Raad van State: geen terugbetaling van griffierecht voor omwonende, wel € 2.307,69 voor te trage procedure Een omwonende van de Mookerplas in Plasmolen (gemeente Mook en Middelaar) wilde niet dat er een strandpaviljoen met sanitaire voorziening kwam op het perceel aan de plas. Het college van burgemeester en wethouders had in juni 2020 aan Wildenborch Real Estate een omgevingsvergunning voor dat paviljoen verleend. Het bezwaar van de omwonende verklaarde het college in april 2021 niet-ontvankelijk, omdat zij volgens het college geen belanghebbende was bij de vergunning. De rechtbank Limburg vond dat terecht en verklaarde haar beroep op 3 mei 2024 ongegrond. Zes anderen hadden afzonderlijk beroep ingesteld, en ook die beroepen werden ongegrond verklaard.
In hoger beroep ging het nog maar om één punt: het griffierecht. De omwonende had voor haar beroep € 181 betaald en vond dat het college dat moest terugbetalen. Zij voerde aan dat de rechter op de zitting had gezegd dat het niet klopte dat meerdere beroepen elk apart griffierecht kostten, en dat die fout zou worden hersteld. Ook wees zij erop dat zij op de zitting haar bezwaren over geluidhinder had ingetrokken, nadat de rechtbank had voorgesteld een voorschrift aan de vergunning te verbinden. Dat voorschrift hield in dat er geen geluidsbronnen op het dakterras van het paviljoen mochten komen. Volgens haar was haar beroep daarmee in feite gegrond.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State ging daar niet in mee. Bij een beroep dat gegrond wordt verklaard moet het bestuursorgaan het griffierecht vergoeden. Hier was het beroep ongegrond verklaard, en de rechtbank had geen gebrek in het besluit op bezwaar gevonden. Uitlatingen op de zitting over het griffierecht veranderen niets aan de wet, die bepaalt dat de griffier het recht heft van wie beroep instelt. Bij een ongegrond beroep kan de rechter het griffierecht wel geheel of gedeeltelijk laten vergoeden, maar daarvoor zag de Afdeling geen aanleiding.
Intussen had het college op 21 september 2026 de vergunning gewijzigd. Daarbij is het voorschrift toegevoegd dat het dakterras niet mag worden gebruikt voor versterkte muziek of andere versterkte geluidsbronnen. Omdat dit besluit van rechtswege onderdeel werd van het geding, vroeg de Afdeling partijen of zij daartegen wilden opkomen. De omwonende en Wildenborch Real Estate lieten weten dat niet te willen, zodat hun beroepen tegen dit besluit als ingetrokken gelden.
Wel kreeg de omwonende gelijk op een ander punt. Zij had om schadevergoeding gevraagd omdat de procedure te lang had geduurd, maar alleen voor het deel dat aan de rechtbank en de Afdeling te wijten was. Voor een procedure met bezwaar, beroep en hoger beroep is vier jaar in beginsel redelijk. De termijn begint bij ontvangst van het bezwaarschrift, hier op 3 september 2020. De Afdeling stelde vast dat die termijn met twee jaar en twee maanden is overschreden. Die overschrijding is voor 2/26 deel aan het college, voor 18/26 deel aan de rechtbank en voor 6/26 deel aan de Afdeling toe te rekenen. Bij een forfaitaire vergoeding van € 500 per half jaar kwam de totale schade op € 2.500. Omdat de omwonende alleen vroeg om het deel van de rechtbank en de Afdeling, stelde de Afdeling de vergoeding vast op € 2.307,69.
De Afdeling bevestigde de uitspraak van de rechtbank en wees het griffierecht dus niet toe. De Staat der Nederlanden moet de omwonende € 2.307,69 schadevergoeding betalen, waarvan € 1.730,77 door de minister van Justitie en Veiligheid en € 576,92 door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Proceskosten werden niet vergoed, omdat daarvan niet was gebleken.
Raad van State · 4 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Raad van State wijst planschadeclaim voor winkelgebouw in Someren af ondanks gegrond hoger beroep Een bedrijf in Someren eigenaar van een winkelgebouw, stelde dat de waarde van zijn panden was gekelderd van € 2.690.000 naar € 226.000. De oorzaak was een nieuw bestemmingsplan uit 2017. Dat plan staat detailhandel op de eerste verdieping van het gebouw niet meer toe, terwijl het voorgaande plan uit 2013 dat wel mogelijk maakte. Het bedrijf vroeg de gemeente daarom om een tegemoetkoming in planschade.
Het college van burgemeester en wethouders wees de aanvraag af. Het volgde het advies van een adviesbureau: de ruimere gebruiksmogelijkheden bestonden alleen in de vier jaar tussen 2013 en 2017. Het bedrijf had het pand al in 1995 gekocht, en op dat moment was detailhandel op de eerste verdieping volgens het college niet toegestaan. Het vervallen van zo'n tijdelijk voordeel, dat pas na de eigendomsverkrijging ontstond, geeft geen recht op een vergoeding.
De rechtbank Oost-Brabant verklaarde het beroep van het bedrijf in een uitspraak van 26 april 2024 ongegrond. In hoger beroep oordeelde de Raad van State in een tussenuitspraak van 26 november 2025 dat de afwijzing onvoldoende was gemotiveerd. Het college had niet aannemelijk gemaakt dat een gebruiksverbod uit de bouwverordening van 1968 in 1995 al gold. Dat verbod gold alleen als de bestemming van het plan al was verwezenlijkt. Het college kreeg de kans de gebreken te herstellen, en deed dat op 3 februari 2026 met een nieuw besluit.
In de uitspraak van nu speelde een nieuwe wending. Het bedrijf verduidelijkte pas in deze fase dat de schade alleen de eerste verdieping betreft van het deel van het gebouw dat in het bestemmingsvrije gebied van het oude uitbreidingsplan ligt. Dat deel is in 1985 gebouwd met een bouwvergunning voor een winkel op de begane grond en een magazijn op de verdieping. De Raad van State liet de vraag of de woonbestemming was verwezenlijkt daarom rusten.
Volgens de Raad van State mocht daar in 1995 niet worden gebouwd, omdat het deel op meer dan vijftien meter van de voorgevelrooilijn ligt, zo bepaalde de bouwverordening van 1993. De bouwvergunning uit 1985 was geen stilzwijgende vrijstelling voor een zelfstandige winkel op de verdieping. Het gebruik van het magazijn als winkel zou bovendien in strijd zijn met de bouwverordening van 1968. Daarvoor zijn ingrijpende bouwkundige veranderingen nodig, omdat voor een winkel andere eisen gelden voor brandveiligheid en toegankelijkheid. Dat de verdieping soms werd gebruikt voor de verkoop van kerstspullen deed niet ter zake en was ook niet onderbouwd.
De conclusie van de Raad van State is dat de gunstige gebruiksmogelijkheden van het plan uit 2013 niet bestonden toen het bedrijf het pand kocht. Het college heeft de aanvraag daarom terecht afgewezen. Het hoger beroep is gegrond, omdat het oorspronkelijke besluit van 16 februari 2023 gebrekkig was gemotiveerd. De Raad vernietigt de uitspraak van de rechtbank en het besluit van het college, maar het beroep tegen het herstelbesluit is ongegrond: de afwijzing van de planschade blijft staan. Het college moet de proceskosten van € 5.137 vergoeden en het griffierecht van € 924 terugbetalen.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Veere moet minicampinguitbreiding alsnog beslissen en betaalt € 1.442 dwangsom Een vrouw wil haar minicamping in de gemeente Veere uitbreiden. Daarvoor diende zij op 13 januari 2026 een aanvraag in voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit, een vergunning waarmee de gemeente van het geldende bestemmingsplan mag afwijken. Het college van burgemeester en wethouders van Veere liet daarna niets meer van zich horen.
Het college had op de aanvraag moeten beslissen binnen de wettelijke termijn. Die termijn werd bij brief van 10 maart 2026 met zes weken verlengd, waardoor het college uiterlijk op 21 april 2026 had moeten beslissen. Dat gebeurde niet. De vrouw stelde het college daarom op 29 april 2026 in gebreke: zij gaf het twee weken om alsnog te beslissen. Het college ontving die brief op 1 mei 2026. Ook na afloop van die twee weken kwam er geen besluit.
De vrouw stapte daarop naar de rechtbank Zeeland-West-Brabant. Omdat het beroep volgens de rechter kennelijk gegrond was, deed hij uitspraak zonder zitting. Dat is mogelijk wanneer meteen duidelijk is dat de indiener gelijk heeft en een mondelinge behandeling niets meer toevoegt.
De rechter vernietigde het niet tijdig nemen van een besluit en droeg het college op binnen twee weken na verzending van de uitspraak alsnog te beslissen. Haalt het college die termijn niet, dan verbeurt het een dwangsom van € 100 per dag, met een maximum van € 15.000.
Daarnaast had het college al een wettelijke dwangsom verschuldigd, omdat het te laat was met beslissen. Die loopt maximaal 42 dagen: de eerste veertien dagen € 23 per dag, de volgende veertien dagen € 35 per dag en de overige dagen € 45 per dag. Het college had de hoogte daarvan niet vastgesteld. De rechter deed dat nu zelf. Omdat er sinds het verstrijken van de ingebrekestelling meer dan 42 dagen waren verstreken, stelde hij de dwangsom vast op het maximum van € 1.442.
Het college moet bovendien het griffierecht van € 397 aan de vrouw vergoeden en haar proceskosten betalen. Die vergoeding is vastgesteld op € 467, een laag bedrag omdat de gemachtigde alleen een beroepschrift indiende en de zaak enkel over de overschreden beslistermijn ging.
De rechter verklaarde het beroep dus gegrond. Het college van Veere moet binnen twee weken een besluit op de aanvraag nemen, betaalt € 1.442 aan verschuldigde dwangsom, vergoedt € 397 griffierecht en betaalt € 467 aan proceskosten.
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · 6 november 2026
Bestuursrecht Rechtbank wijst beroep buurman tegen verbouwing voormalig hotel in Steenwijkerland af Op een perceel in de gemeente Steenwijkerland stond jarenlang een hotel. De nieuwe eigenaar wil daar zes verhuuraccommodaties, een bijeenkomstruimte en een bedrijfswoning neerzetten, en een insteekhaven aanleggen. Een buurman wil dat niet: hij vreest voor zijn privacy en woongenot en ging in beroep tegen de omgevingsvergunning die het college van burgemeester en wethouders hiervoor verleende.
Het gaat om een vergunning die de eigenaar op 22 december 2023 aanvroeg. Het college legde de ontwerpvergunning op 22 mei 2025 ter inzage, waarna de buurman een zienswijze indiende. Die leidde niet tot aanpassing. Op 6 november 2025 verleende het college de vergunning. Het gaat om toestemming om te bouwen, om af te wijken van het bestemmingsplan en om werkzaamheden uit te voeren. De rechtbank Overijssel (zittingsplaats Zwolle) behandelde het beroep op 13 augustus 2026. Omdat de aanvraag vóór 1 januari 2024 binnenkwam, toetste de rechtbank nog aan het oude recht, de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht.
De buurman voerde meerdere gronden aan. Volgens hem wordt zijn woon- en leefklimaat aangetast doordat de logiesgebouwen buiten het bouwvlak, dichter bij zijn perceel, mogen komen. Het college woog volgens de rechtbank wel mee dat het bestemmingsplan op het perceel al horeca tot en met categorie 4 toestaat, waaronder een hotel of pension. Het planologisch gebruik verandert dus niet. De nieuwe gebouwen staan bovendien op tien meter van het bouwvlak van de omliggende woningen. Het college kon zich daarom in redelijkheid op het standpunt stellen dat het plan niet in strijd is met een goede ruimtelijke ordening. Wat de buurman aanvoerde over het gebruik van de logiesgebouwen en de insteekhaven, hoorde volgens de rechtbank niet in deze procedure: de vergunning gaat alleen over het bouwen en de werkzaamheden, zoals het plaatsen van damwanden, en niet over het gebruik.
Ook het beroep op de provinciale Omgevingsverordening Overijssel 2017 slaagde niet. De buurman vond dat onvoldoende was getoetst aan de regels over nieuwe woningen. De rechtbank stelde vast dat de ruimtelijke onderbouwing dit niet expliciet toetst, maar wel ingaat op de woonagenda van Steenwijkerland. Die agenda is een vertaling van de regionale woonagenda West-Overijssel 2021-2025. Het college mocht aannemen dat de bedrijfswoning binnen de woonafspraken past en dat de behoefte daarmee is aangetoond.
De stikstofgrond slaagde evenmin. De buurman wees erop dat er nog geen Natura 2000-vergunning is en dat intern salderen niet meer zou zijn toegestaan. De eigenaar vroeg die vergunning al op 27 januari 2025 aan bij Gedeputeerde Staten. Die aanvraag wordt in een aparte procedure beoordeeld, en daarom speelde die vraag hier niet. Ook de Waterwet bood geen grond: de watertoets uit oktober 2023 was weliswaar verlopen, maar het waterschap is het bevoegde gezag voor de watervergunning en heeft die inmiddels verleend.
Het beroep op het gelijkheidsbeginsel faalde ook. De buurman had zelf een aanvraag voor vrijstaande logiesgebouwen gedaan die werd geweigerd. Zijn perceel heeft echter een andere bestemming, waardoor de gevallen niet gelijk zijn. Tot slot had hij de gestelde waardedaling van zijn woning niet onderbouwd, en voor schade bestaat een aparte planschadeprocedure.
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond. De omgevingsvergunning blijft daarmee in stand. De buurman krijgt zijn griffierecht niet terug en ook geen vergoeding van zijn proceskosten.
Rechtbank Overijssel · 5 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Raad van State: Elburg moet plan voor 56 appartementen bij haven herstellen na klachten van bedrijven Aan de Havenkade in Elburg, tegenover het museum en de werf van de Botterstichting, mogen volgens het bestemmingsplan De Nieuwe Haven maximaal 56 appartementen komen. Op de begane grond zijn winkels en andere commerciële functies voorzien. Het plangebied is het zuidelijkste deel van bedrijventerrein Kruismaten, waar onder meer een palingrokerij zat. Omliggende bedrijven vrezen dat ze door die woningen minder mogen en kunnen doen. De raad van de gemeente Elburg stelde het plan op 5 februari 2024 vast. Daartegen kwamen de vereniging Arent thoe Boecop, de Botterstichting, het voedselverwerkende bedrijf Elburg Foods en de eigenaar van twee aangrenzende opslagpercelen in beroep bij de Raad van State.
De Afdeling bestuursrechtspraak wijst een aantal bezwaren af. Het plan hoefde niet te worden getoetst aan het stedenbouwkundig plan uit 2011, omdat de raad daar niet aan gebonden is en er een eigen beeldkwaliteitsplan aan het besluit ten grondslag ligt. Ook de bouwhoogte van maximaal 16,5 meter, met 1,5 meter extra voor schijngevels, vindt de Afdeling aanvaardbaar. Het plangebied is terecht getypeerd als gemengd gebied in de zin van de VNG-brochure over bedrijven en milieuzonering, zodat kortere richtafstanden tussen woningen en bedrijven gelden. De gronden over de financiële uitvoerbaarheid en de onderzoeken naar luchtkwaliteit, externe veiligheid en archeologie slagen niet.
Voor Elburg Foods is het besluit alsnog goed gemotiveerd. De raad diende kort voor de eerste zitting meerdere rapporten in, waaruit de Afdeling afleidt dat het besluit niet zorgvuldig was voorbereid. Uit het later ingediende geuronderzoek blijkt dat bij de nieuwe woningen aan de streefwaarde en de richtwaarde voor geur wordt voldaan, en dat de milieuvergunning voor een productiecapaciteit van 15.000 ton per jaar vergunbaar is. Dat Elburg Foods door een mogelijke uitbreiding beperkt zou worden, is volgens de Afdeling een onzekere toekomstige gebeurtenis.
Bij de eigenaar van de opslagpercelen ligt dat anders. Op zijn gronden is een bedrijf tot milieucategorie 3.2 bij recht toegestaan, en daarvoor geldt in gemengd gebied een richtafstand van 50 meter. Die afstand wordt niet gehaald: de nieuwe woningen komen op ongeveer 6 en 24 meter van zijn perceel. De raad heeft niet onderzocht of een kortere afstand aanvaardbaar is. Het akoestisch onderzoek laat bovendien een piekgeluid van 72 dB(A) zien in de dagperiode, 2 dB(A) boven de norm van 70 dB(A) voor bedrijventerreinen. De raad verwijst voor die overschrijding naar maatwerkvoorschriften, maar geeft daarvan geen inzicht. De planregels over gevelisolatie vindt de Afdeling onduidelijk, en het Beleidskader Geluid waarnaar zij verwijzen is niet overgelegd. Ook bevestigt de raad dat het om 'stap 4' van de VNG-brochure gaat, waarvoor een grondige onderbouwing nodig is.
Bij de Botterstichting oordeelt de Afdeling dat zij een beroep kan doen op het overgangsrecht. Zij heeft met veel stukken aannemelijk gemaakt dat de werkzaamheden aan botters, ook van derden, op de peildatum van 6 augustus 2013 al plaatsvonden en ononderbroken zijn voortgezet. De raad is daarom ten onrechte uitgegaan van milieucategorie 2 met een richtafstand van 10 meter. Categorie 3.1 geldt, met 30 meter, en die afstand wordt niet gehaald. De raad heeft niet inzichtelijk gemaakt dat de toegestane werkzaamheden mogelijk blijven na de bouw van de woningen.
Tot slot is niet voldoende onderbouwd dat de verkeerssituatie op de Havenkade aanvaardbaar blijft. Die weg is regelmatig overbelast, vooral in het toeristische hoogseizoen. De raad leunt op een verkeersbesluit dat de weg op de 50 drukste middagen per jaar afsluit voor doorgaand verkeer, maar niet is aangetoond dat dit volstaat.
De Afdeling past een bestuurlijke lus toe: ze beslist nog niet over het beroep. De raad krijgt 26 weken om de gebreken in het besluit van 5 februari 2024 te herstellen, met aanvullend onderzoek en een betere motivering over de gevolgen voor de opslagpercelen en de Botterstichting, het geluid en de verkeerssituatie. De uitkomst moet hij aan de Afdeling en de andere partijen meedelen. Over proceskosten en griffierecht beslist de Afdeling in de einduitspraak.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht