Voorzieningenrechter weigert schorsing maximumprijs leukemiemiddel Onureg van Bristol-Myers Squibb Bristol-Myers Squibb brengt in Nederland het leukemiemiddel Onureg (azacitidine) op de markt. Voor dat middel stelde de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport met een besluit van 26 augustus 2026 een maximumprijs vast voor de 200 mg- en 300 mg-tablet. Die prijs geldt sinds 1 oktober 2026. De fabrikant vindt de prijs 19,4 procent te laag en vroeg de voorzieningenrechter van het College van Beroep voor het bedrijfsleven de prijs te schorsen totdat op haar beroep is beslist.
Het geschil draait om de manier waarop de maximumprijs tot stand komt. Op grond van de Wet geneesmiddelenprijzen wordt die prijs berekend op basis van het gemiddelde van de prijzen van vergelijkbare geneesmiddelen in België, Noorwegen, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. De minister gebruikte voor het Verenigd Koninkrijk de officiële prijslijst Dictionary of Medicines and Devices. Daarop staat ook een generieke variant van azacitidine. Die generieke variant nam de minister mee in de berekening. De fabrikant vindt dat niet mogen, omdat in Nederland nog octrooien op Onureg rusten. Meenemen van de generieke prijs zou die octrooirechten uithollen.
Eerst beoordeelde de voorzieningenrechter of er spoed was. De fabrikant had niet gesteld dat zij in acute financiële problemen komt. Toch nam de voorzieningenrechter voldoende spoedeisend belang aan. Het zal voor de fabrikant lastig zijn om schade aan te tonen en te verhalen als later blijkt dat de maximumprijs te laag is, en dat erkende de minister op de zitting zelf. Ook speelt mee dat de Nederlandse prijs als referentie dient in andere landen en dat onderhandelingen met afnemers niet opnieuw gevoerd kunnen worden.
Op de inhoud kreeg de fabrikant geen gelijk. Een voorlopige voorziening wordt in beginsel alleen toegewezen als het College in de hoofdzaak het besluit waarschijnlijk zal vernietigen, en die kans achtte de voorzieningenrechter niet groot. Een vergelijkbaar geneesmiddel is volgens de wet een middel met dezelfde werkzame bestanddelen, van dezelfde of nagenoeg dezelfde sterkte en in dezelfde farmaceutische vorm. Dat de generieke variant aan die omschrijving voldoet, was niet in geschil. Octrooirecht is geen onderdeel van de definitie.
De fabrikant beriep zich op de wetsgeschiedenis en op de Lyrica-uitspraak van het College van 7 juli 2017. De voorzieningenrechter vond daarin geen steun voor haar uitleg. Uit de memorie van antwoord bij de wet blijkt dat de wetgever het verschil in octrooibescherming tussen Nederland en de referentielanden heeft onderkend. De minister deed daarbij de zogenoemde octrooitoezegging: alleen als een middel in alle vier de referentielanden niet meer onder octrooi staat, wordt uitsluitend naar de specialités in die landen gekeken. Voor een geval waarin maar één referentieland een generiek middel kent, volgt dat niet. De Lyrica-uitspraak ging bovendien over generieke kopieën die slechts voor een deel van de medische indicaties mochten worden verhandeld, en dat speelt hier niet. Het beroep op een motiveringsgebrek beoordeelde de voorzieningenrechter niet, omdat dat op zichzelf geen grond voor schorsing is.
De uitleg van het begrip vergelijkbare geneesmiddelen moet in de bodemprocedure worden beoordeeld. Omdat de maximumprijs niet onmiskenbaar onrechtmatig is, wees de voorzieningenrechter het verzoek om een voorlopige voorziening af. De maximumprijs blijft dus gelden. Een proceskostenveroordeling volgde niet.
College van Beroep voor het bedrijfsleven · 10 november 2026
Bestuursrecht Rechter wijst collectieve droogteclaim tegen acht Drinkwaterbedrijven af, claimstichting moet € 42.556 per bedrijf betalen Landbouwbedrijven in Nederland lijden volgens Stichting Droogteschade Waterwinning (SDW) schade doordat drinkwaterbedrijven grondwater onttrekken: de grond droogt uit, de opbrengst van gewassen daalt en er moet vaker worden herzaaid. Volgens de stichting wordt een groot deel van die schade nooit vergoed. Landbouwbedrijven moeten zelf het initiatief nemen en weten vaak niet eens dat zij schade lijden, omdat een tegenvallende oogst ook door het weer kan komen. De stichting begon daarom op 27 maart 2024 een collectieve actie tegen acht drinkwaterbedrijven: Brabant Water, Vitens, WMD Drinkwater, Waterbedrijf Groningen, Oasen, WML, Evides en PWN.
SDW wilde een landelijke afwikkeling in één keer. Eerst zou worden berekend hoeveel droogteschade de bedrijven samen veroorzaken, met het Landelijk Hydrologisch Model (LHM) als basis. Dat bedrag zou vervolgens worden verdeeld over de drinkwaterbedrijven en over de landbouwbedrijven. Voor het verleden wilde SDW een betaling ineens, voor de toekomst een jaarlijkse uitkering. Daarnaast vroeg de stichting veertien verklaringen voor recht over zaken als de te gebruiken opbrengstgegevens, de normbedragen voor tuinbouw en biologische bedrijven, belastingschade en wettelijke rente.
De rechtbank Oost-Brabant, zittingsplaats 's-Hertogenbosch, oordeelt dat die landelijke aanpak niet past in het wettelijk systeem. Een drinkwaterbedrijf is alleen aansprakelijk voor de schade die het zelf veroorzaakt in het invloedsgebied van zijn eigen onttrekkingen. Bij een verdeling van een landelijk totaalbedrag kan een bedrijf betalen voor schade die het niet heeft veroorzaakt, en dan ontbreekt het wettelijk vereiste verband tussen schade en schadeveroorzaker. Ook is niet vast te stellen of elk landbouwbedrijf daadwerkelijk droogteschade lijdt. Bedrijven die geen schade hebben, zouden toch een vergoeding kunnen krijgen. Het LHM is bovendien te grofmazig om op perceelsniveau te bepalen of er schade is. SDW erkent dat zelf in de dagvaarding. Over toekomstige onttrekkingen is helemaal geen aansprakelijkheid mogelijk zolang ze niet hebben plaatsgevonden. De vordering is daarom summierlijk ondeugdelijk, een zeldzame grond waarop een rechter een collectieve vordering zonder inhoudelijke behandeling kan afwijzen.
Ook de verklaringen voor recht redden de zaak niet. Zo'n uitspraak kan helpen bij individuele schaderegelingen, maar leidt niet tot een gebundelde afhandeling. Per landbouwbedrijf moet nog worden uitgezocht wat de lokale grondwaterdaling was, welke maatregelen het drinkwaterbedrijf trof, of er al schade is vergoed en of de vordering is verjaard. Dat vraagt lokaal onderzoek, en ook binnen de categorieën die SDW voorstelde, zoals melkveebedrijven en akkerbouwbedrijven, zijn de vorderingen niet gelijksoortig genoeg. SDW heeft dus onvoldoende aannemelijk gemaakt dat de collectieve vordering efficiënter en effectiever is dan individuele procedures. De rechtbank laat de overige bezwaren van de drinkwaterbedrijven, onder meer over de representativiteit van SDW, onbesproken.
SDW verliest en betaalt de proceskosten. De rechtbank gebruikt de mogelijkheid om het advocatensalaris te verhogen bij een summierlijk ondeugdelijke vordering, maar vervijfvoudigt het niet, zoals Oasen en PWN vroegen. De drinkwaterbedrijven konden gezamenlijk optrekken, en dat weegt mee. De rechtbank verdrievoudigt het salaris. Daarmee komt de rechtbank per drinkwaterbedrijf op € 42.556, bestaande uit € 688 griffierecht, € 41.679 salaris en € 189 nakosten.
De rechtbank verklaart SDW niet-ontvankelijk in haar vordering en veroordeelt haar in de proceskosten van elk van de acht drinkwaterbedrijven, ieder € 42.556. Daarover is wettelijke rente verschuldigd als niet binnen veertien dagen na aanschrijving wordt betaald. De proceskostenveroordeling is uitvoerbaar bij voorraad.
Rechtbank Oost-Brabant · 11 november 2026
Civiel Recht Rotterdamse vrouw met problematische schulden toegelaten tot schuldsanering voor 18 maanden Een vrouw uit de regio Rotterdam kwam niet meer uit haar schulden. Eerder probeerde zij via schuldhulpverlening een oplossing te vinden, maar dat lukte niet. Daarom vroeg zij de rechtbank om toelating tot de wettelijke schuldsaneringsregeling (Wsnp), een wettelijk traject waarin iemand een aantal jaren moet rondkomen van een vastgesteld bedrag en de rest van het inkomen aan de schuldeisers afdraagt. Wie zich aan de regels houdt, krijgt daarna een 'schone lei'.
Op 4 november 2026 behandelde de rechtbank Rotterdam het verzoek op zitting. Naast de vrouw zelf waren een schuldhulpverlener van Geldplein en een maatschappelijk werkster van het Centrum Voor Dienstverlening (CVD) aanwezig.
De rechtbank oordeelt dat de vrouw aan alle eisen voldoet. Zij verkeert in een problematische schuldensituatie en was te goeder trouw bij het ontstaan en onbetaald laten van haar schulden. Daarbij kijkt de rechtbank vooral naar de afgelopen drie jaar. Ook verwacht de rechtbank dat zij de verplichtingen van de regeling zal nakomen. Omdat haar belangen vooral in Nederland liggen, is de Nederlandse rechter bevoegd de procedure te openen.
De vrouw had niet gevraagd om een eerdere ingangsdatum. Zo'n datum kan worden bepaald als iemand in het traject vóór de Wsnp al maximaal heeft afgelost en zich zoveel mogelijk heeft ingespannen om inkomsten te verwerven, bij arbeidsgeschiktheid meestal door fulltime te werken of aantoonbaar te solliciteren. Volgens de rechtbank blijkt uit de stukken en de zitting niet dat de vrouw dat heeft gedaan. De regeling gaat daarom in op de dag van het vonnis.
Tijdens de regeling moet de vrouw zich aan een aantal verplichtingen houden: informatie geven, zich inspannen om inkomen te verwerven, geen nieuwe schulden maken, schuldeisers niet benadelen en inkomen boven het vrij te laten bedrag en bepaalde bezittingen afdragen. Een bewindvoerder controleert dat en beheert de boedel, dat wil zeggen alles wat de vrouw nu bezit of tijdens de regeling verkrijgt. De eerste dertien maanden geldt een postblokkade: alle post gaat eerst naar de bewindvoerder, die haar na controle doorstuurt.
De rechtbank spreekt de schuldsaneringsregeling uit, met een duur van achttien maanden en een ingangsdatum van 12 november 2026. Mr. M.C. Franken wordt rechter-commissaris en P.H.L. Adam bewindvoerder. De bewindvoerder mag een voorschot op zijn vergoeding nemen, voor zover de boedel daarvoor toereikend is. Houdt de vrouw zich aan alle verplichtingen, dan eindigt het traject met een schone lei.
Rechtbank Rotterdam · 12 november 2026
Civiel Recht; Insolventierecht Hoge Raad: geen concernvrijstelling overdrachtsbelasting bij vastgoedfonds-aandelen van B.V. Een besloten vennootschap uit een internationaal financieel concern nam op 15 april 2021 alle aandelen over in een Nederlandse B.V. die vastgoed bezat. Die overname gebeurde bij de liquidatie van een vastgoedfonds waarin beleggers units hadden gekocht. Over zulke verkrijgingen is overdrachtsbelasting verschuldigd. De vennootschap betaalde dat bedrag op aangifte, maar vond dat ze er niet voor hoefde te betalen en maakte bezwaar.
De vennootschap beriep zich op de zogeheten concernvrijstelling. Die geldt als de verkrijgende en de vervreemdende vennootschap tot hetzelfde concern behoren. In de structuur stond een Zwitserse beheerder, Funds AG, die juridisch eigenaar was van alle aandelen in twee houdstermaatschappijen. De ene houdstermaatschappij bezat de aandelen in de Nederlandse B.V. die werd overgenomen, de andere de aandelen in de overnemende vennootschap. De fondsen zelf hadden geen rechtspersoonlijkheid. Beleggers die units kochten, kregen een vordering op Funds AG ter waarde van hun evenredige deel in de activa en inkomsten van het fonds. Geen enkele belegger had 90 procent of meer van de units.
Het Gerechtshof Den Haag oordeelde in het voordeel van de vennootschap. Volgens het hof vertegenwoordigen aandelen van één soort het gehele belang in een vennootschap, zowel juridisch als economisch. Omdat alle betrokken vennootschappen maar één soort aandelen hadden, hoorden ze volgens het hof samen met Funds AG bij één concern. Dat de waardeontwikkeling van het vastgoed via het fondsrendement naar de beleggers ging, veranderde daar volgens het hof niets aan. De vrijstelling was daarom van toepassing. De staatssecretaris van Financiën ging in cassatie.
De Hoge Raad geeft de staatssecretaris gelijk. Voor een concern in de zin van de regeling is vereist dat de moedervennootschap het gehele of nagenoeg gehele economische belang heeft bij de aandelen in haar dochters. Wie juridisch eigenaar van de aandelen is, speelt daarbij geen rol. Een moedervennootschap heeft dat economische belang alleen als zij het gehele of nagenoeg gehele risico van waardeverandering en tenietgaan van de aandelen draagt en de opbrengsten ervan geheel of nagenoeg geheel geniet. Het hof ging dus uit van een onjuiste rechtsopvatting door te stellen dat bij één soort aandelen het economische belang vanzelf bij de aandeelhouder ligt.
De Hoge Raad deed de zaak zelf af. Op grond van de feiten die het hof had vastgesteld en waartegen niemand opkwam, dragen de fondsparticipanten in betekenende mate het risico van waardeverandering van de aandelen en genieten zij in betekenende mate de opbrengsten. Het belang bij de aandelen berust daarom niet geheel of nagenoeg geheel bij Funds AG. De betrokken vennootschappen vormen dus geen concern. Met een concern met een van de beleggers lukt het ook niet, omdat niemand van hen 90 procent of meer van de units houdt.
Ook het recente arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie in de zaak Nova Iberomoldes brengt geen verandering. Volgens de Hoge Raad blijkt uit de stukken niet dat hier verrichtingen hebben plaatsgevonden waarover een Europese richtlijn het heffen van indirecte belasting verbiedt.
De Hoge Raad verklaart het cassatieberoep gegrond en vernietigt de uitspraken van zowel het hof als de rechtbank. Het beroep tegen de uitspraak van de inspecteur verklaart hij alsnog ongegrond, zodat de op aangifte voldane overdrachtsbelasting verschuldigd blijft. Er volgt geen proceskostenveroordeling.
Hoge Raad · 6 november 2026
Bestuursrecht; Belastingrecht Rechter wijst schuldsanering af voor man die huurwoning verliet en verhuurder negeerde Een man met een schuldenlast van € 9.400,71 bij vier schuldeisers komt niet in aanmerking voor de wettelijke schuldsaneringsregeling. De rechtbank Rotterdam wees zijn verzoek af, omdat hij zijn schulden niet te goeder trouw heeft laten ontstaan en onbetaald heeft gelaten.
De man ontvangt een uitkering op grond van de Participatiewet en vroeg om toelating tot de schuldsaneringsregeling, de Wsnp, en om een eerdere ingangsdatum. Die regeling biedt mensen met een problematische schuldensituatie de kans om onder toezicht van de rechtbank hun schulden af te lossen en daarna met een schone lei te beginnen. Een belangrijke voorwaarde is dat de schuldenaar in de drie jaar voor het verzoek te goeder trouw is geweest bij het ontstaan en onbetaald laten van zijn schulden. Die goede trouw is een gedragsmaatstaf. De rechter kijkt daarbij naar alle omstandigheden, zoals de aard en omvang van de schulden, het moment waarop ze ontstonden en de mate waarin de schuldenaar dat te verwijten valt.
De rechtbank vond dat de man hier niet aan voldeed. Hij was een huurcontract aangegaan, verliet op een zeker moment de woning en liet de verhuurder dat niet weten. Het huurcontract is niet op de juiste manier opgezegd en de man bleef onbereikbaar voor de verhuurder. Daardoor liep de huurschuld nodeloos op en werd het huurpand niet correct opgeleverd. De man wees erop dat hij bij zijn partner was weggegaan. Volgens de rechtbank miskent hij daarmee dat hij zelf verplichtingen jegens de verhuurder was aangegaan. Ook op de zitting liet hij niet zien dat hij verantwoordelijkheid neemt voor zijn nalatigheid. Hij probeerde bovendien geen betaalafspraken te maken toen hij van de vordering hoorde.
De rechtbank zag geen omstandigheden die toelating ondanks het ontbreken van goede trouw konden rechtvaardigen. Daarbij speelde mee dat de schulden vrij recent zijn ontstaan, medio 2025, en dat de man geen saneringsgezinde houding liet zien. De rechtbank merkte nog op dat dit niet betekent dat er geen andere omstandigheden zijn die ook tot afwijzing zouden leiden.
Het verzoek werd behandeld op de zitting van 29 oktober 2026, waar de man verscheen met een schuldhulpverlener van Geldplein. De rechtbank wees het verzoek om toelating tot de schuldsaneringsregeling af. Daarmee vervalt ook het verzoek om een eerdere ingangsdatum.
Rechtbank Rotterdam · 5 november 2026
Civiel Recht; Insolventierecht