Hoge Raad vernietigt boete van € 250.000 voor verboden grondverkoop: hof matigde niet onder aflossing Een B.V. kocht in 2011 van de gemeente Peel en Maas een stuk grond om duurzame woningen te bouwen volgens het 'cradle-to-cradle'-principe. De koopprijs was € 455.000. In de koopovereenkomst stond dat de koper zijn rechten en plichten niet mocht overdragen zonder schriftelijke toestemming van de gemeente. Wie dat toch deed, verbeurde een boete van € 250.000.
Het oorspronkelijke bouwplan bleek niet levensvatbaar. Met toestemming van de gemeente verkocht de B.V. twee percelen aan derden. Over de resterende ruim 1.300 vierkante meter grond schreef zij in 2018 aan de gemeente dat een lokale ondernemer daar nieuwbouwwoningen wilde realiseren, en zij vroeg om toestemming voor de overdracht. In juli 2018 mailde zij dat zij ervan uitging dat er geen bezwaren waren als de gemeente niets meer van zich liet horen. Een schriftelijke toestemming kwam er niet. Toch droeg de B.V. de grond op 23 november 2018 over aan een projectontwikkelaar, voor € 195.000 exclusief btw. Direct daarna werd de B.V. ontbonden. De opbrengst kwam terecht bij de beheermaatschappij die bestuurder van de B.V. was.
De gemeente stapte naar de rechter tegen die beheermaatschappij en tegen de drie bestuurders daarvan. Zij vorderde € 250.000 schadevergoeding, gelijk aan de contractuele boete. Volgens de gemeente had de beheermaatschappij onrechtmatig gehandeld door actief te bewerkstelligen dat de B.V. haar verplichtingen niet nakwam. De aansprakelijkheid van de bestuurders baseerde zij op een wetsartikel over aansprakelijkheid voor onrechtmatige daden van bestuurders van rechtspersonen. De rechtbank Limburg wees de vordering toe tot € 195.000. Het gerechtshof 's-Hertogenbosch kende in 2025 het volledige bedrag van € 250.000 toe.
In cassatie bij de Hoge Raad voerden de beheermaatschappij en de bestuurders onder meer aan dat het hof de boete had moeten matigen. De wet geeft de rechter de mogelijkheid een afgesproken boete te verlagen als de billijkheid dat klaarblijkelijk eist. Het hof had matiging afgewezen. Het woog daarbij mee dat de beheermaatschappij onrechtmatig jegens de gemeente had gehandeld door de schuld die de B.V. aan haar had, af te lossen.
Daarmee ging het hof volgens de Hoge Raad de fout in. De boete is afgesproken tussen de gemeente en de B.V., en alleen die verhouding is van belang bij de vraag of de boete moet worden gematigd. De rechtsverhouding tussen de beheermaatschappij en de gemeente, en een eventuele wettelijke schadeplicht van de beheermaatschappij, speelt bij die beoordeling geen rol. Het hof had dat onderscheid niet gemaakt. De overige klachten van het middel konden niet tot cassatie leiden; de Hoge Raad hoefde dat niet verder te motiveren.
De Hoge Raad vernietigt het arrest van het hof 's-Hertogenbosch van 18 maart 2025 en verwijst de zaak naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, dat de zaak opnieuw moet behandelen. De gemeente moet de kosten van de cassatieprocedure betalen: € 8.627,40 aan verschotten en € 2.600 voor salaris, met wettelijke rente als zij niet binnen veertien dagen betaalt.
Hoge Raad · 6 november 2026
Civiel Recht; Ondernemingsrecht Rechter kent zorghotel voorschot van € 175.000 toe in tariefstrijd met gemeente Borne over vluchtelingenopvang Sinds 2022 vangt Zorghotel Zenderen in opdracht van de gemeente Borne Oekraïense vluchtelingen op, in het complex De Zwanenhof. In mei 2022 legden partijen in een dienstverleningsovereenkomst vast dat de gemeente € 40 per opgevangen persoon per dag betaalt. Dat tarief werd daarna meermaals geïndexeerd, tot € 56,16 per persoon per dag voor 2025. Over de vraag welk tarief nu geldt, is een geschil ontstaan.
In augustus 2025 werd de opvang uitgebreid van 90 naar 110 plekken. Een ambtelijk projectleider van de gemeente bevestigde dat in een brief van 28 augustus 2025. Volgens die brief zou de gemeente vanaf 1 september 2025 € 44 per bewoner per dag betalen. De directeur van het zorghotel zette zijn handtekening onder de brief met de tekst: 'voor akkoord tot opstellen van contract van de gemaakte afspraken zoals hier beschreven'. Sinds 1 november 2025 factureert het zorghotel € 44 per vluchteling per dag. Het hotel vond later dat dit bedrag onder de kostprijs ligt en vorderde in kort geding € 250.000 als voorschot op een nabetaling.
Primair stelde het zorghotel dat de brief van augustus 2025 de gemeente niets oplevert, en dat het contractuele tarief dus € 56,16 of € 57,45 is. Het voerde aan dat de brief was ondertekend door een ambtelijk projectleider en niet door de burgemeester, en dat de directeur alleen onder een opschortende voorwaarde had ingestemd. De voorzieningenrechter verwierp beide argumenten. De gemeente heeft meermaals verklaard zich aan de brief gebonden te achten, en de regels over wie de gemeente mag vertegenwoordigen beschermen niet het belang van het zorghotel. Ook las de rechter in de handtekeningtekst geen voorwaarde: het hotel bevestigde de afspraken en vroeg alleen om ze in een contract vast te leggen. Bovendien voerden partijen de afspraken gewoon uit, zonder dat het hotel ooit had aangegeven dat nog niets definitief was.
Bij de subsidiaire vordering ging het om de toezegging die de advocaat van de gemeente op 1 oktober 2026 deed. Daarin zegde de gemeente toe het verschil te betalen tussen € 44 en de kostprijs, mits die onafhankelijk wordt vastgesteld. De kostprijsberekening van het zorghotel zelf, die uitkwam op € 67,47 per vluchteling per dag in 2025 en € 63,56 in 2026, was volgens de rechter niet onafhankelijk en werd bovendien gemotiveerd betwist. Toch achtte de rechter het aannemelijk dat een bodemrechter de gemeente tot nabetaling zal veroordelen. In juni 2024 stelden de gemeente en het hotel samen vast dat de kostprijs over 2023 € 55,46 per persoon per dag bedroeg. De gemeente wees op omstandigheden die de kostprijs sindsdien zouden hebben verlaagd, zoals het wegvallen van kosten voor levensonderhoud en keukenpersoneel, maar lichtte de invloed daarvan onvoldoende toe. Een kostprijs van € 51,52 per vluchteling per dag in 2026 vond de rechter niet onaannemelijk, mede gezien de inflatie sinds 2023.
Bij een geldvordering in kort geding is terughoudendheid geboden, ook vanwege het risico dat het bedrag niet kan worden terugbetaald. De rechter zag dat risico hier niet als zwaarwegend, omdat het onroerend goed van het zorghotel volgens het hotel vele tonnen aan overwaarde heeft. Omdat de werkelijke kostprijs nog onzeker is, matigde hij het gevorderde voorschot tot € 175.000.
De voorzieningenrechter van de rechtbank Overijssel veroordeelt de gemeente Borne om € 175.000, exclusief btw, aan het zorghotel te betalen, en verklaart dat uitvoerbaar bij voorraad. De primaire vordering en de gevraagde wettelijke rente wijst hij af, omdat niet is vast te stellen dat de gemeente in verzuim was. De gemeente moet ook de proceskosten van € 8.556,65 betalen.
Rechtbank Overijssel · 4 november 2026
Civiel Recht Eigenaar herdershond betaalt € 16.059 na beet in rug en arm van vrouw Op 1 juni 2018 liep een jonge vrouw met haar Jack Russel over het Suideraspad in Amsterdam, toen zij een losse herdershond zag. De eigenaresse van die hond was niet zichtbaar in de buurt. De vrouw tilde haar eigen hond op en liep weg, maar de herdershond kwam op haar af en probeerde de Jack Russel te pakken. Terwijl zij haar hond boven haar hoofd hield, besprong de herdershond haar van achteren, krabde haar rug open en beet haar in de rechterbovenarm. De eigenaresse kwam kort daarna aanrennen om haar hond aan te lijnen. De vrouw werd met een ambulance naar de spoedeisende hulp gebracht, waar de krab- en bijtwonden werden behandeld.
Op 2 juni 2026 daagde zij de eigenaresse voor de kantonrechter in Amsterdam. Ze vroeg om vast te stellen dat de eigenaresse aansprakelijk is en vorderde ruim € 24.500 schadevergoeding, bestaande uit medische kosten, reiskosten, inkomensschade en smartengeld. De eigenaresse, die zonder advocaat procedeerde, voerde drie verweren: de vordering zou verjaard zijn, de vrouw zou zelf schuld hebben omdat zij met het optillen van haar hond de herdershond had uitgelokt, en de hoogte van de schade werd betwist.
De kantonrechter verwierp het beroep op verjaring. Een schadevordering verjaart vijf jaar nadat de benadeelde de schade en de aansprakelijke persoon kent, maar die termijn kan worden gestuit, bijvoorbeeld met een schriftelijke aanmaning. De vrouw had op 25 mei 2023 per e-mail en aangetekende post een brief gestuurd waarin zij haar schade opnieuw vergoed wilde zien. Daarmee begon een nieuwe termijn van vijf jaar, die bij de dagvaarding van 2 juni 2026 nog niet was verstreken. Ook het verweer van eigen schuld werd verworpen. Een eigenaar van een dier is op grond van artikel 6:179 BW aansprakelijk voor de schade die het dier veroorzaakt, ook zonder persoonlijk verwijt. De kantonrechter vond het begrijpelijk dat de vrouw haar hond uit bescherming optilde. Een onbekende getuige, die zijn eigen hond uitliet, had verklaard dat de herdershond op haar afkwam en haar daarna beet. Dat zij de herdershond bewust zou hebben uitgelokt, kon niet worden gezegd. Ook als zij met haar riem had geslagen, wat zij ontkent en wat niet uit de getuigenverklaring blijkt, was daarvan geen eigen schuld te maken.
Bij de schade kwam de kantonrechter op een lager bedrag uit dan gevorderd. De materiële schade is begroot op € 5.059,06. Daarin zit € 1.513,44 aan medische en overige kosten, waarbij de vrouw gemiste rijlessen introk en erkende dat de ambulancekosten al door haar zorgverzekeraar waren vergoed. Verder gaat het om € 305,62 aan reiskosten (1.053,86 kilometer tegen € 0,29), omdat alleen de gereden kilometers onderbouwd waren, en om € 3.240 inkomensschade, die de eigenaresse op de zitting erkende. De vrouw werkte met een nul-urencontract en kon negen maanden niet werken.
Voor het smartengeld sloot de kantonrechter aan bij de Rotterdamse schaal. De posttraumatische stressstoornis (PTSS) van de vrouw woog het zwaarst en werd begroot op € 8.000. De vrouw durfde de eerste jaren niet naar buiten en heeft nog steeds last van herbelevingen. De twee littekens, op haar arm en rug, zijn relatief klein en door kleding te bedekken. Ze werden begroot op € 2.000, waarvan de helft meetelt. Daarnaast hield de kantonrechter rekening met de aanhoudende klachten aan onderrug en rechterheup. Het totale smartengeld kwam daarmee op € 11.000.
De kantonrechter verklaarde voor recht dat de eigenaresse aansprakelijk is voor de schade en veroordeelde haar tot betaling van € 16.059,06, met wettelijke rente vanaf 1 juni 2026, voor zover hoofdsom en rente samen niet boven het gevorderde maximum van € 25.000 uitkomen. Ook moet zij de proceskosten van € 1.391 betalen, uitvoerbaar bij voorraad. Wat meer of anders was gevorderd, is afgewezen.
Rechtbank Amsterdam · 6 november 2026
Civiel Recht Aannemer moet bedrijfsunits uiterlijk 15 december opleveren, anders € 3.500 dwangsom per dag Zeventien kopers van bedrijfsunits aan de rand van een nieuw bedrijfsverzamelcomplex wachten al langer dan afgesproken op oplevering. Zij hebben de units vrijwel volledig betaald, maar kunnen ze niet gebruiken voor hun bedrijf. De overeengekomen bouwtijd van 200 werkbare dagen is volgens hen allang verstreken, terwijl de kosten voor huur en gederfde omzet doorlopen. Daarom stapten zij naar de voorzieningenrechter, in een kort geding, een snelle procedure voor een voorlopige beslissing.
De kopers hebben elk apart een koopovereenkomst gesloten met Rond I en een aanneemovereenkomst met een aannemer. In die aanneemovereenkomst staat dat het werk wordt uitgevoerd volgens een Technische Omschrijving. Daarin is het werk in twee delen gesplitst: deel A wordt verzorgd door [gedaagde sub 3] en deel B door [gedaagde partij sub 2]. De kopers wilden dat alle drie de gedaagden de overeenkomst nakomen.
De voorzieningenrechter wees de vorderingen tegen twee van de drie gedaagden af. [gedaagde partij sub 2] heeft zijn deel B volledig uitgevoerd en de units casco opgeleverd; een groot deel van de kopers maakte al gebruik van die vervroegde oplevering. Dat hij de aanneemovereenkomsten ondertekende, betekent niet dat hij ook verantwoordelijk is voor deel A. Rond I is alleen verkoper van de grond en geen partij bij de aanneemovereenkomsten, dus zij kan niet tot nakoming worden aangesproken.
[gedaagde sub 3] werd wel aangesproken. Zij had de overeenkomsten niet zelf getekend en stelde daarom geen contractspartij te zijn. Dat verweer slaagde niet. De Technische Omschrijving maakt deel uit van de overeenkomsten en vermeldt dat deel A door haar wordt verzorgd. Zij erkende die verantwoordelijkheid ook op de zitting, de conceptovereenkomsten kwamen van haar, en zij correspondeerde zelf met de kopers over de werkzaamheden. Bovendien weigerde zij de samenwerkingsovereenkomst met de andere aannemer te laten zien, wat in haar nadeel werkt.
Ook het verweer dat de bouwtermijn niet was verstreken, haalde niets uit. [gedaagde sub 3] stelde dat dagen waarop derden zoals netbeheerder Stedin hun werk niet doen, geen 'werkbare dagen' zijn. Maar wat een werkbare dag is, hebben partijen niet vastgelegd, en dat risico ligt bij de professionele aannemer. Zij had dit expliciet in de overeenkomst kunnen opnemen. De bouwtermijn begon vier maanden na 19 juli 2024, toen de bezwaarmakers waren uitgekocht, en is volgens de voorzieningenrechter inmiddels ruimschoots verstreken. Een beding in de Metaalunievoorwaarden dat overschrijding geen recht geeft op schadevergoeding of ontbinding doet er niet toe, want de kopers vragen om nakoming.
De kopers wilden dat het werk binnen drie dagen of drie weken klaar zou zijn. Dat vond de voorzieningenrechter te kort. Volgens de planning van [gedaagde sub 3] zou zij na afronding van het werk van de combi-aannemer van Stedin en Vitens nog tot 2 februari 2027 bezig zijn. Dat is te lang, omdat de kopers vrijwel alles al hebben betaald. Zij had bovendien kunnen beginnen met werk dat niet van de combi-aannemer afhangt, zoals een deel van de bestrating, en koos daar zelf niet voor. Dat is voor haar rekening.
Twee andere vorderingen werden afgewezen. De kopers wilden nieuwe, onbeschadigde betonklinkers, maar uit de overeenkomsten of de Technische Omschrijving blijkt dat niet, en een bodemrechter kan de stenen alsnog laten vervangen. Ook hoeft [gedaagde sub 3] het bouwterrein niet te beveiligen. Een enkele inbraak is daarvoor onvoldoende, en de kopers kunnen hun units leeg laten zolang er niet is opgeleverd.
De voorzieningenrechter veroordeelt [gedaagde sub 3] om het werk gebruiksklaar op te leveren uiterlijk op 15 december 2026. Doet zij dat niet, dan verbeurt zij een dwangsom van € 3.500 per dag, tot een maximum van € 350.000. Zij moet bovendien de proceskosten van de kopers betalen, begroot op € 2.235,81, plus wettelijke rente als zij niet binnen veertien dagen betaalt. De kopers hoeven de kosten van de andere twee gedaagden niet te vergoeden, omdat die geen afzonderlijke kosten hebben gemaakt. Het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad, wat betekent dat het direct kan worden afgedwongen, ook als hiertegen hoger beroep wordt ingesteld.
Rechtbank Midden-Nederland · 3 november 2026
Civiel Recht Kantonrechter zet 87 huurders van camping De Westeinder uit huis na opzegging; ontruiming binnen zes maanden Op camping De Westeinder in Rijsenhout wonen tientallen mensen op een gehuurde staplaats, vaak in een eigen stacaravan of chalet. Veel van hen staan op het adres van de camping ingeschreven, een deel met hulp van de vorige eigenaar. Begin 2024 kocht Resort Westeinderplassen B.V. de camping. Het bedrijf wil het terrein grootschalig herontwikkelen en zegde alle huurovereenkomsten op. De kantonrechter in Haarlem oordeelt nu dat die opzegging geldig is en dat de huurders hun plaats moeten ontruimen.
De zaak heeft een lange voorgeschiedenis. Westeinderplassen zegde de huur voor het eerst op in januari 2024, tegen 1 oktober 2024, en later uit coulance tegen 1 januari 2025. Een groot deel van de huurders had zich verenigd in Stichting Belangen Camping de Westeinder en weigerde in te stemmen. In een eerdere procedure oordeelde de kantonrechter bij vonnissen van 22 januari 2025 dat de opzegging niet rechtsgeldig was, omdat er geen individueel aanbod voor een passende schadevergoeding bij zat. Westeinderplassen liet daarna per huurder een taxatierapport opmaken en zegde de huur op 2 mei 2025 opnieuw op, nu tegen 30 april 2026 en met een individueel aanbod tot schadevergoeding. Op 28 oktober 2025 dagvaardde het bedrijf 96 huurders. Voor 9 van hen is de vordering later ingetrokken. Drie huurders kwamen niet opdagen en tegen hen is verstek verleend. De overige huurders voerden verweer en stelden zelf ook vorderingen in.
De huurders betoogden onder meer dat zij woonruimte huren en daarom de strengere huurbescherming voor woningen geldt. Dat volgt de rechter niet. Wie alleen de grond huurt en daar zelf een stacaravan op zette, huurt geen woonruimte. Ook bij huurders die een stacaravan van Westeinderplassen huren, is niet onderbouwd dat het bedrijf ooit akkoord ging met verhuur als woonruimte. Wel stelt de rechter vast dat de stacaravans door de latere werkzaamheden van huurders (tuinen, erfafscheidingen, terrassen, gevelbeplating) inmiddels als onroerende zaken gelden, maar dat verandert het huurregime niet.
Ook het beroep op Europees consumentenrecht slaagt niet. De richtlijn over oneerlijke bedingen ziet op contractuele bedingen, en in de huurovereenkomsten staat geen afwijkend opzegbeding. De informatieplichten uit de richtlijn consumentenrechten gelden niet voor overeenkomsten waarbij rechten op onroerende zaken worden verkregen, en daar valt de huur van een staplaats onder. Het verweer dat de opzeggingsbrieven niet iedereen hebben bereikt, verwerpt de rechter ook: de brieven gingen naar bekende adressen, de stichting als vertegenwoordiger ontving ze en ze zijn bij de dagvaardingen gevoegd.
Huurovereenkomsten voor onbepaalde tijd kunnen in beginsel zonder reden worden opgezegd, met een termijn van één maand. De redelijkheid en billijkheid kunnen echter meebrengen dat een zwaarwegende reden, een langere termijn of een schadevergoeding nodig is. Dat speelt hier, omdat veel huurders op de camping wonen en de vorige eigenaar dat heeft gestimuleerd. De rechter vindt de herontwikkeling en herstructurering een voldoende zwaarwegende reden, die ook in de opzeggingsbrieven kenbaar was gemaakt. De opzegtermijn van circa twaalf maanden is ruim voldoende. Ook het individuele aanbod tot schadevergoeding volstaat voor de geldigheid van de opzegging.
Of de aangeboden bedragen in elk geval toereikend zijn, kan de rechter nu niet beoordelen. Daarom wijst hij een vordering van de huurders toe en verwijst de vergoedingskwestie naar een schadestaatprocedure, waarin per huurder wordt gekeken wat aanvullend nodig is. Aanspraak op volledige schadevergoeding, vervangende woonruimte of de wettelijke verhuiskostenvergoeding voor woonruimte hebben de huurders niet. Partijen mogen onderling alsnog afspraken maken.
Bij de ontruimingstermijn weegt de rechter het belang van de huurders zwaar, vooral dat van de minderjarige kinderen op de camping, voor wie niet aannemelijk is dat andere woonruimte beschikbaar is. Dat de herstructurering volgens het bedrijf nu stilligt, speelt ook mee. De termijn wordt zes maanden na betekening van het vonnis, ook voor de huurders die niet zijn verschenen. De gevorderde dwangsom van € 1.000 per dag wijst de rechter af, omdat niet is onderbouwd dat de huurders niet vrijwillig zullen vertrekken en een deurwaarder de ontruiming kan uitvoeren. De ontruiming wordt niet uitvoerbaar bij voorraad verklaard: huurders kunnen een eventueel hoger beroep afwachten.
De vordering van de huurders tot huurprijsvermindering van 50 procent wegens bomenkap, sloop van sanitair en gesloten horeca wijst de rechter af. Westeinderplassen heeft al een korting van 20 procent verleend en de huurders hebben niet onderbouwd dat die niet genoeg is. De achterstallige huur en gebruiksvergoedingen kent de rechter toe, omdat de huurders de bedragen niet gemotiveerd hebben betwist. Het winterstageld voor 1 november 2026 tot en met 31 maart 2027 (€ 783,03, of € 1.204,06 voor één huurder) is tijdsevenredig verschuldigd tot de dag van oplevering. Vorderingen voor de periode vanaf 1 april 2027 worden afgewezen. De huurders moeten elk € 168,86 aan proceskosten in conventie betalen en € 3,00 in reconventie.
De rechter verklaart voor recht dat de huurovereenkomsten rechtsgeldig zijn opgezegd per 30 april 2026 en veroordeelt de huurders tot ontruiming binnen zes maanden na betekening van het vonnis. Tevens moeten tientallen huurders de openstaande bedragen betalen (variërend van € 39,26 tot € 13.006,50), terwijl Westeinderplassen wordt veroordeeld tot vergoeding van de schade die iedere huurder individueel lijdt, nader op te maken bij staat.
Rechtbank Noord-Holland · 11 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht