menzis krijgt de kans om bij akte stukken in het geding te brengen waaruit blijkt dat GGZ Bemoeizorg nodig was. Daarna mag de man schriftelijk reageren. Voor beide stappen geldt dat uitstel niet wordt toegestaan.
Concreet verwees de kantonrechter de zaak naar de rolzitting van 17 november 2026, waar Menzis haar akte moet indienen. De man krijgt vervolgens tot de rolzitting van 15 december 2026 om te reageren. Iedere verdere beslissing, ook over het eigen risico van € 385,00 en de incassokosten, houdt de kantonrechter aan.
Rechtbank Overijssel · 20 oktober 2026
Civiel Recht Kantonrechter Breda is niet bevoegd in zorgverzekeringszaak: verhuizing bepaalt rechtbank Een vrouw uit de regio Rotterdam kreeg te maken met een vordering van zorgverzekeraar a.s.r. over een bedrag van € 221,04. Omdat zij niet op de dagvaarding reageerde, veroordeelde de kantonrechter in Breda haar op 17 september 2025 bij verstek tot betaling van dat bedrag, met wettelijke rente en proceskosten. Zij ging daartegen in verzet, onder meer met het argument dat de Bredase rechter helemaal niet over de zaak mocht oordelen.
Haar verweer draaide om haar woonplaats. Zij stelde dat zij haar verhuizing naar haar nieuwe woonplaats al op 15 juli 2025 had doorgegeven aan de gemeente en dat die verhuizing op 19 augustus 2025 administratief was verwerkt. Daarmee woonde zij op het moment van de dagvaarding niet meer in het gebied waar de rechtbank Zeeland-West-Brabant bevoegd is.
a.s.r., dat door een gemachtigde werd vertegenwoordigd, betwistte dat niet. De verzekeraar wees erop dat de gemeentelijke basisadministratie op 19 augustus 2025 nog het oude adres liet zien, maar zei niet te betwisten dat de vrouw bij het uitbrengen van de dagvaarding op 2 september 2025 al in haar nieuwe woonplaats woonde. Zij liet het oordeel over de bevoegdheid aan de kantonrechter over en had er geen bezwaar tegen dat de zaak naar Rotterdam zou gaan.
De kantonrechter legde uit hoe de bevoegdheid werkt. Volgens artikel 99 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering is de rechtbank van de woonplaats van de gedaagde bevoegd. Het bepalende moment is de dag waarop de dagvaarding wordt betekend, want dan wordt de procedure aanhangig gemaakt. Omdat vaststond dat de vrouw op dat moment al in haar nieuwe woonplaats woonde, was Breda niet de juiste plek.
De kantonrechter verklaarde zich daarom onbevoegd en verwees de zaak in de stand waarin die zich bevindt naar het team kanton van de rechtbank Rotterdam. Partijen moeten de zaak zelf aanhangig maken in Rotterdam: ieder van hen mag de ander bij exploot oproepen tegen een nieuwe roldatum. Over de vraag of de vrouw die € 221,04 moet betalen, is dus nog niets beslist.
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · 21 oktober 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Rechtbank wijst claim van curator Comitec Sailing af: geen onbehoorlijk bestuur bij zeilbedrijf Wanneer een zeilbedrijf failliet gaat, kijkt de curator of het bestuur persoonlijk aansprakelijk gehouden kan worden. Zo ging het ook bij Comitec Sailing B.V. uit Enschede, dat in juli 2024 failliet werd verklaard, twee dagen nadat het surseance van betaling had gekregen. De curator vroeg de rechtbank om het Duitse bedrijf Comitec GmbH, dat bestuurder van Comitec Sailing was, en de bestuurder van dat Duitse bedrijf aansprakelijk te verklaren voor het tekort in het faillissement. Daarnaast wilde hij dat een Duitse man € 65.000 schadevergoeding betaalt voor een koop van twee zeilschepen die volgens de curator was mislukt. De rechtbank Overijssel wijst beide vorderingen af.
De rechtbank stelde eerst vast dat de Nederlandse rechter bevoegd is, ook al zitten de gedaagden in Duitsland. Het faillissement loopt in Nederland, en de Europese insolventieverordening bepaalt dan dat de Nederlandse rechter bevoegd is en dat Nederlands recht geldt.
De curator beriep zich vooral op de regel dat bestuurders hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de schulden als zij hun taak 'kennelijk onbehoorlijk' hebben vervuld en dat een belangrijke oorzaak van het faillissement is. Dat is pas het geval als geen redelijk denkend bestuurder in dezelfde omstandigheden zo zou hebben gehandeld, en het bestuur wist dat schuldeisers daardoor benadeeld zouden worden. De curator verweet het bestuur dat het al bij de oprichting in 2022 had moeten zien dat de kapitaalintensieve onderneming met kleine marges gedoemd was te mislukken en dat externe financiers ontbraken. Ook noemde hij de aankoop van het zeilschip in november 2022, dat eerst grondig gerenoveerd moest worden, en de huur van een ander schip in november 2023, vlak voor een verplichte herkeuring. Tot slot wees hij op de ongelijke kapitaalinbreng van de aandeelhouders bij gelijke zeggenschap.
Gedaagden voerden aan dat ondernemen altijd risico meebrengt en dat het faillissement het gevolg was van een overheidsbesluit. De minister besloot op 1 december 2023 dat alle schepen van de zogeheten bruine vloot vóór 1 april 2024 opnieuw gekeurd moesten worden, na twee dodelijke ongevallen in 2022. Volgens gedaagden kwam de sector daardoor tot stilstand en stortte de omzet in.
De rechtbank oordeelt dat de curator te weinig feiten noemt. Een onderneming starten in een branche met kleine winstmarges en moeilijke financiering mag altijd. De verdeling van de geldelijke inbreng zegt niets over hoe het bestuur is gevoerd. De aankoop van het schip in 2022 en de huur in 2023 kunnen het bestuur niet worden verweten: schepen waren het middel om omzet te maken, en beide beslissingen vielen vóór de aangescherpte keuringseisen. Dat er nog grote investeringen nodig waren, maakt dat niet anders. Gedaagden zijn geen verplichtingen aangegaan die ze op dat moment niet konden betalen. De rechtbank beoordeelt het bestuur naar wat het op dat moment kon voorzien. Omdat al geen sprake is van onbehoorlijk bestuur, komt de rechtbank niet toe aan de vraag of dat de oorzaak van het faillissement was. De vorderingen op grond van de onrechtmatige daad en de regel dat bestuurders zich aan de redelijkheid en billijkheid moeten houden gaan over dezelfde verwijten, dus die falen ook. Dat geldt eveneens voor de gevraagde betaling van een voorschot van € 100.000.
Het tweede deel van de zaak ging over twee zeilschepen. De curator stelde dat hij op 24 oktober 2024 een koopovereenkomst had gesloten met de Duitse bestuurder, voor € 110.000, en dat die man was tekortgeschoten. De rechtbank toetst dat aan de vraag wat partijen over en weer mochten afleiden uit elkaars verklaringen en gedragingen. De curator mocht er volgens de rechtbank niet van uitgaan dat de man zelf als privépersoon koper was. In zijn e-mail van 9 september 2024 schreef hij dat hij contact opnam als directeur van Comitec GmbH. De conceptovereenkomst van de curator zelf liet de koper bovendien blanco, met de man als 'rechtsgeldig vertegenwoordiger'. Verder had de man op 21 oktober 2024 laten weten dat een van de schepen alleen gekocht zou worden als het vrij van rechten van derden kon worden overgedragen. Een leverancier voerde een retentierecht uit op dat schip, zoals de curator zelf op 23 oktober 2024 schreef. De curator mocht dus niet verwachten dat aan de voorwaarden was voldaan.
De rechtbank wijst alle vorderingen van de curator af en veroordeelt hem in de proceskosten van gedaagden van € 11.152, te betalen binnen veertien dagen. Het verzoek om de advocaat van de curator persoonlijk te veroordelen in de kosten, werd tijdens de zitting ingetrokken.
Rechtbank Overijssel · 21 oktober 2026
Civiel Recht