Rechter wijst eis af: Staat hoeft opleiding orthopedagoog-generalist niet te bekostigen Wie in Nederland orthopedagoog-generalist wil worden, moet de opleiding grotendeels zelf of via de werkgever betalen. De opleiding tot GZ-psycholoog wordt daarentegen wel centraal door de overheid bekostigd. De Nederlandse Vereniging van Pedagogen en Onderwijskundigen (NVO) vindt dat oneerlijk en stapte naar de rechter om te eisen dat de Staat de opleiding ook centraal gaat betalen.
Het beroep van orthopedagoog-generalist (OG) staat sinds 1 januari 2020 in de Wet BIG, de wet die zorgberoepen beschermt en registreert. De NVO vroeg de Staat dat jaar al om centrale bekostiging van de opleiding. Daarna volgden jaren van brieven, vragen en onderzoeken. Zo liet de NVO onderzoeksbureau Nivel onderzoeken wat werkgevers van OG's vinden, en liet de Staat het Capaciteitsorgaan, dat de behoefte aan zorgprofessionals raamt, eenmalig een raming maken. Dat orgaan adviseerde 184 OG's per jaar op te leiden, terwijl er in 2024 al 160 aan de opleiding begonnen.
Op 6 februari 2026 besloot de Staat dat centrale bekostiging niet aan de orde is. Volgens de Staat is er geen aantoonbare noodzaak: het verschil tussen de huidige en de geraamde instroom is klein, de opleiding wordt in de praktijk al door het veld betaald en er zijn geen signalen dat de kwaliteit of patiëntveiligheid onder druk staat. Bovendien zou geld voor deze opleiding ten koste gaan van andere vervolgopleidingen. Tegen dat besluit stond geen bezwaar of beroep open. De NVO begon daarom een kort geding bij de civiele rechter.
De NVO vroeg de rechter onder meer om de Staat te bevelen de opleiding op te nemen in de regelgeving over de beschikbaarheidsbijdrage (een vergoeding voor opleidingskosten), de instroomplekken te verdelen, het Capaciteitsorgaan standaard opdracht te geven de OG mee te nemen en aspirant-OG's die in september 2026 begonnen te compenseren. Volgens de NVO handelt de Staat onrechtmatig, onder meer in strijd met het zorgvuldigheidsbeginsel, het gelijkheidsbeginsel en het recht op vrije arbeidskeuze uit de Grondwet en het Europees Sociaal Handvest.
De voorzieningenrechter vond de NVO ontvankelijk, omdat voor haar achterban geen bestuursrechtelijke weg openstaat. Inhoudelijk volgde hij haar niet. Een bevel om regelgeving met een bepaalde inhoud vast te stellen kan de rechter volgens vaste rechtspraak niet geven, gelet op de staatsrechtelijke verhoudingen. Een bevel om maatregelen te nemen kan alleen als het handelen van de Staat onmiskenbaar onrechtmatig is, en de rechter moet zich in kort geding daarbij zeer terughoudend opstellen. Daarvan was hier geen sprake: gelet op de wettelijke ruimte van de Staat en de onderzoeken is niet aannemelijk dat de Staat verplicht is te zorgen voor meer OG's.
Het recht op vrije arbeidskeuze gaat volgens de rechter niet zo ver dat de Staat moet meebetalen aan bepaalde vervolgopleidingen. De Staat verhindert niemand de opleiding te volgen. De overige vorderingen volgden dit lot. De Staat hoeft het Capaciteitsorgaan niet standaard opdracht te geven, hoeft geen marktverstoringstoets te laten doen en hoeft niet nog meer onderzoek te laten uitvoeren. De rechter noemde het wel wrang dat de opleiding niet centraal wordt bekostigd, terwijl niet ter discussie staat dat de OG van professionele en maatschappelijke meerwaarde is. Hij vond het van meerwaarde dat de Staat en de NVO met elkaar in gesprek blijven.
De voorzieningenrechter wees alle vorderingen af en veroordeelde de NVO in de proceskosten van de Staat, begroot op € 2.101, met wettelijke rente als zij niet binnen veertien dagen betaalt.
Rechtbank Den Haag · 4 november 2026
Civiel Recht Hoge Raad: te late zorgmachtiging maakt vrijheidsontneming niet onrechtmatig Een vrouw kreeg van de rechtbank Gelderland een zorgmachtiging voor zes maanden, een rechterlijk bevel waarmee iemand verplichte zorg kan krijgen. Daaronder vielen het beperken van haar bewegingsvrijheid en opname in een accommodatie. De officier van justitie in het arrondissement Oost-Nederland had die machtiging gevraagd. Het verzoekschrift kwam op 5 december 2025 binnen bij de rechtbank. De rechtbank hield de mondelinge behandeling op 9 januari 2026 en verleende diezelfde dag de zorgmachtiging, die liep tot en met 9 juli 2026.
De vrouw ging in cassatie, een procedure bij de Hoge Raad waarin alleen wordt getoetst of de rechter het recht goed heeft toegepast. Zij voerde aan dat de rechtbank te laat had beslist. De Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) schrijft voor dat de rechter uiterlijk drie weken na ontvangst van het verzoekschrift uitspraak doet. Volgens haar was de vrijheidsontneming daardoor niet tot stand gekomen 'in accordance with a procedure prescribed by law', zoals artikel 5 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) vereist.
De Hoge Raad stelt vast dat de beslistermijn inderdaad is overschreden. Die verstreek op maandag 29 december 2025, omdat vrijdag 26 december een feestdag was en de twee dagen erna in het weekend vielen. De rechtbank besliste elf dagen later, op 9 januari 2026.
Daaraan verbindt de wet volgens de Hoge Raad geen gevolgen. Een overschreden termijn betekent niet dat de rechter zijn bevoegdheid verliest om een zorgmachtiging te verlenen. De rechtbank was op 9 januari 2026 dus nog bevoegd om de machtiging af te geven.
De Hoge Raad wijst ook het uitgangspunt van het middel af dat elke overschrijding van de termijn een schending van artikel 5 EVRM oplevert. Dat is in zijn algemeenheid onjuist. In deze zaak is volgens de Hoge Raad geen sprake van een 'gross or obvious irregularity' in de procedure, en evenmin van willekeur bij de vrijheidsontneming. De vrouw kreeg bovendien pas verplichte zorg nadat de rechter de machtiging had verleend, en dat past bij het stelsel van de Wvggz.
Advocaat-Generaal Drijber adviseerde in zijn conclusie om het cassatieberoep te verwerpen, en de Hoge Raad volgt dat advies. De Hoge Raad verwerpt het beroep, zodat de zorgmachtiging van de rechtbank Gelderland van 9 januari 2026 in stand blijft.
Hoge Raad · 13 november 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Hof legt taakstraf op voor handel in illegaal erectiemiddel Kamagra via websites, rechtbank gaf 28 maanden cel Een man uit Noord-Nederland bouwde jarenlang websites waarmee het illegale erectiemiddel Kamagra via internet werd verkocht. Het ging om middelen met de werkzame stoffen sildenafil en tadalafil, waarvoor geen handelsvergunning was verleend. Hij maakte het raamwerk van de webshops, zorgde ervoor dat ze hoog in Google verschenen en regelde de teksten. Inspecteurs van de Inspectie voor de Gezondheidszorg bestelden via een pseudokoop Kamagra op vier van die websites. Het pakket dat arriveerde bevatte tabletten met sildenafil en tadalafil.
Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelde in hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Noord-Nederland van 19 januari 2023. Die rechtbank had de man veroordeeld tot 28 maanden gevangenisstraf. De advocaat-generaal eiste in hoger beroep 23 maanden gevangenisstraf. De verdachte ontkende opzet. Volgens hem ging hij ervan uit dat er homeopathische middelen werden verkocht, die hij schreef als 'Camagra'. Ook vond zijn raadsman zijn rol te beperkt voor medeplegen.
Het hof volgde dat niet. Medeverdachte [medeverdachte 1] verklaarde dat de verdachte het initiatief nam voor de handel in Kamagra. Dat werd ondersteund door een e-mail van 23 januari 2012. Daarin stelde de verdachte voor om samen 'kam sites' te beginnen, met een verdeling van taken en winst. Ook stelde hij voor de activiteiten onder te brengen in een B.V. met een administratiekantoor, omdat de handel niet helemaal legaal was. De domeinnamen van de websites bleken door de verdachte of zijn eigen bedrijf te zijn geregistreerd. Teksten liet hij schrijven door een extern bedrijf, waarin Kamagra standaard met een 'k' stond. In een databasedump van een van de websites kwam dat woord meer dan tweehonderdduizend keer voor. Verder liet hij een anti-kamagrawebsite ontwikkelen om meer verkeer te trekken, waarin stond dat Kamagra een verboden middel is, en maakte hij synchronisatiewebsites waardoor het voor betaalproviders leek om legale producten te gaan.
Het hof oordeelde dat de verdachte een significante bijdrage leverde en dus medepleger was. Ook nam hij op zijn minst bewust de aanmerkelijke kans aanvaard dat via de websites illegaal Kamagra werd verkocht. Dat is voorwaardelijk opzet. Het hof sprak hem vrij van de onderdelen van de tenlastelegging die niet bewezen waren. Bewezen verklaarde het hof het afleveren van de geneesmiddelen zonder vergunning (feit 1 primair) en het in voorraad hebben, te koop aanbieden, verkopen en afleveren ervan (feit 2 primair), telkens opzettelijk, meermalen en samen met anderen.
Bij de straf woog het hof zwaar dat het om professionele handel ging, waaraan de verdachte veel geld verdiende, zonder oog voor de gevolgen voor afnemers. Het hof woog mee dat in het dossier niet is uitgewerkt welke risico's het gebruik van Kamagra concreet meebrengt. De verdachte had geen eerdere veroordelingen voor soortgelijke feiten en het recidiverisico is volgens de reclassering laag. Hij wordt behandeld bij de Brijder Stichting en probeert zijn leven weer op de rails te krijgen. In beginsel vond het hof een onvoorwaardelijke gevangenisstraf passend. Maar zowel in eerste aanleg als in hoger beroep is de redelijke termijn overschreden en de zaak is inmiddels erg oud. Nog de gevangenis in moeten zou onevenredig groot negatief uitpakken.
Het hof vernietigde het vonnis en legde een taakstraf van 360 uren op, die bij niet naar behoren verrichten wordt vervangen door 180 dagen hechtenis. Daarbovenop komt een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf van 1 jaar met een proeftijd van 2 jaren. Voorarrest wordt op de taakstraf in mindering gebracht, met twee uren per dag.
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 10 november 2026
Strafrecht Hoge Raad: zorgmachtiging niet vervallen na late uitvoering, wel stukken nodig Een man in de psychiatrie kreeg op 23 juni 2025 een zorgmachtiging, een rechterlijke toestemming om verplichte zorg te verlenen. Pas op 12 augustus 2025 kreeg hij voor het eerst verplichte zorg. Een paar dagen later vroeg de officier van justitie om de machtiging uit te breiden met 'insluiten', het opsluiten van de patiënt in een kamer als de situatie escaleert. De rechtbank Rotterdam willigde dat verzoek op 18 augustus 2025 in. De man ging daartegen in cassatie.
Het beroep richt zich in cassatie tegen die beschikking van de rechtbank Rotterdam van 18 augustus 2025. De Hoge Raad behandelde de zaak met een advies van de advocaat-generaal, die had geadviseerd de beschikking te vernietigen en de zaak terug te wijzen.
De man voerde twee bezwaren aan. Het eerste ging over de termijn. De wet bepaalt dat de officier van justitie een zorgmachtiging binnen twee weken ten uitvoer moet leggen. Volgens de man was die termijn ruimschoots overschreden, zodat de machtiging was vervallen en dus ook niet meer kon worden uitgebreid.
De Hoge Raad wijst dat bezwaar af, om twee redenen. Ten eerste telt voor de termijn niet het moment waarop de zorgaanbieder voor het eerst daadwerkelijk zorg verleent, maar het moment waarop hij een afschrift van de machtiging heeft ontvangen en kan beginnen. Dat afschrift was op 30 juni 2025 verzonden, ruim binnen twee weken. Ten tweede vervalt een machtiging niet door een overschreden termijn: de wet somt precies op in welke gevallen een zorgmachtiging vervalt, en te late tenuitvoerlegging hoort daar niet bij.
Het tweede bezwaar slaagt wel. Bij een verzoek om een zorgmachtiging te wijzigen moeten naast de gewone stukken ook de bestaande machtiging en de stukken die daaraan ten grondslag lagen worden meegestuurd, aangevuld met een actualisering voor de nieuwe vorm van verplichte zorg. Die onderliggende stukken ontbraken hier. Het Openbaar Ministerie had in het verzoekschrift geschreven dat het door verstoringen niet in staat was ze te leveren en dat de rechtbank kon bellen als ze nodig waren.
Dat is volgens de Hoge Raad onvoldoende. De rechtbank had zelf moeten zorgen dat zij de stukken alsnog kreeg, of moeten uitleggen waarom zij zonder die stukken kon beoordelen of het verzoek toewijsbaar was. Dat laatste had de rechtbank niet gedaan.
De Hoge Raad vernietigt daarom de beschikking van de rechtbank Rotterdam van 18 augustus 2025 en wijst de zaak terug naar die rechtbank voor verdere behandeling en beslissing.
Hoge Raad · 6 november 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Hof legt Kamagra-handelaar 220 uur taakstraf op, 20 uur minder dan de rechtbank Een man uit Friesland richtte in mei 2016 vennootschappen op voor een bekende die handelde in Kamagra, een illegaal erectiemiddel dat de werkzame stoffen sildenafil en tadalafil bevat. Via websites konden klanten de pillen bestellen, en de bestellingen kwamen per post aan. Een pseudokoop van verbalisanten leidde tot onderzoek door de Inspectie voor de Gezondheidszorg, waaruit bleek dat de tabletten die stoffen inderdaad bevatten.
De zaak ligt bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden in hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Noord-Nederland van 19 januari 2023. De rechtbank veroordeelde de man toen tot een voorwaardelijke gevangenisstraf van 6 maanden met een proeftijd van 2 jaar en tot een taakstraf van 240 uren. De advocaat-generaal vroeg het hof nu om een voorwaardelijke gevangenisstraf van 5 maanden en een taakstraf van 220 uren.
Volgens het hof was de man meer dan een toeschouwer. Hij richtte de vennootschappen op verzoek van de leidende medeverdachte op, benaderde samen met zijn toenmalige partner een derde om een extra vennootschap voor de handel te openen en hielp vanaf februari of maart 2017 gemiddeld twee keer per week met het inpakken van bestellingen. Uit WhatsApp-berichten bleek ook dat hij met de medeverdachte overlegde over de bedrijfsvoering, onder meer over een verhaal richting ABN AMRO. Zijn raadsvrouw stelde dat het om een ondersteunende rol ging en dat er geen sprake was van medeplegen. Het hof oordeelde dat zijn bijdrage significant was en van voldoende gewicht om te spreken van medeplegen.
Ook het opzet stond voor het hof vast. Dat de man vennootschappen oprichtte terwijl een ander de bedrijfsactiviteiten uitvoerde, vond het hof ongebruikelijk. Hij had bovendien afgesproken dat hij en zijn partner de administratie zouden doen om inzicht te houden in de bedrijven. Daardoor moet hij inzicht hebben gehad in de inkomsten. Het hof nam daarom aan dat hij vanaf de oprichting bewust de aanmerkelijke kans aanvaardde dat via de vennootschappen in Kamagra werd gehandeld. Dat is voorwaardelijk opzet. Het beroep van de verdediging op een kortere periode, vanaf februari 2017, werd daarmee verworpen.
Bij de straf woog het hof zwaar dat de handel professioneel was opgezet, met een bedrijfspand voor opslag en distributie en met afscherming van de identiteiten van de verdachten. Tegelijk woog het mee dat het dossier niet duidelijk maakt welke concrete risico's het gebruik van Kamagra meebrengt. De man heeft geen eerdere veroordelingen voor vergelijkbare feiten, de reclassering schat het recidiverisico laag in, hij werkt als kok en zorgt voor zijn dertienjarige dochter. Ook speelde mee dat de redelijke termijn in eerste aanleg en in hoger beroep is overschreden, waardoor de zaak inmiddels heel oud is.
Het hof vernietigde het vonnis en verklaarde de feiten bewezen: opzettelijk en samen met anderen geneesmiddelen zonder handelsvergunning afleveren, in voorraad hebben, te koop aanbieden en verkopen, in de periode van 15 juni 2016 tot en met 31 januari 2018. Het hof veroordeelde de man tot een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf van 6 maanden met een proeftijd van 2 jaar en tot een taakstraf van 220 uren, die bij niet naar behoren verrichten wordt vervangen door 110 dagen hechtenis. Verblijf in voorarrest wordt op de taakstraf in mindering gebracht, tegen twee uren per dag.
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 10 november 2026
Strafrecht