Rechtbank: Twickel moet € 85.000 insteekvergoeding terugbetalen na misbruik van omstandigheden Een erfpachter in Twenthe stond in september 2025 op het punt haar boerderij te verkopen, toen de verpachter op de laatste dag van de bedenktijd van de kopers een nieuwe eis op tafel legde. Stichting Twickel, eigenaar van de grond, wilde dat de verkoopster € 85.000 zou betalen als 'insteekvergoeding'. Zonder dat bedrag zou de koop hoogstwaarschijnlijk niet doorgaan. De rechtbank Overijssel oordeelt nu dat Twickel dit bedrag moet terugbetalen.
De erfpacht was in 2010 voor dertig jaar uitgegeven. De erfpachter betaalde destijds een koopsom van € 250.000 voor de opstallen en daarnaast een jaarlijkse canon, laatstelijk € 13.884. In 2024 maakte zij kenbaar dat ze het erfpachtrecht wilde verkopen. Twickel had een voorkeursrecht en liet de opstallen taxeren door drie deskundigen. Zij kwamen uit op € 525.000, € 845.000 en € 820.000. Partijen hadden afgesproken dat de derde taxatie de doorslag zou geven als de deskundigen er samen niet uitkwamen. De waarde werd dus vastgesteld op € 820.000. Daarna zag Twickel af van haar voorkeursrecht en kon de erfpachter aan een derde verkopen.
Zij sloot op 9 september 2025 een koopovereenkomst met twee kopers voor € 815.000. De bedenktijd van de kopers liep tot 12 september 2025 om 23:59 uur. Die dag mailde Twickel dat de kopers voor hun financiering een nieuw erfpachtcontract van dertig jaar nodig hadden. Daarmee zou volgens Twickel ook een deel van de grondwaarde worden verkocht. Twickel verhoogde de canon naar € 15.000 en eiste dat de erfpachter het verschil tussen haar verkoopprijs en het gemiddelde van de drie taxaties (€ 730.000) als insteekvergoeding zou betalen: € 85.000. Die avond maakten de kopers duidelijk dat ze zonder oplossing niet door zouden gaan met de koop. Twickel reageerde niet op twee verzoeken van de erfpachter om de verlenging te bevestigen. Om 22:05 uur ging de makelaar akkoord, met de mededeling dat zijn opdrachtgevers zich onder druk gezet voelden. Bij de overdracht op 10 oktober betaalde de erfpachter het bedrag. Diezelfde dag vernietigde haar advocaat de betaling buitengerechtelijk wegens misbruik van omstandigheden.
De rechtbank oordeelt eerst dat partijen geen overeenkomst over de insteekvergoeding hebben gesloten. Er was geen aanbod en aanvaarding, en tegenover de betaling stond geen prestatie die de erfpachter kon afdwingen. De vergoeding was een voorwaarde voor Twickels toestemming voor de verkoop op grond van artikel 18 van de erfpachtvoorwaarden. Twickel heeft niet onderbouwd waarom ze die voorwaarde mocht stellen. In de vestigingsakte, de voorwaarden en haar mail van 28 juli 2025 over de toetsingscriteria stond er niets over. Ook de hoogte van het bedrag is onvoldoende onderbouwd. Twickel week af van de waardering die zij zelf had afgesproken en rekende met een gemiddelde van de taxaties, terwijl daarover niets was afgesproken.
Vervolgens toetst de rechtbank aan misbruik van omstandigheden. Twickel moest weten dat de verkoop voor de erfpachter belangrijk was: ze had haar verkoopvoornemen al meer dan een jaar eerder gemeld en inmiddels zelf een andere woning gekocht. Door de acceptatie van de kopers op het laatste moment af te hangen van de betaling, ontstond een afhankelijkheidspositie. Dat Twickel van een 'voorstel' sprak, maakt dat niet anders, want de situatie was allerminst vrijblijvend. De erfpachter had bovendien in haar mails van 12 september aangegeven dat ze zich onder druk gezet voelde. Twickel stelt dat de erfpachter de tijdsdruk zelf veroorzaakte door de koop te sluiten voordat de voorwaarden duidelijk waren. Dat volgt de rechtbank niet: de druk hing mede samen met de verlenging naar dertig jaar, waar de kopers vóór het gesprek met Twickel niet om hadden gevraagd. De vergoeding is alleen betaald omdat de koop ervan afhing, dus er is ook causaal verband.
De rechtbank verklaart daarom voor recht dat de buitengerechtelijke vernietiging van de betaling rechtsgeldig is. Twickel moet € 85.000 terugbetalen, vermeerderd met wettelijke rente vanaf 15 oktober 2025. Daarnaast moet Twickel € 1.966,25 aan buitengerechtelijke kosten vergoeden. De erfpachter had € 5.343,49 gevorderd, maar de rechtbank hanteert het tarief uit het Besluit vergoeding voor buitengerechtelijke incassokosten. De vordering van Twickel zelf, die een verklaring wilde dat de vernietiging niet geldig was, wordt afgewezen. Twickel wordt veroordeeld in de proceskosten van € 5.086,94, met wettelijke rente als zij niet binnen veertien dagen betaalt. De terugbetaling, de buitengerechtelijke kosten en de proceskosten zijn uitvoerbaar bij voorraad.
Rechtbank Overijssel · 28 oktober 2026
Civiel Recht Rechtbank: geldverstrekker mocht geen winstdeling vragen bij herfinanciering, € 416.000 terug Een vastgoedontwikkelaar leende in de zomer van 2025 bijna € 5,6 miljoen bij een investeringsmaatschappij uit Capelle aan den IJssel om twee panden te verbouwen en daarna met winst te verkopen. De leningen, € 3,9 miljoen voor het ene en € 1,7 miljoen voor het andere pand, waren gedekt met hypotheekrechten en borgstellingen. De afspraak was dat de geldverstrekker naast 8 procent rente per jaar een winstdeling kreeg 'bij verkoop van het project': minimaal 7,5 procent van de hoofdsom, plus 20 procent van de winst boven 15 procent.
De relatie liep stuk. De geldverstrekker kreeg op 1 september 2025 een vordering van de officier van justitie om gegevens te verstrekken over de ontwikkelaar, haar moedervennootschap en haar bestuurder, vanwege een strafrechtelijk onderzoek. Daarnaast twijfelde zij aan facturen die de ontwikkelaar via het bouwdepot wilde laten uitbetalen. Die facturen kwamen van een bedrijf waarvan de echtgenoot van de bestuurder indirect bestuurder was, en die man heeft volgens de rechtbank een voor een financier negatief verleden. Toen de geldverstrekker haar eigen bouwbegeleider de bouwplaats wilde laten bezoeken, liet de ontwikkelaar per e-mail weten dat hij pas welkom was als de betalingen waren gedaan. De geldverstrekker zegde daarop de leningen op per 31 december 2025.
De ontwikkelaar moest de panden herfinancieren. Bij die herfinanciering rekende de geldverstrekker toch winstdeling, € 291.850 voor het eerste en € 124.812,71 voor het tweede pand. Voor het tweede pand kwam daar € 85.065,20 aan vertragingsrente bij, omdat de lening pas op 12 februari 2026 werd afgelost. De ontwikkelaar betaalde alles, soms onder protest, en wilde het geld terug. In een kort geding had de voorzieningenrechter de vorderingen in februari 2026 nog afgewezen.
In de bodemprocedure legt de rechtbank de overeenkomst uit. Winstdeling is volgens de tekst alleen verschuldigd 'bij verkoop'. De panden waren niet verkocht, er was geen winst gerealiseerd en tegenover de nieuwe financiering stond een terugbetalingsverplichting. De overeenkomsten waren eenzijdig door de professionele geldverstrekker opgesteld en er was niet over onderhandeld. Ook uit de termsheets en aanbiedingsbrieven bleek geen winstdeling buiten verkoop. De geldverstrekker had die situatie vooraf duidelijk moeten bespreken, maar dat was niet gebeurd. Dat zij zonder winstdeling geen vergoeding kreeg voor het uitlenen, omdat ze de rente doorbetaalde aan obligatiehouders, maakt dat niet anders; ze had ook kunnen aansturen op een executieverkoop. De ontwikkelaar had de winstdeling dus onverschuldigd betaald. Dat zij de afloscijfers had betaald, gold niet als erkenning van de schuld, want dat gebeurde onder tijdsdruk via de notaris en zij had eerder al laten weten dat geen winstdeling verschuldigd was.
De opzegging was daarentegen terecht. Door de bouwplaats te weigeren en daaraan een betalingseis te verbinden, handelde de ontwikkelaar in strijd met de overeenkomst en de bouwdepotvoorwaarden, en gebruik van de opzeggingsbevoegdheid was niet onaanvaardbaar. De vertragingsrente was daarom verschuldigd. Een beroep op schuldeisersverzuim slaagt niet, omdat de geldverstrekker de ontwikkelaar er niet van weerhield het wel verschuldigde te betalen. Het beroep van de geldverstrekker op verrekening wegens negatieve reviews wijst de rechtbank af, omdat de tegenvordering onvoldoende is onderbouwd. De gevraagde buitengerechtelijke incassokosten van € 4.283,64 zijn ook afgewezen, omdat niet was aangetoond dat er incassowerkzaamheden zijn verricht.
De rechtbank veroordeelt de geldverstrekker tot terugbetaling van € 291.850 en € 124.812,71, beide met wettelijke rente, en tot betaling van € 14.848,94 aan proceskosten. De veroordelingen zijn uitvoerbaar bij voorraad, ondanks het restitutierisico bij een mogelijk hoger beroep. De vordering tot terugbetaling van de vertragingsrente wijst de rechtbank af.
Rechtbank Amsterdam · 11 november 2026
Civiel Recht; Ondernemingsrecht Rechter dwingt RBC bankrelatie met Union Caribe voort te zetten Union Caribe, een geldtransactiebedrijf met vestigingen op Curaçao, Aruba en Sint Maarten, verzorgt internationale overboekingen voor particulieren. Het grootste deel daarvan gaat in US-dollars. Daarvoor is het bedrijf afhankelijk van een US-dollarrekening bij RBC Royal Bank, die zelf een US-dollarrekening aanhoudt bij de Amerikaanse bank Wells Fargo. In maart 2026 zegde RBC de bankrelatie op Sint Maarten op, met ingang van 25 juli 2026. Die opzegging werd niet onderbouwd. De relatie liep daarna gewoon door.
Op 7 oktober 2026 volgde een nieuwe brief, die Union Caribe pas op 20 oktober zag: de US-dollarrekening zou per 16 oktober worden gesloten, omdat de correspondentbank RBC had gevraagd geen US-dollartransacties namens Union Caribe meer te verwerken. Union Caribe stapte naar de rechter in kort geding. Zij stelde dat zij zonder deze rekening haar activiteiten moet staken en dat geen andere bank op Sint Maarten haar als klant wil.
RBC voerde aan dat zij als bank aan antiwitwasregels is gebonden. Zij wees op de omvang van de contante geldstromen, de verificatie van de herkomst van geld, het cliëntonderzoek bij klanten en overboekingen via een ander geldtransactiebedrijf. Volgens RBC had Union Caribe nagelaten een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren. Daarnaast zou RBC door de instructie van Wells Fargo niet aan de vorderingen kunnen voldoen.
Het Gerecht in eerste aanleg van Sint Maarten gaat uit van de contractsvrijheid van banken, maar die is niet onbegrensd. Banken hebben een maatschappelijke functie en een zorgplicht, en bedrijven hebben een zwaarwegend belang bij een betaalrekening. De rechter weegt daarom het belang van de bank af tegen dat van de klant. Volgens het Gerecht kon RBC de relatie niet opzeggen zonder dat te onderbouwen. De enkele verwijzing naar de instructie van Wells Fargo is onvoldoende, omdat noch die instructie noch de brief van RBC een verdere onderbouwing bevat.
De uitgebreide correspondentie tussen RBC en Union Caribe op Aruba kan RBC niet achteraf in dit kort geding gebruiken. De opzeggingen waren gericht aan Union Caribe op Sint Maarten, over rekeningen op Sint Maarten. RBC had moeten uitleggen waarom de Arubaanse gronden ook daar gelden. Bovendien kon niemand namens RBC tijdens de zitting uitleggen waarom Wells Fargo had verzocht geen transacties meer te verwerken. Die brief was gericht aan de vestiging op Aruba, zodat niet vaststaat dat Wells Fargo ook de transacties van Union Caribe op Sint Maarten wil weigeren. Een onderscheid tussen de US-dollarrekening en de rekening in lokale valuta maakt het Gerecht daarom niet.
Het belang van Union Caribe bij voortzetting weegt zwaarder dan dat van RBC bij beëindiging. Het Gerecht wijst de vordering om de relatie voort te zetten tot een bodemzaak onherroepelijk is beslist of voor een vaste termijn af, omdat zo'n procedure jaren kan duren en RBC in de tussentijd alsnog een grond voor opzegging kan krijgen. Ook de gevraagde dwangsom wijst het Gerecht af, omdat RBC heeft gezegd een vonnis op te volgen.
Het Gerecht beveelt RBC de bankrelatie met Union Caribe op de gebruikelijke voorwaarden en zonder nieuwe beperkingen voort te zetten, of onmiddellijk te herstellen als zij al is beëindigd. RBC moet de proceskosten van Union Caribe betalen, begroot op Cg. 3.000, en het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad.
Gerecht in eerste aanleg van Sint Maarten · 6 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Rechtbank wijst factuur van € 32.431 voor schoonmaak scheepstank af: toezegging om te betalen niet bewezen Een binnenvaartschip, de Oostzee, liet in 2021 en in 2024 zijn tanks reinigen door Martens Havenontvangstinstallatie Vlissingen. Martens heeft de werkzaamheden nooit betaald gekregen. Het bedrijf stuurde een rekening naar de huidige eigenaar van het schip, een BV uit Vlaardingen, en spande een procedure bij de rechtbank Rotterdam aan. De eigenaar betwistte dat zij kon worden aangesproken en stelde daarnaast zelf schade te hebben geleden, omdat bij de reiniging in 2024 brandstof verloren zou zijn gegaan.
In een eerder tussenvonnis van 8 april 2026 had de rechtbank de zaak al voor een groot deel beslist. De rekening voor het werk uit 2024, ruim € 39.000, lag voor toewijzing gereed. De tegeneis van de eigenaar over de verloren brandstof lag voor afwijzing gereed. Over het werk uit 2021 was nog niets beslist. Daarvoor eiste Martens € 32.431,63, maar de eigenaar had die opdracht niet zelf gegeven. Martens stelde daarom dat een vertegenwoordiger van de eigenaar, de financieel directeur van het concern waartoe de BV behoort, had toegezegd de rekening te zullen betalen. De rechtbank droeg Martens op dat te bewijzen.
Martens liet drie getuigen horen. Zij vertelden over gesprekken in november 2024 en april 2025 op het kantoor in Vlaardingen. Volgens hen zei de financieel directeur dat de rekening zou worden betaald als de verzekeraar het geld had uitgekeerd, en wilde hij dat samen laten gaan met een aanbod om ook de andere tanks te reinigen. Berichten waarin hij dat zou hebben bevestigd, waren automatisch verwijderd. De directeur zelf verklaarde als getuige van de eigenaar dat hij niets had toegezegd. Het geld was volgens hem nooit binnengekomen, omdat de verzekeraar het had verrekend met andere facturen. De BV waar het om ging was een lege vennootschap die zonder geld niet kon betalen.
De rechtbank vond dat Martens niet in de bewijsopdracht is geslaagd. De verklaringen van de getuigen gingen niet verder dan wat zij eerder schriftelijk hadden verklaard. Geen van hen verklaarde met zekerheid dat de directeur namens de eigenaar had toegezegd te betalen, en een van hen wist niet eens welke BV hij bedoelde. Er was dus niets wezenlijks veranderd ten opzichte van de situatie voor de bewijslevering. Zonder vaststaande toezegging ontbreekt ook de grondslag voor betaling op basis van een betalingsafspraak.
De rechtbank wijst de vordering van € 32.431,63 voor het werk uit 2021 daarom af. De eigenaar moet wel de rekening van € 39.146,46 voor het werk uit 2024 betalen, met wettelijke rente vanaf 26 juni 2025. De tegeneis van de eigenaar wordt afgewezen. De eigenaar betaalt daarnaast € 7.859,88 aan proces- en beslagkosten, omdat zij al in het tussenvonnis grotendeels in het ongelijk was gesteld. De kosten van de getuigenverhoren over het werk uit 2021 zijn daarbij niet meegeteld. Het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad.
Rechtbank Rotterdam · 11 november 2026
Civiel Recht Rechtbank veroordeelt BMW-dealerfamilie tot schadevergoeding na ontduiken meerwaarderegeling Na 33 jaar samenwerking in een commanditaire vennootschap voor een BMW-dealer in de buurt van de ASML-campus wilde een van de partners met pensioen. Bij zijn uittreding in 2022 sloot hij via zijn vennootschap afspraken over een geldlening van € 480.000 en een meerwaarderegeling: als het vastgoed van de dealervennootschap binnen 15 jaar aan een derde werd verkocht, zou hij recht hebben op 31 procent van de meerwaarde boven de vastgestelde waarde van € 1.782.500. In de tussentijd gold een rente van 10 procent per jaar.
Slechts enkele maanden na het sluiten van deze afspraken droeg de vennootschap het vastgoed echter over aan een vennootschap van de kinderen van de andere partner, loste de geldlening vervroegd af en stelde dat de meerwaarderegeling daarmee was uitgewerkt. De uittredende partner stelde dat mondeling was afgesproken dat zo'n overdracht binnen de familie niet als vervreemding in de zin van de meerwaarderegeling zou gelden, zodat de regeling nog steeds van kracht was.
In een voorlopig getuigenverhoor verklaarde de uittredende partner dat hij op 24 december 2021 uitdrukkelijk had gevraagd wat er zou gebeuren bij overdracht aan de kinderen. De andere partner zou hebben geantwoord dat die vraag na 33 jaar samenwerking niet gesteld hoefde te worden en dat zo niet met elkaar werd omgegaan. De adviseur die bij dat gesprek aanwezig was, kon bevestigen dat de vraag was gesteld, maar herinnerde zich het antwoord niet meer. De andere partner ontkende dat het onderwerp zo aan de orde was geweest, maar deed dat in de ogen van de rechtbank weinig stellig.
De rechtbank oordeelde dat de mondelinge afspraak was bewezen. Zij wees op de geloofwaardigheid van de verklaring van de uittredende partner, op de ondersteuning die de verklaring van de adviseur bood door diens opvallende geheugenverlies over een essentieel punt, en op de niet-overtuigende ontkenning van de andere partner. Doorslaggevend was ook de zakelijke ratio van de constructie: als een interne overdracht de meerwaarderegeling al zou beëindigen, hadden die afspraken geen enkele reële betekenis. De wederpartij kon die zakelijke logica niet weerleggen.
Daarnaast oordeelde de rechtbank dat de bestuurders persoonlijk aansprakelijk zijn, omdat zij welbewust hebben meegewerkt aan een transactie die de uittredende partner zou benadelen en de dealervennootschap leeg achterliet. Ook de vennootschap van de kinderen is aansprakelijk: gelet op de nauwe familiebanden en hun actieve rol in de onderneming konden de kinderen niet onwetend zijn geweest van de wanprestatie.
De rechtbank verklaarde voor recht dat de meerwaarderegeling nog steeds geldt en veroordeelde alle gedaagden hoofdelijk tot vergoeding van de schade, waaronder de gederfde rente en de eventuele gederfde meerwaarde bij een toekomstige verkoop aan een derde. De vier gedaagden moeten ook de proceskosten betalen, begroot op € 23.971,92.
Rechtbank Oost-Brabant · 28 oktober 2026
Civiel Recht