Rechtbank legt 24 maanden cel op na drie steekincidenten, 6 maanden minder dan geëist Een man die verbleef in een forensisch psychiatrische instelling in Franeker greep in een periode van vijf maanden drie keer plotseling een broodmes en ging daarmee op medewerkers of medepatiënten af, telkens tijdens een psychotische episode waarin hij de dwang voelde om iemand neer te steken. Bij het eerste incident, in januari 2025, pakte hij op zijn werkplek een broodmes uit een keukenla en maakte hij stekende bewegingen richting het gezicht van een collega, die de aanval kon afweren door zijn polsen vast te pakken. Bij het tweede incident, in mei 2025, griste hij in een woonkamer een broodmes van de keukentafel en rende hij daarmee met het mes boven zijn hoofd geheven op een medebewoner af, die hem kon laten struikelen met een trap. Bij het derde incident, in juli 2025, pakte hij in een bedrijfsrestaurant een broodmes en rende hij daarmee schreeuwend op een kassière af, die de aanval kon afwenden door het mes uit zijn handen te slaan.
De rechtbank Noord-Nederland moest per incident beoordelen welk delict bewezen kon worden. Voor het derde incident, waarbij de man zelf verklaarde dat hij de kassière wilde doodsteken en getuigen hem hoorden zeggen dat hij iemand wilde vermoorden, achtte de rechtbank een poging tot doodslag bewezen: hij had vol opzet op de dood van het slachtoffer en was met het mes op armlengte afstand gekomen voordat de aanval werd afgewend. Voor de andere twee incidenten kon niet worden vastgesteld dat de man de dood van de slachtoffers wilde, mede omdat hij zich weinig kon herinneren van die momenten; hij werd daarvan vrijgesproken van poging tot doodslag, maar wel veroordeeld voor poging tot zware mishandeling, omdat hij telkens met het mes gerichte stekende bewegingen richting het lichaam of hoofd van het slachtoffer maakte. De rechtbank verwierp het verweer dat een broodmes een ongeschikt (ondeugdelijk) middel zou zijn om iemand dodelijk of zwaar te verwonden: met kracht ingestoken op het hoofd of de hals kan een broodmes wel degelijk levensbedreigend letsel toebrengen.
Bij de strafmaat speelde een psychologisch rapport een grote rol. Twee gedragsdeskundigen stelden vast dat de man lijdt aan een ongespecificeerde schizofreniespectrumstoornis en een trauma- of stressgerelateerde stoornis, waardoor zijn denken en handelen tijdens de incidenten in hoge mate werd gestuurd door paranoïde overtuigingen, boosheid en angst. Zij achtten hem slechts in sterk verminderde mate toerekeningsvatbaar en adviseerden een langdurige klinische behandeling, gevolgd door begeleid wonen en reclasseringstoezicht, aangezien het recidiverisico zonder behandeling matig tot hoog werd ingeschat. De rechtbank volgde dit advies.
De officier van justitie had een gevangenisstraf van 30 maanden geëist, waarvan 12 maanden voorwaardelijk, met een proeftijd van drie jaar en de bijzondere voorwaarden die de reclassering had geadviseerd. De rechtbank kwam tot een lagere straf: een gevangenisstraf van 24 maanden, waarvan 8 maanden voorwaardelijk, met aftrek van het voorarrest en een proeftijd van drie jaar. Aan het voorwaardelijke deel verbond de rechtbank onder meer een klinische opname, gevolgd door begeleid wonen en ambulante behandeling, en controle op middelengebruik, met de bepaling dat deze voorwaarden meteen ingaan zodra de detentie is afgelopen. Daarnaast legde de rechtbank de maatregel van gedragsbeïnvloeding en vrijheidsbeperking op, die na afloop van de straf als extra vangnet moet voorkomen dat de man onbehandeld op straat komt te staan.
De vordering van het eerste slachtoffer, die € 820 aan immateriële schadevergoeding vroeg, verklaarde de rechtbank niet-ontvankelijk omdat deze was ingediend door zijn mentor, die niet bevoegd is om zijn financiële belangen te behartigen; die bevoegdheid ligt bij een bewindvoerder. Omdat de rechtbank wel vaststelde dat het slachtoffer rechtstreeks schade had geleden, legde zij de man toch de verplichting op om via de schadevergoedingsmaatregel € 820 aan de Staat te betalen ten behoeve van dit slachtoffer, vermeerderd met wettelijke rente en met gijzeling van 8 dagen als hij niet betaalt.
Rechtbank Noord-Nederland · 22 september 2026
Strafrecht; Materieel Strafrecht Hof heft bewind over jongeman met autisme op: geen bewijs dat zijn geestelijke toestand geldzorgen veroorzaakte Een jongeman van 28 uit de regio Haarlem zag zijn financiën plotseling uit handen genomen worden. Hij woonde tot de zomer van 2025 bij zijn moeder en zus, die geld van hem eisten en hem emotioneel en fysiek mishandelden. Onder die druk maakte hij geld over en deed hij uitgaven alleen om onder de druk uit te komen. Toen hij op grond van een zorgmachtiging, een rechterlijke machtiging voor verplichte zorg, werd opgenomen bij een zorginstelling, vroeg die instelling de kantonrechter om bewind. Bij bewind beheert een bewindvoerder het vermogen van iemand die dat zelf niet kan. De kantonrechter stelde het bewind in en benoemde FHV Castricum B.V. tot bewindvoerder.
De man ging in hoger beroep bij het Gerechtshof Amsterdam. Hij voerde aan dat de situatie waarin hij onder druk werd gezet er niet meer is. Hij woont niet meer bij zijn moeder en zus, heeft geen contact met hen en gaat er niet naar terug. Binnen afzienbare tijd verhuist hij naar een beschermde woonvorm. Schulden of uitgeleend geld waren er volgens hem niet. Hij vond dat hij zijn geldzaken zelf kan regelen.
De bewindvoerder vertelde op zitting dat de man vóór het bewind een lege bankrekening had, een creditcardschuld tot het maximum van € 1.000 en hoge kosten voor openbaar vervoer. Nu krijgt hij € 143 leefgeld per week en gaat het volgens de bewindvoerder goed: er zijn geen schulden en hij heeft ongeveer € 4.000 gespaard voor de inrichting van zijn nieuwe woning. Toch twijfelde de bewindvoerder of de man zonder bewind overzicht houdt, mede omdat hij is gediagnosticeerd met autisme en een lager IQ dan gemiddeld heeft. De bewindvoerder wilde eerst een zelfredzaamheidstraject starten om te zien of en wanneer hij het zelf kan.
Het hof oordeelt dat er geen grond voor bewind was, niet toen de kantonrechter besliste en ook nu niet. Een bewind vanwege iemands geestelijke toestand kan alleen als die toestand ertoe leidt dat hij zijn vermogensrechtelijke belangen niet behoorlijk kan behartigen. Dat is hier niet vastgesteld. Wel is bij de man een autismespectrumstoornis vastgesteld en is mogelijk sprake van een verstandelijke beperking. Maar er is geen of onvoldoende medische informatie waaruit volgt dat zijn toestand de geldzorgen veroorzaakte. De problemen lijken vooral voort te komen uit de druk van zijn moeder en zus, en die oorzaak was al weggenomen door de opname vanaf 2 september 2025. Het verzoekschrift van de instelling noemde bovendien alleen dat hij onder druk geld had overgemaakt en dat de instelling hem wilde beschermen tegen verkeerde keuzes. Daaruit volgt volgens het hof geen verband met zijn geestelijke toestand. Op de zitting liet de man bovendien zien dat hij zijn inkomsten en uitgaven kent en zijn financiën zelf bijhoudt via het online portaal van de bewindvoerder.
Het hof wijst erop dat beschermingsmaatregelen niet dieper in het recht op zelfbeschikking mogen ingrijpen dan strikt nodig is, en dat een minder zware maatregel voorrang heeft. De man kan wel baat hebben bij hulp, bijvoorbeeld van een budgetcoach, en heeft laten zien dat hij zich zo nodig laat bijstaan. De begeleiding van zijn woonvoorziening kan hem daarbij helpen. Een zelfredzaamheidstraject binnen een bewind is omdat het bewind vervalt niet meer aan de orde.
Het hof vernietigt de beschikking van de kantonrechter. De taak van de bewindvoerder eindigt daarmee de dag na de uitspraak. De bewindvoerder moet binnen twee maanden de eindrekening en verantwoording afleggen aan de man en een exemplaar bij het bewindsbureau van de rechtbank Noord-Holland, locatie Alkmaar, indienen. De handelingen die de bewindvoerder tot nu toe heeft verricht blijven geldig. De beschikking is uitvoerbaar bij voorraad.
Gerechtshof Amsterdam · 27 oktober 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Rechtbank verleent zorgmachtiging voor man met schizofrenie en cocaïneverslaving De rechtbank Amsterdam heeft een zorgmachtiging afgegeven voor een man die kampt met schizofrenie en een verslaving aan cocaïne. Zo'n machtiging maakt het mogelijk om iemand tegen zijn wil te behandelen als hij door een psychische stoornis zichzelf of zijn omgeving in gevaar brengt en niet vrijwillig meewerkt aan de zorg die hij nodig heeft.
De officier van justitie had de machtiging aangevraagd op verzoek van zorgaanbieder Arkin. Volgens de stukken lijdt de man al langere tijd aan een chronische waan: hij ervaart dat er kinderen op zijn lichaam zitten en dat geld en goud van hem worden gestolen. Die stoornis leidt volgens de rechtbank tot ernstig nadeel, waaronder het risico op lichamelijk letsel, verwaarlozing en maatschappelijke teloorgang, en tot situaties waarin zijn gedrag agressie van anderen oproept of de veiligheid van personen en goederen in gevaar komt.
De man was niet aanwezig bij de mondelinge behandeling. Een verpleegkundige had voor hem een taxi geregeld, maar toen zij hem voor de zitting belde, liet hij weten niet te komen. Wel is hij telefonisch nog in de gelegenheid gesteld om met zijn advocaat te overleggen. Zijn advocaat, mr. L.A. Korfker uit IJmuiden, verklaarde gemachtigd te zijn om namens hem het woord te voeren. De rechtbank concludeerde dat de man wist van de zitting, maar niet gehoord wilde worden, en besloot de behandeling zonder hem voort te zetten. Ook de officier van justitie was niet aanwezig, omdat een nadere toelichting op het verzoek niet nodig werd geacht.
De advocaat verzocht namens haar cliënt om afwijzing van de machtiging. Volgens haar gaat het goed met de man, werkt hij mee aan zijn behandeling en is een zorgmachtiging niet meer nodig omdat de situatie al jaren hetzelfde is. De aanwezige verpleegkundige schetste een genuanceerder beeld: de man is nog niet klachtenvrij en heeft nog steeds last van de waanbeelden. Hij gebruikt op dit moment medicatie, maar volgens de zorgverlener zou het beter zijn om over te stappen op een ander middel. Vanwege zijn cocaïnegebruik en lichamelijke klachten kan dat niet zomaar, en is daarvoor een opname nodig zodat de lichamelijke gevolgen in de gaten kunnen worden gehouden. De man wil die opname niet. Wel accepteert hij de huidige medicatie in depotvorm, ook al is hij daar ambivalent over.
De rechtbank stelde vast dat er geen mogelijkheden zijn om de benodigde zorg op vrijwillige basis te bieden, waardoor verplichte zorg volgens de wet noodzakelijk is. Daarbij toetste de rechtbank of de voorgestelde maatregelen evenredig zijn en naar verwachting effectief, en of er minder ingrijpende alternatieven bestaan die hetzelfde doel zouden kunnen bereiken. Die alternatieven werden niet aangetroffen.
De rechtbank kende uiteindelijk de machtiging toe voor de volledige, verzochte duur van twaalf maanden. Binnen die machtiging mogen verschillende vormen van verplichte zorg worden ingezet: het toedienen van medicatie, medische controles en behandelingen, het beperken van de bewegingsvrijheid, onderzoek van de woonruimte op gevaarlijke voorwerpen en middelen die het gedrag beïnvloeden, controle op de aanwezigheid van zulke middelen, beperkingen in de vrijheid om het eigen leven in te richten (waaronder het gebruik van communicatiemiddelen en het nakomen van afspraken met het behandelteam), beperking van bezoek, en opname in een zorginstelling. Maatregelen als bewegingsbeperking, opname en bezoekbeperking mogen telkens voor maximaal zes maanden worden toegepast. De machtiging loopt tot en met 24 augustus 2027.
Rechtbank Amsterdam · 24 augustus 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Rechtbank verleent zorgmachtiging van zes maanden na ernstige ontregeling Een man die veertien jaar lang stabiel was dankzij medicatie tegen schizofrenie, is door een opeenstapeling van tegenslagen ernstig ontregeld geraakt. De rechtbank Amsterdam heeft daarom op verzoek van de officier van justitie een zorgmachtiging afgegeven waarmee de man, ook tegen zijn wil, verplichte psychiatrische zorg kan krijgen.
De man verblijft op dit moment bij GGZ inGeest. Volgens de rechtbank lijdt hij aan schizofrenie met katatone kenmerken, een vorm van de aandoening waarbij onder meer bewegingsstoornissen kunnen optreden. Veertien jaar lang ging het goed met hem dankzij het medicijn Haldol, maar recent kwamen daar meerdere zware gebeurtenissen bovenop: een vriendin die misbruik van hem maakte, een oogoperatie die hij moest ondergaan en het verlies van bezittingen in Afrika. Die combinatie van stressfactoren zorgde voor een ernstige terugval.
Op het moment van de zitting werd de man behandeld met elektroconvulsietherapie, een behandelmethode waarbij met stroomstootjes hersenactiviteit wordt opgewekt. Met antipsychotische medicatie was nog niet gestart; een week na de zitting zou worden beoordeeld of de elektroconvulsietherapie wordt voortgezet of dat alsnog met antipsychotica wordt begonnen. De rechtbank overwoog dat de zorgmachtiging nodig is om de man, zodra die keuze is gemaakt, snel en adequaat op de juiste medicatie te kunnen instellen en direct te kunnen ingrijpen als dat nodig is.
De rechtbank stelde vast dat de stoornis van de man ernstig nadeel veroorzaakt. Dat nadeel bestaat uit levensgevaar, kans op ernstig lichamelijk letsel, ernstige psychische schade, ernstige financiële schade, ernstige verwaarlozing, maatschappelijke teloorgang en het risico dat zijn gedrag agressie van anderen oproept. Om dat nadeel af te wenden en zijn geestelijke en lichamelijke gezondheid te stabiliseren, heeft de man volgens de rechtbank zorg nodig die niet op vrijwillige basis kan worden gegeven. Zijn advocaat had juist bepleit dat vrijwillige zorg wel mogelijk zou zijn, maar de rechtbank volgde dat standpunt niet.
Op basis van het zorgplan, de medische verklaring, het advies van de geneesheer-directeur en de toelichting tijdens de zitting kwam de rechtbank tot het oordeel dat een breed pakket aan verplichte zorg nodig is. Dit omvat onder meer het toedienen van medicatie, het verrichten van medische controles en andere medische of therapeutische behandelingen, het beperken van de bewegingsvrijheid, tijdelijke insluiting, toezicht op de man, beperkingen in de vrijheid om het eigen leven in te richten (waaronder het gebruik van communicatiemiddelen) en opname in een instelling. Al deze maatregelen gelden voor maximaal zes maanden, met voor sommige onderdelen een kortere maximale toepassingsduur per keer. De rechtbank overwoog dat er geen minder ingrijpende alternatieven zijn die hetzelfde effect zouden hebben, en dat de gekozen maatregelen in verhouding staan tot het doel: het bevorderen van de deelname van de man aan het maatschappelijk leven en het waarborgen van zijn eigen veiligheid en die van zijn omgeving.
De rechtbank verleende de gevraagde zorgmachtiging voor de duur van zes maanden, geldig tot en met 23 januari 2027, en wees af wat verder nog was verzocht.
Rechtbank Amsterdam · 23 augustus 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Hof bekrachtigt voortzetting van bewind wegens dementie en schulden Een vrouw die vindt dat zij haar financiën prima zelf aankan, krijgt van het gerechtshof Amsterdam geen gelijk. Het bewind dat over haar geld is ingesteld, blijft in stand.
De vrouw, geboren in 1951 in Suriname, woonde voorheen samen met haar zoon. Bij hulpverlenende instanties bestonden veel zorgen over die woonsituatie, ook op financieel gebied: zowel de vrouw zelf als buren meldden problemen. De kantonrechter in Amsterdam stelde op 1 mei 2025 een bewind in over haar vermogen vanwege haar lichamelijke of geestelijke toestand, met Beaufin B.V. als bewindvoerder. Later volgden nog meer maatregelen: in februari 2026 kreeg zij een machtiging tot gedwongen opname en verblijf op grond van de Wet zorg en dwang, en in april 2026 stelde de kantonrechter ook een mentorschap in.
De vrouw vroeg de kantonrechter om het bewind op te heffen. Volgens haar heeft zij nooit problemen gehad en heeft zij het altijd zelfstandig gered; zij zegt dat zij op advies van het buurtteam het bewind heeft aangevraagd in de veronderstelling dat zij er zo weer vanaf zou kunnen, zonder te beseffen dat er een officiële procedure bij de rechtbank zou volgen. Zij was daarom ook niet aanwezig op de eerdere zitting. Zij wil terug naar huis, samenwonen met haar zoon en met vrijwillige hulp haar financiën zelf regelen. Bij beschikking van 18 september 2025 wees de kantonrechter dat verzoek af.
De vrouw ging tegen die beslissing in hoger beroep. Op de zitting bij het hof was zij zelf niet aanwezig; wel waren haar advocaat en twee vertegenwoordigers van de bewindvoerder er. De bewindvoerder hield vast aan het standpunt dat het bewind nog altijd nodig is: de vrouw lijdt aan dementie en kan haar geldzaken niet zelf regelen. Zij heeft eerder al een schuldsaneringstraject doorlopen, maar had bij de start van het bewind opnieuw een problematische schuld opgebouwd, die inmiddels is opgelopen tot bijna € 14.000.
Een bewind kan volgens de wet worden opgeheven wanneer de noodzaak ervoor niet meer bestaat, of wanneer voortzetting ervan niet zinvol is gebleken. Het hof moet dus beoordelen of dat hier het geval is. Het hof liet zich uitgebreid informeren voordat het een beslissing nam. Het vroeg de bewindvoerder om actuele stukken en de voorzitter van het hof bezocht de vrouw persoonlijk op de locatie waar zij verblijft. Uit de stukken en dat gesprek blijkt dat bij de vrouw sprake is van dementie en wanen, dat zij verminderd ziekte-inzicht heeft, moeite heeft met plannen en organiseren en dat haar aandoening tot ernstig nadeel leidt. Zij heeft intensieve zorg nodig en verblijft sinds december 2025 op een zorglocatie van Amsta. Uit het gesprek met de voorzitter bleek bovendien dat de vrouw niet op de hoogte is van haar schulden en geen zicht heeft op haar eigen financiën.
Op grond van deze feiten oordeelt het hof dat voldoende aannemelijk is dat de vrouw niet in staat is om, zelfstandig of met hulp, haar financiën te beheren. De noodzaak voor het bewind bestaat daarom onverkort. Het hof bekrachtigt de beschikking van de kantonrechter, zodat het bewind over het vermogen van de vrouw in stand blijft.
Gerechtshof Amsterdam · 25 augustus 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht