Rechtbank onbevoegd in zaak over drie Bali-bungalows: koper geen consument Een Belgische belegger kocht in november 2024 drie nog te bouwen bungalows in een project op West-Bali, bij een bedrijf dat in Nederland is gevestigd. De bungalows moesten uiterlijk op 14 november 2025 sleutelklaar worden opgeleverd. Dat gebeurde niet. De koper had inmiddels € 279.000 aanbetaald op de Nederlandse zakelijke bankrekening van de verkoper. Na een ingebrekestelling op 18 mei 2026 ontbond hij de overeenkomst op 27 mei 2026 per deurwaardersexploot. Hij vorderde bij de rechtbank Rotterdam € 317.013,35, bestaande uit de aanbetaling en een contractuele boete van 10 procent, plus rente en beslagkosten.
De verkoper stelde dat de Rotterdamse rechter niet bevoegd is. Hij wees op een bepaling in de overeenkomst: geschillen worden voorgelegd aan de rechter in het arrondissement waar de onroerende zaak ligt, en dat is in Indonesië. De koper stelde dat hij als consument handelde. Voor consumenten geldt in de Europese bevoegdheidsregels (Brussel I bis) een beschermende regeling. Daarin kan een consument zijn wederpartij dagvaarden bij de rechter van zijn eigen woonplaats of van de woonplaats van de wederpartij. Een forumkeuze die vóór het ontstaan van het geschil is gemaakt, wordt dan opzijgeschoven als de consument daardoor slechter af is.
De rechtbank stelde vast dat de beschermende regeling alleen geldt voor iemand die een overeenkomst sluit los van enige bedrijfs- of beroepsmatige doelstelling, uitsluitend om aan eigen particuliere behoeften te voldoen. Dat het niet-beroepsmatige aspect zwaarder weegt, is niet voldoende: het beroepsmatige gebruik moet zo marginaal zijn dat het in de globale context onbetekenend is. Dat de koper de bungalows als privébelegging kocht en geen belegger van beroep is, bleef onbetwist. Voor zijn koopbeslissing was echter van belang of de bungalows geschikt gemaakt konden worden voor verhuur, om zijn vermogen verder op te bouwen.
De rechtbank woog daarnaast mee dat het om drie identieke bungalows op één bungalowpark gaat, op grote afstand van België. Voor zover de koper ze mede voor eigen gebruik kocht, ligt het volgens de rechtbank voor de hand dat hij hooguit één bungalow nu en dan zelf met familie zou bewonen. Daarom oordeelde de rechtbank dat de koper niet als consument handelde. De forumkeuze voor Indonesië bleef daarmee overeind. Omdat Indonesië geen lidstaat is, ging de rechtbank niet na of die keuze op grond van de Europese regels geldig is, maar toetste zij haar aan artikel 8 Rv. Dat artikel bepaalt dat de Nederlandse rechter geen rechtsmacht heeft als partijen bij overeenkomst een buitenlandse rechter bij uitsluiting hebben aangewezen.
De rechtbank verklaarde zich onbevoegd kennis te nemen van de vorderingen. De koper moet de proceskosten van de verkoper betalen, begroot op € 3.645, vermeerderd met € 98 plus betekeningskosten als het vonnis wordt betekend. De voorwaardelijke vordering van de verkoper om de koper niet-ontvankelijk te verklaren, kwam niet meer aan de orde. De kosten van dat incident werden gecompenseerd: iedere partij draagt de eigen kosten.
Rechtbank Rotterdam · 11 november 2026
Civiel Recht Raad van State herstelt weigering van drive-thru's bij wegrestaurants in Lelystad, anders dan de rechtbank Een exploitant van twee wegrestaurants op de verzorgingsplaatsen De Aalscholver en De Lepelaar in Lelystad wilde bij beide restaurants een drive-thru openen, met een eigen in- en uitrit en parkeerplaatsen. Daarvoor is een vergunning van de minister van Infrastructuur en Waterstaat nodig op grond van de Wet beheer rijkswaterstaatswerken (Wbr). De minister weigerde die in december 2021 en bleef daarbij na bezwaar in juli 2022. Hij vond dat de drive-thru's geen uitbreiding van het wegrestaurant zijn maar aanvullende voorzieningen. Die zijn volgens zijn beleid, de Kennisgeving Voorzieningenbeleid op verzorgingsplaatsen langs rijkswegen, alleen toegestaan onder strikte voorwaarden. Zo mag er geen nieuwe infrastructuur voor nodig zijn en gaat de voorziening niet ten koste van bestaand groen.
De rechtbank Midden-Nederland oordeelde in januari 2024 in een tussenuitspraak dat de minister de aanvragen ten onrechte als aanvullende voorziening had beoordeeld, omdat een drive-thru gewoon restauratieve diensten biedt en het restaurant daardoor zijn functie niet verliest. Na een nieuwe motivering van de minister vernietigde de rechtbank in april 2024 de besluiten. Zowel de minister als de exploitant ging in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. De minister legde ook een nieuw besluit van 6 september 2024 voor. Fastned, die op de plaatsen een laadpunt heeft, werd gehoord.
De Afdeling geeft de minister gelijk. Volgens de Kennisgeving zijn alleen een benzinestation, een laadstation, een servicestation en een wegrestaurant basisvoorzieningen. De vraag is niet of het bestaande restaurant zijn functie verliest, maar hoe de drive-thru zelf moet worden gekwalificeerd. Een wegrestaurant biedt uitgebreide restauratieve diensten, met eigen tafels en stoelen en gerechten waar mensen de tijd voor nemen. Een drive-thru biedt beperkte diensten, gericht op snelle doorloop en consumptie elders. In de aanvragen is geen ruimte met tafels en stoelen gevraagd, en de drive-thru's liggen op afstand van de restaurants met een eigen in- en uitrit, afgifteloket en parkeerplaatsen. De minister mocht ze dus als aanvullende voorziening beoordelen.
Daarna toetst de Afdeling zelf de overige bezwaren van de exploitant. Omdat een in- en uitrit moet worden aangelegd, is nieuwe infrastructuur aangevraagd. De minister mocht oordelen dat het doelmatig en veilig gebruik van de verzorgingsplaatsen dan niet is verzekerd: er komen meerdere wegen bij elkaar, dat doet afbreuk aan de rust en overzichtelijkheid, en er zijn al veel voorzieningen. Dat de verkeersveiligheid zelf niet in geding is, doet daar niet aan af, want het criterium omvat meer. Bij De Aalscholver moet bovendien een substantieel stuk groen wijken zonder concreet voorstel tot compensatie. De beroepen op het gelijkheidsbeginsel en op het vertrouwensbeginsel, op grond van een telefonische mededeling dat de vergunningen eraan kwamen, slagen niet, mede omdat de e-mail daarover door de exploitant zelf is opgesteld. Omdat de aanvragen voor de Omgevingswet zijn ingediend, geldt de oude Wbr.
De Afdeling verklaart het hoger beroep van de minister gegrond en dat van de exploitant ongegrond. Zij vernietigt de tussenuitspraak en de einduitspraak van de rechtbank en verklaart het beroep van de exploitant tegen de besluiten van 28 juli 2022 ongegrond, zodat de weigeringen van de vergunningen voor de drive-thru's in stand blijven. Het besluit van 6 september 2024 vernietigt de Afdeling omdat de grondslag eraan is ontvallen. De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 21 oktober 2026
Bestuursrecht Hof wijst beroep af: hypotheek ING weg, dus geen beheersregeling meer nodig voor appartement Een man kocht in 2009 het appartement van zijn stiefzoon, maar kreeg het nooit geleverd. Het appartement bleef belast met een hypotheek van ING, de rechtsvoorganger van de bank had in 2006 een lening aan de stiefzoon verstrekt. In 2021 werd die hypothecaire lening volledig afgelost met geld van de dochter van de man, die het appartement later in eigendom kreeg. Daarna bleef een kleinere schuld over uit een betaalrekening en een rekening-courantkrediet van de stiefzoon bij ING, in totaal € 17.069,62. Toen die niet werd betaald, zegde ING in 2023 de openbare verkoop van het appartement aan.
Om die executie te stoppen, betaalde de man in oktober 2023 € 45.076,63 aan de bank, onder protest. ING schortte de veiling op, maar boekte het bedrag in februari 2024 weer terug. In diezelfde maand betaalde de man de schuld van € 17.069,62 alsnog. Later betaalde hij ook de kosten van € 16.038,61 die ING voor de afgelaste veiling had gemaakt. Begin juli 2025 liet ING de hypotheek op het appartement doorhalen.
In de procedure bij de rechtbank vroeg de man om een beheersregeling. Dat is een regeling die de rechter kan vaststellen als deelgenoten in een gemeenschappelijk goed er onderling niet uitkomen. Hij wilde dat ING en hijzelf het appartement niet zouden mogen laten veilen zonder overleg, dat de bank moest wachten met executiemaatregelen totdat duidelijk was welke vorderingen onder het hypotheekrecht vielen, en dat het appartement bij een veiling als woonruimte en niet als bedrijfsruimte zou worden omschreven. Hij stelde dat hij door zijn betalingen was gesubrogeerd in de hypotheekrechten van ING, waardoor hij met de bank een gemeenschap zou vormen. ING stelde voor dat geval een tegenverzoek om zelf de veiling te mogen voortzetten. De rechtbank wees alle verzoeken af.
In hoger beroep voegde de man een nieuw verzoek toe: een verklaring voor recht dat hij door zijn betalingen van € 78.381,97 en € 17.069,62 was gesubrogeerd in het hypotheekrecht van ING. Het hof weigerde die wijziging. Volgens het hof is de procedure over een beheersregeling bedoeld om een regeling te treffen waar deelgenoten er zelf niet uitkomen, niet om andere geschillen over wat rechtens tussen partijen geldt te beslechten. Onderzoek naar de vraag of eerdere betalingen tot subrogatie hebben geleid, valt buiten de grenzen van die procedure.
De primaire verzoeken strandden op een ander punt. Tussen partijen staat vast dat het hypotheekrecht niet meer bestaat. Een beheersregeling veronderstelt juist een bestaand hypotheekrecht, dus de man heeft er geen belang meer bij. Zijn eigen advocaat erkende tijdens de zitting dat aan de primaire verzoeken het belang was ontvallen. Ook de proceskosten die de man in eerste aanleg moest betalen, vormen geen reden voor hoger beroep: ING verklaarde tijdens de zitting af te zien van die aanspraken, en het hof gaat ervan uit dat de bank de kosten terugbetaalt voor zover dat nog niet is gebeurd. Het tegenverzoek van ING valt weg omdat de voorwaarde daarvoor, toewijzing van een verzoek van de man, niet is vervuld en ook niet meer kan worden vervuld.
Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden verwerpt het hoger beroep van de man tegen de beschikking van de rechtbank Midden-Nederland. De kosten van het hoger beroep worden gecompenseerd, zodat iedere partij de eigen kosten draagt. Wat verder is verzocht, wijst het hof af.
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 27 oktober 2026
Civiel Recht Rechter stopt verbouwing van appartement op Sint Maarten na sloop van dragende muur Een eigenaar van een appartementsrecht in de Rainbow Tower Building op Sint Maarten heeft een deel van een dragende muur gesloopt, terwijl de vereniging van eigenaren hem daar twee keer voor had gewaarschuwd. Het Gerecht in eerste aanleg van Sint Maarten beval hem in kort geding alle werkzaamheden te staken.
Het gaat om een unit op de derde etage, ter hoogte van de parkeergarage. Volgens de splitsingsakte was die bedoeld als kantoor. De vorige eigenaar, het inmiddels failliet verklaarde Sabra N.V., bouwde de unit om tot drie aparte woonunits. In september 2025 kocht een Canadees bedrijf, 17366884 Canada Incorporated, de unit op een veiling van de failliete boedel. Het bedrijf werd op 17 februari 2026 eigenaar en wil de woonbestemming handhaven en de drie woonunits blijven exploiteren. Daarvoor liet het de unit renoveren.
De vereniging van eigenaren (Rainbow Tower Building Home Owners Association) waarschuwde de eigenaar op 25 maart 2026 en opnieuw op 18 augustus 2026 dat structurele wijzigingen alleen met haar toestemming zijn toegestaan. De eigenaar vond dat hij binnen de regels handelde. Hij brak vervolgens een muur af of gedeeltelijk weg, waarna de vereniging hem sommeerde alle werkzaamheden direct te staken. Daarna begon zij het kort geding. De splitsingsakte verbiedt wijzigingen aan het gebouw, aan de plattegrond en aan alles wat de constructie in gevaar kan brengen.
De vereniging eiste dat de eigenaar de werkzaamheden staakt, dat een ingenieursbureau (ICE) de unit mag inspecteren en dat hij de kosten daarvan betaalt. Ook wilde zij een gedetailleerd renovatieplan en een dwangsom van USD 2.500 per overtreding. Zij wees erop dat ICE op 21 oktober 2026 had aangegeven dat de aangetaste muur mogelijk een belangrijke rol speelt in de stabiliteit van het gebouw, waarin ongeveer 70 woningen zitten. De eigenaar voerde aan dat hij binnen zijn eigen unit mag werken, dat hij geen dragende delen heeft aangetast en dat zijn aannemer mondeling had bevestigd dat niets constructiefs was geraakt.
Het Gerecht vond aannemelijk dat een deel van een dragende muur is gesloopt. Op de foto's is te zien dat de muur van beton met ijzervlechtwerk is gemaakt. De eigenaar heeft de weggebroken delen inmiddels hersteld, maar niet op dezelfde wijze: daarbij is geen betonvlechtwerk gebruikt. Ook zijn er in andere muren openingen gemaakt waar leidingen doorheen lopen. Of dat is toegestaan en gevaar oplevert voor bovengelegen woningen, is nog niet duidelijk.
Op de zitting spraken partijen af dat ICE namens de vereniging een opname doet van de werkzaamheden, met een engineer van de eigenaar erbij. In het rapport moet staan of de eigenaar toestemming had moeten vragen en of de ingrepen nog een concreet risico opleveren. Is dat laatste zo, dan moet hij het herstel betalen. De eigenaar zei geen bezwaar te hebben tegen het voorleggen van zijn renovatieplannen. De dwangsom wees het Gerecht toe in gematigde vorm, omdat hij zich niets aantrok van de waarschuwingen en de verhouding tussen partijen moeizaam is.
Het Gerecht beval de eigenaar daarom alle werkzaamheden te staken en gestaakt te houden. Hervatten mag pas nadat het onderzoek van ICE is afgerond en de door ICE noodzakelijk geachte veiligheids- en herstelmaatregelen zijn uitgevoerd. Binnen zeven dagen moet hij een gedetailleerd renovatieplan verstrekken, en voor werkzaamheden waarvoor de splitsingsakte toestemming eist, moet hij die schriftelijk verkrijgen van de vereniging. Bij overtreding verbeurt hij USD 1.000 per overtreding of per dag, tot maximaal USD 100.000, in plaats van de gevraagde USD 2.500 met een maximum van USD 250.000. De eigenaar betaalt bovendien de proceskosten van Cg 3.699,50, vermeerderd met nakosten, en het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad. Het meer of anders gevorderde, waaronder de afzonderlijke eis dat de eigenaar de kosten van onderzoek en herstel aan de vereniging vergoedt, is afgewezen.
Gerecht in eerste aanleg van Sint Maarten · 13 november 2026
Civiel Recht Rechtbank kent Groningse verhuurder € 2.357,65 extra toe voor mijnbouwschade, rest van beroep ongegrond Een agrarisch perceel met woning in het Groningerveld heeft schade opgelopen door gaswinning. De eigenaar en verhuurder, Aagem Holding uit Dalfsen, vroeg in december 2020 om vergoeding van fysieke schade aan de gebouwen. Over de hoogte van die vergoeding liep het geschil dat de rechtbank Noord-Nederland nu heeft beslist.
Het Instituut Mijnbouwschade Groningen kende met een besluit van 15 maart 2024 een vergoeding van € 73.066,50 toe, inclusief wettelijke rente, een overlastvergoeding van € 1.200 en een thuisblijfvergoeding van € 1.100. Na bezwaar volgde op 19 februari 2025 een aanvullende vergoeding van € 31.813,42. Aagem vond ook dat nog te laag en ging in beroep tegen dat besluit op bezwaar. Een regiezitting vond plaats op 2 juli 2025 en de rechtbank behandelde het beroep op 28 september 2026, met een deskundige van het Instituut erbij. Twee deelgeschillen, over de drainage en over nieuwe schade aan de mestkelder, zijn buiten deze procedure gehouden en worden apart behandeld.
De resterende punten gingen over de badkamer, de cv-ketelruimte en de betonpaden, plus twee facturen van een adviesbureau. Het Instituut rekent met een vast calculatiemodel, dat de Raad van State eerder heeft goedgekeurd. De rechtbank toetst of dat model juist is toegepast en of er reden is om ervan af te wijken.
Voor de badkamer wilde Aagem dat de hele ruimte opnieuw werd gevoegd. De deskundige van het Instituut vond plaatselijk herstel genoeg. Wel bleek in de begroting een post te ontbreken, waarvoor het Instituut zelf € 14 extra voorstelde. De rechtbank kent dat bedrag toe, met wettelijke rente vanaf 29 december 2020. Dat is gewone wettelijke rente en niet de handelsrente die Aagem bepleitte, omdat er geen handelsovereenkomst in het spel is. Een enkele stelling dat de hele badkamer gevoegd moet worden, is volgens de rechtbank te weinig om aan de herstelmethode te twijfelen.
In de cv-ketelruimte had Aagem een offerte van € 4.032,50 overgelegd, terwijl het Instituut € 1.623,24 vergoedde. Het gaat om een scheur in de hoek van twee wanden, en daarvoor hoeven niet alle installaties gedemonteerd te worden. Alleen het boilervat met leidingwerk moet tijdelijk los, en die post zit al in het bedrag. Een offerte alleen is volgens de rechtbank onvoldoende, omdat daarin niet staat waarom de geadviseerde methode niet volstaat.
Bij de betonpaden had het Instituut na bezwaar een aanvullend bedrag van € 7.526,43 toegekend voor het opruwen van 615 m² erfverharding en 23 m³ beton. Aagem had tot 1 oktober 2025 de tijd gekregen om een contra-expertise in te dienen, maar meldde in november 2025 dat zo'n berekening heel moeilijk te maken was. De deskundige van het Instituut wees bovendien op een goedkoper alternatief met slem-asfalt. De rechtbank vindt niet aannemelijk gemaakt dat de herstelmethode tekortschiet. Het verzoek om de schade in natura te laten herstellen wijst zij ook af: schade wordt in de regel in geld vergoed, en Aagem had er tijdens de bezwaarfase niet om gevraagd.
Over de btw was het Instituut zelf eerlijk. Het bracht op zitting naar voren dat over de aanvullende vergoeding € 2.343,65 aan btw onvoldoende was doorgerekend, en vroeg de rechtbank dat bedrag toe te kennen. Dat doet de rechtbank. De twee facturen van het adviesbureau komen niet voor vergoeding in aanmerking: de ene hoort bij een ander, afgerond dossier, en bij de andere is niet duidelijk gemaakt waarom de kosten zijn gemaakt.
De rechtbank verklaart het beroep gegrond, maar alleen voor de badkamerpost en de btw. Zij vernietigt het besluit op bezwaar voor dat deel en bepaalt zelf dat Aagem een nadere vergoeding van € 2.357,65 krijgt (€ 14 plus € 2.343,65), te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 29 december 2020 tot de dag van betaling. Het besluit blijft voor het overige in stand. Griffierecht is niet geheven en een proceskostenvergoeding is niet gevraagd.
Rechtbank Noord-Nederland · 22 oktober 2026
Bestuursrecht