A-G: bruiklener mag woning niet zomaar verhuren; arrest hof moet worden vernietigd Twee broers kochten in 2019 een woning van de familie van de man die er al woonde. Met hun vader, die namens hen onderhandelde, werd afgesproken dat de verkoper de woning vijftien jaar lang mocht blijven gebruiken, zonder huur te betalen. Hij betaalt alleen gas, water, licht en de WOZ-aanslagen. Hij verblijft geregeld in Spanje en verhuurde de woning aan derden. De broers vinden dat hij dat niet mocht en ontbonden de overeenkomst in februari 2023. Partijen zijn het erover eens dat het om bruikleen gaat: gebruik van een zaak om niet.
De rechtbank Noord-Holland en het gerechtshof Amsterdam wezen de vorderingen van de broers af. Volgens het hof was de bruiklener niet verplicht zelf in de woning te wonen en was niet gebleken dat verhuur was verboden. Het hof vond dat de regel uit het huurrecht, die onderverhuur van een woning verbiedt, niet geldt omdat het hier om bruikleen gaat. De broers gingen in cassatie.
In zijn conclusie vindt advocaat-generaal Valk (Parket bij de Hoge Raad) dat het hof is uitgegaan van het verkeerde vertrekpunt. Zijn uitgangspunt: een bruiklener mag de zaak die hij om niet in gebruik heeft gekregen niet aan een derde in gebruik geven, tenzij anders is overeengekomen. Hij wijst erop dat de oudere Nederlandse literatuur dat zo zag en dat het ontwerp voor het nieuwe Burgerlijk Wetboek dat voorschreef. Ook in Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Italië, Portugal, Frankrijk, België en Engeland geldt die regel. De wettelijke regeling van bruikleen stamt uit 1838 en noemt het onderwerp niet uitdrukkelijk, maar volgens de A-G kan de rechter het als regel van aanvullend recht aanvaarden.
De A-G bespreekt ook de nieuwere Nederlandse schrijvers die meer ruimte willen laten voor een beoordeling per geval. Hij vindt hun argumenten niet overtuigend. Een geleend renpaard dat tijdelijk aan een ander wordt gegeven is volgens hem een uitzonderlijk geval. Bruikleen wordt gewoonlijk verleend met het oog op de persoon van de bruiklener. Bij verhuur komt daar iets bij: de bruiklener haalt dan geldelijk gewin uit wat hem om niet is gegund. Bij een woning zijn de argumenten volgens hem nog sterker. Voor huur van woonruimte verbiedt de wet onderverhuur, mede omdat een onderhuurder bescherming geniet. Dat geldt volgens de A-G ook voor bruikleen van een woning, want de uitlener mag niet worden geconfronteerd met huurders of onderbruikleners. Wil de bruiklener toch verhuren, dan moet hij stellen en bewijzen dat dit is overeengekomen. Het hof liet dat niet op hem rusten maar zette het gebrek aan bewijs op rekening van de uitleners.
Over het middel zelf is de A-G kort. Onderdeel 1 slaagt, omdat het hof de hoofdregel en de verdeling van stelplicht en bewijslast heeft miskend. De feitelijke beoordeling van het hof is volgens hem van dat onjuiste vertrekpunt doortrokken. Onderdeel 2 bespreekt hij bewust niet, omdat dat aan het verwijzingshof is. Als de overeenkomst alsnog zo wordt uitgelegd dat verhuur was toegestaan, kan de uitkomst anders zijn, maar dan moet het hof van de juiste regel uitgaan. Voor het geval dat de bruiklener zonder toestemming verhuurt, wijst hij erop dat de uitlener de overeenkomst kan beëindigen en de zaak kan terugvorderen.
De conclusie van de A-G strekt tot vernietiging van het arrest van het hof en verwijzing van de zaak. De Hoge Raad beslist later of hij dat advies volgt. Tegen de bruiklener is in cassatie verstek verleend.
Parket bij de Hoge Raad · 13 november 2026
Civiel Recht Rechter verbiedt Nexperia China Chinees bevel tegen Nexperia NL in EU te gebruiken, merkinbreuk afgewezen Chipfabrikant Nexperia heeft een conflict tussen moeder en dochter dat zich afspeelt in twee landen. Nexperia B.V. in Nijmegen is de houder van vrijwel alle intellectuele eigendomsrechten van de groep, waaronder de merken 'NEXPERIA' in de Benelux en de Europese Unie. Haar Chinese dochter, Nexperia (China) Ltd., verzorgde tot oktober 2025 een groot deel van de productie in de laatste fase van het fabricageproces, plus verkoop en ondersteuning. Enig aandeelhouder van de Nederlandse vennootschap is het Chinese Wingtech. In oktober 2025 liep het conflict op en staakten beide partijen grotendeels de uitvoering van hun onderlinge afspraken.
Nexperia NL stuurde op 17 oktober 2025 klanten een waarschuwing over de kwaliteit van producten die de Chinese dochter vanaf 13 oktober leverde. Nexperia China vroeg op 3 december 2025 bij het Hooggerechtshof van de provincie Jiangsu een tijdelijke maatregel tegen Nexperia NL. Dat hof legde op 31 maart 2026 het 'Jiangsu Bevel' op. Daarin staat onder meer dat Nexperia NL, in afwachting van een onherroepelijk vonnis, in China, Nederland en andere landen geen inbreuk op intellectuele eigendomsrechten mag aanvoeren tegen Nexperia China en haar gelieerde partijen of partners, ook niet via openbare verklaringen of brieven. Bij overtreding hoort een dwangsom van 1.000.000 yuan per dag. Het verzoek van Nexperia NL om dit bevel te herzien werd op 29 september 2026 afgewezen.
Nexperia NL stapte daarop naar de voorzieningenrechter in Den Haag. Zij vroeg een verbod voor Nexperia China om dat Chinese bevel wereldwijd te gebruiken (een anti-anti-suit injunction, een bevel tegen een buitenlands procesverbod). Daarnaast vroeg zij een verbod op merkinbreuk in de Europese Unie en de Benelux, met dwangsommen tot € 75.000.000 per verbod. Nexperia China bestreed de bevoegdheid van de rechter en vroeg in reconventie een wapperverbod (een verbod om derden te waarschuwen voor inbreuk) en inzage in stukken van Nexperia NL.
De voorzieningenrechter achtte zich bevoegd, ook voor het hele grondgebied van de Europese Unie. Het Chinese bevel noemt Nederland uitdrukkelijk, waardoor Nexperia NL hier schade lijdt doordat haar toegang tot de rechter dreigt te worden afgesneden. Nexperia China had zelf op 7 september 2026 de Chinese rechter gevraagd deze procedure te blokkeren op grond van het bevel. Daarom beschouwt de rechter het als een procesverbod. De rechter oordeelde voorlopig dat dit bevel onrechtmatig is naar Nederlands recht. Het gebruik van de contractuele afspraak om overheidsbevelen na te leven, rechtvaardigde dat niet, en een toezegging om het bevel na te leven is niet bewezen. Toegang tot de rechter is bovendien een fundamenteel recht dat slechts in zeer uitzonderlijke gevallen mag worden beperkt, en daaraan voldoet het bevel niet.
De merkvorderingen wees de rechter af wegens ontbrekend spoedeisend belang. Nexperia NL wist al sinds oktober 2025 van de dreiging van inbreuk en had eerder kunnen optreden. Bovendien past een verbod niet in kort geding, nu een moedervennootschap in conflict is met haar dochter en over de zeggenschap over beide nog procedures lopen. In reconventie wees de rechter het wapperverbod af: Nexperia NL mag zich als merkhouder tegenover derden op haar rechten beroepen, en er is geen reden aan de geldigheid van de merken te twijfelen. Het inzageverzoek faalde omdat een enkel vermoeden van tekortkoming onvoldoende belang oplevert.
Dit is een herstelvonnis: het corrigeert een eerder vonnis van 2 november 2026 op enkele kennelijke verschrijvingen, waaronder een bedrag dat € 75.000.000 moest zijn in plaats van € 75.000. Daarnaast zijn alle behandelend advocaten van beide partijen opgenomen. De rechter veroordeelde Nexperia China om zich binnen de Europese Unie te onthouden van het gebruik van het Jiangsu Bevel, op verbeurte van een dwangsom van € 1.000.000 per dag met een maximum van € 100.000.000. Verder moet Nexperia China € 20.891,97 aan proceskosten betalen. De termijn voor een bodemprocedure is vastgesteld op zes maanden. Al het meer of anders gevorderde is afgewezen.
Rechtbank Den Haag · 5 november 2026
Civiel Recht; Intellectueel-eigendomsrecht Ondernemingskamer stelt maximum van € 30.129 vast voor waardering aandelen in B.V.-geschil Twee aandeelhouders van een Utrechtse besloten vennootschap liggen overhoop met een derde aandeelhouder. Wat de waarde is van de aandelen die die derde aandeelhouder in de vennootschap houdt, moet nu door een onafhankelijke deskundige worden bepaald. In deze beschikking regelt de Ondernemingskamer van het Gerechtshof Amsterdam de praktische kant van dat onderzoek.
De zaak is een vervolg op eerdere beschikkingen. Op 4 september 2026 had de Ondernemingskamer een onderzoek bevolen naar de waarde van de aandelen, per die datum of een zo dicht mogelijk daarbij liggende datum die de deskundige praktisch acht. Op 22 september 2026 wees zij drs. M.A. Nagelhout RV aan om dat onderzoek uit te voeren.
De deskundige stuurde de Ondernemingskamer op 22 oktober 2026 een plan van aanpak, met daarin een begroting van de uren die het onderzoek kost. Op basis daarvan raamde hij de kosten op € 30.129, inclusief btw. Partijen kregen de kans om op de begroting en het plan te reageren. De verzoekende aandeelhouders hadden geen opmerkingen. De derde aandeelhouder had geen bezwaar tegen de begroting, maar wees op een schrijffout in het plan van aanpak. Op pagina 4 stond tweemaal 'verweersters' waar 'verzoeksters' bedoeld was.
De Ondernemingskamer volgt de begroting. Omdat niemand bezwaar maakte en het bedrag haar niet onredelijk voorkomt, stelt zij vast dat het onderzoek ten hoogste € 30.129 mag kosten, inclusief omzetbelasting. Het voorschot op die kosten komt volgens de eerdere beschikking van 4 september 2026 voor rekening van de vennootschap zelf. De deskundige had voorgesteld dat voorschot rechtstreeks aan de vennootschap te factureren en daartegen was geen bezwaar. De Ondernemingskamer past daarom de gebruikelijke regeling van artikel 187 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering niet toe.
Ook de schrijffout is gecorrigeerd. De derde aandeelhouder heeft volgens de Ondernemingskamer terecht gewezen op de fout in twee zinnen. In de zin over het Excel-sjabloon waarmee partijen hun prognose kunnen opstellen en aanleveren, en in de zin dat de derde aandeelhouder op die prognose mag reageren, moet 'verzoeksters' worden gelezen in plaats van 'verweersters'.
Tot slot bepaalt de Ondernemingskamer wanneer het deskundigenbericht er moet zijn. De deskundige wordt gevraagd het rapport uiterlijk 1 maart 2027 in te dienen, of zoveel eerder als het klaar is.
De Ondernemingskamer stelt dus het maximumbedrag voor het onderzoek vast op € 30.129 inclusief btw, verzoekt de deskundige het bericht uiterlijk 1 maart 2027 in te sturen, verklaart de beschikking uitvoerbaar bij voorraad en houdt iedere verdere beslissing aan.
Gerechtshof Amsterdam · 5 november 2026
Civiel Recht; Ondernemingsrecht Rechtbank weigert schuldsanering te beëindigen en gelast nieuwe medische keuring na gemiste sollicitaties Een man uit Rotterdam die sinds april 2023 in de schuldsaneringsregeling zit, moest eigenlijk solliciteren naar een fulltime baan. Over vijf maanden in 2026 kon hij dat niet aantonen. Toch blijft hij in de regeling: de rechtbank wil eerst weten of hij door zijn psychische klachten wel kon werken.
De schuldsaneringsregeling is bedoeld om mensen met problematische schulden na een periode van strikte naleving schuldenvrij te laten worden. Daar horen verplichtingen bij, zoals het zoeken naar werk en het delen van informatie met de bewindvoerder. Al eerder, op 16 april 2026, had de rechtbank een voordracht tot tussentijdse beëindiging afgewezen. De regeling werd toen met dertien maanden verlengd omdat de man in de periode maart 2025 tot en met maart 2026 niet aantoonbaar had gesolliciteerd. Hij kreeg een laatste kans en moest tijdens de verlenging solliciteren naar een fulltime dienstverband, tenzij de rechter-commissaris hem daarvan zou ontheffen.
Die laatste kans pakte niet goed uit. De bewindvoerder meldde dat er over mei, juni, augustus en september 2026 geen sollicitatiebewijzen waren ontvangen en over juli twee. Dat is een tekortkoming van vijf maanden. Daarom droeg de bewindvoerder, met instemming van de rechter-commissaris, de regeling voor tussentijdse beëindiging voor. Een tekortkoming in de informatieverplichting bleek inmiddels hersteld.
In augustus 2026 had de bewindvoerder een medische keuring laten aanvragen, omdat de man mogelijk ernstige psychische klachten had. De keuring ging niet door. Volgens de keuringsinstantie was de man herhaaldelijk niet thuis en ook telefonisch niet bereikbaar. De man zei ter zitting dat hij niets van de instantie had gehoord en gewoon thuis was. Over zijn sollicitaties zei hij dat het solliciteren door zijn psychische problemen niet was gelukt en dat hij moeite had gehad om bewijs door te sturen. Inmiddels werkt hij, al verschilt het aantal uren per maand, en hij verwacht over enkele maanden fulltime te werken.
De rechtbank vond de tekortkoming van vijf maanden wel vaststaan, zodat beëindiging in beginsel in beeld kwam. Maar of de man die tekortkoming ook te verwijten valt, kon de rechtbank niet beoordelen. Zonder medische keuring staat niet vast dat van hem te verwachten was dat hij fulltime zou werken en dus aanvullend zou solliciteren. Wie daarvoor de schuld draagt dat de keuring in september mislukte, liet de rechtbank in het midden. Wel vindt zij het noodzakelijk dat de keuring alsnog plaatsvindt, om te beoordelen of de man tussen april en september 2026 geheel of gedeeltelijk had kunnen werken. Daarbij gaat de rechtbank ervan uit dat het Centrum Voor Dienstverlening Rotterdam en Stichting Nieuw Vaarwater, die hem als beschermingsbewindvoerder bijstaat, ervoor zorgen dat hij beschikbaar is.
Ook de ontwikkeling bij de man zelf woog mee. De rechtbank zag een positieve wending: hij heeft een baan gevonden, het beschermingsbewind loopt goed, er wordt afgedragen aan de boedel en er zijn geen nieuwe schulden ontstaan. Blijkt na de keuring dat de tekortkoming hem wel te verwijten is, dan zal de rechter-commissaris de regeling mogelijk verlengen.
De rechtbank weigerde daarom de schuldsaneringsregeling tussentijds te beëindigen en bepaalde dat een nieuwe medische keuring wordt gelast.
Rechtbank Rotterdam · 12 november 2026
Civiel Recht; Insolventierecht Hoge Raad: geen concernvrijstelling overdrachtsbelasting bij vastgoedfonds-aandelen van B.V. Een besloten vennootschap uit een internationaal financieel concern nam op 15 april 2021 alle aandelen over in een Nederlandse B.V. die vastgoed bezat. Die overname gebeurde bij de liquidatie van een vastgoedfonds waarin beleggers units hadden gekocht. Over zulke verkrijgingen is overdrachtsbelasting verschuldigd. De vennootschap betaalde dat bedrag op aangifte, maar vond dat ze er niet voor hoefde te betalen en maakte bezwaar.
De vennootschap beriep zich op de zogeheten concernvrijstelling. Die geldt als de verkrijgende en de vervreemdende vennootschap tot hetzelfde concern behoren. In de structuur stond een Zwitserse beheerder, Funds AG, die juridisch eigenaar was van alle aandelen in twee houdstermaatschappijen. De ene houdstermaatschappij bezat de aandelen in de Nederlandse B.V. die werd overgenomen, de andere de aandelen in de overnemende vennootschap. De fondsen zelf hadden geen rechtspersoonlijkheid. Beleggers die units kochten, kregen een vordering op Funds AG ter waarde van hun evenredige deel in de activa en inkomsten van het fonds. Geen enkele belegger had 90 procent of meer van de units.
Het Gerechtshof Den Haag oordeelde in het voordeel van de vennootschap. Volgens het hof vertegenwoordigen aandelen van één soort het gehele belang in een vennootschap, zowel juridisch als economisch. Omdat alle betrokken vennootschappen maar één soort aandelen hadden, hoorden ze volgens het hof samen met Funds AG bij één concern. Dat de waardeontwikkeling van het vastgoed via het fondsrendement naar de beleggers ging, veranderde daar volgens het hof niets aan. De vrijstelling was daarom van toepassing. De staatssecretaris van Financiën ging in cassatie.
De Hoge Raad geeft de staatssecretaris gelijk. Voor een concern in de zin van de regeling is vereist dat de moedervennootschap het gehele of nagenoeg gehele economische belang heeft bij de aandelen in haar dochters. Wie juridisch eigenaar van de aandelen is, speelt daarbij geen rol. Een moedervennootschap heeft dat economische belang alleen als zij het gehele of nagenoeg gehele risico van waardeverandering en tenietgaan van de aandelen draagt en de opbrengsten ervan geheel of nagenoeg geheel geniet. Het hof ging dus uit van een onjuiste rechtsopvatting door te stellen dat bij één soort aandelen het economische belang vanzelf bij de aandeelhouder ligt.
De Hoge Raad deed de zaak zelf af. Op grond van de feiten die het hof had vastgesteld en waartegen niemand opkwam, dragen de fondsparticipanten in betekenende mate het risico van waardeverandering van de aandelen en genieten zij in betekenende mate de opbrengsten. Het belang bij de aandelen berust daarom niet geheel of nagenoeg geheel bij Funds AG. De betrokken vennootschappen vormen dus geen concern. Met een concern met een van de beleggers lukt het ook niet, omdat niemand van hen 90 procent of meer van de units houdt.
Ook het recente arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie in de zaak Nova Iberomoldes brengt geen verandering. Volgens de Hoge Raad blijkt uit de stukken niet dat hier verrichtingen hebben plaatsgevonden waarover een Europese richtlijn het heffen van indirecte belasting verbiedt.
De Hoge Raad verklaart het cassatieberoep gegrond en vernietigt de uitspraken van zowel het hof als de rechtbank. Het beroep tegen de uitspraak van de inspecteur verklaart hij alsnog ongegrond, zodat de op aangifte voldane overdrachtsbelasting verschuldigd blijft. Er volgt geen proceskostenveroordeling.
Hoge Raad · 6 november 2026
Bestuursrecht; Belastingrecht