Raad van State: geen beroep omwonenden tegen 11 appartementen in Arnhem, mail met gronden kwam te laat In de Arnhemse wijk Saksen Weimar wil een bouwbedrijf een woontoren met 11 appartementen neerzetten aan de Compagnieplaats. Het college van burgemeester en wethouders gaf daarvoor op 26 april 2022 een omgevingsvergunning. Omwonenden zijn het daar niet mee eens: ze vrezen onder meer dat het gebouw er lelijk uitziet en dat het extra stikstof veroorzaakt op de nabijgelegen Veluwe. Nu de Raad van State uitspraak heeft gedaan, staat vast dat de bouw door kan gaan.
De zaak is in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State beland, tegen de uitspraak van de rechtbank Gelderland van 5 december 2024. De rechtbank verklaarde de beroepen van twee groepen omwonenden ongegrond, respectievelijk niet-ontvankelijk. Het college had eerder, op 28 maart 2023, de bezwaren van beide groepen ongegrond verklaard en de vergunning met een aanvullende motivering in stand gelaten.
Voor de tweede groep omwonenden liep de zaak vast op een procedurele kwestie. Zij had alleen een kort pro forma beroepschrift ingediend, namens 'de bezwaarmakers/omwonenden/ondertekenaars'. De rechtbank vond dat daaruit niet bleek wie er precies beroep instelde, en verklaarde het beroep daarom niet-ontvankelijk. Op dat punt gaf de Raad van State de omwonende gelijk: uit de e-mail waarmee het beroepschrift was verstuurd bleek wel degelijk dat zij zelf beroep instelde. Toch haalde dat haar niet uit de problemen. De rechtbank had haar tot en met 6 juni 2023 de tijd gegeven om de gronden van het beroep in te dienen. Haar mail met die gronden is pas op 7 juni 2023 bij de rechtbank binnengekomen. Zij zegt dat ze al eerder een foutmelding kreeg, maar kon dat niet met stukken aantonen. De Raad van State wijst erop dat zij het speciale Veilig Mailen-systeem van de rechtbank niet goed heeft gebruikt. Bovendien had ze de rechtbank direct kunnen bellen of om uitstel kunnen vragen. Dat ze tot de laatste dag wachtte, komt voor haar eigen rekening en risico.
De eerste groep omwonenden bracht drie bezwaren naar voren. Het eerste ging over welstand: zij vinden de toren met uitkragende balkons, houten gevelbekleding en zonder parkeerkelder niet passen bij de buurt. Het college mocht echter afgaan op het welstandsadvies van het Team Welstand en Monumenten, dat op alle bezwaren inging. De omwonenden hebben dat advies onvoldoende gemotiveerd betwist, aldus de Raad van State.
Het tweede bezwaar ging over stikstof. De rechtbank vond dat de omwonenden zich hier niet op konden beroepen omdat zij te ver van de Veluwe wonen. De Raad van State bevestigt dat. Het natuurgebied ligt op ongeveer 670 meter of meer van hun woningen, met daartussen andere bebouwing en een provinciale weg. Dat zij vanaf hun hoger gelegen woningen enig zicht hebben op de Veluwe en er vaak recreëren, maakt het gebied nog geen onderdeel van hun directe woon- en leefomgeving. Een eerdere uitspraak waarin wel een beroep op stikstof werd toegestaan, ging over percelen met een open gebied ertussen en is daarom niet vergelijkbaar.
Het derde bezwaar betrof de bezwaarfase bij de gemeente. De omwonenden vonden dat zij onvoldoende konden reageren op een nieuw stikstofrapport en dat de tweede hoorzitting werd gepland op een moment dat hun gemachtigde niet kon. De rechtbank was hier ten onrechte niet op ingegaan, maar volgens de Raad van State is er niets misgegaan. De omwonenden kregen 14 dagen om op het rapport te reageren en er was een tweede hoorzitting. Dat hun gemachtigde verhinderd was, verandert daar niets aan.
De Raad van State verklaart beide hogere beroepen ongegrond en bevestigt de uitspraak van de rechtbank, met verbetering van de gronden. De omgevingsvergunning voor de 11 appartementen blijft dus in stand. Het college hoeft de proceskosten van de omwonenden niet te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Rechtbank: bomenkap in Zandvoort pas na onherroepelijke ontgrondingsvergunning, beroep projectontwikkelaar ongegrond Een projectontwikkelaar wil op een perceel aan de Kennemerweg in Zandvoort een nieuw recreatiepark realiseren, met chalets en een grote vijver voor waterberging. Daarvoor moeten bomen wijken. Na een eerdere vergunning voor het kappen van 60 bomen en 4 stobben bleek dat nog eens 21 bomen weg moesten. Voor die 21 bomen vroeg Sandevoerde Ontwikkeling in oktober 2024 een omgevingsvergunning aan.
Het college van burgemeester en wethouders van Zandvoort weigerde die vergunning eerst bij besluit van 14 maart 2025. Na bezwaar herroept het college die weigering bij besluit van 15 april 2026 en verleent het de vergunning alsnog. Aan die vergunning verbond het een voorschrift: de bomen mogen pas worden gekapt als de bij het college van gedeputeerde staten van Noord-Holland aangevraagde ontgrondingsvergunning onherroepelijk is. Zo'n vergunning is nodig om het terrein af te graven, bijvoorbeeld voor het graven van een meer en het aftoppen van het oude duin. Sandevoerde Ontwikkeling stelde beroep in tegen dat voorschrift.
Het bedrijf voerde primair aan dat het voorschrift in strijd is met de Omgevingswet. Artikel 16.79 regelt wanneer een omgevingsvergunning in werking treedt, en volgens het bedrijf is die regeling uitputtend. Daarom zou de bepaling in de gemeentelijke Bomenverordening waarop het voorschrift rust, onverbindend zijn. De rechtbank volgt dat niet. De vergunning is door de bekendmaking in werking getreden en de beroepstermijn loopt. Dat de vergunning nog niet gebruikt mag worden, betekent niet dat zij niet in werking is getreden. Het college mag een voorschrift opleggen om nutteloze kap te voorkomen zolang nog ongewis is of de werkzaamheden waarvoor de bomen moeten wijken, wel mogen plaatsvinden. Ook de artikelen 5.7 en 5.21 van de Omgevingswet staan daar niet aan in de weg. Een voorschrift dat kap voorkomt als een andere vergunning niet wordt verleend, dient volgens de rechtbank de bescherming van het leefmilieu en een goede omgevingskwaliteit.
Subsidiair stelde het bedrijf dat het voorschrift onevenredig is. Omwonenden en de Vereniging Sandevoerde grijpen volgens het bedrijf elke mogelijkheid aan om besluiten over de herontwikkeling aan te vechten, waardoor het project jaren vertraging oploopt. Bovendien zou de ontgrondingsvergunning niet essentieel zijn: zonder die vergunning kan het plan worden aangepast zodat minder dan 10.000 m2 of minder diep dan drie meter wordt afgegraven, en dan is geen vergunning nodig. Veel van de te kappen bomen staan bovendien op plekken waar chalets komen, los van de ontgronding.
Het college wees erop dat de hele herontwikkeling afhankelijk is van meerdere vergunningen van verschillende bevoegde gezagen, die nog geen van alle onaantastbaar zijn. Kappen voordat dat zo is, kan leiden tot onherstelbare schade, ondanks de herplantplicht. De ontgrondingsvergunning heeft volgens het college de meeste impact, omdat de herinrichting zonder die vergunning feitelijk onmogelijk is en het ontgronden op het kappen volgt.
De rechtbank vindt dat het college het voorschrift in redelijkheid heeft kunnen opleggen. Het college heeft voldoende en inzichtelijk gemotiveerd dat het onnodige kap wil voorkomen, en het voorschrift is daarom niet te verstrekkend of onevenredig.
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond. Het voorschrift blijft dus staan: de 21 bomen mogen pas worden gekapt als de ontgrondingsvergunning onherroepelijk is. Sandevoerde Ontwikkeling krijgt geen proceskostenvergoeding en ook het griffierecht wordt niet vergoed.
Rechtbank Noord-Holland · 10 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Raad van State: paarden houden op natuurgrond past niet in bestemmingsplan, weigering vergunning blijft Een echtpaar uit Beek, in de gemeente Berg en Dal, wil op het achterste deel van hun perceel twee paarden houden als hobby. Op dat deel van de grond rust in het bestemmingsplan de bestemming Natuur. Het voorste deel, waar hun woning staat, heeft de bestemming Wonen. Omdat het houden van paarden volgens de gemeente niet past bij de bestemming Natuur, vroegen zij het college van burgemeester en wethouders om een omgevingsvergunning voor afwijking van het bestemmingsplan.
Het college weigerde die vergunning bij besluit van 8 december 2022. Het bezwaar van het echtpaar daartegen verklaarde het college op 21 september 2023 ongegrond. De rechtbank Gelderland verklaarde het beroep daarna ook ongegrond. Het echtpaar ging in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Omdat de aanvraag al op 22 oktober 2022 was ingediend, bleef het recht van vóór de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 van toepassing.
Het echtpaar voerde aan dat het houden van de paarden al binnen de bestemming Natuur valt, zodat helemaal geen vergunning nodig is. Zij beriepen zich op drie onderdelen van de bestemmingsomschrijving: open gebieden, extensieve dagrecreatie en het behoud, herstel of ontwikkeling van natuur- en landschapswaarden.
De Afdeling ging op geen van die drie in. Voor open gebieden verwijst het bestemmingsplan naar de instandhouding van het open karakter van de natuur. Het is volgens de Afdeling niet genoeg dat de paarden dat open karakter niet aantasten. De activiteit moet zelf bijdragen aan de instandhouding ervan, en dat doet het houden van twee paarden niet. Of de rechtbank terecht oordeelde dat de subbestemming open gebieden alleen geldt bij een bepaalde aanduiding op de plankaart, liet de Afdeling in het midden.
Voor het behoud, herstel of de ontwikkeling van natuur- en landschapswaarden geldt hetzelfde. Ook dan moet de activiteit hier iets aan bijdragen en niet alleen niets aantasten. Dat is bij hobbymatig paardenhouden niet te zien.
Ook extensieve dagrecreatie is het niet. Het plan omschrijft dat als recreatief medegebruik van gronden, zoals wandelen, paardrijden en fietsen. Voor het houden van de paarden is een omheining nodig om het achterste perceeldeel. Gebruik dat in de weg staat aan ander gebruik van de grond, zoals paarden binnen een omheining, is volgens de Afdeling geen medegebruik. Daarom hoefde de Afdeling niet te beoordelen of het hobbymatig houden van twee paarden recreatief is.
De Afdeling concludeert dat de rechtbank terecht heeft geoordeeld dat het houden van de paarden in strijd is met de bestemming Natuur. Het hoger beroep is ongegrond en de Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank. De weigering van de omgevingsvergunning blijft daarmee in stand. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Raad van State: bestemmingsplan Peize-Zuid met 150 woningen blijft in stand ondanks gebrek bij kwel en grondwater Aan de zuidkant van Peize, in de gemeente Noordenveld, moeten 150 woningen komen op gronden die nu vooral agrarisch zijn. Omwonenden vrezen dat de ophoging van die gronden en de nieuwe verharding hun eigen percelen onder water zetten, want bij hoge waterstanden stroomt het water daar nu in het plangebied zelf over. Zij gingen in beroep tegen het bestemmingsplan 'Peize-Zuid' dat de gemeenteraad op 13 juli 2022 vaststelde.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelde bij tussenuitspraak van 16 april 2025 dat dit plan gebreken had. Het gemeten waterpeil was onvoldoende onderbouwd, de keuze voor een klimaatscenario was niet gemotiveerd, de gevolgen voor wateroverlast in de omgeving waren onvoldoende onderzocht, en het plan borgde de waterbergingsmaatregelen niet. De raad kreeg 50 weken om dat te herstellen en stelde het plan op 17 december 2025 opnieuw en gewijzigd vast. Er worden nog steeds 150 woningen mogelijk gemaakt, maar een nieuwe planregel verbiedt het bouwen en gebruiken van die woningen zolang de bergingsvijvers, wadi's, afwateringsstructuren en een stuw niet zijn aangelegd. Ook is er een fasering: in het oostelijk deel mag pas worden gebouwd als de maatregelen daar klaar zijn, de rest pas als alles is gerealiseerd.
De Afdeling toetste vervolgens de bezwaren van de omwonenden tegen dit herstelplan. Het uitgangspunt van een waterpeil van 1,10 m NAP bleek volgens de Afdeling voldoende onderbouwd. Dat peil is gemeten in een natte periode en gecontroleerd met metingen uit 2009, 2019, 2021 en 2022. De omwonenden betoogden onder meer dat de metingen te beperkt waren, dat de bergingsvijvers niet als overstromingsgebied zouden werken, dat de bypass en de neerslagscenario's onvoldoende waren onderzocht en dat factoren buiten het plangebied, zoals de stuw op 2,3 km afstand en de Cleveringsluizen, niet waren geborgd. Die betogen sloegen niet aan. De stuw bij de bergingsvijver heeft een hoogte van 1,50 m NAP, waardoor het water daar al bij dat peil in kan stromen. De bergingsvijvers kunnen bij 1,60 m NAP 636 m3 opnemen, tegen 497 m3 dat nu in het plangebied overstroomt. Ook de planregel is volgens de Afdeling concreet en handhaafbaar genoeg.
Wel zat er nog een gebrek in het herstelplan zelf. In de planstukken stond niet waarom geen rekening was gehouden met kwel (opwellend grondwater) bij de bergingsvijvers, terwijl een rapport van Wiertsema & Partners juist 6,4 m3 per dag bij winterpeil en 4,9 m3 per dag bij zomerpeil voorspelde. Dat is in strijd met het zorgvuldigheids- en motiveringsbeginsel. De raad heeft die onderbouwing pas daarna in de procedure nagereikt: de kwel is te klein ten opzichte van het volume van de vijvers en kan vertraagd via de watergang De Pol worden afgevoerd, en voor het grondwater buiten het plangebied is geen relevante invloed te verwachten. Daarmee is het gebrek hersteld.
De Afdeling verklaarde de beroepen tegen het oorspronkelijke besluit van 13 juli 2022 gegrond en vernietigde dat besluit. Van de beroepen tegen het herstelplan zijn die van twee groepen omwonenden gegrond, en het herstelplan is vernietigd. De rechtsgevolgen blijven echter in stand, zodat het bestemmingsplan kan blijven gelden. De overige beroepen tegen het herstelplan zijn ongegrond. De raad moet de proceskosten van de omwonenden vergoeden, variërend van € 64,99 tot € 405,80 per groep, en het griffierecht van € 184,00 per groep terugbetalen.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: woonboot-bewoners kunnen woontoren Leeuwarden niet tegenhouden, tien beroepen niet-ontvankelijk Op een kantoorperceel aan de Harlingertrekweg in Leeuwarden, waar tot voor kort het kantoorpand van De Friesland Zorgverzekeraar stond, mag een woontoren van 43 meter hoog komen. De gemeenteraad stelde in januari 2025 een bestemmingsplan vast dat op dit perceel maximaal 150 woningen toestaat. In de eerste fase komt in de zuidwestelijke hoek een nieuwe toren met maximaal 35 appartementen en kleinschalige commerciële voorzieningen op de begane grond. In de tweede fase wordt het bestaande kantoorpand omgebouwd tot woongebouw, met een extra bouwlaag op enkele plekken en nieuwe balkons. Ontwikkelaar is OWC De Friesland B.V.
Bewoners van woonboten die aan de kade van de Harlingertrekweg liggen, kwamen in beroep tegen het deel van het plan dat de woontoren mogelijk maakt. Zeventien mensen tekenden het beroepschrift. De gemeenteraad vond dat niet iedereen belanghebbende was. Tien van hen wonen op 192 tot 362 meter van de toren. De Raad van State oordeelde dat zij geen gevolgen van enige betekenis zullen ondervinden, omdat de afstand daarvoor te groot is. Hun beroep is daarom niet-ontvankelijk en de Afdeling bestuursrechtspraak behandelde het niet inhoudelijk.
De andere zeven bewoners liggen op 18 tot 100 meter van de toren en hebben er zicht op. De raad stelde dat ook zij geen belanghebbenden zijn, omdat zij geen exclusief gebruiksrecht hebben op de grond waarop hun boot ligt. Zij hebben alleen een ligplaatsvergunning voor gemeentelijk vaarwater. De Afdeling wees dat af: met die vergunning mogen zij daar met hun woonboot liggen en wonen, waardoor hun belang zich voldoende onderscheidt van dat van willekeurige anderen. Hun beroep is ontvankelijk.
Inhoudelijk slaagde geen van hun bezwaren. Hinder tijdens de bouw, zoals geluid, trillingen en bouwverkeer, betreft volgens de Afdeling de uitvoering van het plan en niet het plan zelf, en valt daarom buiten de toetsing. Over privacy overwoog de Afdeling dat de dichtstbijzijnde woonboten op 20 meter van de toren en 15 meter van de horeca liggen, ruim boven de norm van 2 meter uit het Burgerlijk Wetboek. De woonruimten liggen grotendeels onder de kade en de ramen zijn klein. Het uitzicht verandert wel, maar niet onevenredig, in een stedelijk gebied waar de bewoners nu ook al tegen bebouwing aankijken. De zonnestudie liet zien dat de toren niet tot nauwelijks tot minder zonuren leidt, en de bewoners bestreden die studie niet.
Ook het verwachte windprobleem hield geen stand. Volgens het windonderzoek is er geen risico op windgevaar voor voetgangers en fietsers, en de bewoners onderbouwden niet waarom dat onderzoek onjuist zou zijn. Het verkeersonderzoek rekent met 293 tot 299 extra motorvoertuigen per etmaal, die de Tesselschadestraat zonder knelpunten kan verwerken. De parkeerbehoefte van 395 plaatsen in fase 1 en 301 in fase 2 wordt gedekt door ongeveer 200 plaatsen op eigen terrein en 200 op het aangrenzende terrein. Dat de voorzieningen in de buurt, zoals scholen, huisartsen en supermarkten, onder druk komen, onderbouwden de bewoners helemaal niet. Dat hun belangen niet zijn meegewogen, vond de Afdeling evenmin aannemelijk.
Op het plan was het recht van vóór 1 januari 2024 nog van toepassing, omdat het ontwerp op 21 december 2023 ter inzage lag en dus vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet. De Afdeling verklaarde het beroep van de tien bewoners op grote afstand niet-ontvankelijk en het beroep van de overige zeven ongegrond. Het plan blijft daarmee in stand. De gemeente hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht