Weduwe van overleden gedetineerde krijgt geen inzage in medisch dossier en rapport over zelfdoding Een man van 58 jaar zat een gevangenisstraf van zeven jaar uit voor de handel in en smokkel van cocaïne, toen hij in 2025 levenloos in zijn cel werd aangetroffen. Volgens de lijkschouwer pleegde hij zelfdoding door verhanging. In zijn cel lag een zakje met wit poeder, en in zijn urine werd cocaïne aangetroffen. Zijn weduwe wilde weten wat er voorafgaand aan zijn dood was gebeurd en of de penitentiaire inrichting (PI) iets te verwijten valt.
Ze vroeg de Staat om zijn medisch dossier uit de detentieperiode, het volledige rapport van de interne calamiteitenonderzoekscommissie (CALOC) van de Dienst Justitiële Inrichtingen, het penitentiair dossier en nog enkele andere gegevens. Het medisch dossier hoefde ze ook niet in gedeelten te krijgen, en meer subsidiair vroeg ze het te laten verstrekken aan een onafhankelijke arts. De Staat weigerde. Hij had haar wel de conclusie van het CALOC-onderzoek laten weten: binnen de PI was navolgbaar gehandeld en er was geen nalatigheid die direct tot de zelfdoding had geleid. Het volledige rapport ging naar de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Omdat tijdsverloop de herinneringen van getuigen kan doen vervagen, nam de voorzieningenrechter het spoedeisend belang aan en beoordeelde hij de vorderingen inhoudelijk.
Het medisch beroepsgeheim geldt ook na het overlijden van de patiënt. Nabestaanden kunnen alleen inzage krijgen als ze een zwaarwegend belang aannemelijk maken, bijvoorbeeld een vermoeden van een medische fout of van schending van artikel 2 EVRM, de bescherming van het recht op leven. Dat vermoeden moet met concrete aanwijzingen worden onderbouwd. Volgens de voorzieningenrechter is dat hier niet gelukt. De man was in detentie gewaardeerd om zijn gedrag, had geen disciplinaire sancties en geen positieve urinecontroles, en werd gemonitord. Zijn gedragsverandering in de laatste periode, waarbij hij zich terugtrok en minder aan de arbeid deelnam, bleek volgens de Staat samen te hangen met de voorbereiding van zijn hoger beroep. Medewerkers spraken er toen met hem over en maakten afspraken. Ook de weduwe zelf, die intensief contact met hem had, zag de zelfdoding niet aankomen. De zaak verschilt daarmee van een eerder arrest van het gerechtshof Den Haag, waarin een zeer kwetsbare gedetineerde met suïcidale uitlatingen werd overgeplaatst en waarbij alle voorzorgsmaatregelen direct werden afgeschaald.
Voor het CALOC-rapport geldt dat de wetgever het vertrouwelijk intern melden van incidenten in de zorg zwaar laat wegen. Volgens de Hoge Raad (arrest van 10 februari 2023) kan een nabestaande dergelijke interne stukken niet via artikel 194 Rv opvragen, omdat dit de meldingsbereidheid en de kwaliteit van de zorg zou ondermijnen. Gewichtige redenen verzetten zich daarom tegen verstrekking of inzage. Voor het penitentiair dossier geldt dat de Penitentiaire maatregel en de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens exclusief regelen wie gegevens mag krijgen. Nabestaanden die zelf onderzoek willen doen vallen daar niet onder. De vragen uit de vierde vordering had de Staat al ter zitting beantwoord.
De weduwe kan wel gebruikmaken van artikel 7:458b BW, waarmee een onafhankelijke arts kan beoordelen of het weigeren van inzage in het medisch dossier gerechtvaardigd is. De Staat heeft toegezegd daaraan mee te werken. De voorzieningenrechter wees alle vorderingen af en veroordeelde de weduwe in de proceskosten van de Staat van € 2.101, te betalen binnen veertien dagen.
Rechtbank Den Haag · 9 november 2026
Civiel Recht Zestienjarige ondernemer uit Meppel krijgt handlichting voor eigen eenmanszaak en bv Een zestienjarige jongen uit Meppel verkoopt al enige tijd waterflessen met een ingebouwd filter en andere huishoudelijke artikelen via een eigen webshop. De voorraad heeft hij zelf ingekocht in China. Omdat hij minderjarig is, kan hij daar in beginsel geen zakelijke bankrekening voor openen en mag hij niet zelfstandig een bedrijf exploiteren. Daarom vroeg hij de kantonrechter in Assen om handlichting: toestemming om bepaalde handelingen te verrichten die normaal alleen meerderjarigen mogen doen.
De jongen wil zijn eenmanszaak samen met een meerderjarige compagnon onderbrengen in een besloten vennootschap. Daarvoor vroeg hij bevoegdheid om inkomsten uit zijn onderneming te ontvangen en daarover te beschikken, een zakelijke bankrekening te openen, te beheren en te sluiten, verhuringen en verpachtingen aan te gaan, een besloten vennootschap op te richten en daarin deel te nemen, en een beroep of bedrijf uit te oefenen. Beide ouders stemden in met het verzoek. Zij waren samen met hun zoon bij de mondelinge behandeling op 2 november 2026 aanwezig.
Volgens de wet kan een minderjarige van zestien jaar of ouder handlichting vragen, maar die wordt niet verleend tegen de wil van de ouders die het gezag uitoefenen. De rechter moet bovendien kijken naar het belang van de minderjarige en beoordelen of de handlichting verantwoord is. Ter zitting liet de jongen zien dat hij zich bewust is van de risico's. Hij erkende dat hij met onverkochte voorraad kan blijven zitten. Zijn ouders zeiden hem nauwlettend in de gaten te houden, maar dat hij wel alles zelf doet. De kantonrechter vond dat de jongen zijn verzoek helder had toegelicht en goed had doordacht, en achtte toewijzing daarom verantwoord.
Bijzonder aan de beschikking is de manier van bekendmaken. De handlichting gaat niet in op de dag van de uitspraak, maar pas na publicatie, zodat derden er kennis van kunnen nemen. De wet schrijft publicatie in de Staatscourant voor, die tegenwoordig alleen nog digitaal verschijnt. Omdat de wetgever wil dat zoveel mogelijk mensen de handlichting kunnen raadplegen, bepaalde de kantonrechter dat de beschikking ook in niet-geanonimiseerde vorm op rechtspraak.nl komt te staan. De griffier regelt beide publicaties. De jongen moet zelf wel zorgen dat de handlichting in het handelsregister wordt ingeschreven, met de datum, de toegekende bevoegdheden en het publicatienummer.
De kantonrechter verleende de jongen, geboren op 26 februari 2010, handlichting voor het ontvangen van inkomsten en de beschikking daarover (inclusief het openen, beheren en sluiten van een zakelijke bankrekening), het sluiten van verhuringen en verpachtingen, het oprichten van een besloten vennootschap, het deelnemen in een vennootschap en het uitoefenen van een beroep of bedrijf.
Rechtbank Noord-Nederland · 9 november 2026
Civiel Recht; Burgerlijk Procesrecht Hof legt na terugwijzing ontnemingsbetaling van € 796.435 op in Utrechtse drugs- en witwaszaak Een man uit de regio Utrecht werd veroordeeld voor handel in hennep, witwassen en valsheid in geschrift: hij kocht panden in Amersfoort met valse werkgeversverklaringen en huurovereenkomsten en wisselde in vier jaar tijd twaalf keer ongeveer € 25.000 aan briefjes van € 50 om voor biljetten van € 500. Het openbaar ministerie wilde daarvan het wederrechtelijk verkregen voordeel ontnemen. Over die ontnemingszaak heeft het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden nu opnieuw geoordeeld.
Het hof deed dat in hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Utrecht van 1 februari 2012, nadat de Hoge Raad op 18 december 2018 het eerdere arrest van het hof van 1 februari 2017 had vernietigd en de zaak had teruggewezen. De rechtbank had destijds een betalingsverplichting van € 1.093.565,47 opgelegd. Het hof vernietigt dat vonnis omdat het tot een andere schatting van het voordeel komt.
De verdediging vond eerst dat het openbaar ministerie helemaal niet-ontvankelijk moest worden verklaard. De zaak duurde zo lang dat de man getuigen niet meer kon ondervragen: een bankmedewerker die zich niets meer kon herinneren, twee getuigen die zijn overleden en een getuige in Malta. Het hof verwerpt dat verweer. Alleen bij de bankmedewerker is de verdediging mogelijk tekortgedaan, maar het hof laat diens verklaring buiten beschouwing, waardoor de inbreuk niet zo ernstig is dat de procedure als geheel oneerlijk was. De overleden getuigen konden volgens het hof niets toevoegen, omdat de huurinkomsten uit de panden sowieso voortkomen uit valsheid in geschrift. Voor de getuige in Malta is een videoverhoor gehouden en de raadsman benutte de kans om schriftelijk vragen in te sturen niet.
Voor de berekening gebruikt het hof de kasopstelling van de politie, maar met aanpassingen. Het gaat uit van twaalf geldwisselingen voor in totaal € 300.000 in plaats van de € 637.500 die de politie en het openbaar ministerie aannamen, en trekt daar verbouwingen en luxegoederen van af om dubbeltellingen te voorkomen. Geldbedragen waarvoor de man in de strafzaak is vrijgesproken van witwassen telt het hof niet mee. De contante huurinkomsten uit de panden gelden niet als legaal inkomen. Dat levert € 633.942,50 aan voordeel op. Daar komt € 172.492,80 bij aan rente over in beslag genomen geld en over de overwaarde van de verkochte panden, tot een totaal van € 806.435,30.
Een beroep op beperkte draagkracht wijst het hof af: het is niet zeer waarschijnlijk dat de man in de toekomst geen draagkracht heeft. Wel krijgt hij korting voor de overschreden redelijke termijn. De overschrijding tot en met 1 februari 2017 was al verrekend in de strafzaak, maar daarna duurde het nog negen jaar en negen maanden voordat het hoger beroep in de ontnemingszaak klaar was. Daarvoor haalt het hof € 10.000 van het bedrag af.
Het hof schat het wederrechtelijk verkregen voordeel op € 806.435,30 en legt de man een betalingsverplichting op van € 796.435,30 aan de Staat. De gijzeling die ten hoogste kan worden gevorderd, bepaalt het hof op 1.080 dagen.
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 9 november 2026
Strafrecht Hof wijst tweede verzoek af om zaak tegen Staat naar ander hof te verwijzen na incident op zitting Een man die onder een geheim adres woont, ligt in een kort geding overhoverhoop met de Staat der Nederlanden, vertegenwoordigd door de Raad voor de Rechtspraak. De voorzieningenrechter van de rechtbank Oost-Brabant deed op 4 september 2025 uitspraak in die zaak. Beide partijen gingen in hoger beroep: de man in principaal appel, de Staat in incidenteel appel. In het arrest van 10 november 2026 gaat het niet over de inhoud van dat geschil, maar over de vraag of het gerechtshof 's-Hertogenbosch de zaak wel zelf mag blijven behandelen.
Aanleiding is een zitting van een andere, meervoudige kamer van hetzelfde hof op 10 februari 2026. Wat daar precies is gebeurd, staat niet in dit arrest. Wel blijkt dat de man daar aanleiding in zag om te vragen de zaak naar een ander hof te verwijzen. Het hof wees dat verzoek al af in een tussenarrest van 21 juli 2026.
De man kwam daarna met een nieuw verzoek. Hij wees op een aanvullende aangifte tegen de betrokken politie- en parketfunctionarissen, een aansprakelijkheidstelling van de politie en de Staat, een aparte aangifte tegen de raadsheren van de meervoudige kamer, een voorbehoud van persoonlijke aansprakelijkheid en een formele klacht met het verzoek om een tuchtrechtelijke beoordeling. Hij zei, gelet op de eerdere gebeurtenissen, geen vertrouwen te hebben dat zijn veiligheid, lichamelijke integriteit en eerlijke deelname aan de procedure worden beschermd. Hij vroeg de zaak te verwijzen naar het hof Arnhem-Leeuwarden of het hof Amsterdam en de Staat te veroordelen in de kosten van dit incident.
De Staat zag geen reden voor verwijzing. Volgens de Staat gaan de 'nieuwe' omstandigheden over stukken die betrekking hebben op wat er op 10 februari 2026 is gebeurd, zodat er in feite geen sprake is van een nieuw verzoek. Over de beslissing liet de Staat het oordeel aan het hof.
Het hof wijst erop dat artikel 62b van de Wet op de rechterlijke organisatie een hof de mogelijkheid geeft een zaak naar een ander hof te verwijzen als door betrokkenheid van het hof behandeling elders gewenst is. Daarmee wordt volgens het hof een andere betrokkenheid bedoeld dan alleen het behandelen van de zaak zelf. Ook de nieuwe stellingen geven het hof geen aanleiding tot verwijzing. De aansprakelijkstellingen en de klacht veranderen dat niet. Er zijn geen omstandigheden die de gestelde vrees voor partijdigheid van het hof objectief rechtvaardigen.
In de hoofdzaak verwijst het hof de zaak naar de rol van 24 november 2026, zodat partijen kunnen opgeven wanneer ze verhinderd zijn in de periode januari tot en met mei 2027. De man wil een mondelinge behandeling waarbij hij zelf aanwezig is, en daarvoor wordt een datum gezocht. Iedere verdere beslissing is aangehouden.
Het hof wijst de vordering van de man in het incident af en veroordeelt hem in de proceskosten van het incident. Die kosten aan de zijde van de Staat zijn begroot op € 1.290 aan salaris advocaat.
Gerechtshof 's-Hertogenbosch · 10 november 2026
Civiel Recht; Burgerlijk Procesrecht Rechter wijst collectieve droogteclaim tegen acht Drinkwaterbedrijven af, claimstichting moet € 42.556 per bedrijf betalen Landbouwbedrijven in Nederland lijden volgens Stichting Droogteschade Waterwinning (SDW) schade doordat drinkwaterbedrijven grondwater onttrekken: de grond droogt uit, de opbrengst van gewassen daalt en er moet vaker worden herzaaid. Volgens de stichting wordt een groot deel van die schade nooit vergoed. Landbouwbedrijven moeten zelf het initiatief nemen en weten vaak niet eens dat zij schade lijden, omdat een tegenvallende oogst ook door het weer kan komen. De stichting begon daarom op 27 maart 2024 een collectieve actie tegen acht drinkwaterbedrijven: Brabant Water, Vitens, WMD Drinkwater, Waterbedrijf Groningen, Oasen, WML, Evides en PWN.
SDW wilde een landelijke afwikkeling in één keer. Eerst zou worden berekend hoeveel droogteschade de bedrijven samen veroorzaken, met het Landelijk Hydrologisch Model (LHM) als basis. Dat bedrag zou vervolgens worden verdeeld over de drinkwaterbedrijven en over de landbouwbedrijven. Voor het verleden wilde SDW een betaling ineens, voor de toekomst een jaarlijkse uitkering. Daarnaast vroeg de stichting veertien verklaringen voor recht over zaken als de te gebruiken opbrengstgegevens, de normbedragen voor tuinbouw en biologische bedrijven, belastingschade en wettelijke rente.
De rechtbank Oost-Brabant, zittingsplaats 's-Hertogenbosch, oordeelt dat die landelijke aanpak niet past in het wettelijk systeem. Een drinkwaterbedrijf is alleen aansprakelijk voor de schade die het zelf veroorzaakt in het invloedsgebied van zijn eigen onttrekkingen. Bij een verdeling van een landelijk totaalbedrag kan een bedrijf betalen voor schade die het niet heeft veroorzaakt, en dan ontbreekt het wettelijk vereiste verband tussen schade en schadeveroorzaker. Ook is niet vast te stellen of elk landbouwbedrijf daadwerkelijk droogteschade lijdt. Bedrijven die geen schade hebben, zouden toch een vergoeding kunnen krijgen. Het LHM is bovendien te grofmazig om op perceelsniveau te bepalen of er schade is. SDW erkent dat zelf in de dagvaarding. Over toekomstige onttrekkingen is helemaal geen aansprakelijkheid mogelijk zolang ze niet hebben plaatsgevonden. De vordering is daarom summierlijk ondeugdelijk, een zeldzame grond waarop een rechter een collectieve vordering zonder inhoudelijke behandeling kan afwijzen.
Ook de verklaringen voor recht redden de zaak niet. Zo'n uitspraak kan helpen bij individuele schaderegelingen, maar leidt niet tot een gebundelde afhandeling. Per landbouwbedrijf moet nog worden uitgezocht wat de lokale grondwaterdaling was, welke maatregelen het drinkwaterbedrijf trof, of er al schade is vergoed en of de vordering is verjaard. Dat vraagt lokaal onderzoek, en ook binnen de categorieën die SDW voorstelde, zoals melkveebedrijven en akkerbouwbedrijven, zijn de vorderingen niet gelijksoortig genoeg. SDW heeft dus onvoldoende aannemelijk gemaakt dat de collectieve vordering efficiënter en effectiever is dan individuele procedures. De rechtbank laat de overige bezwaren van de drinkwaterbedrijven, onder meer over de representativiteit van SDW, onbesproken.
SDW verliest en betaalt de proceskosten. De rechtbank gebruikt de mogelijkheid om het advocatensalaris te verhogen bij een summierlijk ondeugdelijke vordering, maar vervijfvoudigt het niet, zoals Oasen en PWN vroegen. De drinkwaterbedrijven konden gezamenlijk optrekken, en dat weegt mee. De rechtbank verdrievoudigt het salaris. Daarmee komt de rechtbank per drinkwaterbedrijf op € 42.556, bestaande uit € 688 griffierecht, € 41.679 salaris en € 189 nakosten.
De rechtbank verklaart SDW niet-ontvankelijk in haar vordering en veroordeelt haar in de proceskosten van elk van de acht drinkwaterbedrijven, ieder € 42.556. Daarover is wettelijke rente verschuldigd als niet binnen veertien dagen na aanschrijving wordt betaald. De proceskostenveroordeling is uitvoerbaar bij voorraad.
Rechtbank Oost-Brabant · 11 november 2026
Civiel Recht