Rechtbank verleent zorgmachtiging aan Iraanse man, beperkt tot zes maanden Een jonge man uit Iran die kampt met een psychische stoornis, krijgt te maken met verplichte geestelijke gezondheidszorg. De rechtbank Amsterdam verleende op verzoek van de officier van justitie een zorgmachtiging, ondanks verzet van de man zelf, maar beperkte de duur ervan tot zes maanden.
De procedure was gestart op verzoek van de officier van justitie, die op grond van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) een zorgmachtiging vroeg voor de man. Zo'n machtiging maakt het mogelijk om iemand ook tegen zijn wil in te behandelen als dat nodig is om ernstig nadeel voor hemzelf of anderen te voorkomen. De mondelinge behandeling vond plaats bij de zorgaanbieder, Arkin, waarbij de man werd bijgestaan door een tolk in het Farsi en door zijn advocaat.
De advocaat van de man verzocht in de eerste plaats om afwijzing van het verzoek, of in ieder geval aanhouding van de zaak, omdat de medische verklaring niet zou voldoen aan de wettelijke eisen: daaruit bleek niet of de onafhankelijke psychiater de man met bijstand van een tolk had gehoord, en de man kon zich dat zelf niet meer herinneren. Ook stelde de advocaat dat er geen sprake was van acuut ernstig nadeel, omdat de problemen waarnaar de medische verklaring verwees al langer geleden speelden, en dat de man bereid was vrijwillig mee te werken aan zijn behandeling. Subsidiair vroeg de advocaat om de verplichte zorg te beperken tot het toedienen van medicatie, medische controles en beperkingen in de vrijheid om het eigen leven in te richten, en meer subsidiair om de duur van de machtiging te beperken tot maximaal zes maanden.
De rechtbank verwierp het verweer over de tolk. Weliswaar vermeldde de medische verklaring zelf niet dat er een tolk bij het gesprek met de psychiater aanwezig was, maar uit het interne dossier bleek dat er telefonisch met bijstand van een tolk was gesproken. Bovendien bleek uit de inhoud van de verklaring dat de man zijn standpunt goed had kunnen overbrengen: hij erkende daarin bijvoorbeeld zelf alcohol- en drugsgebruik, ook al zag hij dat niet als een probleem.
Inhoudelijk stelde de rechtbank vast dat de man lijdt aan een psychische stoornis binnen het schizofreniespectrum, gecombineerd met een stoornis in het gebruik van middelen. Deze stoornis leidt tot ernstig nadeel, zoals risico op lichamelijk letsel, psychische en financiële schade, maatschappelijke teloorgang en gevaar voor zijn eigen veiligheid. Volgens de behandelend arts was er weliswaar recent sprake van een stabielere periode, maar bleef er een kwetsbaar evenwicht bestaan, mede omdat er binnenkort een traumabehandeling gepland stond die opnieuw voor ontregeling zou kunnen zorgen. De man was in het verleden ook zelf gestopt met zijn medicatie omdat hij dacht dat het niet meer nodig was.
De rechtbank volgde de arts in haar oordeel dat alle voorgestelde vormen van verplichte zorg nodig waren, van het toedienen van medicatie en medische controles tot mogelijke opname, insluiting en toezicht. Zorg op vrijwillige basis bleek onvoldoende, en er waren geen minder ingrijpende alternatieven met hetzelfde effect. Het verzoek van de advocaat om de zorgvormen te beperken, wees de rechtbank daarom af.
Wel zag de rechtbank aanleiding om de duur van de machtiging te beperken. Omdat het inmiddels beter ging met de man en zijn mentale toestand stabieler was geworden, mede door de aankomende traumatherapie, vond de rechtbank een kortere looptijd dan gebruikelijk gerechtvaardigd, ook al bleef het volgens de rechtbank nog altijd 'balanceren op een dun koord'.
De rechtbank verleende de zorgmachtiging voor de in de uitspraak genoemde vormen van verplichte zorg, met een looptijd tot uiterlijk 14 februari 2027, en wees het meer of anders verzochte af.
Rechtbank Amsterdam · 14 augustus 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Rechter verleent 12 maanden verplichte zorg aan man met schizofrenie en cocaïnegebruik Een man van in de zestig, geboren op Curaçao, woont in Amsterdam en krijgt al jaren dagelijks medicatie onder toezicht. Hij lijdt aan schizofrenie, gebruikt cocaïne en heeft een licht verstandelijke beperking. De officier van justitie vroeg de rechtbank Amsterdam om een zorgmachtiging, een rechterlijke toestemming om bepaalde zorg ook tegen de wil van de man te geven. Zorgaanbieder Arkin ondersteunt dat verzoek.
De rechtbank hield de mondelinge behandeling op 9 oktober 2026 op het thuisadres van de man zelf. Daar spraken de rechter, de man, zijn advocaat en een arts met elkaar. De officier van justitie kwam niet naar de zitting, omdat hij een nadere toelichting op het verzoek niet nodig vond.
De advocaat van de man bepleitte dat het eigenlijk goed gaat met zijn cliënt en dat verplichte zorg niet nodig is. De rechtbank denkt daar anders over. Volgens haar is sprake van een broos evenwicht. De man heeft de afgelopen jaren weliswaar geen verplichte zorg gekregen, maar hij slikt wel dagelijks medicatie onder toezicht. Neemt hij die niet, dan kan hij snel in een psychose raken en is er geen sprake meer van vrijwilligheid. In zijn bloed zijn bovendien wisselende concentraties van de medicijnen gemeten, dus zelfs onder toezicht gaat het niet altijd goed.
De rechtbank wijst ook op de woonsituatie. Op zijn huidige plek mag de man drugs gebruiken. Een locatie waar dat niet kan, zou beter voor hem zijn, maar op de plek in Huizen waar hij heen wil, is dat niet toegestaan. Middelengebruik is volgens de rechtbank een groot risico voor het evenwicht. Dat het nu goed gaat, is voor de rechtbank juist een reden om door te zetten: de drempel voor een crisismaatregel ligt hoog, en het is in het belang van de man om niet te wachten tot het te laat is.
De stoornis leidt volgens de rechtbank tot ernstig nadeel, waaronder levensgevaar, ernstige verwaarlozing, maatschappelijke teloorgang en gevaar voor de algemene veiligheid. Er zijn geen mogelijkheden voor passende zorg op vrijwillige basis en geen minder bezwarende alternatieven.
De rechtbank verleent de zorgmachtiging voor twaalf maanden, tot en met uiterlijk 9 oktober 2027. Daarmee mogen onder meer medicatie worden toegediend, medische controles worden uitgevoerd en kan de man worden opgenomen in een accommodatie. Ook mag zijn bewegingsvrijheid worden beperkt, mogen zijn kleding en lichaam en zijn woonruimte worden onderzocht en mag op middelengebruik worden gecontroleerd. Dat laatste geldt telkens voor maximaal drie maanden. Verder mogen beperkingen worden opgelegd in de vrijheid om het eigen leven in te richten, zoals regels over communicatiemiddelen en het nakomen van afspraken met het ambulante behandelteam. De zorg in de vorm van insluiten en toezicht uitoefenen wijst de rechtbank niet toe, omdat daarvoor volgens de zitting geen noodzaak bestaat. Het meer of anders verzochte wordt afgewezen.
Rechtbank Amsterdam · 9 oktober 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Rechtbank legt 24 maanden cel op na drie steekincidenten, 6 maanden minder dan geëist Een man die verbleef in een forensisch psychiatrische instelling in Franeker greep in een periode van vijf maanden drie keer plotseling een broodmes en ging daarmee op medewerkers of medepatiënten af, telkens tijdens een psychotische episode waarin hij de dwang voelde om iemand neer te steken. Bij het eerste incident, in januari 2025, pakte hij op zijn werkplek een broodmes uit een keukenla en maakte hij stekende bewegingen richting het gezicht van een collega, die de aanval kon afweren door zijn polsen vast te pakken. Bij het tweede incident, in mei 2025, griste hij in een woonkamer een broodmes van de keukentafel en rende hij daarmee met het mes boven zijn hoofd geheven op een medebewoner af, die hem kon laten struikelen met een trap. Bij het derde incident, in juli 2025, pakte hij in een bedrijfsrestaurant een broodmes en rende hij daarmee schreeuwend op een kassière af, die de aanval kon afwenden door het mes uit zijn handen te slaan.
De rechtbank Noord-Nederland moest per incident beoordelen welk delict bewezen kon worden. Voor het derde incident, waarbij de man zelf verklaarde dat hij de kassière wilde doodsteken en getuigen hem hoorden zeggen dat hij iemand wilde vermoorden, achtte de rechtbank een poging tot doodslag bewezen: hij had vol opzet op de dood van het slachtoffer en was met het mes op armlengte afstand gekomen voordat de aanval werd afgewend. Voor de andere twee incidenten kon niet worden vastgesteld dat de man de dood van de slachtoffers wilde, mede omdat hij zich weinig kon herinneren van die momenten; hij werd daarvan vrijgesproken van poging tot doodslag, maar wel veroordeeld voor poging tot zware mishandeling, omdat hij telkens met het mes gerichte stekende bewegingen richting het lichaam of hoofd van het slachtoffer maakte. De rechtbank verwierp het verweer dat een broodmes een ongeschikt (ondeugdelijk) middel zou zijn om iemand dodelijk of zwaar te verwonden: met kracht ingestoken op het hoofd of de hals kan een broodmes wel degelijk levensbedreigend letsel toebrengen.
Bij de strafmaat speelde een psychologisch rapport een grote rol. Twee gedragsdeskundigen stelden vast dat de man lijdt aan een ongespecificeerde schizofreniespectrumstoornis en een trauma- of stressgerelateerde stoornis, waardoor zijn denken en handelen tijdens de incidenten in hoge mate werd gestuurd door paranoïde overtuigingen, boosheid en angst. Zij achtten hem slechts in sterk verminderde mate toerekeningsvatbaar en adviseerden een langdurige klinische behandeling, gevolgd door begeleid wonen en reclasseringstoezicht, aangezien het recidiverisico zonder behandeling matig tot hoog werd ingeschat. De rechtbank volgde dit advies.
De officier van justitie had een gevangenisstraf van 30 maanden geëist, waarvan 12 maanden voorwaardelijk, met een proeftijd van drie jaar en de bijzondere voorwaarden die de reclassering had geadviseerd. De rechtbank kwam tot een lagere straf: een gevangenisstraf van 24 maanden, waarvan 8 maanden voorwaardelijk, met aftrek van het voorarrest en een proeftijd van drie jaar. Aan het voorwaardelijke deel verbond de rechtbank onder meer een klinische opname, gevolgd door begeleid wonen en ambulante behandeling, en controle op middelengebruik, met de bepaling dat deze voorwaarden meteen ingaan zodra de detentie is afgelopen. Daarnaast legde de rechtbank de maatregel van gedragsbeïnvloeding en vrijheidsbeperking op, die na afloop van de straf als extra vangnet moet voorkomen dat de man onbehandeld op straat komt te staan.
De vordering van het eerste slachtoffer, die € 820 aan immateriële schadevergoeding vroeg, verklaarde de rechtbank niet-ontvankelijk omdat deze was ingediend door zijn mentor, die niet bevoegd is om zijn financiële belangen te behartigen; die bevoegdheid ligt bij een bewindvoerder. Omdat de rechtbank wel vaststelde dat het slachtoffer rechtstreeks schade had geleden, legde zij de man toch de verplichting op om via de schadevergoedingsmaatregel € 820 aan de Staat te betalen ten behoeve van dit slachtoffer, vermeerderd met wettelijke rente en met gijzeling van 8 dagen als hij niet betaalt.
Rechtbank Noord-Nederland · 22 september 2026
Strafrecht; Materieel Strafrecht Hof ontslaat man opnieuw van rechtsvervolging na gebiedsverbod wegens psychose Voor de tweede keer moest het gerechtshof Amsterdam oordelen over een man die een gebiedsverbod van de burgemeester van Amsterdam zou hebben overtreden. Dit keer ging het om 8 september 2023, drie dagen na een vergelijkbaar incident waarover het hof apart uitspraak deed. De burgemeester had de man verboden zich een maand lang te bevinden in een aangewezen overlastgebied in het centrum van Amsterdam, een bevel dat is gebaseerd op de Gemeentewet en de Algemene Plaatselijke Verordening. Het opzettelijk niet naleven van zo'n bevel is strafbaar. De politierechter in Amsterdam had de man hiervoor al veroordeeld; hij ging tegen dat vonnis in hoger beroep.
Het hof komt tot een andere uitkomst dan de politierechter en vernietigt het vonnis. Op basis van het dossier acht het hof bewezen dat de man zich op 8 september 2023 om 14:15 uur wel degelijk in het verboden gebied bevond, terwijl hij daar op grond van het bevel van de burgemeester een maand lang had moeten wegblijven. Voor zover de tenlastelegging iets ruimer was geformuleerd dan wat het hof concreet bewezen acht, wordt hij van dat overige deel vrijgesproken, maar de kern van het verwijt staat vast.
De vervolgvraag is of de man voor dit bewezen feit ook strafbaar is. Zijn raadsman voerde aan dat hem dit niet kan worden aangerekend vanwege een ziekelijke stoornis van zijn geestvermogens. De advocaat-generaal, die het Openbaar Ministerie vertegenwoordigde, vond daarentegen dat de man wel strafbaar was.
Het hof onderzoekt daarom opnieuw of er een ziekelijke stoornis was op het moment van het feit en of die stoornis de overtreding heeft veroorzaakt. Ook in deze zaak wijst het hof op de beschikking van de rechtbank Noord-Holland van 31 mei 2023, waarin de man een zorgmachtiging kreeg die liep tot 1 december 2023. Zo'n machtiging maakt gedwongen psychiatrische zorg mogelijk wanneer iemand door een psychische stoornis een gevaar vormt voor zichzelf of anderen. Uit de motivering van die machtiging leidt het hof af dat de man destijds leed aan manisch-psychotische ontregeling bij een bekende schizofrenie.
Volgens het hof is aannemelijk dat deze stoornis er ook nog was op 8 september 2023 en dat de man onder invloed daarvan handelde toen hij het gebiedsverbod overtrad. Dat betekent dat zijn gedrag hem niet kan worden toegerekend: door zijn ziektebeeld kon hij op dat moment niet worden geacht zijn handelen te overzien of aan te passen aan het bevel van de burgemeester. Het hof verklaart de man daarom wel schuldig aan het feit zelf, maar niet strafbaar voor dat feit.
Het gevolg is dat de man ook in deze zaak geen straf krijgt. Het hof ontslaat hem van alle rechtsvervolging, waarmee de zaak eindigt zonder boete, taakstraf of andere sanctie, ondanks dat vaststaat dat hij het gebiedsverbod feitelijk heeft overtreden.
Gerechtshof Amsterdam · 12 augustus 2026
Strafrecht Rechtbank verlengt crisismaatregel voor minderjarige met psychotische ontregeling Een zeventienjarige jongen die woont in een woongroep van jeugdzorginstelling Levvel, kreeg te maken met een tweede psychotische ontregeling, mogelijk uitgelokt door toegenomen cannabisgebruik en vermoedelijk optredend in het kader van een zich ontwikkelende schizofreniespectrumstoornis. De burgemeester van Amsterdam gaf op 10 augustus 2026 een crisismaatregel af, waarmee de jongen tijdelijk gedwongen kon worden opgenomen. De officier van justitie vroeg de rechtbank vervolgens om deze crisismaatregel met drie weken te verlengen.
De kinderrechter hoorde op de zitting van 13 augustus 2026 niet alleen de jongen zelf, bijgestaan door zijn advocaat, maar ook een kinder- en jeugdpsychiater en een gedragswetenschapper. Uit hun toelichting en de overgelegde stukken bleek dat er sprake was van onmiddellijk dreigend ernstig nadeel: het risico op ernstig lichamelijk letsel, ernstige materiële en financiële schade, maatschappelijke teloorgang, en het oproepen van agressie bij anderen door hinderlijk gedrag. Dit nadeel werd naar het oordeel van de rechtbank veroorzaakt door gedrag dat voortvloeit uit een psychische stoornis.
De jongen verbleef normaal in een woongroep bij Levvel, maar door zijn toenemende psychotische ontregeling was hij daar tijdelijk niet meer welkom: een psychose vormt volgens de behandelaren een contra-indicatie voor verblijf op die plek, omdat de veiligheid van de jongen zelf en van zijn omgeving dan niet kan worden gewaarborgd. Hij zou pas terug kunnen keren als zijn gedrag rustiger is en hij goed op medicatie is ingesteld. De jongen ondervond overigens veel last van bijwerkingen van de voorgeschreven antipsychotica, waar hij zichtbaar van afviel, wat ook zijn zelfvertrouwen aantastte.
Omdat de situatie zo ernstig was dat de gewone procedure voor een zorgmachtiging niet kon worden afgewacht, oordeelde de rechtbank dat een spoedmachtiging tot voortzetting van de crisismaatregel nodig was. De rechtbank stond een groot aantal vormen van verplichte zorg toe: het toedienen van medicatie, medische controles en andere therapeutische maatregelen, het beperken van de bewegingsvrijheid, insluiten, toezicht, onderzoek van kleding, lichaam en verblijfsruimte op verdovende middelen en gevaarlijke voorwerpen, beperkingen in de vrijheid om het eigen leven in te richten (waaronder het gebruik van communicatiemiddelen), en opname in een accommodatie. Ook een beperking van het recht op bezoek werd toegewezen, ondanks het pleidooi van de advocaat daartegen, omdat de jongen bezoek kon krijgen van personen die drugs gebruiken of meebrengen. Alleen het gedwongen toedienen van vocht en voeding werd niet nodig geacht en dus niet toegewezen.
De jongen verzette zich tegen de opgelegde zorg, maar de rechtbank oordeelde dat er geen minder ingrijpende alternatieven waren die hetzelfde effect zouden hebben. De toegewezen vormen van verplichte zorg werden evenredig en naar verwachting effectief geacht, met inachtneming van wat nodig is om zijn deelname aan het maatschappelijk leven te bevorderen en de veiligheid van hemzelf en zijn omgeving te waarborgen. De rechtbank verleende de machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel voor de duur van drie weken, geldend tot en met 3 september 2026, en wees het meer of anders verzochte af.
Rechtbank Amsterdam · 13 augustus 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht