Rechter: McDonald's met drive-through in Rheden past niet in het bestemmingsplan Een restaurant voor McDonald's met drive-through en parkeerterrein aan de rand van Rheden komt er voorlopig niet. De rechtbank Gelderland oordeelde dat zo'n restaurant niet past binnen het bestemmingsplan en dat de gemeente de omgevingsvergunning daarom mocht weigeren.
Een bedrijf had op 22 december 2023 een omgevingsvergunning aangevraagd voor de nieuwbouw van een restaurant met drive-through en parkeerterrein. Op het perceel zit nu nog een Chinees restaurant. Het college van burgemeester en wethouders van Rheden weigerde de vergunning op 16 mei 2024 voor alle activiteiten, omdat het plan in strijd zou zijn met het bestemmingsplan en met de redelijke eisen van welstand. Na bezwaar bleef het college op 5 november 2024 bij die weigering. Het bedrijf stapte naar de rechter. Omwonenden namen als derde-partijen deel aan de zaak, omdat zij een McDonald's in hun omgeving niet zien zitten. Een actiecomité van omwonenden telde de rechtbank niet mee als partij, omdat het geen eigen organisatie of ledenbestand heeft.
Het draaide om de vraag wat het bestemmingsplan hier toestaat. Voor het perceel zijn 'restaurants, cafetaria's, snackbars, ijssalons met eigen ijsbereiding, e.d.' toegestaan. Partijen waren het erover eens dat een McDonald's zonder drive-through daarbinnen past, en ook dat bij een snackbar of cafetaria eten mag worden afgehaald. Het bedrijf vond dat een drive-through daar gewoon bij hoort, mede omdat de verwijzing naar de bedrijfscode voor deze categorie ook fastfoodrestaurants omvat en een drive-through niet zonder restaurant kan functioneren.
De rechtbank zag dat anders. Omdat het plan de begrippen niet uitlegt en ook de toelichting geen houvast biedt, keek zij naar het normale spraakgebruik en naar het woordenboek Van Dale. Een restaurant is daar een plek waar personeel aan tafel bedient. Een cafetaria of snackbar is een plek met een snelbuffet waar je staand iets gebruikt. Een drive-through is niets van dat al. De toevoeging 'e.d.' (en dergelijke) helpt niet, want daarmee zijn alleen functies bedoeld die naar hun aard gelijk zijn aan een restaurant, cafetaria of snackbar. Een drive-through richt zich op langsrijdende automobilisten en heeft volgens de rechtbank aannemelijk een andere ruimtelijke uitstraling, vooral door de grotere verkeersaantrekkende werking.
De andere argumenten van het bedrijf haalden niets uit. Dat er nu feitelijk een afhaalrestaurant op het perceel zit, is niet van belang voor de uitleg van het plan. De bedrijfscode waarnaar het bedrijf verwees, staat niet in de planregel zelf. En een McDonald's met drive-through die volgens het bedrijf in Arnhem onder een gelijkluidende bestemming is gebouwd, zegt niets over dit bestemmingsplan. Dat de drive-through niet los te zien is van het restaurant, maakt juist dat het hele plan niet past.
Het college had daarnaast onderbouwd waarom het niet wilde meewerken aan een afwijking van het bestemmingsplan, omdat een goede ruimtelijke ordening dan ontbreekt. Daar had het bedrijf geen gronden tegen aangevoerd. De aangevraagde activiteiten (bouwen, aanleggen en het strijdige gebruik) zijn bovendien onlosmakelijk met elkaar verbonden, dus de vergunning kon niet voor een deel worden verleend. Daardoor kwam de rechtbank niet meer toe aan de klachten over de welstand.
De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond. De weigering van de omgevingsvergunning blijft in stand en het bedrijf krijgt geen proceskostenvergoeding.
Rechtbank Gelderland · 16 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Rechter: wijkstichting is geen belanghebbende in zaak over dassenraster bij voetbalveld In Overhees, een wijk in Soest, ligt een voetbalclub vlak bij een bosgebied met een dassenburcht. De das foerageert op een van de voetbalvelden en beschadigt het veld. De gemeente Soest, eigenaar van de velden, vroeg daarom op 22 juli 2024 bij de provincie Utrecht een omgevingsvergunning aan voor een flora- en faunaactiviteit: het plaatsen van een dassenraster rondom het veld, zodat de dassen geen schade meer aanrichten.
Gedeputeerde staten van Utrecht verleenden die vergunning op 28 november 2024, geldig tot en met 1 oktober 2028. Stichting Behoud Overhees, die opkomt voor de leefomgeving in de wijk, maakte bezwaar. Op 23 september 2025 verklaarden gedeputeerde staten dat bezwaar gegrond. Zij trokken de vergunning in en verleenden meteen een nieuwe vergunning voor hetzelfde doel, met een aangepaste motivering. Daartegen ging de stichting in beroep bij de rechtbank Midden-Nederland.
Tegen de verwachting van de stichting kwam de rechtbank niet toe aan de vraag of de vergunning terecht was verleend. Bij de voorbereiding van de zitting zag de rechtbank aanleiding om uit zichzelf te onderzoeken of de stichting wel belanghebbende is. Alleen een belanghebbende kan bij de bestuursrechter beroep instellen. De rechtbank vroeg de stichting daarom op 3 september 2026 een overzicht te sturen van haar feitelijke werkzaamheden sinds de oprichting op 30 november 2023. De provincie stelde pas op de zitting van 16 september 2026 dat de stichting geen belanghebbende is. De stichting vond het teleurstellend dat de rechtbank dit zo laat aan de orde stelde.
Voor een rechtspersoon geldt dat het algemene belang dat zij behartigt zowel in haar statuten als in haar feitelijke werkzaamheden terug moet komen. Hoe ruimer de doelstelling, hoe zwaarder de eisen aan de werkzaamheden. De doelstelling van de stichting, het bevorderen van het leefmilieu van Overhees, waaronder behoud en versterking van de aangrenzende natuur en het landschap, vond de rechtbank in orde. Het voetbalveld ligt bovendien binnen het werkgebied.
De werkzaamheden waren het probleem. Over twee jaar bezien noemde de stichting een bewonersbijeenkomst, een kerstkaartenactie, een nieuwsbrief, een informatieavond over grondwater, overleg met de gemeente over de herinrichting van openbaar groen, een bijdrage aan een scoutingactiviteit en een reactie op een concept-omgevingsprogramma over water. Volgens de rechtbank is dat vrij beperkt, zeker bij zo'n ruime doelstelling. Alleen het overleg over het groen aan het Hazepad zou als natuurwerk kunnen tellen, maar daarbij werden boomsoorten gewijzigd met het oog op zonnepanelen, wat vooral de bewoners diende. De informatieavond over grondwater was vooral gericht op wateroverlast voor bewoners. De overige activiteiten zag de rechtbank niet als relevant. Dat de rechtbank niet alleen naar dassenbescherming keek maar naar alle natuurwerkzaamheden in Overhees en omgeving, veranderde daar niets aan.
De rechtbank verklaarde het beroep niet-ontvankelijk. De stichting krijgt haar griffierecht niet terug en geen vergoeding van haar proceskosten. De omgevingsvergunning voor het dassenraster blijft daarmee in stand.
Rechtbank Midden-Nederland · 12 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Raad van State herstelt boete van € 40.000 aan restaurant voor loonadministratie van vier koks Een restaurant in Nederland had vier uit China afkomstige koks in dienst, maar hield niet bij hoeveel uren zij werkten. Inspecteurs van de Nederlandse Arbeidsinspectie konden daardoor niet nagaan of de koks het minimumloon kregen. Ook ontbrak een deugdelijke registratie van hun arbeids- en rusttijden. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid legde het restaurant daarom twee bestuurlijke boetes op: € 11.250 wegens overtreding van de Arbeidstijdenwet en € 40.000 wegens overtreding van de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelde in hoger beroep en incidenteel hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank Rotterdam van 6 augustus 2025. Die rechtbank had de overtredingen bevestigd, maar de boetes gematigd tot € 22.500 voor de Wml en € 7.500 voor de Atw. Over de Atw-boete ging het hof niet meer: de minister was ten onrechte uitgegaan van een middenbedrijf in plaats van een kleinbedrijf. De Wml-boete matigde de rechtbank omdat beide overtredingen met één goed ingerichte administratie hadden kunnen worden voorkomen.
Het restaurant voerde in incidenteel hoger beroep vrijwel dezelfde argumenten aan als eerder. Het wilde de koks als getuigen laten horen en vond dat er sprake was van eendaadse samenloop, waarbij een boete gematigd moet worden. De Afdeling wees dat af. De overtredingen rusten niet op verklaringen van de koks, maar op het ontbreken van een deugdelijke registratie en van bescheiden over de gewerkte uren. Daarom was het horen van de koks niet nodig. Eendaadse samenloop was er evenmin, want de overtredingen komen niet voort uit één fysieke nalatigheid.
In het hoger beroep van de minister kwam alleen de matiging van de Wml-boete aan de orde. Volgens de Afdeling heeft de minister terecht betoogd dat de rechtbank die boete niet had mogen matigen. Dat beide overtredingen een ondeugdelijke administratie als oorzaak hebben, is op zichzelf geen reden voor matiging. De overtreden normen beschermen verschillende belangen en brengen verschillende registratieverplichtingen mee. Door het ontbreken van de administratie valt bovendien niet na te gaan of werknemers zijn benadeeld, en dus ook niet om hen te compenseren. De minister heeft deugdelijk toegelicht dat de boete in verhouding staat tot de aard en ernst van de overtredingen. Het restaurant bracht geen omstandigheden naar voren die de boete onevenredig maken.
De Afdeling verklaart het hoger beroep van de minister gegrond en het incidenteel hoger beroep ongegrond. De uitspraak van de rechtbank wordt vernietigd voor zover die de Wml-boete verlaagde, en het beroep daartegen wordt alsnog ongegrond verklaard. De oorspronkelijke boete van € 40.000 wegens overtreding van de Wml blijft daarmee in stand. De rest van de uitspraak, waaronder de verlaagde Atw-boete van € 7.500, blijft bevestigd. De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State wijst Woo-verzoek over MijnStrafdossier af: misbruik van hoger beroep Een man die al jaren procedures voert tegen de deken van de orde van advocaten in het arrondissement Midden-Nederland, vroeg op 30 december 2022 om documenten over MijnStrafdossier. In dat digitale systeem staat het strafdossier in zijn lopende hoger beroep, maar alleen een advocaat heeft er toegang toe. Zijn eigen advocaat had het dossier volgens hem niet aan hem doorgegeven. Met een beroep op de Wet open overheid (Woo) wilde hij stukken zien waaruit blijkt of het toelaatbaar was dat die advocaat het dossier niet doorleverde.
De deken wees het verzoek op 13 februari 2023 af. Volgens haar valt het verzoek niet onder de Woo, omdat die wet niet geldt voor documenten over de toezichthoudende taak van de deken. Daarnaast beschikt zij niet over documenten over MijnStrafdossier. Het bezwaar van de man verklaarde zij op 3 maart 2023 niet-ontvankelijk dan wel ongegrond.
De man ging in beroep bij de rechtbank Oost-Brabant. Die oordeelde in haar uitspraak van 26 juni 2024 dat de deken hem in de bezwaarfase had moeten horen, zodat duidelijk kon worden wat hij met zijn verzoek wilde bereiken. De rechtbank verklaarde het beroep daarom gegrond en vernietigde het besluit van 3 maart 2023. Zij liet de rechtsgevolgen in stand: de afwijzing mocht blijven bestaan, omdat de deken geen documenten had en de man voldoende had verwezen naar plekken waar hij de informatie zelf kan vinden.
De man ging in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State tegen de uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant van 26 juni 2024. Hij vond dat er bij de deken wel degelijk documenten berusten die onder zijn Woo-verzoek vallen. Op de zitting van 18 augustus 2026 behandelde de Afdeling deze zaak samen met zeven andere zaken van dezelfde man.
De Afdeling kwam niet toe aan de vraag of de deken documenten heeft. Zij verwees naar haar uitspraak van dezelfde dag in een andere zaak van de man. Daarin verklaarde zij zijn hoger beroep niet-ontvankelijk wegens misbruik van recht. Hij doet herhaaldelijk dezelfde verzoeken, dient veel kansloze klachten in en voert veel procedures. Ook levert hij onduidelijke processtukken aan en werkt hij onvoldoende mee. Volgens de Afdeling past zijn gedrag in deze zaak in dat patroon, en moet hij hebben geweten dat het hoger beroep evident geen kans van slagen had.
De Afdeling verklaarde het hoger beroep niet-ontvankelijk wegens misbruik van het recht om hoger beroep in te stellen. De deken hoeft geen proceskosten te vergoeden. De uitspraak van de rechtbank blijft daardoor ongewijzigd in stand.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: schapenstal in Klarenbeek mag, vergunning blijft na herroeping eerdere vergunning staan Twee omwonenden in Klarenbeek, in de gemeente Voorst, probeerden te voorkomen dat naast hen een schapenstal wordt gebouwd. Het college van burgemeester en wethouders van Voorst had daarvoor op 27 december 2022 een omgevingsvergunning tweede fase verleend aan de aanvragers. De omwonenden maakten bezwaar, maar het college verklaarde dat bezwaar op 22 mei 2023 ongegrond. Daarna gingen zij naar de rechter.
De procedure verliep in twee fasen. De bouw van de stal is in twee stappen vergund: eerst een vergunning eerste fase, die het college al op 14 januari 2022 verleende en waaraan voorschriften zijn verbonden, daarna de vergunning tweede fase waar het in deze zaak om draait. De omwonenden vochten de tweede vergunning aan. De rechtbank Gelderland verklaarde hun beroep op 2 november 2023 ongegrond. Daartegen kwam een van de omwonenden in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Daar is de zaak op 9 oktober 2026 behandeld.
De Afdeling besliste dat de Wabo (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) nog van toepassing is. De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden, maar de aanvraag is op 14 november 2022 ingediend. Voor zulke aanvragen blijft het oude recht gelden tot het besluit onherroepelijk is.
Het hoofdargument van de omwonenden was dat de vergunning eerste fase wel bestaat, maar in de praktijk onbruikbaar is. Volgens hen kunnen de vergunninghouders niet aan de voorschriften van die vergunning voldoen. Dat zou betekenen dat het net zo is alsof er nooit een vergunning eerste fase is verleend, en dan had de vergunning tweede fase niet mogen worden afgegeven.
De Afdeling volgt dat niet. De rechtbank heeft volgens de Afdeling terecht overwogen dat het een kwestie van handhaving is als vergunninghouders de voorschriften van de vergunning eerste fase niet naleven. Dat zij daar mogelijk niet aan kunnen voldoen, maakt niet dat de vergunning tweede fase niet verleend had kunnen worden. Ook het feit dat de vergunning eerste fase bij een uitspraak van dezelfde dag is herroepen, is volgens de Afdeling geen reden om het bestreden besluit te vernietigen.
Het hoger beroep is daarmee ongegrond. De Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank, zodat de vergunning voor de schapenstal in stand blijft. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht