Raad van State: schuur Wagenborgen hoeft niet versterkt, aardbevingsbelasting laag Een eigenaar van een woning met bijbehorende schuren in Wagenborgen, in het Groningse aardbevingsgebied, vindt dat zijn ligboxenstal voor melkrundvee uit 1995 moet worden versterkt. De schuur is volgens hem aan één kant 20 tot 30 centimeter verzakt. Daardoor zou de dakconstructie haar functie hebben verloren en zou het gebouw onveilig zijn. Hij schrijft die verzakking toe aan het verweken van de ondergrond door bodembeweging als gevolg van mijnbouw.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelde in beroep over het besluit van 24 februari 2025 van de staatssecretaris Herstel Groningen. Dat besluit kwam na bezwaar tegen het besluit van 26 augustus 2021, waarin was bepaald dat de woning wel versterkt moet worden en de schuur niet. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties verdedigde dit besluit voor de Afdeling. De zaak werd op 13 augustus 2026 op zitting behandeld.
Het gaat om de veiligheidsnorm voor gebouwen in het aardbevingsgebied. Die norm bepaalt dat de kans dat iemand overlijdt doordat een gebouw bij een aardbeving instort, niet groter mag zijn dan 1 op de 100.000. Ingenieursbureau W2N toetste de schuur voor de Nationaal Coördinator Groningen aan de Nederlandse Praktijkrichtlijn (NPR) 9998:2018, de richtlijn waarmee constructeurs berekenen hoe sterk een gebouw tegen aardbevingen moet zijn. De schuur is ingedeeld in gevolgklasse CC1B. Daarbij hoort een herhalingstijd van 95 jaar en een piekgrondversnelling van 0,039g.
W2N berekende dat de aardbevingsbelasting op de schuur ongeveer 21,6 kN bedraagt. De laagste windbelasting in één richting is ongeveer 113,51 kN. Een schuur die op die windbelasting is berekend, voldoet dus ruimschoots aan de aardbevingsbelasting. De eigenaar legde tegenadviezen van Adviesburo F.T.V. over. Daaruit bleek volgens hem dat de schuur niet voldoet. W2N wees erop dat die berekeningen alleen aantonen dat de constructie niet voldoet aan de sneeuw- en windbelasting, en dat daarin geen aardbevingsbelasting is getoetst.
Op de zitting trok de eigenaar zijn gronden over de gevolgklasse en de zogenoemde Validatiechecklist schuren in. De Afdeling boog zich daarna over drie punten. Over de berekening van de aardbevingsbelasting overwoog zij dat deskundigen van de minister gemotiveerd hadden uitgelegd dat wind en aardbeving bij lichte schuren met een groot oppervlak vergelijkbaar zijn, omdat beide het gebouw zijdelings belasten. Een schuur heeft weinig massa, dus de aardbevingskracht is klein, terwijl de wind op het grote oppervlak veel harder duwt. Een uitgebreidere toets aan de NPR had daarom geen toegevoegde waarde. De eigenaar had daar te weinig tegenover gesteld.
Ook het betoog over de piekgrondversnelling slaagde niet. De eigenaar wees erop dat voor zijn woning een herhalingstijd van 475 jaar en een piekgrondversnelling van 0,12g was gebruikt. De Afdeling overwoog dat een schuur, waarin bij normaal gebruik weliswaar enkele mensen verblijven maar geen woonvertrekken zijn, lichter wordt genormeerd dan een woning. Dat vertaalt zich in een lagere piekgrondversnelling. Het was daarom niet onjuist dat de minister zich baseerde op de notitie van het Nederlands Normalisatie Instituut over de gevolgklasse van de Groninger schuur.
Over het derde punt, de verweking van de ondergrond, oordeelde de Afdeling dat alleen niet-cohesieve grond zoals zand kan verweken. De grond onder de schuur bestaat uit klei. Zelfs bij zandgrond in de buurt van Wagenborgen is volgens de NEN-webtool geen kans op verweking. De scheefstand en de scheuren zijn daarom geen bewijs dat trillingen door aardbevingen de schuur hebben aangetast. Een gebouw kan door allerlei oorzaken beschadigd raken, en daarvoor is de eigenaar zelf verantwoordelijk. Een gebouw kan bovendien niet voldoen aan de bouwkundige norm NEN 8700 en wel aan de NPR, omdat die twee op verschillende manieren toetsen. Vermoedt de eigenaar dat de schade door bodembeweging is ontstaan, dan kan hij die melden bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen.
De Afdeling verklaarde het beroep ongegrond. De schuur hoeft dus niet te worden versterkt. De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 4 november 2026
Bestuursrecht Rechter stopt verbouwing van appartement op Sint Maarten na sloop van dragende muur Een eigenaar van een appartementsrecht in de Rainbow Tower Building op Sint Maarten heeft een deel van een dragende muur gesloopt, terwijl de vereniging van eigenaren hem daar twee keer voor had gewaarschuwd. Het Gerecht in eerste aanleg van Sint Maarten beval hem in kort geding alle werkzaamheden te staken.
Het gaat om een unit op de derde etage, ter hoogte van de parkeergarage. Volgens de splitsingsakte was die bedoeld als kantoor. De vorige eigenaar, het inmiddels failliet verklaarde Sabra N.V., bouwde de unit om tot drie aparte woonunits. In september 2025 kocht een Canadees bedrijf, 17366884 Canada Incorporated, de unit op een veiling van de failliete boedel. Het bedrijf werd op 17 februari 2026 eigenaar en wil de woonbestemming handhaven en de drie woonunits blijven exploiteren. Daarvoor liet het de unit renoveren.
De vereniging van eigenaren (Rainbow Tower Building Home Owners Association) waarschuwde de eigenaar op 25 maart 2026 en opnieuw op 18 augustus 2026 dat structurele wijzigingen alleen met haar toestemming zijn toegestaan. De eigenaar vond dat hij binnen de regels handelde. Hij brak vervolgens een muur af of gedeeltelijk weg, waarna de vereniging hem sommeerde alle werkzaamheden direct te staken. Daarna begon zij het kort geding. De splitsingsakte verbiedt wijzigingen aan het gebouw, aan de plattegrond en aan alles wat de constructie in gevaar kan brengen.
De vereniging eiste dat de eigenaar de werkzaamheden staakt, dat een ingenieursbureau (ICE) de unit mag inspecteren en dat hij de kosten daarvan betaalt. Ook wilde zij een gedetailleerd renovatieplan en een dwangsom van USD 2.500 per overtreding. Zij wees erop dat ICE op 21 oktober 2026 had aangegeven dat de aangetaste muur mogelijk een belangrijke rol speelt in de stabiliteit van het gebouw, waarin ongeveer 70 woningen zitten. De eigenaar voerde aan dat hij binnen zijn eigen unit mag werken, dat hij geen dragende delen heeft aangetast en dat zijn aannemer mondeling had bevestigd dat niets constructiefs was geraakt.
Het Gerecht vond aannemelijk dat een deel van een dragende muur is gesloopt. Op de foto's is te zien dat de muur van beton met ijzervlechtwerk is gemaakt. De eigenaar heeft de weggebroken delen inmiddels hersteld, maar niet op dezelfde wijze: daarbij is geen betonvlechtwerk gebruikt. Ook zijn er in andere muren openingen gemaakt waar leidingen doorheen lopen. Of dat is toegestaan en gevaar oplevert voor bovengelegen woningen, is nog niet duidelijk.
Op de zitting spraken partijen af dat ICE namens de vereniging een opname doet van de werkzaamheden, met een engineer van de eigenaar erbij. In het rapport moet staan of de eigenaar toestemming had moeten vragen en of de ingrepen nog een concreet risico opleveren. Is dat laatste zo, dan moet hij het herstel betalen. De eigenaar zei geen bezwaar te hebben tegen het voorleggen van zijn renovatieplannen. De dwangsom wees het Gerecht toe in gematigde vorm, omdat hij zich niets aantrok van de waarschuwingen en de verhouding tussen partijen moeizaam is.
Het Gerecht beval de eigenaar daarom alle werkzaamheden te staken en gestaakt te houden. Hervatten mag pas nadat het onderzoek van ICE is afgerond en de door ICE noodzakelijk geachte veiligheids- en herstelmaatregelen zijn uitgevoerd. Binnen zeven dagen moet hij een gedetailleerd renovatieplan verstrekken, en voor werkzaamheden waarvoor de splitsingsakte toestemming eist, moet hij die schriftelijk verkrijgen van de vereniging. Bij overtreding verbeurt hij USD 1.000 per overtreding of per dag, tot maximaal USD 100.000, in plaats van de gevraagde USD 2.500 met een maximum van USD 250.000. De eigenaar betaalt bovendien de proceskosten van Cg 3.699,50, vermeerderd met nakosten, en het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad. Het meer of anders gevorderde, waaronder de afzonderlijke eis dat de eigenaar de kosten van onderzoek en herstel aan de vereniging vergoedt, is afgewezen.
Gerecht in eerste aanleg van Sint Maarten · 13 november 2026
Civiel Recht Hoge Raad verwerpt cassatie van Halcyon in langlopend bouwgeschil met Atlas Construction Een Nevisse adviesfirma, Halcyon Advisors International, en een particulier verloren bij de Hoge Raad een geschil met Harrod Construction, dat op Sint Maarten onder de naam Atlas Construction opereert. De zaak sleept zich al jaren voort. Bij het Gerecht in eerste aanleg op Sint Maarten werd de procedure in 2014 gestart, en tussen januari 2016 en november 2022 volgden daar negen vonnissen. Dat zegt iets over de omvang en de ingewikkeldheid van het geschil.
Het Gemeenschappelijk Hof van Justitie van Aruba, Curaçao, Sint Maarten en van Bonaire, Sint Eustatius en Saba wees op 14 mei 2025 een vonnis. Daartegen stelden Halcyon en haar mede-eiser beroep in cassatie in. Atlas voerde verweer en vroeg het beroep te verwerpen. De zaak is mondeling toegelicht door de advocaten van Atlas, en de advocaat van Halcyon reageerde schriftelijk op de conclusie van de Advocaat-Generaal. In die conclusie, van 17 juli 2026, adviseerde Advocaat-Generaal Hartlief de Hoge Raad om het cassatieberoep te verwerpen.
De Hoge Raad volgde dat advies. Hij beoordeelde de klachten die Halcyon tegen het vonnis van het hof had aangevoerd en kwam tot de conclusie dat die niet tot vernietiging kunnen leiden. Een inhoudelijke motivering geeft de Hoge Raad niet. Dat is toegestaan als de klachten geen vragen opwerpen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht, zoals artikel 81 lid 1 van de Wet op de rechterlijke organisatie bepaalt. De inhoud van het geschil zelf, en waarom het hof de zaak zo beoordeelde, blijft daardoor uit het arrest onbekend. Wel staat vast dat het oordeel van het hof overeind blijft.
De Hoge Raad verwerpt het beroep en veroordeelt Halcyon en haar mede-eiser in de kosten van de cassatieprocedure aan de zijde van Atlas. Die kosten zijn begroot op € 3.004 aan verschotten en € 2.200 voor salaris, samen € 5.204. Betalen zij dat niet binnen veertien dagen, dan komt daar de wettelijke rente over de kosten bij.
Hoge Raad · 6 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Staat mag erfgoedbedrijf BOEi uitsluiten van verkoop bunkercomplex Clingendael na poging tot prijsafstemming De Staat wil de voormalige Commandopost Clingendael verkopen, een bunkercomplex in Wassenaar, via een openbare procedure met voorselectie. Slechts twee partijen kwamen in de biedingsfase terecht: BOEi, een organisatie die cultureel erfgoed restaureert en herbestemt, en een commerciële vastgoedontwikkelaar. BOEi bracht uiteindelijk de meest aanvaardbare bieding uit, naar de Staat ter zitting zei ook de hoogste. Toch sloot de Staat haar in juni 2026 uit van de verdere procedure en weigerde de Commandopost aan haar te gunnen. BOEi vroeg de voorzieningenrechter in kort geding om die beslissing ongedaan te maken.
De aanleiding was een melding van onregelmatigheden. Het Rijksvastgoedbedrijf liet die onderzoeken door bureau Integis. Dat constateerde twee dingen. Ten eerste had de directeur van BOEi enkele dagen voor de deadline voor de biedingen geprobeerd de ontwikkelaar te bereiken, onder meer via het architectenbureau van die partij. Ten tweede had hij op 7 oktober 2025 aan wijkbewoners een presentatie gegeven die voor een groot deel overeenkwam met de presentatie voor de selectiecommissie. Volgens het Biedboek, de spelregels van de verkoop, mag informatie uit de aanmelding en de ingediende plannen niet met derden worden gedeeld. De Staat zag in beide feiten reden om BOEi uit te sluiten. Het contact met de concurrent beschouwde hij als een poging tot prijsafstemming.
BOEi voerde aan dat het onderzoek van Integis niet voldeed aan het Biedboek, omdat dat een onderzoek vraagt dat vergelijkbaar is met de procedure van de Wet Bibob, de wet die overheden helpt de betrouwbaarheid van zakenpartners te toetsen. Ook meende BOEi dat het rapport gebreken vertoonde, dat de onderzoeksopdracht en het toetsingskader onduidelijk waren en dat Integis niet onafhankelijk was. De voorzieningenrechter volgde dat niet. Het Biedboek schrijft geen Bibob-procedure voor, maar noemt een vergelijkbaar onderzoek, en de opzet daarvan hangt af van de aard van de meldingen. Die meldingen gingen over het gedrag van BOEi in de procedure en niet over strafbare feiten, dus een feitenonderzoek was begrijpelijk. Het rapport beschrijft volgens de rechter duidelijk de opdracht en het doel. Het Biedboek was het normenkader. Of een gedraging een normoverschrijding is en of daartegen moet worden opgetreden, heeft niet Integis maar de Staat zelf beoordeeld.
Over het contact met de concurrent oordeelde de voorzieningenrechter dat de Staat dit redelijkerwijs als poging tot prijsafstemming mocht zien. Het staat vast dat de directeur van BOEi probeerde de ontwikkelaar te bereiken, dat hij wist dat alleen die twee partijen nog in de race waren en dat nog niemand een bieding had ingediend. Een formele combinatie was na de aanmelding niet meer toegestaan. De samenwerking die BOEi voor ogen had, de ontwikkelaar als financier en eigenaar en BOEi voor de inhoud, kon dus alleen als BOEi zich terugtrok. Dan zou de ontwikkelaar als enige bieder zijn overgebleven en haar bod kunnen aanpassen zonder concurrentie. BOEi zelf had bij Integis verklaard dat het gesprek over samenwerking zou gaan en dat zij zich daarbij had kunnen terugtrekken. De rechter hield zich aan die verklaring en liet de schriftelijke weergave van het gesprek door het architectenbureau buiten beschouwing. BOEi had niet aannemelijk gemaakt dat haar directeur tijdens het interview woorden in de mond waren gelegd, en haar twijfels over de onafhankelijkheid van Integis waren niet geconcretiseerd.
Deze poging tot prijsafstemming kan de uitsluiting volgens de rechter zelfstandig dragen. Het Biedboek geeft de Staat de bevoegdheid de gunning afhankelijk te stellen van de uitkomst van het integriteitsonderzoek, en daarvan kon de Staat redelijkerwijs gebruikmaken. Daardoor liet de rechter in het midden of BOEi ook het verbod op het delen van informatie met derden had overtreden, en of de poging tot prijsafstemming ook de Mededingingswet schond.
Ook de subsidiaire vorderingen sneuvelden. BOEi wilde dat de verkoopprocedure zou worden gestaakt en opnieuw zou worden gestart, omdat de Staat de regels voor de afstoot van erfgoed onvoldoende zou hebben toegepast en BOEi had afgerekend op participatie van de omgeving. De rechter vond dit onvoldoende onderbouwd, mede omdat de Staat het verwijt gemotiveerd had weersproken. Ook voor een andere passende maatregel zag hij geen aanleiding. De Stichting Wijkbelangen Uilennest had zich aan de zijde van BOEi gevoegd, en de rechter had die voeging toegelaten.
De voorzieningenrechter wees alle vorderingen af. BOEi en de Stichting moeten hoofdelijk de proceskosten van de Staat betalen, begroot op € 2.101, plus wettelijke rente als zij niet binnen veertien dagen betalen. De Staat mag de verkoopprocedure dus zonder BOEi voortzetten.
Rechtbank Den Haag · 3 november 2026
Civiel Recht Verkoper moet € 55.658 betalen voor vochtige buitenmuren van verkochte woning in Limburg Een woning in Limburg die als permanente woonruimte werd verkocht, bleek na de levering last te hebben van optrekkend en doorslaand vocht in de buitenmuren. De kopers troffen na de overdracht op 1 augustus 2023 vochtproblemen aan en lieten de woning onderzoeken. Ze eisten van de verkoper vergoeding van de herstelkosten van de muren, en daarnaast ook van gebreken aan het riool, het dak en de schoorstenen. Daarnaast vroegen ze om vergoeding van de kosten van onderzoek en van het beslag dat ze op het vermogen van de verkoper hadden gelegd.
Om te beoordelen welke gebreken er al waren bij de levering, liet de rechtbank een deskundige onderzoek doen. Die concludeerde dat de vochtproblemen in de buitenmuren er al waren op 1 augustus 2023. Ze wees onder meer op het rapport van een vochttechnisch bedrijf van 31 augustus 2023, dat zouten in de muren vond. Zulke zouten ontstaan alleen na jarenlange vochtbelasting. Daarmee viel ook het verweer van de verkoper weg dat de schade zou komen door een forse regenbui in augustus 2023.
Volgens de deskundige kan het leven in een vochtige woning met gebrekkige ventilatie gezondheidsschade opleveren. De woning werd er minder goed verwarmbaar van en het woongenot nam af. De rechtbank oordeelde dat de woning daarom niet geschikt was voor het toegezegde gebruik als woonruimte. Dat er geen constructief gevaar was, veranderde daar niets aan. De verkoper had als eigenschap toegezegd dat de woning bewoond kon worden, en die eigenschap ontbrak.
De verkoper voerde aan dat het herstel een verbetering was, omdat de herstelwerkzaamheden een spouwindekking omvatten die er eerder niet was. Ze beriep zich ook op de afgesproken aftrek 'nieuw-voor-oud'. De rechtbank volgde dat niet. Beslissend is wat de kopers op grond van de overeenkomst mochten verwachten: buitengevels die geen vocht doorlaten in een mate die wonen onmogelijk maakt. De herstelkosten dienen alleen om die eigenschap alsnog te krijgen en zijn geen bijkomende verbetering. De deskundige begrootte de kosten op € 46.720,41 voor de constructie van de buitenmuren en € 8.938,00 voor het gevelschilderwerk, samen € 55.658,41. Een nadere specificatie van de deskundige vond de rechtbank niet nodig, omdat de verkoper daar niet eerder om had gevraagd.
Verder vroeg de verkoper de rechtbank terug te komen op een eerder oordeel dat de kopers niet verplicht waren om vóór de koop een bouwkundige keuring te laten doen. De deskundige had gezegd dat zo'n keuring verstandig was geweest, ook omdat een deel van de woning eerst een vakantiehuisje was. De rechtbank bleef bij haar oordeel. De woning was te koop gezet en verkocht als woning voor permanente bewoning, dus de kopers hadden geen reden om aan de geschiktheid te twijfelen.
De andere gebreken wees de rechtbank af. Het riool was weliswaar al bij de levering in slechte staat, maar niet vast te stellen was dat dit het wonen in de weg stond. Bij het dak kon de deskundige de omvang van de gebreken op het moment van levering niet vaststellen, en van een onveilige dakconstructie was geen sprake. Bij de schoorstenen kon niet worden vastgesteld dat het gebrek er al bij levering was. Volgens de rechtbank rust het risico dat dit achteraf niet meer vast te stellen is bij de kopers. Dat de verkoper een uitnodiging om na de levering te komen kijken afsloeg, verandert dat niet. De kopers grepen bovendien niet de kans om aanvullend bewijs te leveren.
Ook de nevenvorderingen werden maar gedeeltelijk toegewezen. De kosten van het onderzoek door de expertiseorganisatie, € 3.569,50, kwamen voor een derde voor rekening van de verkoper, omdat het rapport ongeveer voor een derde over de buitenmuren gaat. Dat is € 1.189,83. De kosten van het onderzoek naar het riool wees de rechtbank af, net als de buitengerechtelijke incassokosten, omdat de kopers de wettelijk verplichte aanmaning niet hadden overgelegd. De beslagkosten van € 2.505,89 kwamen wel voor rekening van de verkoper.
De rechtbank veroordeelt de verkoper tot betaling van € 55.658,41 aan herstelkosten, met wettelijke rente vanaf 19 september 2024, € 1.189,83 aan onderzoekskosten en € 2.505,89 aan beslagkosten. De proceskosten worden gecompenseerd: iedere partij draagt de eigen kosten. De verkoper moet wel de helft van de kosten van de deskundige vergoeden, € 2.064,57.
Rechtbank Limburg · 21 oktober 2026
Civiel Recht