Raad van State: schapenstal in Klarenbeek mag, vergunning blijft na herroeping eerdere vergunning staan Twee omwonenden in Klarenbeek, in de gemeente Voorst, probeerden te voorkomen dat naast hen een schapenstal wordt gebouwd. Het college van burgemeester en wethouders van Voorst had daarvoor op 27 december 2022 een omgevingsvergunning tweede fase verleend aan de aanvragers. De omwonenden maakten bezwaar, maar het college verklaarde dat bezwaar op 22 mei 2023 ongegrond. Daarna gingen zij naar de rechter.
De procedure verliep in twee fasen. De bouw van de stal is in twee stappen vergund: eerst een vergunning eerste fase, die het college al op 14 januari 2022 verleende en waaraan voorschriften zijn verbonden, daarna de vergunning tweede fase waar het in deze zaak om draait. De omwonenden vochten de tweede vergunning aan. De rechtbank Gelderland verklaarde hun beroep op 2 november 2023 ongegrond. Daartegen kwam een van de omwonenden in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Daar is de zaak op 9 oktober 2026 behandeld.
De Afdeling besliste dat de Wabo (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) nog van toepassing is. De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden, maar de aanvraag is op 14 november 2022 ingediend. Voor zulke aanvragen blijft het oude recht gelden tot het besluit onherroepelijk is.
Het hoofdargument van de omwonenden was dat de vergunning eerste fase wel bestaat, maar in de praktijk onbruikbaar is. Volgens hen kunnen de vergunninghouders niet aan de voorschriften van die vergunning voldoen. Dat zou betekenen dat het net zo is alsof er nooit een vergunning eerste fase is verleend, en dan had de vergunning tweede fase niet mogen worden afgegeven.
De Afdeling volgt dat niet. De rechtbank heeft volgens de Afdeling terecht overwogen dat het een kwestie van handhaving is als vergunninghouders de voorschriften van de vergunning eerste fase niet naleven. Dat zij daar mogelijk niet aan kunnen voldoen, maakt niet dat de vergunning tweede fase niet verleend had kunnen worden. Ook het feit dat de vergunning eerste fase bij een uitspraak van dezelfde dag is herroepen, is volgens de Afdeling geen reden om het bestreden besluit te vernietigen.
Het hoger beroep is daarmee ongegrond. De Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank, zodat de vergunning voor de schapenstal in stand blijft. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Raad van State: zoutwinning Nedmag Veendam mag doorgaan, hervatting winning TR-9 beperkt tot 11 mei 2033 Nedmag wint al sinds 1972 magnesiumzout in de omgeving van Borgercompagnie en Tripscompagnie in Groningen, op 1.300 tot 1.800 meter diepte. Water wordt in de ondergrondse holtes (cavernes) geïnjecteerd, waarna de zoutoplossing (pekel) naar boven komt. In 2018 ging het mis in een cluster van verbonden cavernes (het TR-cluster): door hoge druk ontstond een scheur in het zoutdak en stroomde een grote hoeveelheid pekel en mogelijk diesel weg naar hogere lagen. Het toezicht op de mijnen (SodM) droeg Nedmag op de actieve winning uit dat cluster te stoppen en de druk laag te houden. Dat leidt tot extra bodemdaling.
Naar aanleiding daarvan diende Nedmag in 2018 een nieuw winningsplan in, dat loopt tot en met 2045. Het voorziet in de beheersing van het TR-cluster, hervatting van de actieve winning uit caverne TR-9, de aanleg van vier nieuwe cavernes (VE-5 tot en met VE-8) en het afsluiten van drie oude putten. De staatssecretaris stemde op 30 april 2021 gedeeltelijk in met dat plan. Winning uit caverne VE-3 weigerde hij. De verwachte bodemdaling door zout- en gaswinning samen bedraagt volgens het besluit maximaal 1,08 meter in 2080. Op 1 november 2022 vernietigde de rechtbank Den Haag dit besluit, omdat onvoldoende was gemotiveerd waarom de winning uit TR-9 mocht worden hervat tegen het negatieve advies van het SodM in en waarom werd afgeweken van het waterschapsadvies over bodemdaling. Provincie, gemeenten, omwonenden, een stichting, Nedmag en de staatssecretaris gingen in hoger beroep. Na de rechtbankuitspraak nam de staatssecretaris op 24 januari 2023 een nieuw instemmingsbesluit, dat ook aan de Afdeling is voorgelegd.
De Afdeling verwerpt alle hoger beroepen en bevestigt de vernietiging door de rechtbank, met verbetering van de gronden. De rechtbank had ten onrechte geoordeeld dat niet was beoordeeld of het aflaten van pekel uit het TR-cluster voldoet aan de wettelijke weigeringsgronden; dat is wel gebeurd. Het besluit moest toch vernietigd blijven, omdat de staatssecretaris zijn afwijking van het advies van het SodM over TR-9 niet had gemotiveerd. Het SodM noemde hervatting van de winning uit TR-9 onverstandig. De Afdeling vindt het winningsplan volledig genoeg en de nieuwe winningsmethoden veilig genoeg. Dat dakolie naar het grondwater migreert, acht zij niet aannemelijk door de dikke kleilaag boven het zout. De bodemdaling verloopt gelijkmatig en leidt niet tot schade aan gebouwen. De schaderegeling is toereikend, en gemeenten en provincie kunnen zich niet op het EVRM beroepen.
Over het nieuwe besluit oordeelt de Afdeling anders. De nieuwe motivering voor TR-9 is wel toereikend: aangroei aan het TR-cluster duurt minimaal 17 jaar actieve winning, terwijl nog maximaal 6,5 jaar winning is toegestaan, met een drukbeperking en een meet- en regelprotocol. Ook de gevolgen voor de waterhuishouding zijn voldoende onderbouwd, nu het waterschap zijn negatieve advies heeft ingetrokken. Eén punt houdt geen stand. Artikel 4 bepaalde dat maximaal 6,5 jaar na herstart zout uit TR-9 mag worden gewonnen, maar liet open of die termijn doorloopt bij een onderbreking. Dat is in strijd met de rechtszekerheid.
De Afdeling vernietigt artikel 4 van het nieuwe besluit en herstelt het zelf. Voortaan geldt: 'Het is niet toegestaan om na 11 mei 2033 actief zout te winnen uit de caverne TR-9.' De overige beroepen tegen het nieuwe besluit zijn ongegrond. De staatssecretaris moet de proceskosten van Stichting Stop Zoutwinning en anderen (€ 1.474,34) en van een omwonende (€ 1.815,48) vergoeden en € 548 griffierecht betalen. Verzoeken om schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn beoordeelt de Afdeling in een afzonderlijke uitspraak.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: nieuwe woonwijk Zuidlaren tast rijksmonument Laarwoud niet aan, beroep ongegrond Aan de oostkant van Zuidlaren, in de gemeente Tynaarlo, komt een nieuwe woonwijk met maximaal 285 woningen. De wijk heet Laarhove en komt op de gronden achter het voormalige beurscomplex Prins Bernhardhoeve, bij een manege en op het terrein van een voormalige waterzuiveringsinstallatie. De gemeenteraad stelde het bestemmingsplan daarvoor op 16 juli 2024 vast. Twee eigenaren van het naastgelegen Laarwoud, een historische havezate en rijksmonument, probeerden dat plan via de Raad van State te laten sneuvelen.
Het Laarwoud bestaat uit een omgracht huis in een park met drie delen: het voorplein, het zuidbos en het oostbos. De eigenaren zijn ook eigenaar van een perceel met jong bos aan de zuidkant van het oostbos, dat zelf geen onderdeel van het monument is. Zij vreesden dat de monumentale en cultuurhistorische waarden van het park zouden worden aangetast door de nieuwe wijk.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelt dat de gemeenteraad zich op het standpunt heeft mogen stellen dat dit niet zo is. Het uitgangspunt is de redengevende omschrijving waarmee het Laarwoud in 2004 als rijksmonument werd aangewezen. Daarin staat dat de parkaanleg van belang is vanwege de landschappelijk-visuele waarden, vooral voor het dorp. De brink met oude eiken bij het voorplein en het perceel met jong bos zijn volgens die omschrijving de belangrijke visuele buffers voor de beleving van het monument. De brink ligt aan de andere kant van het Laarwoud dan het plangebied, en het plangebied ligt aan de zuidkant van het jonge bos. Het plangebied valt dus buiten die buffers, en de eigenaren maakten niet aannemelijk dat de nieuwe bebouwing de genoemde waarden raakt.
Ook het argument over meer recreatiedruk op het park haalt het niet. De eigenaren zeiden zelf op de zitting dat zij het park weer kunnen sluiten als zij dat willen. Over de appartementen oordeelt de Afdeling dat het enige woongebouw met appartementen in de buurt van het monument aan de zuidrand van het zuidbos komt, met een maximale bouwhoogte van 10,5 meter. De gemeente liet weten dat de bomen van het zuidbos hoger zijn, en dat is niet gemotiveerd weersproken. Tussen het gebouw en het bos ligt bovendien een groenstrook van ongeveer 15 meter. De gemeente wil appartementen op die plek ook omdat dat de sociale veiligheid van de weg tussen het Laarwoud en het Sterrenbos vergroot.
De eigenaren voerden verder aan dat het onderhoud van de bomen in het park met de komst van de woningen niet meer goed mogelijk is, omdat een hoogwerker de buitenste bomenrij dan niet meer kan bereiken. De gemeente bevestigde op de zitting dat de bestemmingen Woongebied en Groen op de aangrenzende gronden het normale onderhoud niet in de weg staan, en de eigenaren betwistten dat niet gemotiveerd. Er hoefde daarom ook niets in het plan te worden vastgelegd.
Een deel van wat de eigenaren aanvoerden kwam te laat. Na afloop van de beroepstermijn kunnen volgens de Crisis- en herstelwet geen nieuwe beroepsgronden meer worden ingediend, en nieuwe argumenten bij bestaande gronden worden niet toegelaten als dat de goede procesorde schaadt. Omdat de eigenaren niet aannemelijk maakten dat zij die argumenten niet eerder hadden kunnen aanvoeren, en de gemeente door de late indiening te weinig kon reageren, liet de Afdeling ze buiten beschouwing.
De Afdeling verklaart het beroep ongegrond, zodat het bestemmingsplan Zuidlaren - Laarhove in stand blijft. De gemeente hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Rechtbank laat vergunning voor 25 appartementen in voormalige winkelpanden Nieuwleusen in stand Aan de Burgemeester Backxlaan in Nieuwleusen staan al ruim 25 jaar winkelpanden grotendeels leeg. Projectontwikkelaar Dit verzin je niet! wil daar 25 appartementen bouwen, verdeeld over drie losstaande gebouwen met de naam Résidence d'Ommerdieck. Daarvoor wordt 997 m² voormalige winkelruimte omgezet naar woonruimte. Het college van burgemeester en wethouders van Dalfsen verleende op 5 juni 2025 de omgevingsvergunning. Drie omwonenden en ondernemers maakten bezwaar, dat het college op 2 februari 2026 ongegrond verklaarde.
Omwonenden en een ondernemer die een drukkerij met kantoorboekhandel in het dorp heeft, gingen daarna in beroep bij de rechtbank Overijssel. Zij vrezen aantasting van de leefomgeving, een slechter voorzieningenniveau in het noordelijke centrumgebied, parkeeroverlast en een bouwwerk van 10½ meter hoog dat het historische straatbeeld verandert. Het bouwplan past niet helemaal in het bestemmingsplan: de bouwhoogte is te groot en op een deel van de gronden is wonen op de begane grond niet toegestaan. Daarom ging het om een afwijking van het omgevingsplan, die alleen mag als dat leidt tot een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
Eisers stelden dat het college in strijd met eigen beleid had gehandeld. De rechtbank ziet dat anders. De Notitie Inbreidingslocaties staat woningbouw toe als voor een gebouw geen passende andere bestemming te vinden is, en dat is hier voldoende onderbouwd. De Detailhandelsstructuurvisie, in december 2024 vastgesteld, wil in winkelconcentratiegebieden in principe geen winkels omzetten naar woningen. Een uitzondering voor projecten die al in voorbereiding waren, leest de rechtbank niet in de visie, en zij noemt het gebrek aan afstemming binnen de gemeente opmerkelijk. Wel biedt de visie ruimte voor maatwerk bij jarenlange leegstand zonder perspectief. Volgens gegevens van de voormalige eigenaar en lokale makelaars zijn de panden sinds 2000 structureel moeilijk verhuurbaar geweest, zodat aan die voorwaarde is voldaan. Het beroep op de Omgevingsvisie slaagt niet, omdat eisers alleen naar de ambitie wezen om dorpskernen leefbaar te houden.
Ook de vrees voor een slechter voorzieningenniveau en woon- en leefklimaat volgt de rechtbank niet: het bouwplan maakt juist een einde aan langdurige leegstand. Het parkeeronderzoek van adviesbureau Goudappel laat zien dat er voor bewoners genoeg parkeerplaatsen komen. Bezoekers parkeren in de openbare ruimte, waardoor de maximale parkeerdruk stijgt van 57 naar 61 procent, ruim onder de beleidsgrens van 85 procent. Voor de stedenbouwkundige aanvaardbaarheid mocht het college afgaan op de welstandsadviezen van Het Oversticht, dat de traditionele architectuur goed vond passen in de Burgemeester Backxlaan. Dat het gebouw 10½ meter hoog wordt, is op zichzelf onvoldoende. Ook hoefde de gemeenteraad niet opnieuw te worden betrokken bij de bezwaren: die had al positief geadviseerd en de uitgangspunten van het besluit op bezwaar weken niet wezenlijk af van die van het oorspronkelijke besluit.
Wel maakte het college één fout. Na het horen van eisers kwamen nog nieuwe stukken bij het college binnen, waaronder twee e-mails, een nadere onderbouwing van de toets aan de Detailhandelsstructuurvisie, geanonimiseerde leegstandsgegevens en een verklaring van de verkopende partij. Die stukken waren van aanmerkelijk belang, dus eisers hadden opnieuw gehoord moeten worden (artikel 7:9 Awb). De rechtbank laat het besluit toch in stand, omdat eisers in de beroepsfase voldoende gelegenheid hadden om op die stukken te reageren.
De rechtbank verklaart de beroepen ongegrond, zodat de vergunning voor het woongebouw blijft bestaan. Vanwege het gebrek in de procedure moet het college de proceskosten vergoeden: € 1.868 aan twee van de eisers elk en € 10,50 reiskosten aan de derde. Daarnaast vergoedt het college het betaalde griffierecht van € 200 aan twee eisers en € 397 aan de derde.
Rechtbank Overijssel · 5 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Spoedrechter laat kap van bomen langs Bunderbosch in Maastricht toe voor 66 woningen Op de plek van een voormalig autodemontagebedrijf aan de Rijksweg in Maastricht komen 66 nieuwe woningen. Om dat mogelijk te maken heeft de gemeente het omgevingsplan gewijzigd en aan Vroendaal B.V. een omgevingsvergunning verleend om bomen en struwelen te kappen in de groenstrook langs de Bunderbosch. Die strook is in 2001 aangelegd om het bedrijfsterrein af te schermen van de woonomgeving. Een omwonende, die tegenover de bouwlocatie woont, wilde de kap tegenhouden en vroeg de voorzieningenrechter van de Raad van State om een spoedmaatregel.
Vroendaal wil de bomen deze winter vellen, voor het nieuwe broedseizoen begint, zodat de grond bouwrijp gemaakt kan worden. De omwonende had al beroep ingesteld tegen zowel de wijziging van het omgevingsplan als de vergunning. Hij vroeg de rechter de vergunning te schorsen, voor zover die ziet op het kappen van de houtopstand, totdat op dat beroep is beslist.
De omwonende voerde aan dat het besluit onvoldoende gemotiveerd is, omdat het college van burgemeester en wethouders niet inzichtelijk heeft gemaakt hoe het de waarden uit de Bomenverordening heeft afgewogen. Ook zou het college niet hebben meegewogen dat de bomen behouden kunnen blijven als de bouw in fasen wordt uitgevoerd. Verder stelde hij dat ten minste tien bomen ten onrechte als 'struweel en kleine bomen' zijn aangemerkt.
De voorzieningenrechter volgt dat niet. De vier essen bij de woning van de omwonende blijven staan. De te kappen bomen zijn volgens het college voornamelijk elzen, en dat heeft de omwonende niet gemotiveerd bestreden. Ook de rapportage van Ecolybrium van 8 januari 2025, op grond waarvan geen beschermde natuurwaarden aanwezig zijn, heeft hij niet gemotiveerd weersproken. Het argument dat de bomen de woonwijk afschermen, gaat volgens de rechter niet op nu de bedrijfsfunctie verdwijnt. Het verlies aan groen wordt bovendien gecompenseerd door een herplantverplichting in de vergunning.
Het college legde uit waarom de hele strook weg moet. De vrije ruimte is nodig voor bouwkranen en de strook dient als aanvoerroute vanaf de Rijksweg, zodat het bouwverkeer niet door de woonwijk hoeft te rijden. De bomen bij het noordelijke appartementengebouw moeten bovendien weg voor de nieuwe riolering en de balkons. Dat zou ook gelden als er enkele kleine bomen over het hoofd zijn gezien, en een gefaseerde bouw verandert niets, omdat de hele strook voor de ontsluiting nodig blijft. De voorzieningenrechter vindt de motivering van het besluit weliswaar summier, maar ziet geen aanleiding voor het oordeel dat het college niet tot de kap mocht besluiten.
De voorzieningenrechter wijst het verzoek om een voorlopige voorziening af. Het oordeel is voorlopig en bindt de rechter in de bodemprocedure niet. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 10 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht