Hof Den Haag: Deutsche Bank schond zorgplicht bij renteswaps voor lelietelers, kredietklacht verjaard Een groep lelietelers uit Wieringerwerf kocht in 2006 en 2007 bij Deutsche Bank twee renteswaps, afgesloten naast bedrijfsleningen: contracten waarmee een variabele rente wordt omgezet in een vaste. Toen de rente daalde, bleken de swaps een negatieve waarde te hebben. Bij het vervroegd aflossen van de leningen in 2014 moest het bedrijf een bedrag van circa € 161.000 aan de bank betalen. Het bedrijf, Mak c.s., stapte in 2018 naar de rechter: de bank zou haar zorgplicht hebben geschonden, zowel bij het adviseren van de swaps als bij een herstructurering van het krediet in 2009.
Het gerechtshof Den Haag boog zich over de zaak nadat de Hoge Raad het eerdere arrest van het hof Amsterdam had vernietigd. De Hoge Raad had de zaak teruggestuurd om opnieuw te beoordelen of de vorderingen verjaard waren en of het bedrijf gebonden was aan een afspraak uit 2014, waarin beide partijen verklaarden na afwikkeling van de swap niets meer van elkaar te vorderen te hebben.
Over de herstructurering van het krediet in 2009 was het hof kort. Die vordering is verjaard. Een lening is een relatief eenvoudig product, en het bedrijf had veel ervaring met het financieren van de onderneming. Het kon dus zelf beoordelen of de bank deugdelijk had gehandeld, en dat ook ruim voor 25 juli 2013 doen, de datum vijf jaar vóór de dagvaarding. De bewering dat het bedrijf pas na een bezoek aan een advocaat in 2016 inzicht kreeg, onderbouwde het niet.
Bij de renteswaps lag dat anders. Het hof vond dat een renteswap een moeilijk te doorgronden product is, vooral waar het om de risico's gaat. Het bedrijf had nooit eerder een swap of ander derivaat afgenomen. Het had daarom pas in november 2016, toen het een advocaat inschakelde, de kennis om te beoordelen of de bank goed had gehandeld. De vorderingen over de swaps zijn niet verjaard, en ook het beroep van de bank op de klachtplicht slaagt niet.
Inhoudelijk oordeelde het hof dat de bank haar waarschuwingsplicht heeft geschonden. De bank wist dat het bedrijf geen ervaring had met derivaten. In de presentatie van 21 juli 2006 stond als advies alleen dat de rente historisch laag was en dat het bedrijf die nu lang moest vastzetten. Over risico's, zoals een mismatch met de onderliggende lening of het ontstaan van een negatieve waarde, ging het niet. Een rentecap als alternatief bleef onbesproken. De brochures en algemene bepalingen die bij de kredietovereenkomsten zaten, behandelden juist veel verschillende derivaten in algemene termen en volstonden niet. Dat het bedrijf in de bevestigingen verklaarde naar tevredenheid te zijn ingelicht, woog het hof niet zwaar. Ook sloten de swaps niet aan bij de leningen: de looptijden waren ongeveer acht en tien jaar, terwijl de leningen dertien en vijftien jaar liepen. Voor de rest van die tijd was er geen bescherming tegen rentestijgingen, en daar kon de bank niets tegenover stellen.
Bij de afspraak uit 2014 kwam de bank wel een eind. Het hof las de clausule zo dat zij alleen gaat over de betalingen die partijen elkaar op grond van de swapbepalingen verschuldigd waren bij beëindiging. Een kwijting voor andere vorderingen, zoals die wegens onrechtmatig handelen, had de bank expliciet moeten maken. De vernietiging van de clausule wegens misbruik van omstandigheden was al verjaard. Een beroep van de bank op de clausule was ook niet in strijd met de redelijkheid en billijkheid. De hoogte van de negatieve waarde ligt dus vast, al kan die wel een rol spelen bij het berekenen van de schade.
Het hof vernietigt het vonnis van de rechtbank Amsterdam van 10 juli 2019 voor zover het de vorderingen en de proceskosten betreft. Het verklaart voor recht dat Deutsche Bank onrechtmatig heeft gehandeld bij de advisering en verkoop van de renteswaps, en veroordeelt de bank tot vergoeding van de geleden schade, op te maken bij staat. Omdat beide partijen deels verliezen, compenseert het hof de proceskosten in beide instanties.
Gerechtshof Den Haag · 27 oktober 2026
Civiel Recht Rechtbank veroordeelt man tot 14 maanden cel voor illegaal geldcircuit en valse hypotheekverklaringen Via een bouwbedrijf dat in werkelijkheid geen bouwbedrijf was, zette een man uit de regio Den Haag jarenlang girale betalingen om in contant geld, tegen een commissie van vijf of tien procent. Het bedrijf, een eenmanszaak, deed zich voor als aannemer met meer dan 25 jaar ervaring, maar de referenties op de website bleken vals en de foto's stonden al 9500 keer op internet. Ook liet hij valse werkgeversverklaringen opmaken waarmee anderen een hypotheek konden krijgen.
Het onderzoek begon bij een gefingeerd dienstverband bij een ander bedrijf. De eenmanszaak van de verdachte deed haar boekhouding bij hetzelfde administratiekantoor, waarvan twee medeverdachten bestuurder en medewerker waren. Op 8 maart 2023 volgden doorzoekingen. In de bungalow van de verdachte lagen een USB-stick, Excelbestanden, een handgeschreven briefje en een geprinte tabel met een schaduwboekhouding, en € 34.560 aan contant geld. De bedragen daarin kwamen overeen met facturen en banktransacties, maar stonden niet in de officiële administratie.
De werkwijze was tweeledig. Bij inkoopfacturen betaalde het bedrijf giraal aan een klus- of onderhoudsbedrijf en kreeg het datzelfde bedrag contant terug, met vijf procent erbovenop. Bij verkoopfacturen ontving het bedrijf giraal geld en gaf het dat contant terug, onder inhouding van tien procent. Er waren nauwelijks sporen van echt werk: geen projectadministratie, geen offertes, en op ruim 500 inkoopfacturen ter waarde van € 1.144.773,50 stond geen enkel werkadres of omschrijving van de werkzaamheden. Afgeluisterde gesprekken en appberichten lieten zien dat afnemers bedragen vroegen waarvoor een factuur moest komen, en daarna een 'bakkie' kwamen doen.
De verdediging stelde dat het bedrijf een bemiddelingskantoor was voor zzp'ers, met commissies van vijf en tien procent. De rechtbank vond dat ongeloofwaardig: er is geen enkel spoor van bemiddeling in de administratie, op de website of in de bedrijfsomschrijving bij de Kamer van Koophandel, en de commissies stonden alleen in de persoonlijke boekhouding.
De rechtbank oordeelt dat het in ontvangst nemen en beschikbaar stellen van contant geld dat correspondeert met girale betalingen een geldtransfer is, en dus een betaaldienst waarvoor een vergunning van De Nederlandsche Bank nodig is. De verdachte had die niet. Dat betaler en begunstigde steeds hetzelfde bedrijf waren, staat daar niet aan in de weg. Bewezen is dat hij dit samen met anderen en als gewoonte deed.
Niet alle transacties uit de tenlastelegging zijn bewezen. De officier rekende met 505 inkoop- en 200 verkoopfacturen, maar de rechtbank neemt alleen een geldtransfer aan bij de 42 inkoop- en 23 verkoopfacturen die in de schaduwboekhouding zijn terug te vinden. Voor de rest ontbreekt concreet bewijs van een contante geldstroom, en volgt vrijspraak van die transacties. Wel zijn de facturen vals, omdat de vermelde werkzaamheden niet zijn verricht. Dat de verdachte ze voorhanden had, is ook bewezen.
Bij de werkgeversverklaringen ging het om vier personen die volgens het papier bij de eenmanszaak werkten. De rechtbank stelt vast dat zij er niet werkten. Een van hen kon zich geen details herinneren, een ander was in die periode tegelijk vennoot in twee firma's met bijna € 200.000 omzet, een derde kreeg € 3.000 per maand voor 20 uur per week, en een vierde was hoogzwanger en verklaarde maar drie uur per week te hebben gewerkt. De verklaringen dienden voor het verkrijgen van een hypotheek. Dat de verdachte niet wist van de verklaringen, wijst de rechtbank af: het was zijn bedrijf, en in een appgesprek meldde een medeverdachte hem dat de verklaring voor een hypotheekaanvraag werd gebruikt.
De officier van justitie eiste 22 maanden gevangenisstraf, waarvan 6 voorwaardelijk. De rechtbank vindt 14 maanden, waarvan 4 voorwaardelijk, in beginsel passend. De redelijke termijn is met ongeveer 8 maanden overschreden, want de zaak had uiterlijk op 9 maart 2026 moeten zijn afgedaan terwijl het vonnis pas op 5 november 2026 volgt. Daarvoor krijgt de verdachte een strafvermindering van 10 procent, ongeveer een maand, die de rechtbank verwerkt door 5 in plaats van 4 maanden voorwaardelijk op te leggen. De verdachte beriep zich op zijn zwijgrecht, en dat rekent de rechtbank hem aan.
De rechtbank veroordeelt de verdachte tot 14 maanden gevangenisstraf, waarvan 5 maanden voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar, met aftrek van voorarrest. De in beslag genomen geldbedragen van € 200 en € 34.560 worden teruggegeven, omdat niet vaststaat dat ze uit de bewezen feiten komen.
Rechtbank Rotterdam · 5 november 2026
Strafrecht A-G: BNG miste € 57 miljoen rentekorting terecht door te late rapportage aan DNB, cassatie verwerpen BNG Bank leende vijftien miljard euro in het kader van een stimuleringsprogramma van de Europese Centrale Bank (ECB). Het programma, TLTRO-III genoemd, moest banken aanzetten om geld door te lenen aan bedrijven en huishoudens om de economie te stimuleren. Banken die aan bepaalde voorwaarden voldeden, kregen een extra rentekorting van 0,5 procent. Voor BNG ging het om bijna € 57 miljoen. Wie de korting wilde, moest vóór 17 augustus 2021 een aparte rapportage indienen bij De Nederlandsche Bank (DNB).
BNG diende die rapportage niet op tijd in. Ook binnen de extra termijn van veertien dagen die het ECB-besluit biedt, kwam er niets binnen. Pas nadat DNB had laten weten dat de korting niet zou worden toegekend, leverde BNG de gegevens alsnog aan. Volgens het ECB-besluit vervalt het recht op de korting dan. DNB hield na overleg met de ECB aan die lijn vast. BNG vorderde in de procedure het misgelopen bedrag alsnog, zowel via de redelijkheid en billijkheid als via het Europese evenredigheidsbeginsel.
De rechtbank Amsterdam wees de vorderingen af op 31 mei 2023, en het gerechtshof Amsterdam bekrachtigde dat vonnis op 27 mei 2025. BNG ging in cassatie. Advocaat-generaal Drijber, die dit advies schreef voor de Hoge Raad, concludeert tot verwerping van het beroep. Het middel van BNG heeft twee hoofdonderdelen.
Het eerste onderdeel betoogt dat het ECB-besluit niet rechtstreeks van toepassing is op de verhouding tussen DNB en BNG. Dan zou het Nederlandse contractenrecht gelden en zou ruimte bestaan om de korting toch toe te kennen omdat het beroep van DNB op de termijn onaanvaardbaar is. De A-G meent dat dit onderdeel geen belang heeft. Een bank die vrijwillig meedoet aan het programma aanvaardt de voorwaarden uit het besluit, ook als dat besluit niet uit zichzelf voor haar bindend zou zijn. Bovendien heeft het hof de termijnregel wel degelijk getoetst aan het Europese evenredigheidsbeginsel, en daarmee juist het beroep op een billijkheidscorrectie beoordeeld. Inhoudelijk acht de A-G de overweging van het hof juist. Een algemeen besluit van een EU-instelling is verbindend en rechtstreeks toepasselijk, zonder dat het in nationaal recht hoeft te worden omgezet. BNG verwart volgens hem rechtstreekse toepasselijkheid met directe werking van afzonderlijke bepalingen.
Het tweede onderdeel gaat over het evenredigheidsbeginsel. Een hoofdvraag is of het verval van de rentekorting een sanctie is. Dat is van belang, omdat sancties strenger worden getoetst dan een ongunstig gevolg van een overschreden termijn. De A-G volgt het hof: het gaat in wezen om een dwingende aanvraagtermijn, en het niet ontstaan van een aanspraak is het normale gevolg van het overschrijden daarvan. Hij verwijst naar eerdere arresten van het Hof van Justitie over landbouwpremies, zoals Denkavit/FORMA, Toeters en Verberk en Schonewille-Prins. Dat de ECB in de considerans van het wijzigingsbesluit over 'sancties' spreekt, verandert dat niet. Het besluit is alleen aangepast om de regeling evenrediger te maken. De boete tijdens de extra termijn is wel een sanctie, maar dat maakt het verval van het recht daarna nog geen sanctie. Verordening 2532/98 over sancties van de ECB is om dezelfde reden niet van toepassing.
Daarna toetst de A-G de maatregel zelf. Op het gebied van monetair beleid heeft de ECB een ruime beoordelingsvrijheid, zodat alleen een kennelijke beoordelingsfout telt. De termijnen in het ECB-tijdschema vormen een samenhangend geheel: banken moeten tijdig rapporteren, centrale banken moeten daarna de gegevens controleren en de rente vaststellen, en banken stemmen hun doorleengedrag af op de uitkomst. Een strikte uiterste termijn dient een eenvormige werking van het programma en gelijke behandeling van alle deelnemende banken. Dat BNG inhoudelijk wel aan de voorwaarden voldeed en dat de vertraging beperkt was, doet daar volgens de A-G niet aan af. Op de vraag of een andere indiening een andere uitkomst had opgeleverd, gaat de toetsing van de maatregel zelf niet in. Het oordeel van het hof over de gevolgen in het concrete geval was bovendien een overweging ten overvloede, waartegen de klachten geen belang hebben.
De A-G ziet ook geen reden om prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie te stellen. Alle onderdelen van het middel falen. Zijn conclusie: verwerping van het cassatieberoep.
Parket bij de Hoge Raad · 6 november 2026
Civiel Recht Rechter vernietigt koop-constructie met 71% rente: woning blijft van vrouw die € 70.000 leende Een vrouw die snel geld nodig had, tekende op 4 oktober 2025 aan haar keukentafel een koopovereenkomst voor haar eigen woning. De koper, het vastgoedbedrijf Hooghuys uit Eindhoven, zou de woning kopen voor € 510.000 en betaalde al snel een voorschot van € 70.000. Wilde de vrouw van de verkoop af, dan moest zij dat voorschot terugbetalen plus een vergoeding van € 50.000. De rechtbank Den Haag oordeelt dat dit in werkelijkheid een lening was, en dat de constructie de wettelijke regels voor consumentenkrediet omzeilt.
De vrouw had eerder geld overgemaakt aan derden voor een vermeende crypto-belegging. Zij kreeg te horen dat zij nog één aanvullende storting moest doen voordat het vermogen zou vrijkomen. Toen zij zei dat zij geen geld meer had, dachten die derden mee over een oplossing en noemden zij de naam Hooghuys. Zij nam contact op met het bedrijf, dat in een advertentie op Marktplaats reclame maakt met het benutten van overwaarde. Tegenover Hooghuys vertelde zij niets over de crypto-belegging.
Hooghuys liet de overeenkomst op 13 oktober 2025 inschrijven in het Kadaster. Op 21 oktober 2025 vestigde de vrouw bij de notaris een hypotheekrecht van € 270.000 op de woning en een pandrecht op de inboedel, en ontving zij de € 70.000. In januari 2026 liet zij schrijven dat zij de overeenkomst vernietigde en het geleende bedrag wilde terugbetalen, maar de € 50.000 niet zou betalen. Hooghuys gaf geen rekeningnummer door en legde in maart 2026 beslag op de woning. In de rechtszaak eiste Hooghuys onder meer dat de vrouw de woning zou leveren, sleutels zou afgeven en bezichtigingen zou dulden, onder dreiging van dwangsommen. De vrouw vroeg in reconventie, voor het geval haar verweer slaagde, om het hypotheekrecht ongedaan te maken.
De rechtbank ziet dat de vrouw haar huis niet wilde verkopen. Zij wilde op korte termijn en voor korte tijd geld lenen. Het leningselement stond voorop, met de nadruk op het snelle voorschot en de mogelijkheid de transactie tegen betaling van € 50.000 ongedaan te maken. Over de verkoopprijs of de datum van overdracht is niet onderhandeld. Een lening van € 70.000 met een vergoeding van € 50.000 komt neer op een rente van ruim 71 procent. Het wettelijke maximum voor consumentenkrediet was 14 procent per jaar en is sinds 1 januari 2026 12 procent. Hooghuys wist dat zo'n kortlopende lening met deze rente en dit onderpand niet is toegestaan. Dat de vrouw niet eerlijk was over de reden van haar geldbehoefte, verandert daar niets aan.
De constructie is daarom in strijd met dwingende regels en de overeenkomst is vernietigbaar. De vrouw heeft die vernietiging terecht ingeroepen met haar brief van 21 januari 2026. Daarmee vervalt de grondslag van alle vorderingen van Hooghuys, die allemaal op de leveringsverplichting steunen. In reconventie oordeelt de rechtbank dat het hypotheekrecht en de pandrechten met de vernietiging waardeloos zijn geworden. De overige reconventionele vorderingen wijst zij af: de vrouw heeft geen belang bij een verklaring dat het om een geldlening gaat, en zij heeft niet onderbouwd waarom het beslag al voor het onherroepelijk worden van het vonnis moet vervallen.
De rechtbank wijst alle vorderingen van Hooghuys af en veroordeelt het bedrijf in de proceskosten van de vrouw, begroot op € 1.836. Zij verklaart de hypothecaire inschrijving op de woning waardeloos. In reconventie draagt iedere partij de eigen proceskosten.
Rechtbank Den Haag · 14 oktober 2026
Civiel Recht Hof: Dexia moet bewijzen dat echtgenote al vóór 2000 wist van effectenlease Een man sloot in juni 1999 een effectenleaseovereenkomst, de WinstVerDriedubbelaar, met een rechtsvoorgangster van Dexia. De looptijd was 36 maanden. In 2002 werd de overeenkomst afgerekend met een verlies van € 6.120,22. Zijn toenmalige echtgenote had geen schriftelijke toestemming gegeven, terwijl de wet die voor zo'n overeenkomst vereist. In september 2005 stuurde zij Dexia een brief waarin zij de overeenkomst vernietigde.
De vraag is of die vernietiging nog kon. Een rechtsvordering tot vernietiging verjaart na drie jaar, te rekenen vanaf het moment dat de echtgenote daadwerkelijk wist van de overeenkomst. Waren die drie jaar verstreken, dan kon de overeenkomst niet meer worden vernietigd. De verjaring is voor alle echtgenoten gestuit op 13 maart 2003, toen Stichting Eegalease en andere organisaties een collectieve actie begonnen. Wist de echtgenote van de overeenkomst vóór 13 maart 2000, dan was de termijn op dat moment al verstreken en is de vordering verjaard. Kreeg zij daarna pas kennis, dan is de verjaring tijdig gestuit en blijft de vernietiging overeind.
De kantonrechter in Amsterdam verklaarde in een vonnis van 6 februari 2025 dat de overeenkomst was vernietigd. Hij veroordeelde Dexia om te betalen wat volgens de berekening in dat vonnis verschuldigd is, vermeerderd met wettelijke rente en proceskosten. Dexia is daartegen in hoger beroep gekomen en voert onder meer aan dat de vordering is verjaard.
Het hof beoordeelt eerst één argument van Dexia: de maandelijkse betalingen aan Dexia gingen van een en/of-rekening van het echtpaar. De man betwistte dat niet. Volgens het hof mag daaruit worden afgeleid dat de echtgenote bekend werd met de overeenkomst op de datum van het eerste bankafschrift waarop een betaling aan Dexia stond. Dat is een bewijsvermoeden, gebaseerd op een eerder oordeel van de Hoge Raad. Omdat de overeenkomst in juni 1999 werd gesloten, ligt dat eerste afschrift vóór 13 maart 2000. Dexia is daarmee voorshands geslaagd in het bewijs dat de echtgenote toen al van de overeenkomst wist.
De andere argumenten van Dexia laat het hof nog liggen. Dexia had onder meer gewezen op de hoge leasesom van ruim 103.000 gulden, de poststukken op het huisadres en de gezamenlijke belastingaangifte waarin de rente werd afgetrokken.
De man krijgt nu de kans het tegenovergestelde te bewijzen: dat zijn echtgenote pas na 13 maart 2000 van de overeenkomst hoorde. Als hij getuigen wil laten horen, gebeurt dat op 4 november 2026 om 11.30 uur in het Paleis van Justitie in Amsterdam, voor een raadsheer-commissaris. Of de overeenkomst vernietigd blijft of verjaard is, hangt af van dat tegenbewijs. Het hof houdt iedere verdere beslissing aan.
Gerechtshof Amsterdam · 13 oktober 2026
Civiel Recht