Procureur-Generaal adviseert Hoge Raad cassatieberoep LC Corp tegen Polen over investeringsarbitrage te verwerpen Een Nederlandse beleggingsmaatschappij, LC Corp, startte in december 2020 een internationale arbitrageprocedure tegen de Republiek Polen. De aanleiding was een reeks herstructureringsmaatregelen die Poolse financiële toezichthouders hadden genomen bij banken waarin LC Corp aandeelhouder was. LC Corp baseerde de arbitrage op een bilateraal investeringsverdrag dat Nederland en Polen in 1992 hadden gesloten. Op voorstel van LC Corp werd Londen gekozen als zetel van het scheidsgerecht.
Dat was een bewuste keuze met grote gevolgen. Het Hof van Justitie van de Europese Unie had in 2018 in het zogenoemde Achmea-arrest al geoordeeld dat arbitrageclausules in investeringsverdragen tussen EU-lidstaten in strijd zijn met het Unierecht. Zulke clausules halen geschillen die raken aan de uitleg van EU-recht weg uit het Europese stelsel van rechtsbescherming, wat de autonomie van het EU-recht ondermijnt. Polen was bovendien in 2004 tot de EU toegetreden en had het verdrag in 2019 opgezegd. Een overeenkomst waarbij lidstaten hun intra-EU investeringsverdragen beëindigden, was in 2020 gesloten en in 2021 voor beide landen in werking getreden.
Polen stapte naar de Nederlandse rechter en eiste dat LC Corp meewerkt aan het beëindigen van de arbitrage, op straffe van een dwangsom. De rechtbank Amsterdam wees die eis in 2023 af: het voeren van de arbitrage leverde naar haar oordeel geen misbruik van procesrecht of onrechtmatige daad op. Maar het gerechtshof Amsterdam draaide dat oordeel in april 2025 om. Het hof oordeelde dat LC Corp welbewust een scheidsgerecht buiten de EU had opgezocht in de wetenschap dat dit in strijd is met het Unierecht, en daarmee het EU-stelsel van rechtsbescherming had proberen te omzeilen. LC Corp had zich ook niets aangetrokken van het belang van Polen om niet betrokken te raken in zo'n procedure en de schade die dit kan veroorzaken, waaronder het risico op een inbreukprocedure wegens ongeoorloofde staatssteun als LC Corp een arbitraal vonnis buiten de EU ten uitvoer zou leggen. Het hof beval LC Corp mee te werken aan de beëindiging van de arbitrage, op straffe van een dwangsom van € 100.000 per dag met een maximum van € 10 miljoen, en verklaarde voor recht dat de arbitrage- en horizonclausule in het verdrag zijn vervallen.
LC Corp stelde cassatieberoep in bij de Hoge Raad en voerde zes argumenten aan. De Procureur-Generaal bij de Hoge Raad, R.H. de Bock, heeft op 30 oktober 2026 geconcludeerd dat geen van die argumenten standhoudt.
Een eerste argument was dat de Nederlandse rechter helemaal geen bevoegdheid had op grond van de EU-verordening over rechterlijke bevoegdheid, omdat de zaak onder de arbitrage-uitzondering valt. Dat argument heeft LC Corp in cassatie zelf ingetrokken: ook als de verordening niet van toepassing is, heeft de Nederlandse rechter bevoegdheid op grond van het nationale recht, omdat LC Corp een in Amsterdam gevestigde vennootschap is.
Een tweede argument was dat het Nederlandse arbitragerecht en het Verdrag van New York een bevel tot beëindiging van een arbitrage in de weg staan. De Procureur-Generaal verwerpt dit: zo'n bevel is niet per definitie onverenigbaar met het Nederlandse arbitragerecht, en het Verdrag van New York heeft hoe dan ook geen voorrang boven het EU-recht.
Een derde argument richtte zich tegen het oordeel van het hof dat het toepassen van de Nederlandse maatstaf voor onrechtmatig procederen, die terughoudendheid vereist en die pas speelt bij evidente ongegrondheid van een vordering, hier onjuist was. De Procureur-Generaal bevestigt dat het hof niet die maatstaf heeft toegepast, maar een andere zorgvuldigheidsnorm: LC Corp heeft welbewust het EU-stelsel van rechtsbescherming omzeild. Die norm staat los van de vraag of de arbitragevordering kans van slagen had.
Een vierde argument bestreek de kernvraag: handelt LC Corp onrechtmatig? De Procureur-Generaal oordeelt dat de omstandigheden waarop het hof zijn oordeel baseerde, in cassatie nauwelijks zijn aangevochten, en dat de klachten die wel zijn ingebracht niet slagen. Zo gaat LC Corp er ten onrechte van uit dat de zogeheten horizonclausule in het verdrag, die investeerders na opzegging nog vijftien jaar bescherming biedt, nog geldig was toen zij de arbitrage startte.
Een vijfde argument was dat er naar internationaal recht wél een geldige arbitrageovereenkomst bestaat en dat LC Corp haar rechten te goeder trouw uitoefent. Maar het hof heeft zijn oordeel niet gegrond op het ontbreken van een geldige overeenkomst, en uit de rechtspraak van het Hof van Justitie volgt dat vermeende gebreken in de rechtsbescherming in Polen via het EU-stelsel moeten worden geadresseerd.
Een zesde argument was dat het hof had moeten onderzoeken of LC Corp als partij bij een door het Permanente Hof van Arbitrage geadministreerde procedure immuniteit van rechtsmacht geniet. De Procureur-Generaal verwerpt ook dit argument, omdat LC Corp dit in de feitelijke instanties niet heeft aangevoerd.
De Europese Commissie nam in de cassatieprocedure deel als adviserende partij en betoogde dat LC Corp met de arbitrage probeert staatssteun te verkrijgen in strijd met het EU-recht. Aan een beoordeling van dat standpunt komt de Procureur-Generaal niet toe. Ook het stellen van prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie acht zij niet nodig: de zaak kan worden beslist op basis van bestaande rechtspraak en nationaal recht.
De conclusie van de Procureur-Generaal strekt tot verwerping van het cassatieberoep van LC Corp. Daarmee zou het arrest van het gerechtshof Amsterdam in stand blijven: LC Corp moet meewerken aan de beëindiging van de arbitrageprocedure in Londen, op straffe van een dwangsom van € 100.000 per dag tot een maximum van € 10 miljoen.
Parket bij de Hoge Raad · 30 oktober 2026
Civiel Recht Rechter wijst terugverhuizing af, regelt omgang en legt vader € 1.112 kinderalimentatie op Twee ouders uit het noorden van het land kwamen er niet uit over hun drie kinderen, geboren in 2019, 2020 en 2022. Na het einde van hun relatie verhuisde de moeder in de zomer van 2025 met de kinderen naar een plaats ver van de woonplaats van de vader. Beide ouders hadden daarvoor op 4 juli 2025 een toestemmingsverklaring ondertekend. De ouders hebben samen het gezag over de kinderen, en die wonen bij de moeder.
De vader wilde dat de moeder met de kinderen terugverhuist naar een woning binnen 20 kilometer van het voormalige gezamenlijke huis, op straffe van een dwangsom van € 250 per dag. Hij stelde dat hij zijn toestemming had gegeven onder voorwaarden: hij zou de kinderen vaker zien, vakanties zouden vooraf worden afgestemd, de moeder zou zich aan de haal- en brengregeling houden en hij zou geen financiële gevolgen van de verhuizing ondervinden. Daarom deed hij een beroep op dwaling, een onjuiste voorstelling van zaken bij het geven van de toestemming. De moeder betwistte dat er voorwaarden waren afgesproken.
De rechtbank vond het beroep op dwaling onvoldoende onderbouwd. De moeder had met WhatsApp-berichten aannemelijk gemaakt dat de vader de kinderen zag op de weekenden die hij zelf aangaf. In de toestemmingsverklaring stond bovendien dat aanvullende afspraken over vakanties, reiskosten en communicatie desgewenst in een apart document of ouderschapsplan konden worden vastgelegd, en dat is niet gebeurd. Ook zag de rechtbank geen reden om in het belang van de kinderen een terugverhuizing te bevelen. De Raad voor de Kinderbescherming adviseerde hetzelfde: de grote afstand belemmert het contact met de vader, maar het is begrijpelijk dat de moeder naar haar netwerk in het noorden is verhuisd. De Raad raadde de vader aan te overwegen zelf dichter bij de kinderen te gaan wonen.
Over de omgang vroeg de moeder om één weekend per maand en de vader om twee of drie weekenden. De rechtbank koos een tussenweg: de kinderen gaan één weekend per maand van vrijdag na school tot zondag 14.30 uur naar de vader. Bij schoolvakanties van één week verblijven zij vier doordeweekse dagen bij hem. Vakanties van twee weken of langer en de feestdagen worden bij helfte en in onderling overleg verdeeld. Twee of drie weekenden per maand vond de rechtbank te belastend, omdat de kinderen dan lang in de auto moeten zitten.
Over de reiskosten voor het halen en brengen oordeelde de rechtbank dat vervoer en de kosten daarvan een gedeelde ouderlijke verantwoordelijkheid zijn. De vader kon zijn stelling dat de moeder die kosten zou dragen niet bewijzen. De moeder brengt en haalt de kinderen, en de reiskosten laat de rechtbank bij de kinderalimentatie buiten beschouwing, zodat ze bij helfte worden gedragen.
Bij de kinderalimentatie rekende de rechtbank met de cijfers van 2024, omdat de vader zijn gegevens over 2025 niet volledig had overgelegd. De behoefte van de kinderen kwam uit op € 1.805 per maand, na indexering naar 2026. De vader heeft een eigen onderneming, en voor zijn draagkracht is inzage in de jaarstukken van de afgelopen jaren nodig. Die gaf hij niet, ondanks herhaalde verzoeken. Hij legde alleen een fiscaal rapport over 2024, een aanslag over 2025 en een inkomensverklaring over 2025 over. Daardoor kon de rechtbank zijn draagkracht niet berekenen en had hij niet onderbouwd dat hij het gevraagde bedrag niet kan betalen. Zijn aanbod om op de zitting alsnog stukken in te dienen kwam te laat.
De rechtbank bepaalde dat de vader met ingang van 24 december 2025, de dag waarop het verzoekschrift binnenkwam, € 1.112 per maand betaalt voor de drie kinderen samen, steeds bij vooruitbetaling. De beschikking is uitvoerbaar bij voorraad en al het meer of anders verzochte is afgewezen. Het verzoek van de moeder om hem ook de inkomensgegevens van haar werk te laten overleggen is niet apart beslist. De rechtbank wees het verzoek over de zomervakantie van 2026 af, omdat partijen daar geen belang meer bij hadden.
Rechtbank Noord-Nederland · 5 november 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Rechter in Amsterdam bevoegd in regres van Achmea na verkeersongeval, ook tegen Letse verzekeraar Op 2 januari 2016 draaide een Letse automobilist in Amsterdam met zijn auto om, door een u-turn te maken, op de weg richting het Centraal Station. Op het moment dat die draai bijna voltooid was, kwam een Nederlandse bestuurder aanrijden. Hij week naar rechts uit en reed daarbij drie voetgangers aan: een Israëlisch echtpaar en een Engelse man. Alle drie raakten gewond, de Engelse man zeer ernstig.
Achmea, de WAM-verzekeraar van de Nederlandse bestuurder, nam de schaderegeling op zich. De schade van de twee Israëlische voetgangers (€ 31.514,23) werd volledig afgewikkeld en door het Nederlands Bureau Motorrijtuigenverzekeraars, als vertegenwoordiger van de Letse verzekeraar, aan Achmea terugbetaald. Met de zwaargewonde Engelsman sloot Achmea op 5 januari 2021 een schikking voor € 2.131.060,91. Dat bedrag wil Achmea nu verhalen op de Letse verzekeraar Baltijas Aprodsinasana Nams AAS (BAN) en op de Letse bestuurder, die in Duitsland woont. Achmea vraagt de rechtbank Amsterdam om vast te stellen dat zij hoofdelijk aansprakelijk zijn voor het ongeval en om hen te veroordelen tot betaling van dat bedrag.
Dit vonnis gaat nog niet over die vordering zelf, maar over een voorvraag: mag de Amsterdamse rechter de zaak wel behandelen? BAN en de bestuurder stellen van niet. Volgens hen is er geen bevoegdheidsregel waarop de Nederlandse rechter kan steunen. Zij voeren aan dat Achmea zelf geen onrechtmatige daad is aangedaan: het ongeval trof de voetgangers, en Achmea betaalde op grond van haar verzekeringsovereenkomst, een contractuele verplichting. Daarnaast stelt BAN dat zij niet bij het ongeval aanwezig was en dat haar verplichtingen voortvloeien uit de verzekeringsovereenkomst met de bestuurder.
De rechtbank toetst de bevoegdheid aan de Brussel I bis-Verordening, de Europese regeling voor internationale bevoegdheid in burgerlijke zaken. De hoofdregel, de rechter van de woonplaats van de gedaagde, helpt Achmea niet, want de gedaagden wonen of zijn gevestigd in Letland en Duitsland. Wel bevat de verordening een bijzondere regel voor verbintenissen uit onrechtmatige daad: dan is ook de rechter bevoegd van de plaats waar het schadebrengende feit zich heeft voorgedaan. Volgens vaste rechtspraak van het Hof van Justitie van de EU gaat het daarbij zowel om de plaats waar de schade intrad als om de plaats van de gebeurtenis die de schade veroorzaakte.
De rechtbank oordeelt dat Achmea zich daarop kan beroepen. Haar vordering is een regresvordering: zij verhaalt wat zij heeft betaald op de partij die volgens haar uiteindelijk voor de schade moet opdraaien. Zo'n vordering is afgeleid van de vordering uit onrechtmatige daad, en de aard van die vordering verandert niet doordat een ander haar overneemt of erin treedt. De bijzondere bevoegdheidsregel blijft daarom aan de vordering verbonden. Ook de rechtspraak van het Hof van Justitie sluit hierbij aan: een vordering valt buiten de contractuele sfeer als voor de beoordeling van de verweten gedraging de verzekeringsovereenkomst niet hoeft te worden uitgelegd. Achmea verwijt BAN in de kern dezelfde gedraging als de bestuurder, namelijk het ongeoorloofde manoeuvre in Amsterdam, en niet een schending van de verzekeringsovereenkomst. Dat die gedraging in Amsterdam plaatsvond, is niet in geschil.
Voor de vordering tegen de bestuurder zelf geldt hetzelfde: ook die is een regresvordering die kan aansluiten bij de vordering uit onrechtmatige daad waar zij van is afgeleid. De rechtbank Amsterdam is dus voor beide vorderingen bevoegd.
De rechtbank wijst de vorderingen tot onbevoegdverklaring af. BAN en de bestuurder moeten elk de proceskosten in het incident van Achmea betalen, begroot op € 842,00 per gedaagde. De hoofdzaak gaat verder: BAN en de bestuurder mogen op 23 december 2026 een conclusie van antwoord indienen.
Rechtbank Amsterdam · 11 november 2026
Civiel Recht; Internationaal Privaatrecht Hof bekrachtigt afwijzing schadeclaim tegen Staat over coronatoegangsbewijs Van 25 september 2021 tot 25 februari 2022 konden Nederlanders bij horeca, culturele locaties en evenementen alleen naar binnen met een coronatoegangsbewijs. Zo'n bewijs kreeg je met een vaccinatiebewijs, een herstelbewijs of een negatieve testuitslag. Drie mensen vonden dat de Staat daarmee hun grondrechten schond en vorderden schadevergoeding. Een van hen had danslessen gevolgd, een tweede exploiteerde twee horecazaken in Amersfoort en Soest en een derde ging naar de tennisvereniging en ondernam sociale activiteiten.
De eerste eiseres had zich ingeschreven voor een dansopleiding, maar kreeg geen toegang tot de dansschool en stelt betaald te hebben voor lessen die zij niet kon volgen. De horecaondernemer stelt omzet te zijn misgelopen en sloot zijn zaken vanaf 6 november 2021 helemaal, omdat hij zijn gasten niet wilde controleren. Daarna beperkte hij zich tot het bezorgen van maaltijden. De derde eiseres liet zich meerdere keren testen en wil reiskosten en reistijd vergoed krijgen. Zij stelt ook dat zij de tenniskantine niet in mocht, terwijl haar tennisvrienden dat wel mochten. Alle drie noemen zij daarnaast immateriële schade, zoals stress, ruzie met hun omgeving en verlies van levensvreugde. Geen van hen heeft zich laten vaccineren.
De rechtbank Den Haag wees hun vorderingen af. Het gerechtshof Den Haag kijkt in hoger beroep naar veertien grieven en wijst ze allemaal af. Een deel van het betoog gaat over de vaccins zelf: zouden die niet werken tegen besmetting en schadelijk zijn? Het hof zegt dat de appellanten zich niet hebben laten vaccineren, dat vaccinatie nooit verplicht was en dat zij een bewijs ook met een negatieve test konden krijgen. Zij hebben daarom geen belang bij hun klachten over de vaccins. Daarnaast bepaalde het Europese geneesmiddelenagentschap dat de vaccins onder voorwaarden op de markt mochten, en dat oordeel is voor het hof het uitgangspunt.
Ook het beroep op de Grondwet slaagt niet. De appellanten vinden dat de wet te veel aan de ministers heeft overgelaten, maar het hof mag een wet in formele zin niet aan de Grondwet toetsen (artikel 120 Grondwet). Het hof volgt verder de rechtbank dat de Staat mocht afgaan op de adviezen van het Outbreak Management Team. Dat orgaan wees op het risico van een opleving van het virus en op druk op de zorg als de afstandsregel van anderhalve meter zou vervallen. Het coronatoegangsbewijs was het alternatief. De Nederlandse Zorgautoriteit rekende per september 2021 met 180.000 tot 200.000 uitgestelde operaties. Dat de appellanten achteraf grafieken tonen waaruit zou blijken dat het bewijs weinig effect had, maakt de invoering niet onrechtmatig, want het gaat om de kennis van toen.
Over de grondrechten oordeelt het hof dat de rechtbank kon volstaan met een toets aan artikel 8 EVRM, omdat de andere genoemde bepalingen op dezelfde gronden tot hetzelfde resultaat leiden. Het Handvest van de Europese Unie is niet van toepassing, want de Staat voerde met het bewijs geen Europees recht uit. Het verwijt van discriminatie tussen gevaccineerden en niet-gevaccineerden gaat niet op, omdat er een test of herstelbewijs als alternatief was en er een uitzondering gold voor mensen die geen test konden ondergaan. Ook gold het bewijs maar kort en alleen voor niet-essentiële activiteiten. Dat de horecaondernemer zijn zaken sloot om geen gasten te hoeven controleren, komt volgens het hof voor zijn eigen rekening.
Het hof bekrachtigt daarom het vonnis van de rechtbank. De drie appellanten moeten hoofdelijk de proceskosten in hoger beroep betalen: € 987 aan griffierecht en nakosten en € 3.870 aan salaris van de advocaat van de Staat, vermeerderd met wettelijke rente als zij niet binnen veertien dagen betalen.
Gerechtshof Den Haag · 10 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Hof verlaagt bedrag bij verdeling huwelijksgemeenschap met € 201.875 na geschil over Gambiaanse woning Een man en een vrouw trouwden in 2013 in Gambia, zonder huwelijkse voorwaarden. Daardoor viel in beginsel alles wat ze voor of tijdens het huwelijk bezaten of schuldig waren in één gemeenschap van goederen. Na de scheiding ging het om de verdeling van die gemeenschap, met 3 juli 2023 als peildatum: de dag waarop het echtscheidingsverzoek bij de Nederlandse rechter werd ingediend. De rechtbank Amsterdam had bepaald dat de man de vrouw € 319.766,74 moest betalen. Hij ging daartegen in hoger beroep.
De zaak ligt bij het hof in hoger beroep tegen de beschikking van de rechtbank Amsterdam van 3 maart 2025. De vrouw vond dat de man niet ontvankelijk was, omdat hij het procesdossier uit eerste aanleg niet compleet had ingediend. Het hof erkende dat het dossier niet voldeed aan het procesreglement, onder meer omdat de beschikking van 28 augustus 2024 ontbrak. Dat was volgens het hof geen reden om het beroep af te wijzen: de stukken bevatten genoeg informatie, ontbrekende informatie komt voor risico van de man, en de vrouw had niet concreet gesteld dat zij door het ontbreken van stukken in haar verweer werd geschaad. Het verzoek van de man om aanhouding, zodat hij alsnog stukken kon indienen, wees het hof wel af wegens strijd met de goede procesorde.
Het grootste geschil ging over de verkoop van een woning in Gambia. De man had die vóór het huwelijk met eigen geld gekocht en in 2022 verkocht, in het zicht van de scheiding. Volgens hem viel de woning buiten de gemeenschap. Het hof oordeelde van niet: door het huwelijk in gemeenschap van goederen ging ook een woning die iemand eerder kocht deel uitmaken van de gemeenschap. De opbrengst belandde op twee Duitse bankrekeningen bij Sparkasse, waar op 30 mei 2022 in totaal € 84.245,64 op stond. De man stelde dat daar op de peildatum niets meer van over was, omdat hij het geld had besteed aan de zoon van de vrouw. Dat had hij volgens het hof moeten aantonen. Het hof ging er daarom van uit dat het volledige bedrag er nog stond. De man hoeft de vrouw daarvan de helft te betalen. De verwijzing naar een grote hoeveelheid bankafschriften was onvoldoende: het is niet aan de rechter om die door te zoeken.
Ook de twee Rabobankrekeningen (saldo € 14.859,71 en € 35.000,75) werden verdeeld, en de boot van de man, die het hof waardeerde op € 19.500 omdat het taxatierapport van de man ontbrak. Voor de auto rekende het hof met de inruilopbrengst van € 750. De vrouw kreeg de helft van de Allianz-levensverzekering van € 427,37. De lijfrenteverzekering bij Provinzial is zonder waarde aan de man toegedeeld. Een door de vrouw gestelde woning in [plaats B], een derde Rabobankrekening en een bankrekening in Gambia liet het hof buiten de verdeling, omdat de vrouw haar stellingen onvoldoende onderbouwde.
Bij de woonark, die in januari 2022 voor € 105.000 was verkocht, hield het hof rekening met € 24.000 aan kosten die de man voor de zoon van de vrouw had gemaakt: € 14.000 schoolgeld in Gambia en € 10.000 voor een studieaanvraag. Daardoor bleef € 81.000 over om te verdelen. De vrouw erkende ter zitting dat de man kosten voor haar zoon had betaald en betwistte de bedragen niet.
De vrouw trok haar verzoek over de inboedel in hoger beroep in. Voor de schulden (een huurschuld en een schuld aan DUO) bleef de rechtbankbeslissing overeind: elk draagt de helft, omdat niet vaststond wie wat had afgelost. De proceskosten zijn gecompenseerd. De man trok zijn verzoek om de werking van de bestreden beschikking te schorsen in, en werd daarin niet-ontvankelijk verklaard.
Het hof vernietigde de verdeling van de rechtbank en stelde de verdeling opnieuw vast. De man moet de vrouw € 117.891,75 betalen. Daarnaast draagt ieder de helft van de schulden die er op 3 juli 2023 waren.
Gerechtshof Amsterdam · 10 november 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht