Raad van State wijst Woo-hoger beroep af wegens misbruik van recht door man Een man uit Noord-Brabant wilde informatie van de deken van de orde van advocaten in Oost-Brabant. Op 17 november 2022 deed hij een verzoek op grond van de Wet open overheid (Woo), de wet die burgers het recht geeft overheidsinformatie op te vragen. Het verzoek ging over zijn eigen hoger beroep in een eerdere zaak. Zijn eerste advocaat zou daarin zijn gevraagd de bezwaren tegen een vonnis uit te werken, en de tweede advocaat zou zijn verdediging terzijde hebben gelegd ten gunste van een eigen aanpak. Daardoor zou hij zonder raadsman hebben moeten verdedigen. De man vroeg om openbaarmaking van informatie over het vervangen van de op toevoeging (gesubsidieerde rechtsbijstand) werkende raadsman.
De deken vond het verzoek onduidelijk. Op 22 november 2022 vroeg hij de man zijn verzoek te preciseren, en de man reageerde daarop op 28 november 2022. Dat bleek niet genoeg. Een telefoontje om het verzoek te verduidelijken lukte niet, waarna de deken de man vroeg zelf te bellen. Hij reageerde op 13 december 2022 per brief. Bij besluit van 16 december 2022 nam de deken het verzoek niet in behandeling, omdat de man zijn verzoek onvoldoende had gepreciseerd. Het bezwaar daartegen verklaarde de deken op 30 januari 2023 ongegrond.
De rechtbank Oost-Brabant verklaarde het beroep van de man op 21 juni 2024 ongegrond. Volgens de rechtbank was het verzoek te algemeen en te onduidelijk geformuleerd. De man had meerdere keren de kans gekregen het te verduidelijken, maar had dat niet gedaan en had geweigerd te bellen. De deken had hem volgens de rechtbank voldoende geholpen en hoefde het verzoek dus niet te behandelen.
In hoger beroep betoogde de man dat zijn verzoek wel duidelijk genoeg was en de deken het in behandeling had moeten nemen. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State kwam daar niet aan toe. Zij oordeelde ambtshalve, dus zonder dat een partij daarom had gevraagd, dat de man misbruik maakt van het recht om hoger beroep in te stellen. De Afdeling verwees naar haar uitspraak van dezelfde dag in een andere zaak van de man. Daarin had zij zijn hoger beroep al niet-ontvankelijk verklaard, omdat hij herhaaldelijk dezelfde verzoeken doet, veel kansloze klachten indient en evenzoveel procedures voert, onduidelijke processtukken indient en niet meewerkt. Het procesgedrag in deze zaak past volgens de Afdeling in dat patroon. De man wordt geacht te weten dat dit hoger beroep evident geen kans van slagen heeft.
De Afdeling verklaarde het hoger beroep daarom niet-ontvankelijk. De inhoud van het Woo-verzoek is niet beoordeeld, dus de uitspraak van de rechtbank blijft staan. De deken hoeft de proceskosten van de man niet te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Rechter schorst last om afgebrand pand in Sleen te slopen: gevaar niet onmiskenbaar aangetoond In de nacht van 5 op 6 mei 2025 brandde de groepsaccommodatie van twee ondernemers in Sleen (gemeente Coevorden) af. Ruim een jaar later stonden de restanten er nog. Op 15 september 2026 legde het college van burgemeester en wethouders hun een last onder bestuursdwang op: binnen drie weken moesten ze de restanten slopen en verwijderen, inclusief asbest, puin en verbrandingsresten. Alleen de vloer en de fundering mochten blijven staan. Als de ondernemers dat niet doen, kan de gemeente het werk zelf uitvoeren op hun kosten.
De ondernemers maakten bezwaar en vroegen de voorzieningenrechter van de rechtbank Noord-Nederland om de last te schorsen tot de gemeente op hun bezwaar heeft beslist. De rechter oordeelde eerst dat er spoed was. De termijn van drie weken was verlopen, maar de gemeente wilde de uitspraak afwachten voordat ze zelf zou ingrijpen. Daarom hadden de ondernemers toch belang bij een snelle beslissing.
Volgens de rechter was de gemeente wel bevoegd om te handhaven. De ondernemers hadden drie overtredingen niet bestreden: een welstandsexces (het afgebrande pand ontsiert de omgeving ernstig), verboden opslag van afbraakmateriaal, puin en bouwafval, en een overtreding van de zorgplicht bij sloopwerkzaamheden. Voor andere overtredingen was dat minder duidelijk. De gemeente baseerde zich vooral op zorgplichten, regels die iedereen verplichten gevaar voor gezondheid en veiligheid te voorkomen. Handhaven op zo'n zorgplicht kan volgens de rechter alleen als duidelijk is dat iemand onmiskenbaar niet doet wat hij had moeten doen. De gemeente moet dan heel concreet uitleggen wat de zorgplicht inhoudt en waarom die is geschonden.
Dat is hier volgens de rechter vooralsnog niet gelukt. In het deel van het pand waar de last over gaat zit maar één asbestbron: een dakhoedje op een schoorsteen. Het asbestrapport zegt dat saneren op korte termijn niet nodig is. Het instortingsgevaar baseerde de gemeente op een rapport van een constructeur die het pand zelf niet had bezocht en alleen foto's en tekeningen had bekeken. De ondernemers hadden het puin inmiddels afgedekt met veiligheidsnetten en verklaarden dat tijdens de najaarsstorm van 24 en 25 oktober 2026 niets was ingestort. Dat ontkende de gemeente niet. Ook de klachten over overlast waren niet overtuigend: de ondernemers zeiden dat de meeste buren geen hinder ondervinden, en de gemeente had in de last niet duidelijk gemaakt welke zorgplicht precies was overtreden. Voor de bouwtechnische normen ontbrak een beoordeling van de constructie, zodat overtreding niet vaststond.
Tegelijk wees de rechter de bezwaren van de ondernemers tegen de last zelf grotendeels af. De situatie duurt bijna anderhalf jaar, de ondernemers wilden pas slopen als er een aanvaardbaar nieuwbouwplan lag, en dat kan door een lopende procedure nog jaren duren. De kosten van de sloop waren volgens de rechter geen reden om af te zien van handhaving, mede omdat het pand verzekerd was en de gemeente een lening had aangeboden. De last was ook duidelijk genoeg, omdat de ondernemers zelf een sloopplan met tekening hadden ingediend. Wel vond de rechter drie weken te kort: sloopbedrijven noemden uiteenlopende inschattingen, tot acht weken, en er was geen sprake van een acute noodsituatie.
De voorzieningenrechter wees het verzoek toe en schorst de last tot vier weken na de beslissing op bezwaar. De gemeente kan in bezwaar de gestelde overtredingen beter onderbouwen of heroverwegen. De ondernemers krijgen de tijd om een sloopbedrijf te vinden. De gemeente moet het griffierecht van € 200 vergoeden en € 934 aan proceskosten betalen. Tegen deze uitspraak staat geen rechtsmiddel open.
Rechtbank Noord-Nederland · 11 november 2026
Bestuursrecht Rechtbank beveelt Dienst Toeslagen na 60 weken wachten alsnog te beslissen op bezwaar, met dwangsom Een vrouw uit de regio Utrecht kreeg een definitieve beschikking over haar compensatie kinderopvangtoeslag en maakte daar bezwaar tegen. De Dienst Toeslagen ontving dat bezwaarschrift op 27 maart 2025. Een besluit bleef daarna uit. Meer dan anderhalf jaar later heeft de rechtbank de dienst opgedragen binnen twee weken alsnog een beslissing te nemen, op straffe van een dwangsom.
De dienst had de definitieve beschikking op 27 december 2024 genomen. De beslistermijn voor het bezwaar begon op 28 maart 2025 te lopen en verliep op 31 juli 2025. Daarna gebeurde niets. In juli 2026 stelde de vrouw de dienst via haar gemachtigde in gebreke, een schriftelijke waarschuwing dat een besluit te lang uitblijft. De dienst ontving die brief op 10 juli 2026. Meer dan twee weken later, op 19 augustus 2026, stelde zij beroep in tegen het niet tijdig beslissen. Dat is de route die de wet daarvoor voorschrijft. Dat de beslistermijn was overschreden, was tussen partijen niet in geschil. De Dienst Toeslagen diende een verweerschrift in.
De rechtbank hield geen zitting, omdat dat in deze zaak niet nodig was. Zij verklaarde het beroep gegrond. Omdat de dienst nog geen besluit had genomen, moet hij dat alsnog doen. De rechtbank gebruikte daarvoor de maatstaf die de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State op 26 maart 2025 formuleerde. Bij beroepen tegen het niet tijdig beslissen op bezwaar is een nadere beslistermijn van zestig weken na het verstrijken van de wettelijke termijn realistisch. Zijn die zestig weken bij de uitspraak al verstreken, dan geldt een termijn van twee weken na verzending van de uitspraak. Hier waren sinds 31 juli 2025 al meer dan zestig weken verstreken, dus gold de korte termijn.
De rechtbank bepaalde dat de dienst voor elke dag dat hij die termijn overschrijdt een dwangsom van € 100 moet betalen, tot een maximum van € 15.000. Volgens de rechtbank zijn die bedragen volgens het beleid van de rechtspraak het uitgangspunt in dit soort zaken en was er geen reden om ervan af te wijken.
De Dienst Toeslagen moet de proceskosten van de vrouw vergoeden. De rechtbank stelde die vast op € 467: één punt voor het indienen van het beroepschrift, met een waarde van € 934 per punt en een wegingsfactor van 0,5. Ook moet de dienst het betaalde griffierecht van € 54 terugbetalen.
De rechtbank verklaarde het beroep gegrond en vernietigde het niet tijdig nemen van een besluit. Zij droeg de Dienst Toeslagen op uiterlijk twee weken na verzending van de uitspraak een besluit op bezwaar bekend te maken. Bij overschrijding betaalt de dienst een dwangsom van € 100 per dag, met een maximum van € 15.000. Verder veroordeelde zij de dienst in de proceskosten van € 467 en droeg zij hem op het griffierecht van € 54 te vergoeden.
Rechtbank Midden-Nederland · 11 november 2026
Bestuursrecht; Bestuursprocesrecht Rechter: McDonald's met drive-through in Rheden past niet in het bestemmingsplan Een restaurant voor McDonald's met drive-through en parkeerterrein aan de rand van Rheden komt er voorlopig niet. De rechtbank Gelderland oordeelde dat zo'n restaurant niet past binnen het bestemmingsplan en dat de gemeente de omgevingsvergunning daarom mocht weigeren.
Een bedrijf had op 22 december 2023 een omgevingsvergunning aangevraagd voor de nieuwbouw van een restaurant met drive-through en parkeerterrein. Op het perceel zit nu nog een Chinees restaurant. Het college van burgemeester en wethouders van Rheden weigerde de vergunning op 16 mei 2024 voor alle activiteiten, omdat het plan in strijd zou zijn met het bestemmingsplan en met de redelijke eisen van welstand. Na bezwaar bleef het college op 5 november 2024 bij die weigering. Het bedrijf stapte naar de rechter. Omwonenden namen als derde-partijen deel aan de zaak, omdat zij een McDonald's in hun omgeving niet zien zitten. Een actiecomité van omwonenden telde de rechtbank niet mee als partij, omdat het geen eigen organisatie of ledenbestand heeft.
Het draaide om de vraag wat het bestemmingsplan hier toestaat. Voor het perceel zijn 'restaurants, cafetaria's, snackbars, ijssalons met eigen ijsbereiding, e.d.' toegestaan. Partijen waren het erover eens dat een McDonald's zonder drive-through daarbinnen past, en ook dat bij een snackbar of cafetaria eten mag worden afgehaald. Het bedrijf vond dat een drive-through daar gewoon bij hoort, mede omdat de verwijzing naar de bedrijfscode voor deze categorie ook fastfoodrestaurants omvat en een drive-through niet zonder restaurant kan functioneren.
De rechtbank zag dat anders. Omdat het plan de begrippen niet uitlegt en ook de toelichting geen houvast biedt, keek zij naar het normale spraakgebruik en naar het woordenboek Van Dale. Een restaurant is daar een plek waar personeel aan tafel bedient. Een cafetaria of snackbar is een plek met een snelbuffet waar je staand iets gebruikt. Een drive-through is niets van dat al. De toevoeging 'e.d.' (en dergelijke) helpt niet, want daarmee zijn alleen functies bedoeld die naar hun aard gelijk zijn aan een restaurant, cafetaria of snackbar. Een drive-through richt zich op langsrijdende automobilisten en heeft volgens de rechtbank aannemelijk een andere ruimtelijke uitstraling, vooral door de grotere verkeersaantrekkende werking.
De andere argumenten van het bedrijf haalden niets uit. Dat er nu feitelijk een afhaalrestaurant op het perceel zit, is niet van belang voor de uitleg van het plan. De bedrijfscode waarnaar het bedrijf verwees, staat niet in de planregel zelf. En een McDonald's met drive-through die volgens het bedrijf in Arnhem onder een gelijkluidende bestemming is gebouwd, zegt niets over dit bestemmingsplan. Dat de drive-through niet los te zien is van het restaurant, maakt juist dat het hele plan niet past.
Het college had daarnaast onderbouwd waarom het niet wilde meewerken aan een afwijking van het bestemmingsplan, omdat een goede ruimtelijke ordening dan ontbreekt. Daar had het bedrijf geen gronden tegen aangevoerd. De aangevraagde activiteiten (bouwen, aanleggen en het strijdige gebruik) zijn bovendien onlosmakelijk met elkaar verbonden, dus de vergunning kon niet voor een deel worden verleend. Daardoor kwam de rechtbank niet meer toe aan de klachten over de welstand.
De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond. De weigering van de omgevingsvergunning blijft in stand en het bedrijf krijgt geen proceskostenvergoeding.
Rechtbank Gelderland · 16 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Raad van State herroept vergunning voor schapenstal in Klarenbeek: geen bijbehorend bouwwerk In Klarenbeek, gemeente Voorst, wonen drie buren rond een hof bij een opgeknapte voormalige boerderij. Twee van hen kochten een nieuw gebouwde schuurwoning in het vertrouwen dat het erf volgens een vastgesteld erfinrichtings- en beplantingsplan zou worden ingericht. De derde buurman, de eigenaar van de boerderij, wilde van dat plan afwijken en ook een schapenstal bouwen. De gemeente verleende hem daarvoor in januari 2022 omgevingsvergunningen. Twee buren, onder wie appellant A, kwamen daartegen in verzet: zij vonden dat het erf van hun buurman verrommelt en wilden vasthouden aan het oorspronkelijke plan.
Het college van burgemeester en wethouders van Voorst verklaarde de bezwaren in juli 2022 gegrond en paste de voorschriften bij beide vergunningen aan. Daarna oordeelde de rechtbank Gelderland op 2 november 2023 dat het besluit over de erfinrichting onvoldoende was onderbouwd en vernietigde dat. Bij de vergunning voor de schapenstal vernietigde de rechtbank alleen de voorschriften drie tot en met zes, omdat het college die ten onrechte had gesteld. De rest van die vergunning bleef staan.
De Afdeling bestuursrechtspraak ging in hoger beroep op één punt dieper in dan de rechtbank. Appellant A had al in beroep aangevoerd dat voor de schapenstal niet de reguliere vergunningsprocedure kon worden gevolgd, maar de rechtbank had daar niets over gezegd. De Afdeling deed dat alsnog. De stal staat op grond met de bestemming agrarisch en buiten het bouwvlak, en dat mag alleen als de stal een bijbehorend bouwwerk is. Dat vereist dat het bouwwerk op hetzelfde perceel staat als het hoofdgebouw, hier de woning. Daarbij kijkt de Afdeling naar de feitelijke situatie. Het weiland met de stal is met een afrastering en bomen van de tuin gescheiden, zodat woning en stal geen geheel vormen. De stal is daarom geen bijbehorend bouwwerk en de vergunning kon niet op die grondslag worden verleend.
Over de erfinrichting en het beplantingsplan had het college inmiddels nieuwe besluiten genomen, op basis van een advies van een adviseur groen en landschap. Die besluiten vielen van rechtswege ook onder dit geding. De Afdeling vond ze, ondanks dat ze niet helemaal als besluit op bezwaar waren geschreven, duidelijk genoeg. Het college mocht uit het advies afleiden dat het aangepaste plan een minimaal gelijk beschermingsniveau voor de landschappelijke waarden biedt. Dat het plan volgens de buren de openheid van het hele landschap zou aantasten, vond de Afdeling niet terug in het oorspronkelijke plan: alleen de zichtbaarheid van de woning en jongveestal van de boerderij was daarvan onderdeel. Het inzetten van een adviseur in dienst van de gemeente was geen probleem, want geen rechtsregel dwingt tot een externe deskundige. Of de buurman het plan wel uitvoert en zijn erf onderhoudt, is een kwestie van handhaving en niet van deze procedure. De voorschriften over boomstammen en opslag van spullen mocht het college wel aan de vergunning verbinden.
De Afdeling verklaarde het hoger beroep van appellant A gegrond en vernietigde de uitspraak van de rechtbank voor zover die de vergunning voor de schapenstal niet geheel had vernietigd. Ze vernietigde het besluit van 7 juli 2022 over de stal en herroept de vergunning van 14 januari 2022. Het college moet opnieuw beslissen op de aanvraag voor de schapenstal. De beroepen tegen de nieuwe besluiten over de erfinrichting en het beplantingsplan verklaarde de Afdeling ongegrond, zodat die besluiten blijven staan. Het college moet de proceskosten van appellanten vergoeden, € 1.868, en het griffierecht van € 274.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht