Rechtbank legt 24 maanden cel op na drie steekincidenten, 6 maanden minder dan geëist Een man die verbleef in een forensisch psychiatrische instelling in Franeker greep in een periode van vijf maanden drie keer plotseling een broodmes en ging daarmee op medewerkers of medepatiënten af, telkens tijdens een psychotische episode waarin hij de dwang voelde om iemand neer te steken. Bij het eerste incident, in januari 2025, pakte hij op zijn werkplek een broodmes uit een keukenla en maakte hij stekende bewegingen richting het gezicht van een collega, die de aanval kon afweren door zijn polsen vast te pakken. Bij het tweede incident, in mei 2025, griste hij in een woonkamer een broodmes van de keukentafel en rende hij daarmee met het mes boven zijn hoofd geheven op een medebewoner af, die hem kon laten struikelen met een trap. Bij het derde incident, in juli 2025, pakte hij in een bedrijfsrestaurant een broodmes en rende hij daarmee schreeuwend op een kassière af, die de aanval kon afwenden door het mes uit zijn handen te slaan.
De rechtbank Noord-Nederland moest per incident beoordelen welk delict bewezen kon worden. Voor het derde incident, waarbij de man zelf verklaarde dat hij de kassière wilde doodsteken en getuigen hem hoorden zeggen dat hij iemand wilde vermoorden, achtte de rechtbank een poging tot doodslag bewezen: hij had vol opzet op de dood van het slachtoffer en was met het mes op armlengte afstand gekomen voordat de aanval werd afgewend. Voor de andere twee incidenten kon niet worden vastgesteld dat de man de dood van de slachtoffers wilde, mede omdat hij zich weinig kon herinneren van die momenten; hij werd daarvan vrijgesproken van poging tot doodslag, maar wel veroordeeld voor poging tot zware mishandeling, omdat hij telkens met het mes gerichte stekende bewegingen richting het lichaam of hoofd van het slachtoffer maakte. De rechtbank verwierp het verweer dat een broodmes een ongeschikt (ondeugdelijk) middel zou zijn om iemand dodelijk of zwaar te verwonden: met kracht ingestoken op het hoofd of de hals kan een broodmes wel degelijk levensbedreigend letsel toebrengen.
Bij de strafmaat speelde een psychologisch rapport een grote rol. Twee gedragsdeskundigen stelden vast dat de man lijdt aan een ongespecificeerde schizofreniespectrumstoornis en een trauma- of stressgerelateerde stoornis, waardoor zijn denken en handelen tijdens de incidenten in hoge mate werd gestuurd door paranoïde overtuigingen, boosheid en angst. Zij achtten hem slechts in sterk verminderde mate toerekeningsvatbaar en adviseerden een langdurige klinische behandeling, gevolgd door begeleid wonen en reclasseringstoezicht, aangezien het recidiverisico zonder behandeling matig tot hoog werd ingeschat. De rechtbank volgde dit advies.
De officier van justitie had een gevangenisstraf van 30 maanden geëist, waarvan 12 maanden voorwaardelijk, met een proeftijd van drie jaar en de bijzondere voorwaarden die de reclassering had geadviseerd. De rechtbank kwam tot een lagere straf: een gevangenisstraf van 24 maanden, waarvan 8 maanden voorwaardelijk, met aftrek van het voorarrest en een proeftijd van drie jaar. Aan het voorwaardelijke deel verbond de rechtbank onder meer een klinische opname, gevolgd door begeleid wonen en ambulante behandeling, en controle op middelengebruik, met de bepaling dat deze voorwaarden meteen ingaan zodra de detentie is afgelopen. Daarnaast legde de rechtbank de maatregel van gedragsbeïnvloeding en vrijheidsbeperking op, die na afloop van de straf als extra vangnet moet voorkomen dat de man onbehandeld op straat komt te staan.
De vordering van het eerste slachtoffer, die € 820 aan immateriële schadevergoeding vroeg, verklaarde de rechtbank niet-ontvankelijk omdat deze was ingediend door zijn mentor, die niet bevoegd is om zijn financiële belangen te behartigen; die bevoegdheid ligt bij een bewindvoerder. Omdat de rechtbank wel vaststelde dat het slachtoffer rechtstreeks schade had geleden, legde zij de man toch de verplichting op om via de schadevergoedingsmaatregel € 820 aan de Staat te betalen ten behoeve van dit slachtoffer, vermeerderd met wettelijke rente en met gijzeling van 8 dagen als hij niet betaalt.
Rechtbank Noord-Nederland · 22 september 2026
Strafrecht; Materieel Strafrecht Land Curaçao moet ruim Cg 3,5 miljoen betalen aan psychiatrische kliniek De Capriles-kliniek, het psychiatrisch ziekenhuis van Curaçao, spande een kort geding aan tegen het Land Curaçao omdat het Land al jarenlang facturen onbetaald liet voor zorg aan gedwongen opgenomen patiënten. Het ging om een bedrag van Cg 3.493.798,01 over de periode van juni 2020 tot en met mei 2026, verdeeld over drie categorieën patiënten: mensen die op last van een rechter of officier van justitie werden opgenomen, mensen die op grond van een 'KZ-verklaring' onder de wet voor verpleging van psychiatrische patiënten werden opgenomen, en mensen die wegens een verslaving onder curatele waren gesteld en gedwongen werden opgenomen. Die laatste categorie was verreweg de grootste post, goed voor ruim Cg 2,6 miljoen.
Deze zaak stond niet op zichzelf. Al in 2020 had de kliniek een vergelijkbaar kort geding tegen het Land gevoerd en gewonnen, over facturen uit de periode juni 2019 tot mei 2020. Sindsdien betaalde het Land het grootste deel van de rekeningen gewoon, meestal per kwartaal, tot de laatste betaling in januari van dit jaar. Daardoor liep bij de kliniek een fikse achterstand op: onder meer bij het afdragen van pensioenpremies en bij de betaling van leveranciers van medicijnen en eten.
Het Land betwistte de verschuldigdheid van de twee kleinere categorieën facturen niet. Alleen over de grootste post, de zorg aan gedwongen opgenomen verslaafden onder curatele, voerde het Land opnieuw verweer, met dezelfde argumenten als in 2020: die kosten zouden voor rekening van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) moeten komen, omdat alle inwoners van Curaçao verplicht verzekerd zijn tegen ziektekosten.
Het gerecht ging daar niet in mee en verwees uitgebreid naar zijn eigen uitspraak uit 2020. Verslaving geldt volgens de wetsgeschiedenis als een psychische aandoening, zodat ook verslaafden die onder curatele zijn gesteld, gelden als psychiatrische patiënten. Dat zij een basisverzekering ziektekosten hebben, betekent volgens het gerecht niet automatisch dat zij niet onvermogend zijn: die basisverzekering dekt dit soort zorg alleen na verwijzing door een huisarts of specialist, en bij een gedwongen opname is daarvan juist geen sprake. Voor situaties waarin onduidelijk is of een gedwongen opgenomen patiënt onvermogend is, bepaalt de wet dat het Land de kosten als voorschot moet betalen en die vervolgens zelf kan proberen te verhalen op de patiënt of diens familie. Het risico van niet-betaling ligt daarmee bij het Land, niet bij de kliniek. Omdat het Land niet had aangetoond dat de facturen juist wél gaan over patiënten die niet onvermogend zijn, bleef er voor het gerecht geen aanleiding om nu anders te oordelen dan in 2020, temeer omdat het Land destijds zijn hoger beroep introk en de facturen jarenlang gewoon bleef betalen.
Wel kreeg het Land op twee ondergeschikte punten gelijk. De gevorderde wettelijke rente wees het gerecht af, omdat een wet over het financieel beheer van het Land bepaalt dat het Land aan opdrachtnemers geen rente hoeft te betalen bij een vertraagde betaling, en de kliniek geldt in dit verband als een opdrachtnemer van het Land. Ook de gevorderde vergoeding van buitengerechtelijke incassokosten wees het gerecht af, omdat onvoldoende was gebleken van kosten die niet al door de proceskostenveroordeling worden gedekt.
Het gerecht veroordeelt het Land tot betaling van Cg 3.493.798,01 aan de Capriles-kliniek, verklaart het vonnis uitvoerbaar bij voorraad en veroordeelt het Land, als de partij die grotendeels in het ongelijk is gesteld, in de proceskosten van de kliniek.
Gerecht in eerste aanleg van Curaçao · 19 augustus 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht A-G adviseert vernietiging zorgmachtiging: rechtbank toetste niet of medische verklaring nog actueel was Een Amsterdamse man die in het afgelopen jaar nog was opgenomen na een psychose en in het verleden een zelfmoordpoging deed, stopte in augustus 2025 met zijn medicijnen. Volgens hem ging het sindsdien goed: hij had een goede baan en zou binnenkort met een opleiding beginnen. Toch vroeg de officier van justitie in oktober 2025 een zorgmachtiging aan, een rechterlijke machtiging voor verplichte zorg op grond van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz), voor de duur van twaalf maanden.
De rechtbank Amsterdam behandelde het verzoek op 14 november 2025 en, na aanhouding, op 8 december 2025. De advocaat van de man vroeg op beide zittingen om het verzoek af te wijzen of de zaak aan te houden voor een nieuwe medische verklaring. De verklaring van de onafhankelijke psychiater dateerde van 21 oktober 2025, en daarin stond al dat de man sinds augustus geen medicatie gebruikte en niet psychotisch was. Ook de waarnemend psychiater zei op de zitting dat er op dat moment geen ernstig nadeel was, al kon dat volgens haar terugkomen als de man zou ontregelen. Nieuwe informatie zou volgens haar niets veranderen. De rechtbank verleende op 8 december 2025 een zorgmachtiging voor zes maanden en overwoog over de verweren alleen dat wat door of namens de man was aangevoerd daar niet aan afdeed.
De man ging in cassatie bij de Hoge Raad. Advocaat-generaal L.M. Coenraad, die de Hoge Raad adviseert, vindt dat zijn belangrijkste klacht slaagt. Volgens de wet mag een rechter alleen een zorgmachtiging verlenen als uit een medische verklaring over de actuele gezondheidstoestand blijkt dat de stoornis tot ernstig nadeel leidt. Of een verklaring nog actueel is, hangt volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad af van de vraag of de situatie sinds het onderzoek wezenlijk is veranderd. Hoe meer tijd er is verstreken, hoe beter de rechter zijn oordeel moet motiveren. De rechter mag daarbij wat de behandelend psychiater op de zitting zegt meewegen, en hoeft niet altijd een nieuwe verklaring te eisen.
Omdat de advocaat uitdrukkelijk om een nieuwe verklaring had gevraagd, had de rechtbank volgens de advocaat-generaal kenbaar moeten beoordelen of de verklaring van meer dan anderhalve maand oud nog actueel was, en moeten uitleggen waarom. Dat deed zij niet. De algemene zin dat de verweren niets afdeden, laat zelfs open dat de rechtbank die vraag in het midden heeft gelaten. Dat de rechtbank wel de uitspraken van de psychiater op de zitting gebruikte bij het oordeel over ernstig nadeel, is iets anders dan een oordeel over de actualiteit van de verklaring.
De klachten over de psychische stoornis en het ernstig nadeel slagen volgens de advocaat-generaal ook, voor zover die oordelen op de medische verklaring steunen. Voor het overige zijn het feitelijke oordelen, en vindt hij het niet onbegrijpelijk dat de rechtbank waarde hechtte aan eerdere incidenten in combinatie met de inschatting van de psychiater dat een nieuwe psychose kan volgen.
De advocaat-generaal concludeert dat de Hoge Raad de beschikking van de rechtbank moet vernietigen en de zaak moet terugwijzen, zodat de rechtbank alsnog kan beoordelen of de medische verklaring actueel was. De Hoge Raad moet nog beslissen.
Parket bij de Hoge Raad · 25 september 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Rechter verleent 12 maanden verplichte zorg aan man met schizofrenie en cocaïnegebruik Een man van in de zestig, geboren op Curaçao, woont in Amsterdam en krijgt al jaren dagelijks medicatie onder toezicht. Hij lijdt aan schizofrenie, gebruikt cocaïne en heeft een licht verstandelijke beperking. De officier van justitie vroeg de rechtbank Amsterdam om een zorgmachtiging, een rechterlijke toestemming om bepaalde zorg ook tegen de wil van de man te geven. Zorgaanbieder Arkin ondersteunt dat verzoek.
De rechtbank hield de mondelinge behandeling op 9 oktober 2026 op het thuisadres van de man zelf. Daar spraken de rechter, de man, zijn advocaat en een arts met elkaar. De officier van justitie kwam niet naar de zitting, omdat hij een nadere toelichting op het verzoek niet nodig vond.
De advocaat van de man bepleitte dat het eigenlijk goed gaat met zijn cliënt en dat verplichte zorg niet nodig is. De rechtbank denkt daar anders over. Volgens haar is sprake van een broos evenwicht. De man heeft de afgelopen jaren weliswaar geen verplichte zorg gekregen, maar hij slikt wel dagelijks medicatie onder toezicht. Neemt hij die niet, dan kan hij snel in een psychose raken en is er geen sprake meer van vrijwilligheid. In zijn bloed zijn bovendien wisselende concentraties van de medicijnen gemeten, dus zelfs onder toezicht gaat het niet altijd goed.
De rechtbank wijst ook op de woonsituatie. Op zijn huidige plek mag de man drugs gebruiken. Een locatie waar dat niet kan, zou beter voor hem zijn, maar op de plek in Huizen waar hij heen wil, is dat niet toegestaan. Middelengebruik is volgens de rechtbank een groot risico voor het evenwicht. Dat het nu goed gaat, is voor de rechtbank juist een reden om door te zetten: de drempel voor een crisismaatregel ligt hoog, en het is in het belang van de man om niet te wachten tot het te laat is.
De stoornis leidt volgens de rechtbank tot ernstig nadeel, waaronder levensgevaar, ernstige verwaarlozing, maatschappelijke teloorgang en gevaar voor de algemene veiligheid. Er zijn geen mogelijkheden voor passende zorg op vrijwillige basis en geen minder bezwarende alternatieven.
De rechtbank verleent de zorgmachtiging voor twaalf maanden, tot en met uiterlijk 9 oktober 2027. Daarmee mogen onder meer medicatie worden toegediend, medische controles worden uitgevoerd en kan de man worden opgenomen in een accommodatie. Ook mag zijn bewegingsvrijheid worden beperkt, mogen zijn kleding en lichaam en zijn woonruimte worden onderzocht en mag op middelengebruik worden gecontroleerd. Dat laatste geldt telkens voor maximaal drie maanden. Verder mogen beperkingen worden opgelegd in de vrijheid om het eigen leven in te richten, zoals regels over communicatiemiddelen en het nakomen van afspraken met het ambulante behandelteam. De zorg in de vorm van insluiten en toezicht uitoefenen wijst de rechtbank niet toe, omdat daarvoor volgens de zitting geen noodzaak bestaat. Het meer of anders verzochte wordt afgewezen.
Rechtbank Amsterdam · 9 oktober 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Rechtbank verleent zorgmachtiging van zes maanden na ernstige ontregeling Een man die veertien jaar lang stabiel was dankzij medicatie tegen schizofrenie, is door een opeenstapeling van tegenslagen ernstig ontregeld geraakt. De rechtbank Amsterdam heeft daarom op verzoek van de officier van justitie een zorgmachtiging afgegeven waarmee de man, ook tegen zijn wil, verplichte psychiatrische zorg kan krijgen.
De man verblijft op dit moment bij GGZ inGeest. Volgens de rechtbank lijdt hij aan schizofrenie met katatone kenmerken, een vorm van de aandoening waarbij onder meer bewegingsstoornissen kunnen optreden. Veertien jaar lang ging het goed met hem dankzij het medicijn Haldol, maar recent kwamen daar meerdere zware gebeurtenissen bovenop: een vriendin die misbruik van hem maakte, een oogoperatie die hij moest ondergaan en het verlies van bezittingen in Afrika. Die combinatie van stressfactoren zorgde voor een ernstige terugval.
Op het moment van de zitting werd de man behandeld met elektroconvulsietherapie, een behandelmethode waarbij met stroomstootjes hersenactiviteit wordt opgewekt. Met antipsychotische medicatie was nog niet gestart; een week na de zitting zou worden beoordeeld of de elektroconvulsietherapie wordt voortgezet of dat alsnog met antipsychotica wordt begonnen. De rechtbank overwoog dat de zorgmachtiging nodig is om de man, zodra die keuze is gemaakt, snel en adequaat op de juiste medicatie te kunnen instellen en direct te kunnen ingrijpen als dat nodig is.
De rechtbank stelde vast dat de stoornis van de man ernstig nadeel veroorzaakt. Dat nadeel bestaat uit levensgevaar, kans op ernstig lichamelijk letsel, ernstige psychische schade, ernstige financiële schade, ernstige verwaarlozing, maatschappelijke teloorgang en het risico dat zijn gedrag agressie van anderen oproept. Om dat nadeel af te wenden en zijn geestelijke en lichamelijke gezondheid te stabiliseren, heeft de man volgens de rechtbank zorg nodig die niet op vrijwillige basis kan worden gegeven. Zijn advocaat had juist bepleit dat vrijwillige zorg wel mogelijk zou zijn, maar de rechtbank volgde dat standpunt niet.
Op basis van het zorgplan, de medische verklaring, het advies van de geneesheer-directeur en de toelichting tijdens de zitting kwam de rechtbank tot het oordeel dat een breed pakket aan verplichte zorg nodig is. Dit omvat onder meer het toedienen van medicatie, het verrichten van medische controles en andere medische of therapeutische behandelingen, het beperken van de bewegingsvrijheid, tijdelijke insluiting, toezicht op de man, beperkingen in de vrijheid om het eigen leven in te richten (waaronder het gebruik van communicatiemiddelen) en opname in een instelling. Al deze maatregelen gelden voor maximaal zes maanden, met voor sommige onderdelen een kortere maximale toepassingsduur per keer. De rechtbank overwoog dat er geen minder ingrijpende alternatieven zijn die hetzelfde effect zouden hebben, en dat de gekozen maatregelen in verhouding staan tot het doel: het bevorderen van de deelname van de man aan het maatschappelijk leven en het waarborgen van zijn eigen veiligheid en die van zijn omgeving.
De rechtbank verleende de gevraagde zorgmachtiging voor de duur van zes maanden, geldig tot en met 23 januari 2027, en wees af wat verder nog was verzocht.
Rechtbank Amsterdam · 23 augustus 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht