Rechtbank gelast getuigenverhoor in merkinbreukzaak tandartsinstrumenten Een Amerikaans tandheelkundig concern en twee van zijn dochterondernemingen hebben bij de rechtbank Den Haag geprobeerd meer duidelijkheid te krijgen over de rol van een Rotterdamse groothandel bij de handel in vermoedelijk nagemaakte tandheelkundige instrumenten. Het gaat om roterende endodontische vijltjes, gebruikt bij wortelkanaalbehandelingen, die onder de merken ProTaper NEXT, WaveONE en RECIPROC op de markt worden gebracht.
De groothandel is al sinds 2008 een erkende distributeur van het concern in de Benelux en mag de producten volgens de distributieovereenkomst alleen inkopen bij het concern zelf of een door hen goedgekeurde verkoper. In 2021 kocht de groothandel toch een partij vijltjes met dezelfde merktekens in bij een tussenpersoon op Curaçao, via een Nederlandse tussenschakel die de producten doorverkocht. Uit e-mails tussen de betrokkenen bleek dat er specifiek op werd gelet dat facturen en betalingen binnen Europa zouden lopen, iets wat volgens het concern erop wijst dat de groothandel wist dat het om parallelimport van buiten de Europese Unie ging. Klanten van de groothandel klaagden vervolgens over de kwaliteit van de vijltjes. De groothandel meldde dit bij het concern, haalde ongebruikte producten bij klanten terug en verstrekte destijds documentatie over de kwestie. Het concern liet in 2022 weten voorlopig geen verdere stappen te zullen ondernemen, mits de groothandel zich voortaan aan de distributieovereenkomst zou houden. De groothandel reageerde niet op die voorwaarde, en partijen sloten na 2022 zelfs nieuwe overeenkomsten met elkaar.
Begin 2026 diende het concern alsnog een verzoek in bij de rechtbank om een voorlopig getuigenverhoor en om inzage in allerlei documenten van de groothandel, zoals correspondentie met leveranciers en afnemers, inkoop en verkoopadministratie en stukken over een eerdere schikking tussen de betrokken bedrijven. Doel was om meer zicht te krijgen op de rol van de groothandel bij de vermeende merkinbreuk, met het oog op een mogelijke bodemprocedure waarin winstafdracht wordt gevorderd.
De groothandel verzette zich tegen het verzoek. Volgens haar was de kwestie na 2022 afgedaan, was het verzoek eigenlijk bedoeld om aan interne compliance eisen van het concern te voldoen in plaats van voor een echte rechtszaak, was een eventuele bodemprocedure over winstafdracht kansloos omdat de groothandel te goeder trouw had gehandeld, en had het concern bovendien niet alle relevante feiten eerlijk aan de rechtbank voorgelegd. De rechtbank verwierp al deze verweren. Dat het concern niet had gereageerd op de mededelingen van de groothandel in 2022 betekende niet dat het zijn recht op verdere juridische stappen had verspeeld, zeker niet omdat de groothandel niet aan de gestelde voorwaarde had voldaan. Een intern compliance traject van het concern sluit niet uit dat het verzoek ook gericht is op een mogelijke procedure. En dat de groothandel te goeder trouw zou hebben gehandeld, stond volgens de rechtbank allerminst vast, gelet op wat bekend is over de gang van zaken in 2021.
De rechtbank kende het verzoek om een getuigenverhoor toe: twee betrokken medewerkers van de groothandel moeten onder ede worden gehoord. Het verzoek om inzage in documenten wees de rechtbank grotendeels af, omdat onvoldoende was onderbouwd dat de groothandel nog over andere relevante stukken beschikt dan zij al eerder aan het concern had verstrekt. Alleen voor documenten over een eerdere schikking tussen de groothandel en twee andere betrokken bedrijven moest de groothandel alsnog inzage geven, op straffe van een dwangsom van € 500 per dag met een maximum van € 25.000. Omdat beide partijen zo deels in het gelijk en deels in het ongelijk werden gesteld, compenseerde de rechtbank de proceskosten: iedere partij draagt de eigen kosten.
Rechtbank Den Haag · 28 juli 2026
Civiel Recht; Burgerlijk Procesrecht Voorzieningenrechter weigert schorsing maximumprijs leukemiemiddel Onureg van Bristol-Myers Squibb Bristol-Myers Squibb brengt in Nederland het leukemiemiddel Onureg (azacitidine) op de markt. Voor dat middel stelde de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport met een besluit van 26 augustus 2026 een maximumprijs vast voor de 200 mg- en 300 mg-tablet. Die prijs geldt sinds 1 oktober 2026. De fabrikant vindt de prijs 19,4 procent te laag en vroeg de voorzieningenrechter van het College van Beroep voor het bedrijfsleven de prijs te schorsen totdat op haar beroep is beslist.
Het geschil draait om de manier waarop de maximumprijs tot stand komt. Op grond van de Wet geneesmiddelenprijzen wordt die prijs berekend op basis van het gemiddelde van de prijzen van vergelijkbare geneesmiddelen in België, Noorwegen, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. De minister gebruikte voor het Verenigd Koninkrijk de officiële prijslijst Dictionary of Medicines and Devices. Daarop staat ook een generieke variant van azacitidine. Die generieke variant nam de minister mee in de berekening. De fabrikant vindt dat niet mogen, omdat in Nederland nog octrooien op Onureg rusten. Meenemen van de generieke prijs zou die octrooirechten uithollen.
Eerst beoordeelde de voorzieningenrechter of er spoed was. De fabrikant had niet gesteld dat zij in acute financiële problemen komt. Toch nam de voorzieningenrechter voldoende spoedeisend belang aan. Het zal voor de fabrikant lastig zijn om schade aan te tonen en te verhalen als later blijkt dat de maximumprijs te laag is, en dat erkende de minister op de zitting zelf. Ook speelt mee dat de Nederlandse prijs als referentie dient in andere landen en dat onderhandelingen met afnemers niet opnieuw gevoerd kunnen worden.
Op de inhoud kreeg de fabrikant geen gelijk. Een voorlopige voorziening wordt in beginsel alleen toegewezen als het College in de hoofdzaak het besluit waarschijnlijk zal vernietigen, en die kans achtte de voorzieningenrechter niet groot. Een vergelijkbaar geneesmiddel is volgens de wet een middel met dezelfde werkzame bestanddelen, van dezelfde of nagenoeg dezelfde sterkte en in dezelfde farmaceutische vorm. Dat de generieke variant aan die omschrijving voldoet, was niet in geschil. Octrooirecht is geen onderdeel van de definitie.
De fabrikant beriep zich op de wetsgeschiedenis en op de Lyrica-uitspraak van het College van 7 juli 2017. De voorzieningenrechter vond daarin geen steun voor haar uitleg. Uit de memorie van antwoord bij de wet blijkt dat de wetgever het verschil in octrooibescherming tussen Nederland en de referentielanden heeft onderkend. De minister deed daarbij de zogenoemde octrooitoezegging: alleen als een middel in alle vier de referentielanden niet meer onder octrooi staat, wordt uitsluitend naar de specialités in die landen gekeken. Voor een geval waarin maar één referentieland een generiek middel kent, volgt dat niet. De Lyrica-uitspraak ging bovendien over generieke kopieën die slechts voor een deel van de medische indicaties mochten worden verhandeld, en dat speelt hier niet. Het beroep op een motiveringsgebrek beoordeelde de voorzieningenrechter niet, omdat dat op zichzelf geen grond voor schorsing is.
De uitleg van het begrip vergelijkbare geneesmiddelen moet in de bodemprocedure worden beoordeeld. Omdat de maximumprijs niet onmiskenbaar onrechtmatig is, wees de voorzieningenrechter het verzoek om een voorlopige voorziening af. De maximumprijs blijft dus gelden. Een proceskostenveroordeling volgde niet.
College van Beroep voor het bedrijfsleven · 10 november 2026
Bestuursrecht Hof: beschuldigingen in muziekruzie niet onrechtmatig, schadeclaim van muziekuitgever alsnog afgewezen Een man die jarenlang betrokken was bij de carrière van een Noorse zangeres, stuurde e-mails aan distributeurs, advocaten, de Noorse politie en andere artiesten. Daarin schreef hij dat een muziekbedrijf en de twee bestuurders ervan de muziekrechten op de opnamen van de zangeres niet bezitten. Ook beschuldigde hij hen van onder meer fraude, oplichting en belastingontduiking. De bestuurders en hun bedrijf stapten naar de rechter, omdat zij hun eer en goede naam aangetast zagen. De rechtbank Amsterdam gaf hun gelijk en wees de vorderingen toe.
In hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Amsterdam van 23 juli 2025 oordeelt het gerechtshof Amsterdam nu anders. De man was bij dagvaarding van 11 september 2025 in beroep gekomen. De muziekondernemers verschenen niet voor het hof, zodat zij veel van zijn stellingen niet hebben betwist. Het hof ging uit van de bevoegdheid van de Nederlandse rechter, omdat het centrum van hun belangen volgens hen in Nederland ligt. Daarna woog het hof twee grondrechten tegen elkaar af: de vrijheid van meningsuiting van de man en het belang van de muziekondernemers bij bescherming van hun eer en reputatie.
Het hof vond dat de uitlatingen in grote lijnen steun vonden in het feitenmateriaal. In een vonnis in een samenhangende zaak was al getwijfeld aan de vraag of het muziekbedrijf de rechten op de muziekcatalogus bezit, en aan de echtheid van een akte waarop het zich beroept. Verder bleek uit Noorse uitspraken dat een van de bestuurders een procedure verloor omdat hij zijn muziekrechten niet kon bewijzen en een proceskostenbedrag van 1,4 miljoen Noorse kronen onbetaald liet. Een Noors strafvonnis uit 1996 veroordeelde hem wegens verzekeringsfraude, en een Spaans vonnis veroordeelde de andere bestuurder tot betaling van € 26.943. Een artikel in de Noorse zakenkrant Dagens Naeringsliv, dat pas na de e-mails verscheen, bevestigde het grootste deel van de beweringen, onder meer dat royalty's aan artiesten structureel niet werden doorbetaald. Dat het hof zulke misstanden in de muziekindustrie van algemeen belang acht, woog mee.
Ook de toon en context speelden een rol. De man had scherp gereageerd, maar een van de bestuurders had hem eerder, deels openbaar, van diefstal en gevangenisstraf beschuldigd en hem in een e-mail een crimineel en pooier genoemd. De uitlatingen gingen bovendien naar een beperkte kring van professionele partijen, zoals distributeurs en advocaten. Het hof vond dat hij hier en daar over de schreef ging: voor belastingontduiking zijn bijvoorbeeld geen aanwijzingen. Maar in deze omstandigheden woog zijn vrijheid van meningsuiting zwaarder, en is niet vast komen te staan dat hij onrechtmatig handelde.
Het hof vernietigt daarom het vonnis en wijst de vorderingen van de muziekondernemers alsnog af. Zij moeten terugbetalen wat de man op grond van het vonnis heeft betaald, met wettelijke rente. Ook worden zij veroordeeld in de proceskosten van beide instanties, vastgesteld op € 3.888,97 voor de eerste aanleg en € 1.746,47 voor het hoger beroep, plus € 189,- nasalaris. Daarbij komen eventuele nakosten, en de veroordelingen zijn uitvoerbaar bij voorraad.
Gerechtshof Amsterdam · 20 oktober 2026
Civiel Recht Rechtbank verbiedt UP International gelijkende stuiterbal na inbreuk op rechten van Waboba Twee speelgoedbedrijven stonden tegenover elkaar in een kort geding over een stuiterbal die op de maan lijkt. Waboba AB, een Zweeds bedrijf dat zijn Moon Ball wereldwijd verkoopt, stapte naar de rechter omdat UP International, een groothandel in speelgoed gevestigd in Waddinxveen, een vrijwel identieke stuiterbal op de markt bracht. Waboba beriep zich op zijn Europese modelrecht, zijn merkrecht op de naam MOON BALL en zijn auteursrecht.
De Moon Ball van Waboba is een opvallende stuiterbal met een veelhoekige vorm, opgebouwd uit vijf- en zeshoekige vlakken met cirkelvormige uitsparingen in twee maten, zogeheten kraters. Die combinatie roept bewust associaties op met de maan of een ander hemellichaam. UP verkocht onder zijn merk Johntoy een stuiterbal die er vrijwel hetzelfde uitzag, en gebruikte daarvoor namen als 'Moon Ball', 'Rainbow Moon' en 'Bouncing Moon'.
UP probeerde de rechtszaak te winnen door te betogen dat de vorm van de bal volledig technisch bepaald is: de zogenoemde afgeknotte icosaëder zou een wiskundig noodzakelijke constructie zijn voor een goed stuiterende bal. De voorzieningenrechter verwierp dat verweer. UP maakte niet aannemelijk dat juist deze specifieke vorm verantwoordelijk is voor de stuiterefficiëntie. Waboba legde uit dat de stuiterkwaliteit het gevolg is van het gekozen materiaal, niet van de vorm. Bovendien zijn de kraters op de bal, die het maaneffect versterken, los van de icosaëderische geometrie aangebracht en dienen ze een esthetisch doel.
Evenmin slaagde UP erin aan te tonen dat de model niet nieuw zou zijn of geen eigen karakter heeft. UP legde geen enkel eerder model over van een hoekige bal met een vergelijkbare uitstraling, wat het verweer op dit punt krachteloos maakte. De rechtbank oordeelde daarmee dat het modelrecht van Waboba geldig is en een ruime beschermingsomvang toekomt, juist omdat de ontwerper op een opvallende manier afweek van de gewone ronde bolvorm.
Op het vlak van het merkenrecht concludeerde de rechtbank dat UP inbreuk maakt op het woordmerk MOON BALL. Het woord 'moon' is het onderscheidende deel van dat merk: 'ball' is beschrijvend voor een bal, maar 'moon' is dat niet. Toevoegingen als 'epic', 'bouncing' of 'rainbow' veranderen niets wezenlijks aan de gelijkenis met het merk van Waboba. Kinderen en hun ouders, de doelgroep van beide partijen, zullen de kleine naamsverschillen niet snel opmerken. De rechtbank achtte verwarring onder het publiek daardoor voldoende aannemelijk.
Omdat de vorderingen op basis van model- en merkrecht al werden toegewezen, liet de rechtbank de auteursrechtelijke grondslag onbesproken.
UP International moet binnen 48 uur na betekening van het vonnis alle inbreukmakende stuiterballen in de hele Europese Unie uit de handel nemen. Daarnaast moet UP zijn professionele afnemers een terugroepbrief sturen en binnen 21 dagen opgave doen van herkomst en distributiekanalen van de inbreukmakende producten. Bij overtreding verbeurt UP een dwangsom van € 5.000 per dag, of € 100 per verkocht product, met een maximum van € 150.000. UP wordt ook veroordeeld in de proceskosten van Waboba, begroot op € 19.475,65.
Rechtbank Den Haag · 3 juli 2026
Civiel Recht; Intellectueel-eigendomsrecht Avient wint modelrechtgeschil over kunststof scheepskettingen van Chinese concurrent Avient Protective Materials B.V., de Nederlandse producent van de bekende Dyneema-vezels, stapte naar de rechter omdat een Chinese concurrent zijn geregistreerde modelrechten zou schenden. Die concurrent, Shanghai Port Star Rigging Co. Ltd, verkocht onder de naam 'SuperLink' kunststof kettingen voor gebruik in de scheepvaart die volgens Avient vrijwel identiek zijn aan zijn eigen Dyneema-kettingen.
De kettingen zijn gemaakt van UHMWPE, een ultrasterke synthetische vezel die eind jaren zeventig werd uitgevonden door DSM. Avient heeft twee geregistreerde Uniemodellen voor de ketting en de bijbehorende schalmen. Port Star was eerder distributeur van de Dyneema-ketting maar brengt nu een eigen versie op de markt. Op de Breakbulk Europe-beurs in Rotterdam in juni 2026 presenteerde Port Star haar SuperLink-ketting, waarop Avient meteen beslag liet leggen op de tentoongestelde producten en het promotiemateriaal.
Port Star betwistte de geldigheid van de modelrechten niet op grond van nieuwheid of eigen karakter, maar voerde aan dat de bescherming niet geldt omdat de vorm van de ketting en schalmen volledig door de technische functie wordt bepaald. Daarvoor wees Port Star op octrooiaanvragen van Avient zelf en van zijn rechtsvoorganger DSM, waaruit zou blijken dat de gelaagde wikkelingen en de zogeheten Möbius-draaiing puur functionele keuzes zijn die de sterkte en flexibiliteit van het product vergroten.
De voorzieningenrechter verwierp dat verweer. Avient legde een verklaring over van een van de oorspronkelijke ontwerpers, die uitlegde dat het concept begon met de wens een product te maken dat associaties oproept met zware stalen scheepskettingen, terwijl het in werkelijkheid uiterst licht is. Dat 'wow-effect' was een bewuste esthetische keuze. De ontwerper beschreef ook concrete visuele beslissingen: de breedte-verhoudingen van de banden, het openlaten van de zijkanten, en de plaatsing van de draaiing in één van de wangen om een visueel eigen accent te geven. Alleen als de techniek de enige bepalende factor is, geldt de uitzondering op modelrechtbescherming. Dat was hier niet het geval.
De rechter stelde verder vast dat alle kenmerkende elementen van de modellen, de gelaagde weefselstructuur, de strakke schalmvorm, de onderlinge bevestiging van de schalmen en de wijze van draaien, op vrijwel identieke wijze zijn terug te vinden in de SuperLink-ketting. De kleine verschillen die Port Star aanwees, zoals een afwijkend stikselpatroon en een iets minder scherpe hoek van de draaiing, zijn zo ondergeschikt dat ze voor de zogenoemde 'geïnformeerde gebruiker', iemand met kennis van de sector maar geen technisch expert, geen andere algemene indruk opleveren.
Niet alle vorderingen van Avient werden gehonoreerd. De eis dat Port Star zou worden verboden te beweren dat de SuperLink haar eigen innovatie is, wees de rechter af omdat Avient die vordering niet goed had onderbouwd. Ook de recall-brief aan afnemers en de eis tot vernietiging van voorraden sneuvelden, omdat Port Star onweersproken had gesteld dat zij nog geen enkele ketting aan een Europese klant had verkocht.
De voorzieningenrechter beval Port Star de inbreuk op de modelrechten in de gehele Europese Unie met onmiddellijke ingang te staken. Port Star moet daarnaast binnen dertig dagen informatie verstrekken over de herkomst van de kettingen, de productieaantallen en de verkochte aantallen in de EU. Bij overtreding riskeert Port Star een dwangsom van € 10.000 per dag of € 1.000 per verkocht product, met een maximum van € 250.000. Port Star werd ook veroordeeld tot betaling van de proceskosten van Avient, begroot op € 19.049,57.
Rechtbank Den Haag · 28 augustus 2026
Civiel Recht; Intellectueel-eigendomsrecht