Raad van State: gemeente hoeft niet op te treden tegen houtkachel van buren in Lage Mierde Een man uit Lage Mierde ervaart al jaren overlast van zijn buren. Zij stoken een houtkachel in hun tuinkamer en maken open vuur, en volgens hem leiden de rook en de stank tot gezondheidsproblemen en tasten ze zijn leef- en woongenot aan. In 2021 vroeg hij de gemeente Reusel-De Mierden om handhavend op te treden. De gemeente weigerde dat, en daar bleef het niet bij: de zaak liep via bezwaar en de rechtbank uiteindelijk naar de Raad van State.
De gemeente liet tussen september 2021 en april 2022 twaalf controles uitvoeren. Bij tien daarvan stond de houtkachel niet aan. Op 2 februari 2022 werd de kachel op verzoek aangemaakt in het bijzijn van de toezichthouder, en op 5 april 2022 was hij tijdens een controle in gebruik. Overmatige hinder constateerden de toezichthouders niet. Daarom wees de gemeente het handhavingsverzoek af en verklaarde zij het bezwaar ongegrond.
De rechtbank Oost-Brabant oordeelde op 8 juli 2024 dat de gemeente haar besluit onzorgvuldig had voorbereid, omdat de controles te weinig inzicht gaven in de hinder. Zij vernietigde het besluit op het bezwaar en droeg de gemeente op een nieuw besluit te nemen. Daarbij moest minstens een onverwachte controle plaatsvinden bij een brandende houtkachel, volgens het stappenplan van de Stichting Advisering bestuursrechtspraak (STAB). Een rechtstreekse last aan de buren legde de rechtbank niet op, omdat zonder nader onderzoek geen overtreding was vast te stellen.
De man ging tegen die uitspraak in hoger beroep. Hij vond dat de gemeente op grond van zijn klachten, foto's en video's van de rook en documenten over de gezondheidsrisico's van houtrook een overtreding had moeten vaststellen. Het gaat om artikel 7.22 van het Bouwbesluit 2012. Dat artikel verbiedt rook, roet, walm of stof te verspreiden op een manier die voor de omgeving hinderlijk of schadelijk is. De Raad van State wees erop dat dit een restbepaling is, en dat de gemeente zelf moet beoordelen wanneer er sprake is van overmatige hinder. Uit de foto's en video's blijkt wel dat de kachel is gebruikt, maar niet dat dit overmatige hinder veroorzaakte. Rookontwikkeling hangt af van het weer en van de manier van stoken, dus niet elk gebruik van een houtkachel is hinder in de zin van het artikel.
Ook een preventieve last, om een overtreding te voorkomen, kwam niet in beeld. Daarvoor moet een overtreding met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid dreigen, en dat is hier volgens de Raad van State niet aangetoond. De twee controles waarbij de kachel brandde, leverden geen overmatige hinder op. Ook de opdracht van de rechtbank om het STAB-stappenplan te volgen mocht blijven staan. De man vond dat onzinnig, omdat de buurman eerder niet had meegewerkt aan onderzoek. Volgens de Raad van State had de rechtbank die bevoegdheid en had zij haar keuze voldoende gemotiveerd.
Intussen had de gemeente op 13 november 2024 opnieuw beslist op het bezwaar, en dat besluit werd ook onderdeel van de procedure. De gemeente voerde nieuwe onaangekondigde controles uit op 29 juli, 4 en 9 augustus, 11, 20 en 30 september en 13 en 30 oktober 2024, en trof de kachel niet in gebruik aan. De man had afgesproken te bellen zodra de kachel brandde, maar deed in die periode geen enkele melding. Op de zitting zei hij dat hij toen geen overlast had ervaren. De gemeente mocht daaruit afleiden dat de kachel maar zelden wordt gebruikt. Dat zij daardoor niet toekwam aan de berekening van de geuremissie met het programma V-Stacks, is volgens de Raad van State niet verwijtbaar. Zijn bezwaar dat de rechtsmiddelenclausule in het besluit ontbrak, klopte niet: die stond er gewoon in.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State bevestigt de uitspraak van de rechtbank, verklaart het beroep tegen het besluit van 13 november 2024 ongegrond en veroordeelt de gemeente niet in de proceskosten. Het verzoek om handhaving blijft daarmee afgewezen.
Raad van State · 4 november 2026
Bestuursrecht Mails over 'vervallen' standplaatsvergunningen vissers zijn geen besluit: Raad van State wijst hoger beroep af Visverkopers met een standplaats in Bergen op Zoom kregen in september 2024 een e-mail van de gemeente. Hun vergunningen, in 2008 en 2011 voor onbepaalde tijd verleend voor locaties als het Zonneplein, De Bergse Plaat/Het Kompas en Vogelenzang, zouden volgens de gemeente al per 1 november 2022 van rechtswege zijn vervallen. De gemeente wilde 'een gelijk speelveld' voor alle standplaatshouders en gaf uit coulance twee jaar uitstel: vanaf 1 november 2024 zouden ook voor hen de regels van 2017 gelden. Wie op de locaties wilde blijven staan, moest per locatie een nieuw aanvraagformulier invullen.
De standplaatshouders vonden dat de gemeente hiermee hun vergunningen eenzijdig had beëindigd en maakten bezwaar. Het college van burgemeester en wethouders verklaarde dat bezwaar niet-ontvankelijk. Volgens het college stonden de e-mails alleen een eigen lezing van de regels weer en hadden ze zelf geen rechtsgevolg. Of de vergunningen nog golden, hing volgens het college af van de Beleidsregel Nadere regels Standplaatsen. Die regel bepaalt dat vergunningen van vóór de inwerkingtreding na een overgangsperiode van vijf jaar van rechtswege vervallen.
De rechtbank Zeeland-West-Brabant verklaarde het beroep van de standplaatshouders op 19 augustus 2025 ongegrond. De mails bevatten geen intrekkingsbesluit, omdat daarin nergens staat dat vergunningen worden ingetrokken. Daartegen gingen de standplaatshouders in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
In hoger beroep voerden zij aan dat de rechtbank niet had vastgesteld wat hun rechtspositie vlak voor de mails was. Zij hadden vergunningen voor onbepaalde tijd, en met de mails zijn die volgens hen per 1 november 2024 beëindigd. Het laten vervallen van een vergunning moet volgens hen gelijkstaan aan intrekking. Zij wezen daarbij op een uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven uit 2009 en op artikel 10, zesde lid, van de Europese Dienstenrichtlijn, dat vereist dat beslissingen over vergunningen bij de rechter kunnen worden aangevochten. Ook vonden zij dat het college de beleidsregel ongunstig uitlegde: die is op 7 augustus 2024 in werking getreden en kent een overgangsperiode van vijf jaar, terwijl het college al een maand later vergunningen als vervallen behandelde.
De Afdeling oordeelde dat de rechtbank terecht had geconcludeerd dat de mails geen besluit zijn. Het college stelde zich op het standpunt dat de vergunningen al in 2022 waren vervallen en beoogde met de mails dus geen nieuw rechtsgevolg. Het gaat om een bestuurlijk rechtsoordeel: een zelfstandig en als definitief bedoeld oordeel van een bestuursorgaan over de toepasselijkheid van een wettelijk voorschrift. Of dat oordeel inhoudelijk klopt, speelt voor de vraag of er een besluit is geen rol. Zo'n oordeel wordt alleen in zeer uitzonderlijke situaties met een besluit gelijkgesteld, om de rechtsbescherming te waarborgen.
Die uitzondering deed zich hier volgens de Afdeling niet voor. Het standpunt van het college dat de standplaatshouders via een aanvraag voor een nieuwe vergunning een besluit kunnen krijgen, volgde de Afdeling niet: in de verordening speelt het bestaan van eerdere vergunningen geen rol bij de beoordeling van een nieuwe aanvraag. Maar de vraag of de oude vergunningen zijn vervallen, kan wel aan de orde komen in een procedure over een handhavingsbesluit. Daarin kan ook het beroep op de Dienstenrichtlijn worden gedaan. Dat afwachten van handhaving onevenredig bezwarend zou zijn voor de standplaatshouders, is niet gebleken. Het college verklaarde het bezwaar dus terecht niet-ontvankelijk, omdat tegen een mail zonder besluitkarakter geen bezwaar openstaat.
De Afdeling verklaarde het hoger beroep ongegrond en bevestigde de uitspraak van de rechtbank. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden. Of de vergunningen daadwerkelijk zijn vervallen, heeft de Afdeling niet beoordeeld.
Raad van State · 4 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: geen tweede bedrijfswoning naast rijksmonument in Baak Een ondernemer uit Baak, een dorp in de gemeente Bronckhorst, wilde op zijn perceel een nieuwe bedrijfswoning bouwen. Op dat perceel staat al een gebouw dat dient als bedrijfswoning en dat een rijksmonument is. Volgens zijn plan zou de woonfunctie van het monument verhuizen naar de nieuwe woning, zodat er na de bouw nog steeds maar één bedrijfswoning zou zijn. Het bestemmingsplan staat per bouwvlak echter maximaal één bedrijfswoning toe.
De ondernemer vroeg de omgevingsvergunning op 30 juni 2021 aan. Toen het college van burgemeester en wethouders niet op tijd besliste, stelde hij zich in 2023 op het standpunt dat de vergunning van rechtswege was verleend. Het college weigerde die vergunning bekend te maken en wees de aanvraag op 14 november 2023 af. Omdat de aanvraag vóór 1 januari 2024 was ingediend, bleef voor deze zaak het oude recht van de Wabo gelden, en niet de Omgevingswet.
De zaak ligt nu bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank Gelderland van 23 januari 2025. De rechtbank had de beroepen van de ondernemer ongegrond verklaard. Zij oordeelde dat de aanvraag neerkomt op een tweede bedrijfswoning binnen hetzelfde bouwvlak. Zo'n tweede woning is in strijd met het bestemmingsplan en kan alleen worden vergund via een afwijking waarvoor de uitgebreide voorbereidingsprocedure geldt. Daardoor was er volgens de rechtbank geen vergunning van rechtswege ontstaan.
De ondernemer voerde in hoger beroep aan dat de rechtbank de aanvraag verkeerd had uitgelegd. De aanvraag zag volgens hem niet alleen op de nieuwe woning, maar ook op het vervallen van de woonfunctie van het rijksmonument. Hij wees daarbij op de passages in zijn aanvraag waar staat dat het wooncontingent van het monument naar de nieuwe woning wordt verplaatst. Dan zou er geen sprake zijn van een tweede bedrijfswoning.
De Afdeling volgt dat betoog niet. De aanvraag ziet niet op het rijksmonument, want daarvoor zijn geen activiteiten aangevraagd. Alleen de vermelding in de aanvraag dat de woonfunctie wordt verplaatst, heeft niet tot gevolg dat het monument na verlening van de vergunning niet meer als bedrijfswoning mag worden gebruikt. De aanvraag betreft dus een tweede bedrijfswoning. De rechtbank concludeerde daarom terecht dat geen vergunning van rechtswege is verleend en dat het college de vergunning mocht weigeren. De overige argumenten van de ondernemer gingen uit van de onjuiste aanname dat er geen tweede bedrijfswoning was aangevraagd, en konden daarom ook niet slagen.
De Afdeling verklaart het hoger beroep ongegrond en bevestigt de uitspraak van de rechtbank. De ondernemer krijgt geen vergunning voor de nieuwe bedrijfswoning. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 4 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: geen beroep tegen waarschuwing van minister voor verkoop zinkmiddel als geneesmiddel Een groothandel in voedingssupplementen verkocht via haar website een zinkmiddel en maakte er in het voorjaar van 2020 reclame voor, terwijl de coronacrisis in volle gang was. Een inspecteur van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit onderzocht de website in het kader van het project 'Coronaclaims op internet'. Volgens de inspecteur werd het middel aangeboden als geneesmiddel, terwijl daarvoor geen handelsvergunning was verleend. De minister legde het bedrijf in augustus 2020 twee boetes op van samen € 28.500 wegens overtreding van de Geneesmiddelenwet: € 13.500 voor het verkopen van een geneesmiddel zonder vergunning en € 15.000 voor het maken van reclame daarvoor.
Het bedrijf maakte bezwaar, maar de minister verklaarde dat bezwaar in februari 2021 ongegrond. De rechtbank Zeeland-West-Brabant vernietigde dat besluit in juni 2022 en oordeelde dat de boete moest worden vastgesteld op € 16.200. Het bedrijf ging daartegen in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Daar draaide het geschil om de vraag of de Geneesmiddelenwet wel van toepassing is op dit zinkmiddel en of de overtredingen zijn begaan.
Op die vragen komt de Afdeling niet toe. Terwijl het hoger beroep liep, verklaarde de minister in oktober 2022 het bezwaar alsnog gegrond en herriep hij de boete. Hij had volgens zijn eigen beleid eerst een waarschuwing moeten geven in plaats van direct een boete op te leggen. Het bedrijf kreeg daarom een schriftelijke waarschuwing. Omdat de boete verdween, heeft het bedrijf geen belang meer bij een inhoudelijke beoordeling van het hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank. Dat hoger beroep is daarom niet-ontvankelijk.
Het bedrijf bleef wel bezwaren houden tegen de waarschuwing zelf. De minister benadrukte dat de waarschuwing onverlet laat dat de overtredingen zijn begaan. Wordt binnen twee jaar bij een herinspectie opnieuw een overtreding vastgesteld, dan kan alsnog een boete volgen. De Afdeling moest daarom beoordelen of tegen zo'n waarschuwing beroep openstaat. Dat kan alleen als de waarschuwing een besluit is in de zin van de Algemene wet bestuursrecht, of als zij voor de rechtsbescherming met een besluit moet worden gelijkgesteld.
Een waarschuwing die op een beleidsregel is gebaseerd, is volgens vaste rechtspraak geen besluit. Dat geldt ook hier: de waarschuwing berust op de beleidsregels voor bestuurlijke boetes van het ministerie en op de werkwijze voor medische claims onder de Geneesmiddelenwet. De waarschuwing maakt bovendien geen deel uit van het sanctieregime voor deze overtredingen, omdat de minister ook zonder voorafgaande waarschuwing een boete mag opleggen.
Daarna keek de Afdeling of een van de drie uitzonderingen geldt waarin een waarschuwing toch met een besluit wordt gelijkgesteld. Daarvoor verwees zij naar haar uitspraak van 1 april 2026 in een vergelijkbare zaak over dezelfde wet. Zo'n uitzondering geldt als de waarschuwing zo lang negatieve gevolgen kan hebben dat verweer in een latere boeteprocedure niet meer effectief is, waarbij een termijn van maximaal twee jaar in beginsel geen probleem is. Ook geldt een uitzondering als de waarschuwing kan leiden tot uitsluiting van een aanbestedingsprocedure waaraan de belanghebbende wil meedoen. De derde uitzondering geldt als de waarschuwing een wettelijke norm concretiseert die nog niet vaststaat en alleen aan de rechter kan worden voorgelegd door een bestraffende sanctie te riskeren. Partijen gaven na heropening van het onderzoek zelf aan dat geen van deze situaties hier speelt, en de Afdeling oordeelt dat ook.
De waarschuwing kan dus niet met een besluit worden gelijkgesteld en er is geen beroep van rechtswege ontstaan. De Afdeling verklaart zowel het hoger beroep als het beroep tegen de waarschuwing niet-ontvankelijk. Omdat de minister de boete pas na de uitspraak van de rechtbank herriep, moet hij de proceskosten voor het hoger beroep vergoeden: € 1.868. Daarnaast moet hij het betaalde griffierecht van € 548 aan het bedrijf terugbetalen.
Raad van State · 4 november 2026
Bestuursrecht Raad van State kent Groningse boer € 54.863 toe voor herstel van scheuren in achtergevel boerderij Een eigenaar van een Oldambtster boerderij uit 1920 in Groningen meldde op 19 november 2018 schade aan zijn pand als gevolg van de gaswinning. Het Instituut Mijnbouwschade Groningen kende hem in 2021 en 2022 schadevergoedingen toe van € 13.078,54 en € 23.148,21. Toen de rechtbank daar in 2024 nog € 22.096,88 aan toevoegde, had hij in totaal € 58.323,63 ontvangen. Dat was voor hem nog niet genoeg: hij vond dat de rechterhelft van de achtergevel van zijn schuur niet met wat plaatselijk herstel te redden was.
De zaak ligt bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank Noord-Nederland van 23 december 2024. Daar had de eigenaar al deels gelijk gekregen, maar de rechtbank volgde de deskundigen van het Instituut. Volgens hen volstond het uithakken van scheuren, opnieuw voegen en het vervangen van losse stenen.
Op de zitting in maart 2026 kwam een deel van het geschil te vervallen. Voor zes schades, onder meer scheuren in de binnenwanden van de tweede paardenstal, was het Instituut het alsnog eens met de eigenaar. Het Instituut gaf zelf toe dat het daar onvoldoende onderzoek naar had laten doen. Op basis van foto's op de zitting nam het Instituut het advies over dat deze wanden niet plaatselijk te herstellen zijn maar opnieuw moeten worden opgebouwd. Ook over het linkerdeel van de achtergevel was men het uiteindelijk eens: daar volstaat het herstellen van voegen en het vervangen van kapotte stenen.
Blijven over de scheuren in het rechterdeel van de achtergevel. De eigenaar liet zijn eigen deskundige, Vergnes, rapporteren. Die zag dat tussen de kopgevel en de zijgevel een hoogteverschil is ontstaan, dat de gevel opbolt en dat de buitenmuur losscheurt van twee binnenmuren. Daardoor ontbreekt het constructieve verband in het metselwerk, en dat herstel je volgens hem niet met plaatselijk voegwerk. Het Instituut hield met zijn eigen deskundige vast aan de goedkopere methode, omdat het opnieuw opmetselen van de gevel een te grote verbetering zou zijn.
De Raad van State oordeelt anders dan de rechtbank. De foto's op de zitting lieten zien dat het deel van de gevel vlak onder de dakgoot opbolt en wijkt van de rest van de gevel. Het Instituut kon niet overtuigend uitleggen waarom voegwerk en nieuwe stenen genoeg zouden zijn om die wijking en de samenhang met de losgescheurde binnenwanden te herstellen. De deskundigen van het Instituut hadden de boerderij bovendien voor het laatst in 2020 bezocht en geen aanleiding gezien de rechtergevel opnieuw te bekijken, terwijl de deskundige van de eigenaar na de uitspraak van de rechtbank wel opnieuw was gaan kijken. Omdat bij de binnenwanden bovendien was gebleken dat het onderzoek niet volledig was geweest, bleef de vraag naar de stabiliteit van de achtergevel onbeantwoord.
Gezien de lange duur van de procedure en de wens van beide partijen om er een punt achter te zetten, voorziet de Afdeling zelf in de zaak. Voor vier schades die niet langer in geschil waren kent zij samen € 6.570,58 toe. Voor de scheuren in de paardenstal komt daar € 2.454,85 bij, en voor de achtergevel de volledige begroting van de deskundige van de eigenaar.
De Afdeling verklaart het hoger beroep gegrond en vernietigt de uitspraak van de rechtbank voor de betreffende schades, evenals het besluit van 6 september 2022 voor zover het die schades betreft. Het Instituut moet de eigenaar en zijn mede-appellant € 6.570,58 betalen voor de schades 17, 56, 84 en 85 en € 2.454,85 voor de schades 120 en 121, en daarnaast € 54.863,12 voor de scheuren in de achtergevel. Bij die laatste twee bedragen komt BTW en gaat het bedrag af dat de rechtbank al had toegekend. Over alles loopt wettelijke rente vanaf 19 november 2018 tot de dag van uitbetaling. Het Instituut moet ook de proceskosten van € 1.941,47 en het griffierecht van € 289 vergoeden.
Raad van State · 4 november 2026
Bestuursrecht