Rechtbank verlengt crisismaatregel voor minderjarige met psychotische ontregeling Een zeventienjarige jongen die woont in een woongroep van jeugdzorginstelling Levvel, kreeg te maken met een tweede psychotische ontregeling, mogelijk uitgelokt door toegenomen cannabisgebruik en vermoedelijk optredend in het kader van een zich ontwikkelende schizofreniespectrumstoornis. De burgemeester van Amsterdam gaf op 10 augustus 2026 een crisismaatregel af, waarmee de jongen tijdelijk gedwongen kon worden opgenomen. De officier van justitie vroeg de rechtbank vervolgens om deze crisismaatregel met drie weken te verlengen.
De kinderrechter hoorde op de zitting van 13 augustus 2026 niet alleen de jongen zelf, bijgestaan door zijn advocaat, maar ook een kinder- en jeugdpsychiater en een gedragswetenschapper. Uit hun toelichting en de overgelegde stukken bleek dat er sprake was van onmiddellijk dreigend ernstig nadeel: het risico op ernstig lichamelijk letsel, ernstige materiële en financiële schade, maatschappelijke teloorgang, en het oproepen van agressie bij anderen door hinderlijk gedrag. Dit nadeel werd naar het oordeel van de rechtbank veroorzaakt door gedrag dat voortvloeit uit een psychische stoornis.
De jongen verbleef normaal in een woongroep bij Levvel, maar door zijn toenemende psychotische ontregeling was hij daar tijdelijk niet meer welkom: een psychose vormt volgens de behandelaren een contra-indicatie voor verblijf op die plek, omdat de veiligheid van de jongen zelf en van zijn omgeving dan niet kan worden gewaarborgd. Hij zou pas terug kunnen keren als zijn gedrag rustiger is en hij goed op medicatie is ingesteld. De jongen ondervond overigens veel last van bijwerkingen van de voorgeschreven antipsychotica, waar hij zichtbaar van afviel, wat ook zijn zelfvertrouwen aantastte.
Omdat de situatie zo ernstig was dat de gewone procedure voor een zorgmachtiging niet kon worden afgewacht, oordeelde de rechtbank dat een spoedmachtiging tot voortzetting van de crisismaatregel nodig was. De rechtbank stond een groot aantal vormen van verplichte zorg toe: het toedienen van medicatie, medische controles en andere therapeutische maatregelen, het beperken van de bewegingsvrijheid, insluiten, toezicht, onderzoek van kleding, lichaam en verblijfsruimte op verdovende middelen en gevaarlijke voorwerpen, beperkingen in de vrijheid om het eigen leven in te richten (waaronder het gebruik van communicatiemiddelen), en opname in een accommodatie. Ook een beperking van het recht op bezoek werd toegewezen, ondanks het pleidooi van de advocaat daartegen, omdat de jongen bezoek kon krijgen van personen die drugs gebruiken of meebrengen. Alleen het gedwongen toedienen van vocht en voeding werd niet nodig geacht en dus niet toegewezen.
De jongen verzette zich tegen de opgelegde zorg, maar de rechtbank oordeelde dat er geen minder ingrijpende alternatieven waren die hetzelfde effect zouden hebben. De toegewezen vormen van verplichte zorg werden evenredig en naar verwachting effectief geacht, met inachtneming van wat nodig is om zijn deelname aan het maatschappelijk leven te bevorderen en de veiligheid van hemzelf en zijn omgeving te waarborgen. De rechtbank verleende de machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel voor de duur van drie weken, geldend tot en met 3 september 2026, en wees het meer of anders verzochte af.
Rechtbank Amsterdam · 13 augustus 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Rechter verleent zorgmachtiging van zes maanden aan vrouw met psychose De rechtbank Amsterdam heeft een zorgmachtiging verleend voor een 34-jarige vrouw met een psychotische ontregeling, nadat de officier van justitie daarom had verzocht. De machtiging maakt onder meer een opname en gedwongen medicatie mogelijk.
De vrouw lijdt volgens de rechtbank aan een psychische stoornis, namelijk een psychotische ontregeling binnen het schizofreniespectrum. Die stoornis veroorzaakt ernstig nadeel: de rechtbank noemt onder meer levensgevaar, ernstig lichamelijk letsel, ernstige psychische schade, ernstige verwaarlozing, maatschappelijke teloorgang en gevaar voor de veiligheid van personen en goederen. Om dit nadeel af te wenden en haar gezondheid te stabiliseren of te herstellen heeft de vrouw zorg nodig.
De vrouw zelf is het niet eens met een opname en vindt medicatie niet nodig. Ze vindt bovendien dat er onwaarheden in haar dossier staan. Haar advocaat bepleitte dat zorg op vrijwillige basis mogelijk zou zijn, maar de rechtbank volgt dat standpunt niet. Zonder een zorgmachtiging bestaat volgens de rechtbank de vrees dat de vrouw direct na opname met ontslag zou gaan en zou stoppen met haar behandeling en medicatie. Verplichte zorg is daarom nodig.
De zorgmachtiging is bedoeld om de vrouw tijdens een opname opnieuw in te stellen op antipsychotica en haar lichamelijke conditie te stabiliseren. De rechtbank baseert haar beslissing op het zorgplan, de medische verklaring, het advies van de geneesheer-directeur en de toelichting tijdens de zitting, waar de vrouw werd bijgestaan door haar advocaat en waar ook een arts is gehoord.
De machtiging staat een groot aantal vormen van verplichte zorg toe: het toedienen van vocht, voeding en medicatie, medische controles en andere medische of therapeutische handelingen, het beperken van haar bewegingsvrijheid, insluiting en toezicht voor telkens maximaal twee weken per toepassing, onderzoek aan kleding of lichaam en van haar woon- of verblijfsruimte, controle op gedragsbeïnvloedende middelen, beperkingen in het gebruik van communicatiemiddelen en opname in een accommodatie. Volgens de rechtbank zijn er geen minder ingrijpende alternatieven die hetzelfde effect hebben, en zijn de toegewezen maatregelen evenredig en naar verwachting effectief.
De rechtbank verleent de zorgmachtiging voor de duur van zes maanden, tot en met 27 februari 2027, en wijst het meer of anders verzochte af.
Rechtbank Amsterdam · 27 augustus 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Hof schrapt bewind over vermogen van jonge vrouw met autisme, maar laat mentorschap in stand Een jonge vrouw met autisme, een dwangstoornis en een eetstoornis woont bij haar ouders, en dat gaat niet goed. Na verschillende zorgmeldingen in 2024 kwam Veilig Thuis in beeld, dat vaststelde dat er sprake was van huiselijk geweld tussen haar en haar ouders. Hulpverlener Kwintes vroeg de kantonrechter daarop om twee maatregelen: een bewind over haar geld en goederen en een mentorschap over haar persoonlijke zaken. De kantonrechter van de rechtbank Midden-Nederland stelde beide in en benoemde HBCM Laren B.V. tot bewindvoerder en mentor.
De vrouw ging in hoger beroep bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, tegen de twee beschikkingen van de kantonrechter van 30 oktober 2025 (zittingsplaats Almere). Zij wilde dat beide maatregelen werden afgewezen. Subsidiair vroeg zij het hof om de huidige bewindvoerder en mentor te vervangen door een onafhankelijke kandidaat. Het hof behandelde de twee zaken tegelijk en hield op 16 september 2026 een mondelinge behandeling.
Over het mentorschap was het hof duidelijk. Een mentor kan alleen worden benoemd als iemand door zijn geestelijke of lichamelijke toestand zijn niet-financiële belangen niet goed zelf kan behartigen. Dat is hier het geval, oordeelde het hof. De vrouw heeft veel gespecialiseerde hulp nodig, maar wil zelf alle regie houden. Zij weigert dat haar hulpverleners onderling overleggen, omdat het voor haar voelt alsof er over haar wordt gepraat. Daardoor stagneert de begeleiding en kan zij te weinig profiteren van de zorg. Haar wens om alles zelf te regelen is begrijpelijk, zegt het hof, maar door haar complexe psychiatrische problematiek niet haalbaar gebleken. Een mentor kan zorgen dat hulpverleners informatie uitwisselen, de vrouw helpen bij het vinden van een eigen woonplek en waar nodig de regie over de hulpverlening nemen. Het gezin is volgens het hof op dit moment overbelast en onveilig, zodat het mentorschap ook in het belang van alle betrokkenen is.
Voor het bewind kwam het hof tot het tegenovergestelde oordeel. Een bewind beperkt de autonomie van een mens sterk en mag daarom alleen worden ingesteld als lichtere middelen niet volstaan. Het was aan Kwintes om te onderbouwen dat dat hier het geval is, en die onderbouwing ontbrak. Kwintes zag zelf aanvankelijk geen noodzaak voor een bewind en wilde alleen een mentorschap aanvragen. Pas op verzoek van de mentor, die Kwintes had benaderd, is ook het bewind gevraagd. Dat een bewind 'rust creëert', zoals de bewindvoerder op zitting zei, toont niet aan dat de vrouw haar geldzaken niet zelf kan regelen. Dat zij het nog nooit zelf heeft gedaan, omdat anderen het deden, is daarvoor ook onvoldoende. De vrouw erkent bovendien dat zij hulp nodig heeft bij haar financiën, en Humanitas kan haar op vrijwillige basis helpen met administratie, budgetteren en het aanvragen van toeslagen. Dat is een minder verstrekkende oplossing.
De taak van de bewindvoerder eindigt daardoor de dag na de uitspraak. De handelingen die hij tot dan toe heeft verricht blijven voor de vrouw gewoon verbindend.
De overige verzoeken wees het hof af. Omdat het mentorschap blijft, kon het subsidiaire verzoek niet slagen. Het verzoek om de huidige bewindvoerder en mentor te ontslaan wees het hof ook af: bij de kantonrechter loopt al een procedure over het ontslag, de vrouw heeft niet voldoende aangetoond waarom ontslag nodig is en heeft geen nieuwe kandidaat voorgedragen. De proceskosten worden gecompenseerd, zodat iedere partij de eigen kosten draagt.
Het hof bekrachtigt dus de beschikking over het mentorschap, met HBCM Laren B.V. als mentor. De beschikking over het bewind vernietigt het hof en het verzoek om een bewind in te stellen wijst het alsnog af.
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 13 oktober 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Hoge Raad halveert zorgmachtiging tot 6 maanden wegens verstreken beslistermijn Een man stond al langere tijd onder een doorlopende machtiging tot verplichte geestelijke gezondheidszorg, laatstelijk geldig tot 4 februari 2026. Op 23 december 2025 vroeg de officier van justitie de rechtbank Midden-Nederland om een nieuwe, opvolgende zorgmachtiging voor de duur van twaalf maanden.
De rechtbank behandelde het verzoek op 14 januari 2026. De advocaat van de man voerde ter zitting aan dat de wettelijke beslistermijn van drie weken al was verstreken op het moment van de uitspraak, zodat de rechtbank geen nieuwe machtiging van twaalf maanden meer kon verlenen, maar hoogstens een van zes maanden. De rechtbank verwierp dat verweer: zij ging ervan uit dat het verzoekschrift, dat na 17.00 uur buiten kantoortijd was binnengekomen, pas de volgende werkdag als ontvangen kon worden geboekt, op 24 december 2025. Op basis van die latere datum concludeerde de rechtbank dat de beslistermijn nog niet was verstreken, en verleende zij de machtiging voor de volledige gevraagde duur van twaalf maanden, tot en met 14 januari 2027.
De man ging rechtstreeks in cassatie bij de Hoge Raad. Voorafgaand aan deze beschikking had de advocaat-generaal bij de Hoge Raad op 7 augustus 2026 al geconcludeerd dat de beschikking van de rechtbank moest worden vernietigd. De Hoge Raad volgde dat advies. Hij overwoog dat het verzoekschrift in deze zaak digitaal kon worden ingediend, op elk moment van de dag, en dat het daarom niet relevant was dat het buiten kantoortijd was binnengekomen. De beslistermijn van drie weken was dus al gaan lopen vanaf 23 december 2025, de daadwerkelijke datum van ontvangst, en niet vanaf de volgende werkdag. Dat betekende dat de rechtbank uiterlijk op 13 januari 2026 had moeten beslissen, terwijl de uitspraak pas op 14 januari 2026 volgde: de beslistermijn was dus wel overschreden.
Omdat de beslistermijn was verstreken en de eerdere machtiging daardoor al was vervallen, kon er volgens de wet geen sprake meer zijn van een aansluitende zorgmachtiging voor twaalf maanden. In zo'n geval kan de rechter nog wel op het verzoek beslissen, maar dan alleen voor de kortere duur van maximaal zes maanden, zoals de wet voor die situatie voorschrijft. De Hoge Raad deed de zaak zelf af door de duur van de machtiging te beperken tot zes maanden, gerekend vanaf het moment van de beslissing van de rechtbank.
De Hoge Raad vernietigde de beschikking van de rechtbank Midden-Nederland van 14 januari 2026, maar uitsluitend voor zover daarin was bepaald dat de zorgmachtiging tot en met 14 januari 2027 zou gelden, en bepaalde in plaats daarvan dat de machtiging geldt tot en met 14 juli 2026.
Hoge Raad · 25 september 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Rechtbank verleent zorgmachtiging van acht maanden aan man met bipolaire stoornis Een man van 47 uit Amsterdam, geboren in Somalië, lijdt aan een bipolaire stoornis type 1. Hij verblijft op dit moment in een kliniek van het UMC, waar hij met ECT wordt behandeld, een behandeling waarbij met stroomstoten een korte epileptische aanval wordt opgewekt om de stoornis te bestrijden. De officier van justitie vroeg de rechtbank om een zorgmachtiging, een rechterlijke toestemming om iemand onder voorwaarden zorg op te leggen ook als hij die zelf niet wil.
De rechtbank behandelde het verzoek op 9 oktober 2026 in het gebouw van de zorgaanbieder. De man was er zelf bij, samen met zijn advocaat, een psychiater en een arts. De officier van justitie kwam niet naar de zitting, omdat hij geen nadere toelichting op zijn verzoek nodig vond.
Uit de stukken en de zitting bleek dat de bipolaire stoornis voor de man leidt tot ernstig nadeel, namelijk ernstig lichamelijk letsel en ernstige psychische schade. Zorg op vrijwillige basis bleek niet tot de mogelijkheden te behoren, zodat verplichte zorg nodig was. De rechtbank vond de verplichte zorg evenredig en naar verwachting effectief, en zag geen minder zware alternatieven die hetzelfde effect hebben. Volgens de uitspraak is bij het bepalen van de zorg ook rekening gehouden met de voorwaarden die nodig zijn om de man aan het maatschappelijk leven te laten deelnemen, en met zijn veiligheid.
De machtiging omvat meerdere vormen van verplichte zorg: het toedienen van medicatie, medische controles en andere medische handelingen en therapeutische maatregelen, het beperken van de bewegingsvrijheid, en het opnemen in een accommodatie. Daarnaast kan de man worden ingesloten en onder toezicht worden gesteld, telkens voor maximaal twee weken. Ook mogen zijn kleding en lichaam worden onderzocht, en mag zijn woon- of verblijfsruimte worden onderzocht op gedrag-beïnvloedende middelen en gevaarlijke voorwerpen. Verder kunnen beperkingen worden opgelegd in de vrijheid het eigen leven in te richten, zoals voor het gebruik van communicatiemiddelen en het nakomen van afspraken met het ambulante behandelteam.
De advocaat van de man liet het oordeel aan de rechtbank. Hij vertelde dat de zorgmachtiging voor zijn cliënt geen probleem is en hem een veilig idee geeft. Volgens hem kan de man na de ECT-behandeling ook naar huis. De advocaat opperde een kortere machtiging, zodat de komende maanden gekeken kan worden naar een zelfbindingsverklaring, waarin iemand zelf vooraf vastlegt welke zorg hij wil krijgen als het slecht met hem gaat. De psychiater had echter aangegeven dat iets langer dan zes maanden nodig is. De ECT-behandelingen duren nog ongeveer twee maanden, en daarna moet nog blijken wat het effect is, ook met het ambulante team.
De rechtbank zag in dat alles aanleiding om de duur van de machtiging te beperken tot acht maanden. Zij oordeelde dat is voldaan aan de criteria voor en doelen van verplichte zorg uit de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg. De rechtbank verleende de zorgmachtiging, met de hierboven genoemde vormen van verplichte zorg, voor acht maanden. De machtiging geldt tot en met uiterlijk 9 juni 2027. Het meer of anders verzochte wees de rechtbank af.
Rechtbank Amsterdam · 9 oktober 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht