Raad van State: klooster Mariabosch in Baexem hoeft geen gemeentelijk monument te worden, sloop mag In Baexem, gemeente Leudal, staat het kloostercomplex Mariabosch. Het bestaat uit een kapel uit 1933, een middendeel uit 1877 met een tussendeel uit 1934 en een poortgebouw uit 1954. Sinds 2010 is het complex geen klooster meer. Het middendeel, waarvan het Oude Klooster uit 1877 deel uitmaakt, is niet in gebruik. In 2012 zijn de kapel, het poortgebouw en andere onderdelen als gemeentelijk monument aangewezen. Het middendeel niet, want dat zou worden vervangen door nieuwbouw. Het complex moet huisvesting bieden aan onder meer het Samen Zorgen Huis Leudal, dat sinds 2019 in de kapel zit.
Erfgoedvereniging Bond Heemschut vroeg het college van burgemeester en wethouders van Leudal in 2019 om het Oude Klooster alsnog als monument aan te wijzen. Volgens de vereniging heeft dit oudste deel van het complex een grote cultuurhistorische waarde. Het college wees de aanvraag af bij besluit van 22 december 2020 en hield die afwijzing na bezwaar overeind in een besluit van 22 februari 2022. Het college erkende de cultuurhistorische waarde, maar vond dat de herontwikkeling van het hele complex tot zorglocatie zwaarder weegt. Daarvoor moet het hele middendeel worden gesloopt. Het college baseerde zich op artikel 5, derde lid, van de Erfgoedverordening Leudal 2018. Daarin staat dat een pand niet wordt aangewezen als de eigenaar aantoonbaar onevenredig wordt benadeeld of de ontwikkelmogelijkheden aantoonbaar onevenredig worden beperkt.
De rechtbank Limburg verklaarde het beroep van Bond Heemschut op 4 april 2025 gegrond wegens een motiveringsgebrek. Het college had dat gebrek volgens de rechtbank hersteld met een nadere motivering van 25 september 2024. Daarom liet de rechtbank de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit in stand. Ook kende zij de vereniging een schadevergoeding van € 875 toe van het college en € 875 van de Staat wegens overschrijding van de redelijke termijn. Bond Heemschut ging in hoger beroep tegen het in stand laten van de rechtsgevolgen.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State verwerpt alle bezwaren. Eerst het verwijt dat het college niet op de aanvraag zou hebben beslist. De vereniging had in bezwaar inderdaad al aangevoerd dat zij alleen het Oude Klooster bedoelde en niet het hele middendeel. Toch is er geen gebrek in de besluitvorming. Het Oude Klooster maakt deel uit van het middendeel, en doordat het college vasthield aan sloop van het hele middendeel, beslistte het ook over het Oude Klooster.
Ook het verwijt dat het college onzorgvuldig te werk ging, slaagt niet. Een waardebepaling met het puntensysteem uit de beleidsregels had niets veranderd, omdat de cultuurhistorische waarde niet ter discussie stond. Het alternatieve plan van de vereniging was bovendien beoordeeld en bleek niet uitvoerbaar, omdat delen ervan op gronden liggen met een beschermingszone in het omgevingsplan. De vereniging kon dat plan schriftelijk toelichten en had dat ook mondeling kunnen doen op de hoorzitting in bezwaar. Het college onderzocht wel degelijk of het Oude Klooster te behouden was: uit een studie van Satijnplus Architecten uit 2009 bleek dat behoud van het middendeel door de slechte bouwkundige staat niet mogelijk was.
Ook het herstel van het motiveringsgebrek houdt stand. Alleen bij sloop van het hele middendeel kunnen er 40 nieuwbouwappartementen komen. Bij behoud van het Oude Klooster zijn dat er hooguit 20: 10 in het gerenoveerde middendeel en 10 in een nieuwbouwblok. Het alternatieve plan van de vereniging met 36 appartementen strijdt met het omgevingsplan vanwege onder meer een veiligheidszone, een geurzone en een beschermingszone voor een watergang. Dat de vereniging dit niet gemotiveerd betwistte, telde mee. Met 20 appartementen stijgen de kosten per appartement zo sterk dat de herontwikkeling in gevaar komt. De Afdeling deelt ook het oordeel dat het Oude Klooster in slechte bouwkundige staat verkeert, zoals blijkt uit een rapport van DOOK erfgoedwerk van 30 augustus 2024. Een visuele inspectie door de vereniging waarbij de buitengevels nog goed leken, verandert dat niet.
Bij de belangenafweging telt volgens de Afdeling mee dat naast monumentenzorg ook volkshuisvesting, leefbaarheid en toegang tot medische zorg spelen, en dat het behoud van de waardevollere delen van het complex in het gedrang komt als de herontwikkeling niet doorgaat. Het college mocht daarom meer gewicht geven aan het voorkomen van onevenredige benadeling van de eigenaar dan aan behoud van het Oude Klooster.
Het hoger beroep is ongegrond. De Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank voor zover aangevallen. Het Oude Klooster wordt dus geen gemeentelijk monument en het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: ouderschuld van € 41.684 niet over te nemen bij toeslagenhersteloperatie Een vrouw die gedupeerd is in de toeslagenaffaire leende € 41.684 van haar ouders. Op papier staat die lening in een onderhandse overeenkomst: een gewone schriftelijke afspraak zonder notaris. Daarin staat dat het bedrag uiterlijk op 1 december 2037 moet zijn afgelost. Aflossingstermijnen zijn er niet. De vrouw wilde dat de overheid deze schuld zou overnemen als onderdeel van het herstel van de schade die zij door de toeslagenaffaire opliep.
De Belastingdienst/Toeslagen weigerde dat bij besluit van 22 juli 2024. Het bezwaar daartegen verklaarde de minister van Financiën op 18 februari 2025 ongegrond. Volgens de minister voldoet de schuld niet aan de voorwaarden van de Wet hersteloperatie toeslagen: de lening is niet vastgelegd in een notariële akte en niet gebleken is dat de schuld vóór 1 juni 2021 opeisbaar was.
De rechtbank Amsterdam gaf de minister op 29 augustus 2025 gelijk. Zij overwoog dat de eindtermijn van 2037 nog niet is verstreken en dat er daarom geen achterstallige betalingen of opeisbare termijnbedragen zijn. Ook was niet gebleken dat de vrouw vóór 1 juni 2021 achterliep met de rente. Haar beroep op het gelijkheidsbeginsel strandde. De regeling is er niet om gedupeerden van elke betalingsverplichting te bevrijden, maar om te voorkomen dat zij worden geconfronteerd met incassomaatregelen. Het onderscheid tussen ouders met en zonder betalingsachterstand op 1 juni 2021 is volgens de wetgever gerechtvaardigd.
De vrouw ging in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, tegen de uitspraak van de rechtbank Amsterdam van 29 augustus 2025. Haar gronden herhaalden grotendeels wat zij al bij de rechtbank had aangevoerd, en zij gaf niet aan waarom de motivering van de rechtbank onjuist of onvolledig zou zijn. Dat haar vader mondeling zou hebben aangemaand tot betaling, vond de Afdeling onvoldoende zonder nadere stukken om te bewijzen dat de schuld opeisbaar was.
De vrouw verwees op de zitting ook naar een uitspraak van de rechtbank Amsterdam van 5 februari 2024. Daarin was geoordeeld dat het vereiste van een notariële akte buiten toepassing kon blijven. De Afdeling volgde dat niet: de wetgever heeft dit vereiste bewust in de wet opgenomen. Bovendien zou het niet-tegenwerpen van het aktevereiste haar niet baten, omdat dan nog steeds de eis van opeisbaarheid niet is gehaald.
De Afdeling verklaarde het hoger beroep ongegrond en bevestigde de uitspraak van de rechtbank. De schuld van € 41.684 aan de ouders wordt dus niet overgenomen. De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Rechtbank: lager WIA-dagloon na WW-periode is geen discriminatie ten opzichte van ziekengeld Een man die tot september 2021 werkte en daarna een WW-uitkering kreeg, werd in 2022 ziek. Hij ontving eerst ziekengeld, dat werd berekend op zijn WW-dagloon. Toen hij per 4 juli 2024 een loongerelateerde WGA-uitkering kreeg, de uitkering voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten, bleek het dagloon dat daarbij hoort veel lager uit te vallen. Het UWV stelde het ongemaximeerde dagloon, het dagloon zonder wettelijk plafond, eerst vast op € 307,84. Dat is veel minder dan het ongemaximeerde dagloon van € 468,39 waarop zijn ziekengeld was gebaseerd.
De man voerde aan dat hij hierdoor ongelijk wordt behandeld ten opzichte van mensen die ziekengeld krijgen. Bij het ziekengeld wordt het dagloon van een zieke WW'er namelijk overgenomen van de WW. Een gelijke regeling ontbreekt in de Wet WIA. Door die achteruitgang in dagloon wordt volgens hem bovendien veel meer van zijn inkomsten gekort op de uitkering. Hij schatte zijn terugval eerst op € 1.300 netto per maand. De rechtbank vond een terugval van € 1.000 netto per maand niet onaannemelijk. Het UWV had na bezwaar het dagloon intussen al verhoogd naar € 336,18, omdat de maand september 2021 zonder loon was gebleven door de achteraf betaalde WW. Dat bleef volgens de man te weinig.
De zaak is behandeld in een beroep tegen die beslissing op bezwaar van 13 augustus 2025. De rechtbank stelt vast dat er een verschil in behandeling bestaat tussen ziekengeld en WIA-uitkering. Zij vindt ook dat het om rechtens vergelijkbare gevallen gaat, onder verwijzing naar een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep van 30 juli 2024. Beide regelingen compenseren loonderving door ziekte of arbeidsongeschiktheid en kennen bijna gelijkluidende rekenregels.
Tóch is het verschil volgens de rechtbank gerechtvaardigd. Bij sociale zekerheid heeft de wetgever veel ruimte, en alleen een onderscheid zonder redelijke grond is discriminatie. Het ziekengeld is een tijdelijke voorziening van maximaal 104 weken, terwijl de WIA-uitkering blijvend is. Gelijkschakeling heeft bovendien aanzienlijke financiële gevolgen voor de staatskas. Ook is het een bewuste keuze van de besluitgever, die al in 2005 onderscheid maakte tussen de dagloonberekening voor WW en ziekengeld enerzijds en de WIA anderzijds. De brief van de minister van 6 oktober 2023 die de man aanhaalde, ging over loonloze periodes in het refertejaar en niet over het overnemen van het WW-dagloon in de WIA.
Ook het beroep op het evenredigheidsbeginsel faalt. Dat de rekenregel voor mensen met een hoog inkomen tot een forse terugval kan leiden, is geen reden om de regel buiten toepassing te laten, mede omdat het plafond in de formele wet staat. Bijzondere omstandigheden in zijn geval zijn er niet. Hij raakte volgens zijn eigen verklaring op de zitting niet in financiële problemen. De rechtbank verklaart het beroep ongegrond. Het dagloon blijft € 336,18. De man krijgt zijn griffierecht niet terug en ook geen vergoeding van proceskosten.
Rechtbank Gelderland · 11 november 2026
Bestuursrecht; Socialezekerheidsrecht A-G: bruiklener mag woning niet zomaar verhuren; arrest hof moet worden vernietigd Twee broers kochten in 2019 een woning van de familie van de man die er al woonde. Met hun vader, die namens hen onderhandelde, werd afgesproken dat de verkoper de woning vijftien jaar lang mocht blijven gebruiken, zonder huur te betalen. Hij betaalt alleen gas, water, licht en de WOZ-aanslagen. Hij verblijft geregeld in Spanje en verhuurde de woning aan derden. De broers vinden dat hij dat niet mocht en ontbonden de overeenkomst in februari 2023. Partijen zijn het erover eens dat het om bruikleen gaat: gebruik van een zaak om niet.
De rechtbank Noord-Holland en het gerechtshof Amsterdam wezen de vorderingen van de broers af. Volgens het hof was de bruiklener niet verplicht zelf in de woning te wonen en was niet gebleken dat verhuur was verboden. Het hof vond dat de regel uit het huurrecht, die onderverhuur van een woning verbiedt, niet geldt omdat het hier om bruikleen gaat. De broers gingen in cassatie.
In zijn conclusie vindt advocaat-generaal Valk (Parket bij de Hoge Raad) dat het hof is uitgegaan van het verkeerde vertrekpunt. Zijn uitgangspunt: een bruiklener mag de zaak die hij om niet in gebruik heeft gekregen niet aan een derde in gebruik geven, tenzij anders is overeengekomen. Hij wijst erop dat de oudere Nederlandse literatuur dat zo zag en dat het ontwerp voor het nieuwe Burgerlijk Wetboek dat voorschreef. Ook in Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Italië, Portugal, Frankrijk, België en Engeland geldt die regel. De wettelijke regeling van bruikleen stamt uit 1838 en noemt het onderwerp niet uitdrukkelijk, maar volgens de A-G kan de rechter het als regel van aanvullend recht aanvaarden.
De A-G bespreekt ook de nieuwere Nederlandse schrijvers die meer ruimte willen laten voor een beoordeling per geval. Hij vindt hun argumenten niet overtuigend. Een geleend renpaard dat tijdelijk aan een ander wordt gegeven is volgens hem een uitzonderlijk geval. Bruikleen wordt gewoonlijk verleend met het oog op de persoon van de bruiklener. Bij verhuur komt daar iets bij: de bruiklener haalt dan geldelijk gewin uit wat hem om niet is gegund. Bij een woning zijn de argumenten volgens hem nog sterker. Voor huur van woonruimte verbiedt de wet onderverhuur, mede omdat een onderhuurder bescherming geniet. Dat geldt volgens de A-G ook voor bruikleen van een woning, want de uitlener mag niet worden geconfronteerd met huurders of onderbruikleners. Wil de bruiklener toch verhuren, dan moet hij stellen en bewijzen dat dit is overeengekomen. Het hof liet dat niet op hem rusten maar zette het gebrek aan bewijs op rekening van de uitleners.
Over het middel zelf is de A-G kort. Onderdeel 1 slaagt, omdat het hof de hoofdregel en de verdeling van stelplicht en bewijslast heeft miskend. De feitelijke beoordeling van het hof is volgens hem van dat onjuiste vertrekpunt doortrokken. Onderdeel 2 bespreekt hij bewust niet, omdat dat aan het verwijzingshof is. Als de overeenkomst alsnog zo wordt uitgelegd dat verhuur was toegestaan, kan de uitkomst anders zijn, maar dan moet het hof van de juiste regel uitgaan. Voor het geval dat de bruiklener zonder toestemming verhuurt, wijst hij erop dat de uitlener de overeenkomst kan beëindigen en de zaak kan terugvorderen.
De conclusie van de A-G strekt tot vernietiging van het arrest van het hof en verwijzing van de zaak. De Hoge Raad beslist later of hij dat advies volgt. Tegen de bruiklener is in cassatie verstek verleend.
Parket bij de Hoge Raad · 13 november 2026
Civiel Recht Rechter beveelt columnist columns over Huttopia aan te passen en rectificatie te plaatsen Camping [naam] in de Achterhoek werd in 2025 overgenomen door Huttopia, een exploitant van natuurcampings. Het bedrijf zegde daarna de huurovereenkomsten van de jaarplaatshouders op. Eén van hen, een columnist die zijn eigen website beheert, schreef vanaf mei 2026 vier columns over Huttopia en stuurde daarnaast e-mails naar media, overheidsinstanties, toezichthouders en campinggasten. Huttopia stapte naar de voorzieningenrechter van de rechtbank Midden-Nederland (zittingsplaats Lelystad) om die uitlatingen te laten stoppen.
In de columns noemt hij Huttopia onder meer een mogelijke sekte en een 'kampeerrover', en beschuldigt hij het concern van overtreding van de Recron-voorwaarden, vriendjespolitiek met Staatsbosbeheer en machtsmisbruik. In de e-mails stelt hij dat Huttopia speelt met de gezondheid van gasten (gevaarlijk zwemwater, open riolering, legionella), dat kinderen van klanten worden gepest en dat medewerkers op naam beschuldigd worden van misstanden. Hij liet ook weten dat ANWB-juristen een wetsovertreding zouden hebben bevestigd.
Op een eerdere zitting in Zutphen over de beëindiging van zijn jaarplaats hadden partijen een schikking getroffen. De columnist stelde dat Huttopia daarom geen aanpassing van de columns meer kon eisen, maar de rechter wees dat af: Huttopia betwistte dat zo'n afspraak was gemaakt en uit het proces-verbaal bleek er niets van.
Bij de inhoudelijke beoordeling woog de rechter twee gelijkwaardige rechten tegen elkaar af: de bescherming van eer en goede naam van Huttopia en de vrijheid van meningsuiting van de columnist. Een columnist mag scherp en kritisch over zijn persoonlijke ervaringen schrijven, maar geen lichtvaardige beschuldigingen doen die onvoldoende steun vinden in de feiten. Hier presenteerde hij gezondheidsrisico's, wetsovertredingen en persoonlijk verwijtbare gedragingen als vaststaande feiten. Hij kon ook op de zitting niet aangeven waarop hij dat baseerde en verwees vooral naar zijn eigen beleving en wat hij van anderen had gehoord. Dat zijn website maar vijf keer per dag wordt bekeken, nam de reputatieschade niet weg, zeker gezien het grote aantal verstuurde e-mails en de aanwezige pers. De afweging viel daarom in het voordeel van Huttopia uit.
De vordering tot schadevergoeding van € 1.000 wees de rechter af. Een geldvordering is niet vanzelf spoedeisend, en Huttopia had niet gesteld of aannemelijk gemaakt dat zij een bodemprocedure niet kon afwachten. Ook de gevraagde algemene verboden voor de toekomst werden afgewezen. Die waren te ruim geformuleerd om te kunnen worden nageleefd en gehandhaafd, en Huttopia kon ze op de zitting niet concreter maken. Wel benadrukte de rechter dat de columnist de oorspronkelijke inhoud niet opnieuw in een andere vorm mag publiceren, ook niet in het boek dat hij wil uitbrengen.
De voorzieningenrechter veroordeelt de columnist om binnen zeven dagen na betekening van het vonnis de vier columns op de aangegeven punten aan te passen of te verwijderen, op straffe van een dwangsom van € 500 per dag met een maximum van € 25.000. Daarnaast moet hij binnen dezelfde termijn drie maanden lang een rectificatie op zijn website plaatsen waarin staat dat de beschuldigingen onjuist waren en geen steun vonden in de feiten, ook onder een dwangsom van € 500 per dag tot maximaal € 25.000. Omdat hij grotendeels in het ongelijk is gesteld, betaalt hij de proceskosten van € 2.227,46, vermeerderd met wettelijke rente als hij niet binnen veertien dagen betaalt.
Rechtbank Midden-Nederland · 12 november 2026
Civiel Recht