Hof bekrachtigt afwijzing schadeclaim tegen Staat over coronatoegangsbewijs Van 25 september 2021 tot 25 februari 2022 konden Nederlanders bij horeca, culturele locaties en evenementen alleen naar binnen met een coronatoegangsbewijs. Zo'n bewijs kreeg je met een vaccinatiebewijs, een herstelbewijs of een negatieve testuitslag. Drie mensen vonden dat de Staat daarmee hun grondrechten schond en vorderden schadevergoeding. Een van hen had danslessen gevolgd, een tweede exploiteerde twee horecazaken in Amersfoort en Soest en een derde ging naar de tennisvereniging en ondernam sociale activiteiten.
De eerste eiseres had zich ingeschreven voor een dansopleiding, maar kreeg geen toegang tot de dansschool en stelt betaald te hebben voor lessen die zij niet kon volgen. De horecaondernemer stelt omzet te zijn misgelopen en sloot zijn zaken vanaf 6 november 2021 helemaal, omdat hij zijn gasten niet wilde controleren. Daarna beperkte hij zich tot het bezorgen van maaltijden. De derde eiseres liet zich meerdere keren testen en wil reiskosten en reistijd vergoed krijgen. Zij stelt ook dat zij de tenniskantine niet in mocht, terwijl haar tennisvrienden dat wel mochten. Alle drie noemen zij daarnaast immateriële schade, zoals stress, ruzie met hun omgeving en verlies van levensvreugde. Geen van hen heeft zich laten vaccineren.
De rechtbank Den Haag wees hun vorderingen af. Het gerechtshof Den Haag kijkt in hoger beroep naar veertien grieven en wijst ze allemaal af. Een deel van het betoog gaat over de vaccins zelf: zouden die niet werken tegen besmetting en schadelijk zijn? Het hof zegt dat de appellanten zich niet hebben laten vaccineren, dat vaccinatie nooit verplicht was en dat zij een bewijs ook met een negatieve test konden krijgen. Zij hebben daarom geen belang bij hun klachten over de vaccins. Daarnaast bepaalde het Europese geneesmiddelenagentschap dat de vaccins onder voorwaarden op de markt mochten, en dat oordeel is voor het hof het uitgangspunt.
Ook het beroep op de Grondwet slaagt niet. De appellanten vinden dat de wet te veel aan de ministers heeft overgelaten, maar het hof mag een wet in formele zin niet aan de Grondwet toetsen (artikel 120 Grondwet). Het hof volgt verder de rechtbank dat de Staat mocht afgaan op de adviezen van het Outbreak Management Team. Dat orgaan wees op het risico van een opleving van het virus en op druk op de zorg als de afstandsregel van anderhalve meter zou vervallen. Het coronatoegangsbewijs was het alternatief. De Nederlandse Zorgautoriteit rekende per september 2021 met 180.000 tot 200.000 uitgestelde operaties. Dat de appellanten achteraf grafieken tonen waaruit zou blijken dat het bewijs weinig effect had, maakt de invoering niet onrechtmatig, want het gaat om de kennis van toen.
Over de grondrechten oordeelt het hof dat de rechtbank kon volstaan met een toets aan artikel 8 EVRM, omdat de andere genoemde bepalingen op dezelfde gronden tot hetzelfde resultaat leiden. Het Handvest van de Europese Unie is niet van toepassing, want de Staat voerde met het bewijs geen Europees recht uit. Het verwijt van discriminatie tussen gevaccineerden en niet-gevaccineerden gaat niet op, omdat er een test of herstelbewijs als alternatief was en er een uitzondering gold voor mensen die geen test konden ondergaan. Ook gold het bewijs maar kort en alleen voor niet-essentiële activiteiten. Dat de horecaondernemer zijn zaken sloot om geen gasten te hoeven controleren, komt volgens het hof voor zijn eigen rekening.
Het hof bekrachtigt daarom het vonnis van de rechtbank. De drie appellanten moeten hoofdelijk de proceskosten in hoger beroep betalen: € 987 aan griffierecht en nakosten en € 3.870 aan salaris van de advocaat van de Staat, vermeerderd met wettelijke rente als zij niet binnen veertien dagen betalen.
Gerechtshof Den Haag · 10 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Hoge Raad vernietigt boete van € 250.000 voor verboden grondverkoop: hof matigde niet onder aflossing Een B.V. kocht in 2011 van de gemeente Peel en Maas een stuk grond om duurzame woningen te bouwen volgens het 'cradle-to-cradle'-principe. De koopprijs was € 455.000. In de koopovereenkomst stond dat de koper zijn rechten en plichten niet mocht overdragen zonder schriftelijke toestemming van de gemeente. Wie dat toch deed, verbeurde een boete van € 250.000.
Het oorspronkelijke bouwplan bleek niet levensvatbaar. Met toestemming van de gemeente verkocht de B.V. twee percelen aan derden. Over de resterende ruim 1.300 vierkante meter grond schreef zij in 2018 aan de gemeente dat een lokale ondernemer daar nieuwbouwwoningen wilde realiseren, en zij vroeg om toestemming voor de overdracht. In juli 2018 mailde zij dat zij ervan uitging dat er geen bezwaren waren als de gemeente niets meer van zich liet horen. Een schriftelijke toestemming kwam er niet. Toch droeg de B.V. de grond op 23 november 2018 over aan een projectontwikkelaar, voor € 195.000 exclusief btw. Direct daarna werd de B.V. ontbonden. De opbrengst kwam terecht bij de beheermaatschappij die bestuurder van de B.V. was.
De gemeente stapte naar de rechter tegen die beheermaatschappij en tegen de drie bestuurders daarvan. Zij vorderde € 250.000 schadevergoeding, gelijk aan de contractuele boete. Volgens de gemeente had de beheermaatschappij onrechtmatig gehandeld door actief te bewerkstelligen dat de B.V. haar verplichtingen niet nakwam. De aansprakelijkheid van de bestuurders baseerde zij op een wetsartikel over aansprakelijkheid voor onrechtmatige daden van bestuurders van rechtspersonen. De rechtbank Limburg wees de vordering toe tot € 195.000. Het gerechtshof 's-Hertogenbosch kende in 2025 het volledige bedrag van € 250.000 toe.
In cassatie bij de Hoge Raad voerden de beheermaatschappij en de bestuurders onder meer aan dat het hof de boete had moeten matigen. De wet geeft de rechter de mogelijkheid een afgesproken boete te verlagen als de billijkheid dat klaarblijkelijk eist. Het hof had matiging afgewezen. Het woog daarbij mee dat de beheermaatschappij onrechtmatig jegens de gemeente had gehandeld door de schuld die de B.V. aan haar had, af te lossen.
Daarmee ging het hof volgens de Hoge Raad de fout in. De boete is afgesproken tussen de gemeente en de B.V., en alleen die verhouding is van belang bij de vraag of de boete moet worden gematigd. De rechtsverhouding tussen de beheermaatschappij en de gemeente, en een eventuele wettelijke schadeplicht van de beheermaatschappij, speelt bij die beoordeling geen rol. Het hof had dat onderscheid niet gemaakt. De overige klachten van het middel konden niet tot cassatie leiden; de Hoge Raad hoefde dat niet verder te motiveren.
De Hoge Raad vernietigt het arrest van het hof 's-Hertogenbosch van 18 maart 2025 en verwijst de zaak naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, dat de zaak opnieuw moet behandelen. De gemeente moet de kosten van de cassatieprocedure betalen: € 8.627,40 aan verschotten en € 2.600 voor salaris, met wettelijke rente als zij niet binnen veertien dagen betaalt.
Hoge Raad · 6 november 2026
Civiel Recht; Ondernemingsrecht Voorzieningenrechter weigert schorsing maximumprijs leukemiemiddel Onureg van Bristol-Myers Squibb Bristol-Myers Squibb brengt in Nederland het leukemiemiddel Onureg (azacitidine) op de markt. Voor dat middel stelde de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport met een besluit van 26 augustus 2026 een maximumprijs vast voor de 200 mg- en 300 mg-tablet. Die prijs geldt sinds 1 oktober 2026. De fabrikant vindt de prijs 19,4 procent te laag en vroeg de voorzieningenrechter van het College van Beroep voor het bedrijfsleven de prijs te schorsen totdat op haar beroep is beslist.
Het geschil draait om de manier waarop de maximumprijs tot stand komt. Op grond van de Wet geneesmiddelenprijzen wordt die prijs berekend op basis van het gemiddelde van de prijzen van vergelijkbare geneesmiddelen in België, Noorwegen, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. De minister gebruikte voor het Verenigd Koninkrijk de officiële prijslijst Dictionary of Medicines and Devices. Daarop staat ook een generieke variant van azacitidine. Die generieke variant nam de minister mee in de berekening. De fabrikant vindt dat niet mogen, omdat in Nederland nog octrooien op Onureg rusten. Meenemen van de generieke prijs zou die octrooirechten uithollen.
Eerst beoordeelde de voorzieningenrechter of er spoed was. De fabrikant had niet gesteld dat zij in acute financiële problemen komt. Toch nam de voorzieningenrechter voldoende spoedeisend belang aan. Het zal voor de fabrikant lastig zijn om schade aan te tonen en te verhalen als later blijkt dat de maximumprijs te laag is, en dat erkende de minister op de zitting zelf. Ook speelt mee dat de Nederlandse prijs als referentie dient in andere landen en dat onderhandelingen met afnemers niet opnieuw gevoerd kunnen worden.
Op de inhoud kreeg de fabrikant geen gelijk. Een voorlopige voorziening wordt in beginsel alleen toegewezen als het College in de hoofdzaak het besluit waarschijnlijk zal vernietigen, en die kans achtte de voorzieningenrechter niet groot. Een vergelijkbaar geneesmiddel is volgens de wet een middel met dezelfde werkzame bestanddelen, van dezelfde of nagenoeg dezelfde sterkte en in dezelfde farmaceutische vorm. Dat de generieke variant aan die omschrijving voldoet, was niet in geschil. Octrooirecht is geen onderdeel van de definitie.
De fabrikant beriep zich op de wetsgeschiedenis en op de Lyrica-uitspraak van het College van 7 juli 2017. De voorzieningenrechter vond daarin geen steun voor haar uitleg. Uit de memorie van antwoord bij de wet blijkt dat de wetgever het verschil in octrooibescherming tussen Nederland en de referentielanden heeft onderkend. De minister deed daarbij de zogenoemde octrooitoezegging: alleen als een middel in alle vier de referentielanden niet meer onder octrooi staat, wordt uitsluitend naar de specialités in die landen gekeken. Voor een geval waarin maar één referentieland een generiek middel kent, volgt dat niet. De Lyrica-uitspraak ging bovendien over generieke kopieën die slechts voor een deel van de medische indicaties mochten worden verhandeld, en dat speelt hier niet. Het beroep op een motiveringsgebrek beoordeelde de voorzieningenrechter niet, omdat dat op zichzelf geen grond voor schorsing is.
De uitleg van het begrip vergelijkbare geneesmiddelen moet in de bodemprocedure worden beoordeeld. Omdat de maximumprijs niet onmiskenbaar onrechtmatig is, wees de voorzieningenrechter het verzoek om een voorlopige voorziening af. De maximumprijs blijft dus gelden. Een proceskostenveroordeling volgde niet.
College van Beroep voor het bedrijfsleven · 10 november 2026
Bestuursrecht Rechtbank wijst klacht af: verplichte medicatie voor psychotische man in Amsterdam mag doorgaan Een man uit Amsterdam (53) kreeg in de zomer van 2026 te horen dat hij verplicht antipsychotische medicatie moet gebruiken. Volgens zijn behandelaars heeft hij een psychotische stoornis, veroorzaakt zijn gedrag ernstig nadeel en kan hij niet zelf beslissen over de zorg die hij nodig heeft. Hij is het daar niet mee eens en trok naar de rechter.
De man ontkent de diagnose en ziet geen noodzaak voor behandeling. Voor de aanvraag van de zorgmachtiging had hij al meermaals aangegeven medicatie te weigeren. Hij was zijn werk kwijtgeraakt en vond het moeilijk om zijn huis te verlaten, en de psychotische ideeën hadden zich uitgebreid naar zijn dagelijkse leven. Pogingen om in gesprek te komen over ambulante zorg liepen op niets uit. Ook na de zorgmachtiging, die de rechtbank Amsterdam op 14 juli 2026 voor zes maanden verleende, wilde de man niet praten met de hulpverleners van Arkin Zorgtoeleiding.
De man diende eerst een klacht in bij de klachtencommissie GGZ Amsterdam en omstreken. Die verklaarde de klacht deels niet-ontvankelijk en deels ongegrond. Daarna stapte hij naar de rechtbank, in een procedure van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). Hij vroeg de rechtbank de beslissing van de klachtencommissie te vernietigen, zijn klachten gegrond te verklaren en hem schadevergoeding toe te kennen. Ook vroeg hij om de verplichte medicatie meteen te schorsen. Op die laatste vraag hoefde de rechtbank niet in te gaan, omdat Arkin ter zitting zei de medicatie niet toe te passen zolang de rechtbank nog niet had beslist.
De man voerde aan dat een psychische stoornis en het ontbreken van ziekte-inzicht op zichzelf niet bewijzen dat hij wilsonbekwaam was. Volgens hem had onderzocht moeten worden of hij de informatie over de medicatie kon begrijpen en de gevolgen kon overzien. Ook vond hij dat niet was aangetoond dat verplichte medicatie de enige mogelijkheid was en dat alternatieven niet waren geprobeerd. Verder wees hij erop dat nog niet vaststond welke medicatie hij zou krijgen, terwijl hij een chronische botaandoening heeft.
De rechtbank volgt die redenering niet. Op 30 juni 2026 had een onafhankelijk psychiater de man wilsonbekwaam beoordeeld en verwacht dat daar geen verandering in zou komen. Omdat tussen dat onderzoek en de bestreden beslissing weinig tijd zat, ziet de rechtbank geen reden om aan die conclusie te twijfelen. De korte motivering in de beslissing is volgens de rechtbank voldoende inzichtelijk.
Ook de eisen van proportionaliteit, subsidiariteit en doelmatigheid zijn volgens de rechtbank gehaald. Het is aannemelijk dat medicatie de psychotische ideeën kan behandelen en de kans op herstel zonder medicatie wordt te klein geacht, nu ambulante zorg niet van de grond kwam. Arkin heeft ook rekening gehouden met de gevreesde bijwerkingen. De instelling wilde met de man en een internist over de soort medicatie praten, maar de man wilde niet meedoen. Later onderzoek wees uit dat er geen aanwijzingen zijn voor risico's van medicatie in verband met zijn aandoening. Zijn twijfels en gebrek aan vertrouwen in de behandeling veranderen daar niets aan.
De rechtbank verklaart de klacht daarom ongegrond. Omdat de klacht niet slaagt, wijst de rechtbank ook het verzoek om schadevergoeding af. Ook al het overige dat de man vroeg, wijst de rechtbank af. De verplichte medicatie kan dus doorgaan.
Rechtbank Amsterdam · 10 november 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Hof legt Kamagra-handelaar 220 uur taakstraf op, 20 uur minder dan de rechtbank Een man uit Friesland richtte in mei 2016 vennootschappen op voor een bekende die handelde in Kamagra, een illegaal erectiemiddel dat de werkzame stoffen sildenafil en tadalafil bevat. Via websites konden klanten de pillen bestellen, en de bestellingen kwamen per post aan. Een pseudokoop van verbalisanten leidde tot onderzoek door de Inspectie voor de Gezondheidszorg, waaruit bleek dat de tabletten die stoffen inderdaad bevatten.
De zaak ligt bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden in hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Noord-Nederland van 19 januari 2023. De rechtbank veroordeelde de man toen tot een voorwaardelijke gevangenisstraf van 6 maanden met een proeftijd van 2 jaar en tot een taakstraf van 240 uren. De advocaat-generaal vroeg het hof nu om een voorwaardelijke gevangenisstraf van 5 maanden en een taakstraf van 220 uren.
Volgens het hof was de man meer dan een toeschouwer. Hij richtte de vennootschappen op verzoek van de leidende medeverdachte op, benaderde samen met zijn toenmalige partner een derde om een extra vennootschap voor de handel te openen en hielp vanaf februari of maart 2017 gemiddeld twee keer per week met het inpakken van bestellingen. Uit WhatsApp-berichten bleek ook dat hij met de medeverdachte overlegde over de bedrijfsvoering, onder meer over een verhaal richting ABN AMRO. Zijn raadsvrouw stelde dat het om een ondersteunende rol ging en dat er geen sprake was van medeplegen. Het hof oordeelde dat zijn bijdrage significant was en van voldoende gewicht om te spreken van medeplegen.
Ook het opzet stond voor het hof vast. Dat de man vennootschappen oprichtte terwijl een ander de bedrijfsactiviteiten uitvoerde, vond het hof ongebruikelijk. Hij had bovendien afgesproken dat hij en zijn partner de administratie zouden doen om inzicht te houden in de bedrijven. Daardoor moet hij inzicht hebben gehad in de inkomsten. Het hof nam daarom aan dat hij vanaf de oprichting bewust de aanmerkelijke kans aanvaardde dat via de vennootschappen in Kamagra werd gehandeld. Dat is voorwaardelijk opzet. Het beroep van de verdediging op een kortere periode, vanaf februari 2017, werd daarmee verworpen.
Bij de straf woog het hof zwaar dat de handel professioneel was opgezet, met een bedrijfspand voor opslag en distributie en met afscherming van de identiteiten van de verdachten. Tegelijk woog het mee dat het dossier niet duidelijk maakt welke concrete risico's het gebruik van Kamagra meebrengt. De man heeft geen eerdere veroordelingen voor vergelijkbare feiten, de reclassering schat het recidiverisico laag in, hij werkt als kok en zorgt voor zijn dertienjarige dochter. Ook speelde mee dat de redelijke termijn in eerste aanleg en in hoger beroep is overschreden, waardoor de zaak inmiddels heel oud is.
Het hof vernietigde het vonnis en verklaarde de feiten bewezen: opzettelijk en samen met anderen geneesmiddelen zonder handelsvergunning afleveren, in voorraad hebben, te koop aanbieden en verkopen, in de periode van 15 juni 2016 tot en met 31 januari 2018. Het hof veroordeelde de man tot een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf van 6 maanden met een proeftijd van 2 jaar en tot een taakstraf van 220 uren, die bij niet naar behoren verrichten wordt vervangen door 110 dagen hechtenis. Verblijf in voorarrest wordt op de taakstraf in mindering gebracht, tegen twee uren per dag.
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 10 november 2026
Strafrecht