A-G: BNG miste € 57 miljoen rentekorting terecht door te late rapportage aan DNB, cassatie verwerpen BNG Bank leende vijftien miljard euro in het kader van een stimuleringsprogramma van de Europese Centrale Bank (ECB). Het programma, TLTRO-III genoemd, moest banken aanzetten om geld door te lenen aan bedrijven en huishoudens om de economie te stimuleren. Banken die aan bepaalde voorwaarden voldeden, kregen een extra rentekorting van 0,5 procent. Voor BNG ging het om bijna € 57 miljoen. Wie de korting wilde, moest vóór 17 augustus 2021 een aparte rapportage indienen bij De Nederlandsche Bank (DNB).
BNG diende die rapportage niet op tijd in. Ook binnen de extra termijn van veertien dagen die het ECB-besluit biedt, kwam er niets binnen. Pas nadat DNB had laten weten dat de korting niet zou worden toegekend, leverde BNG de gegevens alsnog aan. Volgens het ECB-besluit vervalt het recht op de korting dan. DNB hield na overleg met de ECB aan die lijn vast. BNG vorderde in de procedure het misgelopen bedrag alsnog, zowel via de redelijkheid en billijkheid als via het Europese evenredigheidsbeginsel.
De rechtbank Amsterdam wees de vorderingen af op 31 mei 2023, en het gerechtshof Amsterdam bekrachtigde dat vonnis op 27 mei 2025. BNG ging in cassatie. Advocaat-generaal Drijber, die dit advies schreef voor de Hoge Raad, concludeert tot verwerping van het beroep. Het middel van BNG heeft twee hoofdonderdelen.
Het eerste onderdeel betoogt dat het ECB-besluit niet rechtstreeks van toepassing is op de verhouding tussen DNB en BNG. Dan zou het Nederlandse contractenrecht gelden en zou ruimte bestaan om de korting toch toe te kennen omdat het beroep van DNB op de termijn onaanvaardbaar is. De A-G meent dat dit onderdeel geen belang heeft. Een bank die vrijwillig meedoet aan het programma aanvaardt de voorwaarden uit het besluit, ook als dat besluit niet uit zichzelf voor haar bindend zou zijn. Bovendien heeft het hof de termijnregel wel degelijk getoetst aan het Europese evenredigheidsbeginsel, en daarmee juist het beroep op een billijkheidscorrectie beoordeeld. Inhoudelijk acht de A-G de overweging van het hof juist. Een algemeen besluit van een EU-instelling is verbindend en rechtstreeks toepasselijk, zonder dat het in nationaal recht hoeft te worden omgezet. BNG verwart volgens hem rechtstreekse toepasselijkheid met directe werking van afzonderlijke bepalingen.
Het tweede onderdeel gaat over het evenredigheidsbeginsel. Een hoofdvraag is of het verval van de rentekorting een sanctie is. Dat is van belang, omdat sancties strenger worden getoetst dan een ongunstig gevolg van een overschreden termijn. De A-G volgt het hof: het gaat in wezen om een dwingende aanvraagtermijn, en het niet ontstaan van een aanspraak is het normale gevolg van het overschrijden daarvan. Hij verwijst naar eerdere arresten van het Hof van Justitie over landbouwpremies, zoals Denkavit/FORMA, Toeters en Verberk en Schonewille-Prins. Dat de ECB in de considerans van het wijzigingsbesluit over 'sancties' spreekt, verandert dat niet. Het besluit is alleen aangepast om de regeling evenrediger te maken. De boete tijdens de extra termijn is wel een sanctie, maar dat maakt het verval van het recht daarna nog geen sanctie. Verordening 2532/98 over sancties van de ECB is om dezelfde reden niet van toepassing.
Daarna toetst de A-G de maatregel zelf. Op het gebied van monetair beleid heeft de ECB een ruime beoordelingsvrijheid, zodat alleen een kennelijke beoordelingsfout telt. De termijnen in het ECB-tijdschema vormen een samenhangend geheel: banken moeten tijdig rapporteren, centrale banken moeten daarna de gegevens controleren en de rente vaststellen, en banken stemmen hun doorleengedrag af op de uitkomst. Een strikte uiterste termijn dient een eenvormige werking van het programma en gelijke behandeling van alle deelnemende banken. Dat BNG inhoudelijk wel aan de voorwaarden voldeed en dat de vertraging beperkt was, doet daar volgens de A-G niet aan af. Op de vraag of een andere indiening een andere uitkomst had opgeleverd, gaat de toetsing van de maatregel zelf niet in. Het oordeel van het hof over de gevolgen in het concrete geval was bovendien een overweging ten overvloede, waartegen de klachten geen belang hebben.
De A-G ziet ook geen reden om prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie te stellen. Alle onderdelen van het middel falen. Zijn conclusie: verwerping van het cassatieberoep.
Parket bij de Hoge Raad · 6 november 2026
Civiel Recht Rechter: DNB mag naam van bestuurder niet noemen bij boete voor illegale trustdiensten De Nederlandsche Bank (DNB) legde een bestuurder een boete van € 35.000 op omdat hij als enig bestuurder en aandeelhouder leiding gaf aan een vennootschap die van 12 juni 2020 tot 16 november 2023 zonder vergunning trustdiensten verleende. Het bedrijf stelde aan klanten een post- en bezoekadres ter beschikking en deed daarnaast ander werk voor hen. DNB wilde het boetebesluit, met de naam van de man, snel openbaar maken. De man vroeg de voorzieningenrechter van de rechtbank Rotterdam om een spoedmaatregel (een voorlopige voorziening) tegen die publicatie, in afwachting van zijn bezwaar.
Het onderzoek van DNB begon in 2022. Op 20 januari 2022 waarschuwde DNB het bedrijf dat aanvullende diensten naast domicilieverlening vergunningplichtig kunnen zijn. De bestuurder liet DNB weten dat het bedrijf alleen een adres ter beschikking stelde. DNB stelde vast dat het bedrijf met 31 klanten een uitgebreidere overeenkomst had gesloten, waarin het bewaren van boeken en bescheiden, vertaal- en correspondentiediensten en het verwerken van post waren opgenomen. Ook bij vijf klanten met de eenvoudige overeenkomst vond DNB e-mails waarin post werd doorgestuurd met uitleg en instructies.
De voorzieningenrechter oordeelt dat de overtreding voorlopig vaststaat. Het bewaren van de statuten en andere stukken van klanten hoort bij het voeren van een administratie. Het vertalen van stukken en het schrijven van begeleidende tekst bij doorgestuurde post is bijstand en geen receptiewerk, want daarvoor moet de post worden geopend en gelezen. Dat de bestuurder zijn diensten naar eigen zeggen al in 2021 had vereenvoudigd, verandert dat niet. De e-mails dateren deels van na de waarschuwing van DNB, onder meer over een naheffingsaanslag en een dwangbevel. De rechter noemt de overtreding ernstig. De bestuurder had in strijd met de waarheid verklaard dat hij alleen domicilie verleende. De boete van € 35.000 staat niet in wanverhouding tot de ernst, het verwijt en zijn draagkracht, want het basisbedrag was € 2.500.000 en DNB verlaagde de boete al fors vanwege zijn beperkte draagkracht.
Over de openbaarmaking oordeelt de rechter anders. De bestuurder maakte aannemelijk dat vermelding van zijn naam hem blijvend schaadt, onder meer in zijn huidige baan en bij een toekomstige functie in de financiële sector. De doelen van publicatie, zoals het waarschuwen van de markt en van mensen die schade kunnen hebben geleden, worden al bereikt door de naam van het bedrijf te noemen. DNB heeft niet uitgelegd waarom ook de naam van de bestuurder nodig is. De voorzieningenrechter vulde de motivering van het verzoek zelf aan, omdat de man dit punt niet had aangevoerd.
De voorzieningenrechter schorst het openbaarmakingsbesluit, voor zover DNB de naam van de bestuurder in het boetebesluit en het persbericht niet anonimiseert. DNB mag dus publiceren, maar zonder zijn naam. DNB moet het griffierecht van € 200 aan de bestuurder vergoeden. Een proceskostenveroordeling volgt niet, omdat de gronden tegen de boete falen en de grond voor de schorsing ambtshalve is aangevuld.
Rechtbank Rotterdam · 6 november 2026
Bestuursrecht Kantonrechter verleent 17-jarige handlichting om bedrijf in stolpboerderijen te starten Micky Bersee uit Schagerbrug is zeventien en wil een eigen bedrijf beginnen. Hij richt zich op timmer- en renovatiewerk aan ambachtelijke stolpboerderijen en andere bestaande panden: herstellen, renoveren, onderhouden en verbeteren van karakteristieke gebouwen en ander vastgoed. Zijn bedrijf heet BerseeBouw. Er is alleen een probleem: als minderjarige kan hij zonder meer geen zakelijke bankrekening openen en niet zelfstandig zaken doen. Daarom vroeg hij de kantonrechter om handlichting.
Handlichting betekent dat een minderjarige bepaalde bevoegdheden van een meerderjarige krijgt. Dat kan volgens artikel 1:235 van het Burgerlijk Wetboek alleen als de minderjarige zestien jaar of ouder is en zijn ouders ermee instemmen. Tegen de wil van de ouders in kan het niet. De kantonrechter bepaalt ook welke bevoegdheden worden toegekend en laat zich daarbij leiden door het belang van de minderjarige: is de gevraagde handlichting verantwoord?
Op de zitting van 29 oktober 2026 in Alkmaar verscheen Bersee, die zonder advocaat procedeerde, samen met zijn ouders. Zij zijn zelf ondernemer en gaven aan hun zoon te kunnen helpen, bijvoorbeeld met de boekhouding. Ook vonden zij dat zijn bevoegdheid om het bedrijf zelfstandig te vertegenwoordigen niet beperkt hoefde te worden.
De kantonrechter vond dat Bersee goed had uitgelegd waarom hij de handlichting nodig heeft. Hij is zeventien jaar oud en zijn ouders stemden in met het verzoek. Net als de ouders vond de kantonrechter het verantwoord het verzoek toe te wijzen.
De handlichting gaat niet meteen in. Volgens artikel 1:237 van het Burgerlijk Wetboek werkt zij pas vanaf de publicatie van de beschikking in de Staatscourant, zodat derden ervan kunnen kennisnemen. De griffier zorgt voor die publicatie. Daarnaast wordt de beschikking, met toestemming van Bersee niet geanonimiseerd, op rechtspraak.nl gepubliceerd. Bersee moet de handlichting zelf nog laten inschrijven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel; dat is wettelijk verplicht.
De kantonrechter verleent Bersee handlichting voor het zelfstandig verrichten van de rechtshandelingen die nodig zijn om zijn bedrijf BerseeBouw uit te oefenen. De beschikking is uitvoerbaar bij voorraad.
Rechtbank Noord-Holland · 11 november 2026
Civiel Recht Hoge Raad: ING mocht eigenaar metaalhandel acht jaar registreren na opzegging bankrelatie Een handelaar in oud ijzer en metalen dreef zijn zaak als eenmanszaak en had zowel privé als zakelijk rekeningen bij ING. In 2021 liet de bank weten de zakelijke bankrelatie te willen beëindigen. Volgens ING had de ondernemer bij een periodiek cliëntenonderzoek geen transparant beeld gegeven van het gebruik van zijn zakelijke rekeningen, waardoor de bank haar wettelijke verplichtingen om witwassen te voorkomen niet goed kon nakomen. In oktober 2022 werd de zakelijke relatie daadwerkelijk beëindigd. De man verzette zich daar eerst tegen, maar berustte er uiteindelijk in.
Daarmee was de kous voor hem niet af. ING had zijn gegevens ook opgenomen in haar Interne Verwijzingsregister en in haar Gebeurtenissenadministratie, voor een periode van acht jaar. Dat zijn interne registers van de bank over gebeurtenissen die voor de veiligheid en integriteit van de financiële instelling van belang zijn. In de aantekening stond dat de man grote cashuitgaven had gedaan die niet te verantwoorden waren, dat hij geen adequate boekhouding van zijn cashinkopen had bijgehouden en dat hij te weinig maatregelen nam om betrokkenheid bij heling, witwassen en andere financieel-economische criminaliteit uit te sluiten.
De ondernemer wilde die registratie weg hebben. Hij vorderde dat ING de gegevens zou wissen waaruit volgt dat niet is uitgesloten dat hij zich schuldig heeft gemaakt aan witwassen of andere financiële criminaliteit, en dat de bank hem uit het verwijzingsregister zou schrappen. De rechtbank Amsterdam wees de vordering af. Het gerechtshof Amsterdam bekrachtigde dat vonnis. Volgens het hof ging het niet om strafrechtelijke persoonsgegevens, omdat de genoemde feiten geen bewezenverklaring van een strafbaar feit konden dragen. Ook woog het belang van ING zwaarder: de bank mocht gedurende zekere tijd bijhouden dat en waarom zij een relatie had beëindigd. Het hof wees er bovendien op dat de gegevens niet voor derden toegankelijk bleken en dat de man gewoon bankzaken kon blijven doen, onder meer bij een Duitse bank.
De ondernemer ging in cassatie, de laatste mogelijkheid om een uitspraak te laten toetsen op rechtsfouten. Zijn eerste klacht betrof het begrip 'strafbaar feit' in artikel 10 van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Voor gegevens over strafbare feiten gelden extra strenge voorwaarden. Volgens de man had het hof miskend dat dit begrip Europees moet worden uitgelegd, zodat ook de aard van het feit en de zwaarte van de mogelijke sanctie meetellen, en niet alleen de kwalificatie naar Nederlands recht.
De Hoge Raad oordeelt dat de man terecht uitgaat van die drie criteria, die het Hof van Justitie van de Europese Unie in een uitspraak uit 2021 heeft geformuleerd: de juridische kwalificatie naar nationaal recht, de aard van het feit en de zwaarte van de sanctie. Maar het hof heeft dat volgens de Hoge Raad niet miskend. Gelet op wat partijen over en weer hadden aangevoerd, kon het hof oordelen dat het tweede en derde criterium in deze zaak niet aan de orde waren. Daarop strandt de eerste klacht.
De tweede klacht ging over het recht van bezwaar uit artikel 21 van de AVG. Een bank moet een verwerking van persoonsgegevens staken wanneer een betrokkene daartegen bezwaar maakt, tenzij zij dwingende gerechtvaardigde gronden heeft die zwaarder wegen dan de belangen van de betrokkene. Volgens de man had het hof niet onderzocht of daarvan sprake was. De Hoge Raad wijst dat af. Het hof had geoordeeld dat ING een gerechtvaardigd en zwaarwegend belang heeft, mede door haar verplichtingen onder de witwaswetgeving, en dat het belang van de man daar niet tegen opwoog. In dat oordeel ligt besloten dat ING dwingende gerechtvaardigde gronden had aangevoerd. De overige klachten behandelt de Hoge Raad kort, omdat ze geen vragen opwerpen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht.
De Hoge Raad verwerpt het beroep en veroordeelt de ondernemer in de kosten van de cassatieprocedure aan de zijde van ING, begroot op € 905 aan verschotten en € 2.200 aan salaris. Daarover is wettelijke rente verschuldigd als hij die kosten niet binnen veertien dagen betaalt. De registratie van zijn gegevens voor acht jaar blijft daarmee in stand.
Hoge Raad · 6 november 2026
Civiel Recht Rechtbank veroordeelt boekhouder tot 12 maanden cel voor illegaal cash-voor-giraalcircuit en MDMA Bij een administratiekantoor in Den Haag draaide jarenlang een circuit waarin girale betalingen werden omgezet in contant geld, en andersom. Het bouwbedrijfje dat daarvoor als dekmantel diende, een eenmanszaak met de naam [bedrijf 1], stuurde en ontving facturen voor 'aangenomen werkzaamheden' waar volgens de rechtbank nooit werk tegenover stond. Een 46-jarige man die eerst als medewerker en later als bestuurder en enig aandeelhouder van dat kantoor werkte, is daarvoor veroordeeld tot een gevangenisstraf van 12 maanden, waarvan 4 maanden voorwaardelijk. Ook werden bij een doorzoeking 101 MDMA-tabletten op het kantoor aangetroffen.
Het onderzoek begon bij een gefingeerd dienstverband en groeide uit tot een zaak over geldtransfers. Bij doorzoekingen op 8 maart 2023 vond de politie aantekeningenbriefjes, Excelbestanden en een USB-stick met wat de officier van justitie een schaduwboekhouding noemde. Daarin stonden bedragen en bedrijfsnamen die precies aansloten op facturen en bankbetalingen, met daarbij steeds vijf of tien procent. Bij inkoopfacturen betaalde [bedrijf 1] giraal aan een bedrijf, waarna dat bedrijf het bedrag contant terugbetaalde met vijf procent erbovenop. Bij verkoopfacturen betaalde een bedrijf giraal aan [bedrijf 1], waarna het bedrag contant terugging met tien procent eraf. Op die manier kregen bedrijven contant geld buiten de boekhouding om, of konden ze zwart geld witwassen via een factuur.
De verdediging voerde aan dat [bedrijf 1] in werkelijkheid een bemiddelingsbureau was, dat ZZP-ers en opdrachtgevers aan elkaar koppelde tegen een commissie van vijf en tien procent. De rechtbank vond dat ongeloofwaardig. Er was geen enkele aansluiting te vinden tussen in- en verkoopfacturen, de facturen vermeldden geen werkzaamheden of locaties, en nergens in de bedrijfsvoering, de website of de inschrijving bij de Kamer van Koophandel bleek van bemiddeling. De website als bouwbedrijf bleek bovendien vol valse referenties en veelgebruikte foto's. Appsberichten en afgeluisterde gesprekken lieten zien dat klanten bij de verdachten bedragen bestelden ('graag 1400 als lukt') en kort na betaling langskwamen voor een 'bakkie'. Bij de doorzoeking werden bovendien tienduizenden euro's contant aangetroffen.
Volgens de rechtbank zijn die activiteiten geldtransfers in de zin van de Europese richtlijn betalingsdiensten, een betaaldienst waarvoor een vergunning van De Nederlandsche Bank nodig is. Dat betaler en begunstigde steeds hetzelfde bedrijf waren, staat daar niet aan in de weg. De rechtbank sprak de verdachte wel vrij van het merendeel van de ten laste gelegde transacties. De officier van justitie had het over 505 inkoopfacturen en 200 verkoopfacturen, maar alleen waar een factuur terug te vinden was in de schaduwadministratie achtte de rechtbank bewezen dat er echt contant geld heeft rondgereisd: 42 inkoopfacturen en 23 verkoopfacturen. Voor de overige facturen ontbrak concreet bewijs van een contante geldstroom, ook al wees alles erop dat er geen werk tegenover stond. Het totaal van de bewezen transacties was ongeveer € 160.000.
Ook het voorhanden hebben van valse in- en verkoopfacturen bewees de rechtbank. De verdachte stelde die facturen als medewerker van het administratiekantoor op en gebruikte ze om de girale betalingen af te dekken, samen met twee medeverdachten. Van elk van hen was de rol in deze constructie volgens de rechtbank even groot. Het derde feit, de MDMA in een sluitzakje in een envelop met een handgeschreven tekst, bekende de verdachte zelf.
Bij de straf woog de rechtbank dat de verdachte bijna vier jaar lang bedrijfsmatig zonder vergunning geldtransacties verrichtte, waarmee opbrengsten van misdrijven zich makkelijk laten vermengen met legaal geld. Hij had zijn eigen rol, maakte actief afspraken met klanten en nam geen verantwoordelijkheid, wat de rechtbank hem aanrekende. Zijn strafblad was blanco. De officier van justitie had 20 maanden geëist, waarvan 6 voorwaardelijk. De rechtbank legde 12 maanden op, waarvan 4 voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar, en voegde daaraan toe dat de verdachte zich in die tijd niet aan strafbare feiten mag schuldig maken.
Rechtbank Rotterdam · 5 november 2026
Strafrecht