Hoge Raad vernietigt arresten in pensioenstrijd brandbeveiliger met Bpf Bouw over verplichte aansluiting Een bedrijf voor brandbeveiliging en brandpreventie moet mogelijk toch geen premies afdragen aan de pensioen- en andere fondsen van de bouwsector. Die strijd loopt al sinds 2017. Het bedrijf geeft advies over brandpreventie, verkoopt en onderhoudt blusapparatuur en noodverlichting, en laat bouwkundige brandpreventie uitvoeren door een zustervennootschap die geen eigen personeel heeft. Voor dat werk worden medewerkers van het bedrijf zelf, uitzendkrachten en zzp'ers ingezet.
Bpf Bouw, het Opleidingsfonds en het Aanvullingsfonds vinden dat het bedrijf onder de verplichtstelling voor de bouwnijverheid valt. Zij ontvingen daarover een onderzoeksrapport dat per jaar het aandeel van bouwactiviteiten in de omzet berekende. Volgens dat rapport was dat in 2012 ruim 48 procent, in 2013 bijna 78 procent en in 2014 ruim 75 procent. Het bedrijf trok die conclusie in twijfel en vorderde een verklaring dat het niet onder de bouwregelingen valt, plus terugbetaling van geïnde premies. De fondsen vorderden juist betaling van premies en bijdragen vanaf 1 januari 2013. De kantonrechter gaf het bedrijf gelijk. Het gerechtshof Amsterdam draaide dat om en wees de vorderingen van de fondsen toe, mede op basis van een deskundigenbericht. Volgens de deskundige was in 2014 ruim 54 procent van de loonsom gerelateerd aan 'fase 5', het aanbrengen van brandwerende voorzieningen.
De Hoge Raad oordeelt dat het hof op meerdere punten de fout is ingegaan. Het hof nam aan dat tussen partijen niet in geschil was dat de werkzaamheden in fase 5 bouwactiviteiten zijn. Uit de gedingstukken blijkt echter dat het bedrijf juist primair heeft betoogd dat het aanbrengen van brandwerende voorzieningen helemaal geen bouwactiviteit is, en dat standpunt nooit heeft losgelaten. Het hof ging er verder van uit dat het bedrijf zich alleen beriep op de uitzonderingen voor isolatie en 'overige werken', terwijl het zich ook beriep op de uitzonderingen voor schilderen en afwerken en voor stukadoors- en afbouwbedrijven. Ook was onbegrijpelijk dat partijen het eens zouden zijn dat uitbesteding van fase 5 aan de zustervennootschap er niet toe doet, en dat partijen het eens zouden zijn over het meetellen van de loonsom van ondersteunend personeel. Uit het proces-verbaal en het tweede tussenarrest blijkt dat zij het daarover juist niet eens werden.
Belangrijker is de rechtsregel. De Hoge Raad legt de werkingssfeerbepaling uit volgens de cao-norm, een uitleg naar objectieve maatstaven op basis van de tekst. Daaruit volgt dat per onderneming moet worden beoordeeld of die valt onder de bouwregelingen, en niet voor een hele groep van ondernemingen. Het hof heeft de werkzaamheden van de zustervennootschap meegeteld bij de vraag of het bedrijf zelf overwegend bouwactiviteiten verricht. Dat berust op een onjuiste rechtsopvatting, of is in elk geval onbegrijpelijk. Ook sprak het hof het bedrijf in het eindarrest ten onrechte aan als dochteronderneming, terwijl het eerder had vastgesteld dat het om een zusteronderneming gaat.
Eén klacht van het bedrijf faalt. Het bedrijf betoogde dat de loonsommen van de uitzonderingsgebieden in de werkingssfeerbepaling, zoals isolatie en schilderwerk, bij elkaar moeten worden opgeteld om te beoordelen of het bedrijf overwegend op die gebieden werkt. De Hoge Raad wijst dat af. De vergelijking van de verloonde bedragen moet voor elk gebied afzonderlijk worden gemaakt. Anders zouden werknemers onder geen enkele bedrijfstakregeling kunnen vallen, de zogeheten witte vlekken, wat het verplichtstellingsbesluit juist wil voorkomen.
De Hoge Raad vernietigt de drie arresten van het hof Amsterdam, verwijst de zaak naar het gerechtshof Den Haag voor verdere behandeling en veroordeelt de drie bouwfondsen in de kosten van het cassatieberoep, begroot op € 8.627,40 aan verschotten en € 2.600 aan salaris.
Hoge Raad · 13 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Procureur-generaal adviseert Hoge Raad cassatieberoep te verwerpen na dodelijk bedrijfsongeval bij funderingsbedrijf Op 30 oktober 2019 vond op een bouwlocatie een dodelijk bedrijfsongeval plaats. Een medewerker van een funderingsbedrijf was bezig met het hijsen van een betonslang. Daarbij raakte een lier klem tussen de boormotor en een aan de funderingsmachine bevestigd werkplatform. Door de voortdurende hijsbeweging brak het werkplatform af, viel naar beneden en trof de medewerker op zijn hoofd. De man overleed ter plaatse aan zijn verwondingen.
Het funderingsbedrijf werd in eerste aanleg vrijgesproken, maar het gerechtshof Amsterdam veroordeelde het in hoger beroep tot een geldboete van € 50.000. Het hof stelde vast dat het risico van het klemraken van de lier bij hijswerkzaamheden al langer bekend was binnen het bedrijf. Op het werkplatform waren zowel oude als nieuwe beschadigingen zichtbaar die werden veroorzaakt door het inslijten van een hijskabel. Medewerkers hadden dit risico ook onderling besproken. Desondanks had het bedrijf het risico niet schriftelijk vastgelegd in een risico-inventarisatie, de slachtoffer (die pas vier weken in dienst was) niet doeltreffend ingelicht over dit gevaar, en geen technische maatregelen genomen aan de funderingsmachine om klemraking te voorkomen. Pas na het dodelijke ongeluk werden de machines aangepast.
Het bedrijf stelde cassatieberoep in bij de Hoge Raad. De advocaat in Leeuwarden, J. Boksem, stelde twee middelen van cassatie voor. Het eerste middel klaagde dat het hof een vereist bestanddeel van artikel 32 van de Arbeidsomstandighedenwet, namelijk dat het bedrijf wist of redelijkerwijs had moeten weten dat levensgevaar of ernstige schade aan de gezondheid te verwachten was, niet had opgenomen in de bewezenverklaring. Het tweede middel betoogde dat het hof een onjuiste uitleg gaf aan dat artikel door geen daadwerkelijke wetenschap van het gevaar te vereisen.
De procureur-generaal bij de Hoge Raad, Van Kempen, adviseert beide middelen te verwerpen. Over het eerste middel concludeert hij dat het ontbreken van de bewuste zinsnede in de bewezenverklaring berust op een kennelijke schrijffout van het hof. In de bewijsoverwegingen oordeelde het hof immers uitdrukkelijk dat het bedrijf redelijkerwijs had moeten weten dat levensgevaar of ernstige schade te verwachten was. De Hoge Raad kan deze misslag herstellen zonder het arrest te vernietigen.
Het tweede middel gaat niet op, aldus de procureur-generaal, omdat het door de verdediging aangehaalde arrest van de Hoge Raad uit 2017 betrekking had op een situatie waarin bewezenverklaard was dat het bedrijf het gevaar daadwerkelijk kende. In de huidige zaak is bewezen dat het bedrijf het gevaar redelijkerwijs had moeten kennen, een lagere drempel. Voor dat geval geldt de eis van daadwerkelijke wetenschap niet. Uit de bewijsmiddelen blijkt bovendien voldoende dat het risico intern bekend was, en dat het bedrijf desondanks geen maatregelen trof.
De conclusie strekt tot verwerping van het cassatieberoep. Als de Hoge Raad dit advies volgt, blijft de veroordeling van het funderingsbedrijf tot een geldboete van € 50.000 wegens opzettelijke overtreding van artikel 32 van de Arbeidsomstandighedenwet in stand.
Parket bij de Hoge Raad · 27 oktober 2026
Strafrecht Rechtbank wijst claim van € 567.608 af en laat man ruim € 72.000 betalen na ontruiming woning Een man die zijn leven lang in het ouderlijk huis in de buurt van Utrecht woonde, wilde geld zien van de erfgenamen van zijn overleden zus. Het huis was eerst van zijn ouders en kwam uiteindelijk bij zijn zus terecht. Volgens de man waren er afspraken gemaakt dat hij ten minste € 150.000 zou krijgen als het huis werd verkocht of geleverd aan een ander. Daarnaast wilde hij € 417.608 terug, omdat hij zelf in het huis had geïnvesteerd. Hij had onder meer een tuinhuis, een serre en een werkplaats met berging op het erf laten bouwen. Om zijn claims veilig te stellen liet hij op 26 januari 2026 beslag leggen op de woning.
De rechtbank Midden-Nederland oordeelt dat de man zijn verhaal niet heeft onderbouwd. Voor de € 150.000 verwees hij naar een kort geding uit 2006, waarin de voorzieningenrechter had overwogen dat zijn zus en broer verklaarden dat zo'n vergoeding was afgesproken. De rechtbank hecht daar geen waarde aan. Een kort geding levert maar een voorlopig oordeel op, de overweging werd bovendien 'ten overvloede' gegeven en het geschil ging toen over iets anders, namelijk of de man de woning moest verlaten. Afspraken op papier zijn er niet, terwijl de afspraak uit 1996 over het gebruik van het huis wel schriftelijk is vastgelegd. Ook in de administratie van de overleden zus is niets gevonden dat op een extra afspraak wijst.
Ook de claim van € 417.608 sneuvelt. Voor ongerechtvaardigde verrijking moet het huis meer waard zijn geworden door de investeringen, en daar heeft de man niets over gesteld, bijvoorbeeld met een taxatierapport. De erfgenamen brachten juist een keuringsrapport en een offerte van een saneringsbedrijf in, waaruit blijkt dat de toevoegingen de waarde van het huis verlagen. Dat hem het huis ooit zou zijn beloofd, blijkt nergens uit. Wanprestatie vereist een overeenkomst, en die is er volgens de rechtbank niet. De man zei zelf dat hij ervan uitging altijd te mogen blijven wonen, wat eerder op vertrouwen lijkt te berusten dan op afspraken.
De erfgenamen kregen in hun tegenvorderingen grotendeels gelijk. De man had na een kort geding van 27 november 2024 meer dan twaalf maanden om het huis te verlaten, maar deed dat niet. Het huis werd op 29 januari 2026 met de sterke arm ontruimd. Hij moet de ontruimingskosten van € 2.193,79 betalen en € 1.000 voor het verwijderen van achtergelaten spullen. Zijn verwijt dat zijn vorige advocaat ten onrechte niet in hoger beroep ging tegen dat kortgedingvonnis, wijst de rechtbank af: niets wijst erop dat hij daartoe opdracht gaf. Ook moet hij € 69.450 betalen voor herstel en sanering van het huis, waar onder meer olieopslagtanks stonden en de elektriciteit en installaties niet werkten. Dat bedrag was onderbouwd met het keuringsrapport en de man betwistte het zelf niet.
De erfgenamen wilden ook de spullen terug die de man uit het huis zou hebben meegenomen, of anders € 10.000. Dat wijst de rechtbank af. Wie een zaak terugvordert, moet aantonen eigenaar te zijn, en foto's van lege plekken in het huis zijn daarvoor onvoldoende. Het bedrag van € 10.000 was niet onderbouwd.
Het beslag op de woning is volgens de rechtbank ten onrechte gelegd, omdat de man geen vorderingen heeft. De erfgenamen konden het huis door het beslag niet verkopen en hadden daardoor extra kosten. De rechtbank heft het beslag op en wijst een schadevergoeding toe van € 1.625,52 per maand vanaf 26 januari 2026 tot de datum van het vonnis. De man betwistte dat bedrag niet.
De rechtbank wijst alle vorderingen van de man af en veroordeelt hem in de proceskosten van de erfgenamen, in totaal € 10.397 in conventie en € 3.871 in reconventie. Naast de ontruimings- en verwijderingskosten en de herstelkosten van € 69.450 moet hij de maandelijkse schadevergoeding voor het beslag betalen. Het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad.
Rechtbank Midden-Nederland · 21 oktober 2026
Civiel Recht Rechter dwingt weduwe tot hypotheek voor stiefkinderen na erfenisruzie Na het overlijden van een man in 2025 kwamen zijn drie kinderen en zijn weduwe in een conflict over de afwikkeling van de erfenis. Partijen waren het eens dat de wettelijke verdeling van toepassing is. Dat betekent dat de weduwe de nalatenschap in handen kreeg, terwijl de kinderen een geldvordering op haar hebben die niet direct opeisbaar is. Samen met een geadopteerde dochter van de weduwe zijn er vijf erfgenamen.
In juni 2026 sloten de kinderen en de weduwe een vaststellingsovereenkomst. Daarin legden zij vast hoe hoog de vordering van de kinderen is, hoe die wordt betaald, dat er een hypotheekrecht ten gunste van de kinderen komt op de woning van de weduwe, en hoe het zit met de erfbelasting. De notaris maakte een concept hypotheekakte op. De weduwe weigerde die te ondertekenen, omdat zij het niet eens was met de inhoud.
De kinderen stapten naar de voorzieningenrechter van de rechtbank Limburg, zittingsplaats Roermond. Zij vroegen de weduwe te veroordelen om binnen zeven dagen mee te werken aan het vestigen van het hypotheekrecht. Zij wilden ook dat het vonnis haar handtekening zou vervangen als zij bleef weigeren. Een deel van die vordering, namelijk dat het vonnis haar medewerking in het geheel zou vervangen, trokken zij tijdens de zitting in. Een van de kinderen woont in België, maar de voorzieningenrechter bleef bevoegd omdat de weduwe in Nederland woont.
Op de zitting bleek dat de weduwe zich liet bijstaan door haar belastingadviseur, die ook als tolk optrad omdat zij de Nederlandse taal onvoldoende beheerst. De pleitnota die de adviseur voor haar had gemaakt, wees de voorzieningenrechter als processtuk af. In deze procedure kan een partij alleen in persoon of via een advocaat optreden, niet via een gemachtigde die geen advocaat is.
De inhoud van de hypotheekakte bleek uiteindelijk het enige geschilpunt. Tijdens de zitting kwamen partijen overeen dat de weduwe geen bezwaar meer had als twee passages werden aangepast. Beide gaan over het verhuren van de woning. In de akte wordt vastgelegd dat het verhuren van het onderpand is toegestaan en niet wordt gezien als het in gebruik of genot afstaan dat de akte verbiedt. De voorzieningenrechter volgde deze afspraak.
Over de proceskosten oordeelde de rechter dat hij geen reden zag om af te wijken van het uitgangspunt dat in familiezaken de kosten worden gecompenseerd. De kinderen hadden gevraagd om vergoeding van de werkelijke kosten van € 5.318,55, maar dat wees hij af.
De voorzieningenrechter veroordeelde de weduwe om binnen zeven dagen na betekening van het vonnis volledige medewerking te verlenen aan het vestigen van het hypotheekrecht, volgens de aangepaste concept hypotheekakte. Dat betekent dat zij bij de notaris moet verschijnen en de akte moet ondertekenen. Doet zij dat niet, dan treedt het vonnis in de plaats van haar wilsverklaring en handtekening in de akte. Iedere partij draagt de eigen proceskosten en het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad.
Rechtbank Limburg · 6 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Hof wijst timmerman aansprakelijkheidsverklaring toe na bedrijfsongeval, nekklachten deels door ongeval Een timmerman werd op 3 februari 2012 op de werkplaats van zijn werkgever aangereden. Hij ging een paar dagen naar huis met kneuzingen aan hoofd, romp en rug, maar hervatte daarna zijn werk. Meer dan een jaar later stopte hij met werken vanwege ernstige nekklachten: een beknelling van het ruggenmerg in de nek, cervicale myelopathie genoemd. Hij hield zijn werkgever en diens verzekeraar, Nationale-Nederlanden, aansprakelijk voor de schade. De werkgever had aansprakelijkheid voor de gevolgen van het ongeval al erkend. De vraag was of de nekklachten daar ook het gevolg van zijn.
De kantonrechter wees de vorderingen van de timmerman af. Volgens de kantonrechter was niet vast komen te staan dat de klachten, al was het maar deels, door het ongeval waren veroorzaakt. Daartegen kwam de timmerman in hoger beroep bij het gerechtshof Amsterdam, tegen het vonnis van de rechtbank Amsterdam (kantonrechter). Het hof liet een medisch deskundige onderzoeken wat de rol van het ongeval was geweest, en stelde in een eerste en een tweede tussenarrest nadere vragen over het oorzakelijk verband.
De deskundige kwam tot het oordeel dat de nekklachten door meerdere factoren zijn ontstaan. De slijtage van de wervelkolom (degeneratieve veranderingen) speelt volgens hem een 'zeer grote' rol, het ongeval een 'kleine'. Hij nam daarbij in aanmerking dat de man na het ongeval een week ziek was, dat het ongevalsrapport kneuzingen aan hoofd, romp en rug noemde, en dat de man daarna nog lange tijd kon werken. Ook had hij al nekklachten ten tijde van het ongeval. Zonder die eerste ziekteperiode en het ongevalsrapport had de deskundige de bijdrage van het ongeval als 'zeer klein' of 'verwaarloosbaar' ingeschat.
De timmerman betoogde dat zijn schade dus mede door het ongeval is veroorzaakt, en rekende de bijdrage om naar 25 tot 37,5 procent. Nationale-Nederlanden en de werkgever voerden aan dat de klachten volledig door slijtage te verklaren zijn. Zij wezen erop dat de man vijftien maanden na het ongeval pas voor het eerst ziek werd door nekklachten, in die tijd veel overuren maakte en zijn behandelaars de eerste zestien maanden niets over het ongeval vertelde. De procentuele berekening van de timmerman noemden zij speculatief.
Het hof oordeelt dat het ongeval niet de enige of hoofdzakelijke oorzaak hoeft te zijn. Voldoende is dat de schade zonder het ongeval niet zou zijn ingetreden, ook als andere oorzaken daaraan meewerkten. Op basis van de rapporten van de deskundige en de toedracht van het ongeval concludeert het hof dat het ongeval een van de twee oorzaken is van het ontstaan en het verdere beloop van de nekklachten. Daarmee is de grondslag voor aansprakelijkheid gegeven. De subsidiaire grondslag over proportionele aansprakelijkheid hoeft het hof niet meer te beoordelen, omdat er geen onzekerheid over de oorzaak is.
De hoogte van de schade kan het hof niet vaststellen, omdat daarover nauwelijks is gedebatteerd. Ook de vraag welk deel van de schade redelijkerwijs aan het ongeval kan worden toegerekend, laat het hof liggen. Dat moet in een aparte schadestaatprocedure worden uitgezocht, tenzij partijen er onderling uitkomen. Het hof wijst partijen erop dat dit eventueel met een mediator kan. De gevorderde buitengerechtelijke incassokosten wijst het af, omdat de timmerman onvoldoende heeft gesteld dat hij redelijke kosten heeft gemaakt.
Het hof vernietigt het vonnis van de kantonrechter. Het verklaart voor recht dat de werkgever aansprakelijk is voor de door de timmerman geleden en nog te lijden schade als gevolg van het bedrijfsongeval, en veroordeelt Nationale-Nederlanden en de werkgever tot vergoeding van die schade, op te maken bij staat. Zij moeten ook de proceskosten in beide instanties betalen: € 996,00 voor de eerste aanleg en € 23.018,59 voor het hoger beroep, waarin € 1.572,09 deskundigenkosten, € 1.780,00 griffierecht en € 19.666,50 salaris voor de advocaat. De veroordelingen zijn uitvoerbaar bij voorraad.
Gerechtshof Amsterdam · 27 oktober 2026
Civiel Recht