Raad van State: bezwaren tegen bestemmingsplan Buitengebied Hulst vallen buiten bescherming van omwonende Een man uit Vogelwaarde maakt zich zorgen over het poldergebied rond zijn dorp. Hij vreest dat het nieuwe bestemmingsplan voor het buitengebied van de gemeente Hulst de cultuurhistorische, landschappelijke en ecologische waarden aantast. Het gaat hem vooral om de kreekrestanten in de Kruispolder. Ook vindt hij dat de bestemming 'Water' ten onrechte is veranderd in 'Agrarisch' voor landschapselementen als sloten, watergangen en natuurvriendelijke oevers.
De gemeenteraad stelde het plan 'Buitengebied Hulst 2023' op 19 september 2024 gewijzigd vast. Het bundelt de regels en ontwikkelingen in het buitengebied sinds het bestemmingsplan uit 2013, zoals partiële herzieningen, wijzigingsplannen en paraplubestemmingsplannen. De man stelde daartegen beroep in bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Omdat het ontwerpplan vóór 1 januari 2024 ter inzage lag, geldt in deze procedure nog het recht van vóór de Omgevingswet.
De gemeenteraad vond het beroep niet-ontvankelijk, omdat de man zes kilometer van het gebied met de wijzigingen in de Kruispolder woont en daarom geen belanghebbende zou zijn. Volgens de Afdeling hoeft dat niet te worden beoordeeld. Het plan is voorbereid met een procedure waarin iedereen een zienswijze kon indienen, en de man deed dat. Naar vaste rechtspraak, gebaseerd op een arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie, wordt hem dan niet tegengeworpen dat hij geen belanghebbende is. Het beroep is dus ontvankelijk.
Daarmee is de zaak niet gewonnen. Op grond van het relativiteitsvereiste in artikel 8:69a van de Algemene wet bestuursrecht vernietigt de rechter een besluit niet wegens schending van een regel die kennelijk niet strekt tot bescherming van de belangen van de indiener. De Afdeling onderzocht daarom of de regels die de man inroept zijn belangen beschermen, en kwam tot een ontkennend antwoord. Zijn woning ligt ongeveer 300 meter van het plangebied en ongeveer 5 kilometer van het Kruispoldergebied. Dat is te ver voor een verwevenheid tussen de belangen die de regels beschermen en de belangen waarvoor hij opkomt.
Dat de man naar eigen zeggen wekelijks in een tent en een doos in de Kruispolder verblijft, verandert dat niet. Zo'n kortstondig verblijf maakt van die plek geen vaste verblijfplaats, en hij stelde niet dat hij daar grond in eigendom heeft. Zijn werk als inspecteur gewasbescherming van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en als gids, en zijn regelmatige aanwezigheid in het gebied, onderscheiden hem niet van andere bezoekers. Het Verdrag van Faro over cultureel erfgoed, dat hij op de zitting aanvoerde, bevat volgens de Afdeling geen dwingende regels.
Omdat het relativiteitsvereiste vernietiging in de weg staat, besprak de Afdeling zijn beroepsgronden niet inhoudelijk. Ze verklaarde het beroep ongegrond. De gemeenteraad hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: Tilburgse eigenaar moet vier appartementen terugbrengen tot één woning, uitstel drie maanden Een pand in Tilburg is verbouwd tot vier appartementen, terwijl het bestemmingsplan maar één woning toestaat. De eigenaar verhuurt die appartementen. Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg legde daarom op 5 oktober 2022 een last onder dwangsom op: het gebruik voor vier appartementen moest stoppen. Gebeurt dat niet, dan verbeurt de eigenaar € 5.000 per constatering, met een maximum van € 25.000. De dwangsom kan niet vaker dan eens per week worden verbeurd.
De eigenaar is inmiddels failliet en wordt vertegenwoordigd door een curator. Die maakte bezwaar tegen de last, maar het college verklaarde dat bezwaar op 12 juli 2023 ongegrond. Ook de rechtbank Zeeland-West-Brabant vond in haar uitspraak van 9 juli 2025 dat het college de last mocht opleggen. De curator ging daarop in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
De curator voerde drie dingen aan. De splitsing in vier appartementen was gedaan door de vorige eigenaar. Er waren volgens hem bijzondere omstandigheden waardoor het college van handhaving had moeten afzien. En de dwangsom was te hoog. De Afdeling sluit grotendeels aan bij de gemotiveerde oordelen van de rechtbank, maar voegt er zelf enkele overwegingen aan toe.
Dat de vorige eigenaar de verbouwing deed, maakt volgens de Afdeling niet uit. Wat telt, is dat de eigenaar de vier appartementen nu verhuurt en laat gebruiken. Daarmee is zij overtreder van het bestemmingsplan. Ook dat de splitsing in het Kadaster stond en dat jarenlang gemeentelijke belastingen voor vier woningen werden betaald, hoefde de curator niet te laten denken dat het college niet zou ingrijpen. Het Kadaster is een zelfstandige organisatie die los van het college staat. De registratie en de belastingen zijn bovendien niet gebaseerd op wat het bestemmingsplan toestaat.
De stelling dat het beëindigen van de verhuur aan meerdere gezinnen zeer ingrijpend is, maakt handhaving ook niet onevenredig. De minimumeisen aan de grootte van woningen zijn mede bedoeld voor een aanvaardbaar woon- en leefklimaat van de huurders zelf.
De Afdeling verklaart het hoger beroep daarom ongegrond en bevestigt de uitspraak van de rechtbank. Omdat de termijn waarbinnen de overtreding moest worden beëindigd al is verstreken, had die uitspraak meteen kunnen leiden tot invordering van de dwangsom. Dat voorkomt de Afdeling met een voorlopige voorziening: de besluiten van het college worden geschorst tot drie maanden na verzending van de uitspraak. Het college vond zo'n nieuwe termijn van drie maanden acceptabel. De curator heeft dus drie maanden om het pand weer als één woning in gebruik te nemen. Daarna kan het college de dwangsom invorderen. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: omwonenden Wildervank kunnen woning op voormalig schoolterrein niet tegenhouden Op het perceel aan de Torenstraat 86 in Wildervank stond voorheen een school. Het perceel had de bestemming 'Maatschappelijk'. De gemeente Veendam wil er een grondgebonden woning laten bouwen en veranderde de bestemming daarom in 'Wonen'. Ook het woonperceel aan de Torenstraat 84, waar al een woning staat, wordt groter. Twee buurtbewoners die direct naast het plangebied wonen, gingen hiertegen in beroep.
Zij vreesden dat hun privacy en uitzicht door de nieuwe woning onaanvaardbaar worden aangetast. Volgens hen stond de school ongeveer 20 meter van de erfgrens, terwijl de nieuwe woning dichterbij komt en verder naar achteren op het perceel staat. Daardoor zouden de nieuwe bewoners zo hun woning en oprit in kunnen kijken. Ook vreesden zij dat bijgebouwen op de erfgrens het onderhoud aan hun garage moeilijk maken. Verder vonden zij dat een moderne woning niet past tussen de woningen uit de jaren dertig en de boerderijen in de straat, en dat omwonenden het perceel liever zelf kopen om er een siertuin van te maken.
De zaak wordt nog beoordeeld volgens het recht van vóór de Omgevingswet, omdat het ontwerpplan al op 29 november 2023 ter inzage lag. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State toetst niet zelf of het plan ruimtelijk gewenst is, maar alleen of de gemeenteraad het plan mocht vaststellen en of de nadelen voor omwonenden niet onevenredig zijn.
Over privacy en uitzicht oordeelt de Afdeling dat niemand recht heeft op een ongewijzigd uitzicht. De woning van de buurtbewoners staat meer dan 6 meter van de erfgrens en de nieuwe woning moet minstens 3 meter van die grens blijven. De goothoogte is beperkt tot 3,5 meter en de bouwhoogte tot 9 meter. Erfafscheidingen voor de voorgevel mogen niet hoger zijn dan 1 meter. De nieuwe woning staat bovendien achter de woning van de buren, zodat het uitzicht richting het Westerdiep niet onaanvaardbaar wordt belemmerd.
Ook de zorg over de garage slaagt niet. Het plan staat niet toe dat hoofdgebouw en bijgebouwen tot op de erfgrens worden gebouwd; het bouwvlak ligt ongeveer 3 meter van die grens. Of een vergunningvrij bouwwerk het onderhoud bemoeilijkt, is volgens de Afdeling vooral een privaatrechtelijke kwestie tussen buren. De buren hebben hun garage zelf tot aan de erfgrens laten doorlopen.
De vraag of een moderne woning bij de bestaande bebouwing past, is een kwestie van welstand en niet aan de orde in deze procedure. De maatvoering sluit volgens de Afdeling bovendien aan bij de omliggende woningen en boerderijen. Wie het perceel koopt en of daar een siertuin komt, is niet ruimtelijk relevant.
Tot slot ging het om de nieuwe ontsluitingsweg door het plangebied van de Torenstraat naar het parkeerterrein aan de Raadhuisstraat. De raad vindt die nodig om het parkeerterrein beter te laten gebruiken en daarmee de parkeerdruk en onveilige verkeerssituaties te verminderen. De omliggende wegen kunnen de extra verkeersstroom volgens de plantoelichting eenvoudig en veilig aan. De weg is alleen vanaf de Torenstraat te bereiken en wordt zo ingericht dat sluipverkeer wordt ontmoedigd, en een tussenliggend perceel scheidt de weg van de woning van de buurtbewoners.
De Afdeling verklaart het beroep ongegrond. Het bestemmingsplan blijft daarmee in stand en de bouw van de woning aan de Torenstraat 86 kan doorgaan. De gemeente hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: bestemmingsplan Peize-Zuid met 150 woningen blijft in stand ondanks gebrek bij kwel en grondwater Aan de zuidkant van Peize, in de gemeente Noordenveld, moeten 150 woningen komen op gronden die nu vooral agrarisch zijn. Omwonenden vrezen dat de ophoging van die gronden en de nieuwe verharding hun eigen percelen onder water zetten, want bij hoge waterstanden stroomt het water daar nu in het plangebied zelf over. Zij gingen in beroep tegen het bestemmingsplan 'Peize-Zuid' dat de gemeenteraad op 13 juli 2022 vaststelde.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelde bij tussenuitspraak van 16 april 2025 dat dit plan gebreken had. Het gemeten waterpeil was onvoldoende onderbouwd, de keuze voor een klimaatscenario was niet gemotiveerd, de gevolgen voor wateroverlast in de omgeving waren onvoldoende onderzocht, en het plan borgde de waterbergingsmaatregelen niet. De raad kreeg 50 weken om dat te herstellen en stelde het plan op 17 december 2025 opnieuw en gewijzigd vast. Er worden nog steeds 150 woningen mogelijk gemaakt, maar een nieuwe planregel verbiedt het bouwen en gebruiken van die woningen zolang de bergingsvijvers, wadi's, afwateringsstructuren en een stuw niet zijn aangelegd. Ook is er een fasering: in het oostelijk deel mag pas worden gebouwd als de maatregelen daar klaar zijn, de rest pas als alles is gerealiseerd.
De Afdeling toetste vervolgens de bezwaren van de omwonenden tegen dit herstelplan. Het uitgangspunt van een waterpeil van 1,10 m NAP bleek volgens de Afdeling voldoende onderbouwd. Dat peil is gemeten in een natte periode en gecontroleerd met metingen uit 2009, 2019, 2021 en 2022. De omwonenden betoogden onder meer dat de metingen te beperkt waren, dat de bergingsvijvers niet als overstromingsgebied zouden werken, dat de bypass en de neerslagscenario's onvoldoende waren onderzocht en dat factoren buiten het plangebied, zoals de stuw op 2,3 km afstand en de Cleveringsluizen, niet waren geborgd. Die betogen sloegen niet aan. De stuw bij de bergingsvijver heeft een hoogte van 1,50 m NAP, waardoor het water daar al bij dat peil in kan stromen. De bergingsvijvers kunnen bij 1,60 m NAP 636 m3 opnemen, tegen 497 m3 dat nu in het plangebied overstroomt. Ook de planregel is volgens de Afdeling concreet en handhaafbaar genoeg.
Wel zat er nog een gebrek in het herstelplan zelf. In de planstukken stond niet waarom geen rekening was gehouden met kwel (opwellend grondwater) bij de bergingsvijvers, terwijl een rapport van Wiertsema & Partners juist 6,4 m3 per dag bij winterpeil en 4,9 m3 per dag bij zomerpeil voorspelde. Dat is in strijd met het zorgvuldigheids- en motiveringsbeginsel. De raad heeft die onderbouwing pas daarna in de procedure nagereikt: de kwel is te klein ten opzichte van het volume van de vijvers en kan vertraagd via de watergang De Pol worden afgevoerd, en voor het grondwater buiten het plangebied is geen relevante invloed te verwachten. Daarmee is het gebrek hersteld.
De Afdeling verklaarde de beroepen tegen het oorspronkelijke besluit van 13 juli 2022 gegrond en vernietigde dat besluit. Van de beroepen tegen het herstelplan zijn die van twee groepen omwonenden gegrond, en het herstelplan is vernietigd. De rechtsgevolgen blijven echter in stand, zodat het bestemmingsplan kan blijven gelden. De overige beroepen tegen het herstelplan zijn ongegrond. De raad moet de proceskosten van de omwonenden vergoeden, variërend van € 64,99 tot € 405,80 per groep, en het griffierecht van € 184,00 per groep terugbetalen.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: paarden houden op natuurgrond past niet in bestemmingsplan, weigering vergunning blijft Een echtpaar uit Beek, in de gemeente Berg en Dal, wil op het achterste deel van hun perceel twee paarden houden als hobby. Op dat deel van de grond rust in het bestemmingsplan de bestemming Natuur. Het voorste deel, waar hun woning staat, heeft de bestemming Wonen. Omdat het houden van paarden volgens de gemeente niet past bij de bestemming Natuur, vroegen zij het college van burgemeester en wethouders om een omgevingsvergunning voor afwijking van het bestemmingsplan.
Het college weigerde die vergunning bij besluit van 8 december 2022. Het bezwaar van het echtpaar daartegen verklaarde het college op 21 september 2023 ongegrond. De rechtbank Gelderland verklaarde het beroep daarna ook ongegrond. Het echtpaar ging in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Omdat de aanvraag al op 22 oktober 2022 was ingediend, bleef het recht van vóór de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 van toepassing.
Het echtpaar voerde aan dat het houden van de paarden al binnen de bestemming Natuur valt, zodat helemaal geen vergunning nodig is. Zij beriepen zich op drie onderdelen van de bestemmingsomschrijving: open gebieden, extensieve dagrecreatie en het behoud, herstel of ontwikkeling van natuur- en landschapswaarden.
De Afdeling ging op geen van die drie in. Voor open gebieden verwijst het bestemmingsplan naar de instandhouding van het open karakter van de natuur. Het is volgens de Afdeling niet genoeg dat de paarden dat open karakter niet aantasten. De activiteit moet zelf bijdragen aan de instandhouding ervan, en dat doet het houden van twee paarden niet. Of de rechtbank terecht oordeelde dat de subbestemming open gebieden alleen geldt bij een bepaalde aanduiding op de plankaart, liet de Afdeling in het midden.
Voor het behoud, herstel of de ontwikkeling van natuur- en landschapswaarden geldt hetzelfde. Ook dan moet de activiteit hier iets aan bijdragen en niet alleen niets aantasten. Dat is bij hobbymatig paardenhouden niet te zien.
Ook extensieve dagrecreatie is het niet. Het plan omschrijft dat als recreatief medegebruik van gronden, zoals wandelen, paardrijden en fietsen. Voor het houden van de paarden is een omheining nodig om het achterste perceeldeel. Gebruik dat in de weg staat aan ander gebruik van de grond, zoals paarden binnen een omheining, is volgens de Afdeling geen medegebruik. Daarom hoefde de Afdeling niet te beoordelen of het hobbymatig houden van twee paarden recreatief is.
De Afdeling concludeert dat de rechtbank terecht heeft geoordeeld dat het houden van de paarden in strijd is met de bestemming Natuur. Het hoger beroep is ongegrond en de Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank. De weigering van de omgevingsvergunning blijft daarmee in stand. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht