Rechter verbiedt ziekenhuis Nij Smellinghe nierkankerzorg na besluit zorgverzekeraars Ziekenhuis Nij Smellinghe in Drachten moet stoppen met operaties en andere behandelingen bij (verdenking op) nierkanker. De voorzieningenrechter van de rechtbank Overijssel verbiedt het ziekenhuis die zorg nog langer te verlenen, zodat die in Friesland geconcentreerd wordt bij Frisius MC in Leeuwarden. Het gaat om een beslissing in kort geding, een snelle voorlopige procedure.
Achtergrond is het Integraal Zorgakkoord (IZA) van september 2022, dat het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport sloot met veertien zorgorganisaties. Daarin staat dat hoogcomplexe oncologische zorg meer geconcentreerd moet worden en dat minimale aantallen behandelingen per ziekenhuislocatie gelden, de zogeheten volumenormen. Voor de lokale behandeling van (verdenking op) niercelkanker werd die norm vastgesteld op 50 behandelingen per locatie per jaar. Voor partiële nefrectomieën, operaties waarbij een deel van de nier wordt verwijderd, geldt daarnaast een bestaande norm van 20 per jaar. De brancheorganisaties Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ), waarvan Nij Smellinghe lid is, ondertekenden het akkoord.
In Friesland bieden zowel Frisius MC als Nij Smellinghe deze zorg aan, terwijl er te weinig patiënten zijn om beide aan de norm te laten voldoen. De ziekenhuizen kwamen er onderling niet uit. Daarom besloten de marktleiders Zilveren Kruis en VGZ in oktober 2025 tot herallocatie, het verplaatsen van de zorg op basis van de cijfers. Frisius haalde de normen, Nij Smellinghe niet: in 2024 had Nij Smellinghe 31 behandelingen en geen enkele partiële nefrectomie, en gemiddeld over 2022 tot en met 2024 waren dat 48 behandelingen en 4 partiële nefrectomieën. De verzekeraars kopen sinds 1 januari 2026 geen partiële nefrectomieën meer in bij Nij Smellinghe en vanaf 1 januari 2027 ook de overige lokale behandelingen niet meer. Nij Smellinghe bleef de ingrepen echter uitvoeren en verwijst voor de vergoeding naar artikel 13 van de Zorgverzekeringswet: de patiënt krijgt 75 procent vergoed en het ziekenhuis draagt de overige 25 procent zelf.
Nij Smellinghe stelde zich niet gebonden te achten aan het akkoord, omdat de NVZ niet bevoegd zou zijn geweest om verplichtingen voor leden aan te gaan. De voorzieningenrechter vindt het aannemelijk dat de bodemrechter het besluit van de NVZ om het IZA aan te gaan nietig verklaart, omdat de statuten daar geen grondslag voor bieden. Toch is het ziekenhuis gebonden. Een nietig verenigingsbesluit kan niet worden tegengeworpen aan zorgverzekeraars die het gebrek niet kenden en niet hoefden te kennen, en daarover is geen discussie gevoerd. Bovendien had Nij Smellinghe zelf op 9 september 2022 tijdens de ledenvergadering ingestemd en heeft het nooit eerder betwist gebonden te zijn. Daarmee is het ziekenhuis ook gebonden aan de afspraken die uit het akkoord voortvloeien, tot en met het Concentratiebesluit.
Ook de inhoudelijke bezwaren van het ziekenhuis slagen niet. De verzekeraars keken terecht naar de cijfers over 2024, het afgelopen jaar toen het besluit viel, en niet naar 2025 of 2026. Het gemiddelde over drie jaar pakte voor het ziekenhuis eerder gunstig uit. Omdat de partijen op het derde escalatieniveau uit de afgesproken procesbeschrijving waren beland, mochten de verzekeraars alleen op de volumenormen letten en was het besluit niet te vroeg genomen. De doorzettingsmacht van de minister speelt geen rol, want de normen en de uitvoering ervan zijn juist afgesproken. Het verweer dat het ziekenhuis aan andere SONCOS-normen voldoet, gaat niet op omdat die niet bepalend waren voor het besluit.
De rechter ziet verschil tussen niet meer inkopen van zorg en het verbieden van behandelingen, maar vindt het verbod toch toewijsbaar. Door de ingrepen voort te zetten schendt Nij Smellinghe een verbintenis uit het akkoord, en de verzekeraars hebben recht op nakoming. Dat de gevolgen voor het ziekenhuis ingrijpend zijn, weegt volgens de rechter niet op tegen hun belang. ZN heeft als partij bij het akkoord eveneens voldoende belang om te procederen.
De voorzieningenrechter gebiedt Nij Smellinghe het Concentratiebesluit uit te voeren en verbiedt het ziekenhuis om vanaf 30 dagen na het vonnis partiële nefrectomieën te verrichten en vanaf 1 januari 2027 de overige lokale behandelingen bij (verdenking op) nierkanker. Het ziekenhuis moet de proceskosten van € 2.815,57 betalen.
Rechtbank Overijssel · 12 november 2026
Civiel Recht A-G: bruiklener mag woning niet zomaar verhuren; arrest hof moet worden vernietigd Twee broers kochten in 2019 een woning van de familie van de man die er al woonde. Met hun vader, die namens hen onderhandelde, werd afgesproken dat de verkoper de woning vijftien jaar lang mocht blijven gebruiken, zonder huur te betalen. Hij betaalt alleen gas, water, licht en de WOZ-aanslagen. Hij verblijft geregeld in Spanje en verhuurde de woning aan derden. De broers vinden dat hij dat niet mocht en ontbonden de overeenkomst in februari 2023. Partijen zijn het erover eens dat het om bruikleen gaat: gebruik van een zaak om niet.
De rechtbank Noord-Holland en het gerechtshof Amsterdam wezen de vorderingen van de broers af. Volgens het hof was de bruiklener niet verplicht zelf in de woning te wonen en was niet gebleken dat verhuur was verboden. Het hof vond dat de regel uit het huurrecht, die onderverhuur van een woning verbiedt, niet geldt omdat het hier om bruikleen gaat. De broers gingen in cassatie.
In zijn conclusie vindt advocaat-generaal Valk (Parket bij de Hoge Raad) dat het hof is uitgegaan van het verkeerde vertrekpunt. Zijn uitgangspunt: een bruiklener mag de zaak die hij om niet in gebruik heeft gekregen niet aan een derde in gebruik geven, tenzij anders is overeengekomen. Hij wijst erop dat de oudere Nederlandse literatuur dat zo zag en dat het ontwerp voor het nieuwe Burgerlijk Wetboek dat voorschreef. Ook in Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Italië, Portugal, Frankrijk, België en Engeland geldt die regel. De wettelijke regeling van bruikleen stamt uit 1838 en noemt het onderwerp niet uitdrukkelijk, maar volgens de A-G kan de rechter het als regel van aanvullend recht aanvaarden.
De A-G bespreekt ook de nieuwere Nederlandse schrijvers die meer ruimte willen laten voor een beoordeling per geval. Hij vindt hun argumenten niet overtuigend. Een geleend renpaard dat tijdelijk aan een ander wordt gegeven is volgens hem een uitzonderlijk geval. Bruikleen wordt gewoonlijk verleend met het oog op de persoon van de bruiklener. Bij verhuur komt daar iets bij: de bruiklener haalt dan geldelijk gewin uit wat hem om niet is gegund. Bij een woning zijn de argumenten volgens hem nog sterker. Voor huur van woonruimte verbiedt de wet onderverhuur, mede omdat een onderhuurder bescherming geniet. Dat geldt volgens de A-G ook voor bruikleen van een woning, want de uitlener mag niet worden geconfronteerd met huurders of onderbruikleners. Wil de bruiklener toch verhuren, dan moet hij stellen en bewijzen dat dit is overeengekomen. Het hof liet dat niet op hem rusten maar zette het gebrek aan bewijs op rekening van de uitleners.
Over het middel zelf is de A-G kort. Onderdeel 1 slaagt, omdat het hof de hoofdregel en de verdeling van stelplicht en bewijslast heeft miskend. De feitelijke beoordeling van het hof is volgens hem van dat onjuiste vertrekpunt doortrokken. Onderdeel 2 bespreekt hij bewust niet, omdat dat aan het verwijzingshof is. Als de overeenkomst alsnog zo wordt uitgelegd dat verhuur was toegestaan, kan de uitkomst anders zijn, maar dan moet het hof van de juiste regel uitgaan. Voor het geval dat de bruiklener zonder toestemming verhuurt, wijst hij erop dat de uitlener de overeenkomst kan beëindigen en de zaak kan terugvorderen.
De conclusie van de A-G strekt tot vernietiging van het arrest van het hof en verwijzing van de zaak. De Hoge Raad beslist later of hij dat advies volgt. Tegen de bruiklener is in cassatie verstek verleend.
Parket bij de Hoge Raad · 13 november 2026
Civiel Recht Rechtbank legt afkoelingsperiode op voor Audax en Bruna om faillissement te voorkomen De uitgeverij- en drukkerijgroep Audax, met onder meer uitgever Bruna en drukker Betapress, kan haar rekeningen niet meer betalen. Zeven vennootschappen uit de groep hebben op 5 november 2026 een openbare akkoordprocedure buiten faillissement gestart. Daarbij bieden zij hun schuldeisers een akkoord aan, in de hoop een faillissement te voorkomen. Om daarvoor ruimte te krijgen vroegen ze de rechtbank Zeeland-West-Brabant om een afkoelingsperiode van drie maanden. Dat is een periode waarin schuldeisers hun vorderingen niet mogen verhalen en een faillissementsaanvraag wordt stilgelegd.
Volgens Audax is er grote haast bij. De groep kan achterstallige facturen van onder meer leveranciers nu niet betalen, en verschillende leveranciers hebben aangekondigd per direct niet meer te leveren. Ook ligt er bij dezelfde rechtbank een faillissementsaanvraag tegen Bruna. De groep zegt binnen twee maanden een akkoord te zullen aanbieden en wil de komende maanden met leveranciers en andere schuldeisers onderhandelen. Omdat de rechtbank niet op korte termijn over het volledige verzoek kon beslissen, vroeg Audax om een voorlopige afkoelingsperiode in afwachting van de eindbeslissing.
De rechtbank stelde eerst vast dat zij bevoegd is. Het centrum van de voornaamste belangen van de groep ligt in Nederland, en verschillende vennootschappen, waaronder Audax Groep, zijn statutair gevestigd in Gilze. Omdat de zeven bedrijven samen een groep vormen, kan de rechtbank de verzoeken gezamenlijk behandelen.
Omdat de zaak spoedeisend is, verleent de rechtbank bij wijze van tussenbeslissing een voorlopige afkoelingsperiode. Die geldt tot de rechtbank over het verzoek heeft beslist. In die periode kunnen derden alleen met machtiging van de rechtbank verhaal nemen op de goederen van de groep of goederen opeisen die de groep in handen heeft, zolang zij op de hoogte zijn van de afkoelingsperiode of weten dat een akkoord wordt aangeboden. Een lopende faillissementsaanvraag, een verzoek om surseance van betaling of een eigen aangifte wordt geschorst of blijft geschorst.
De rechtbank bepaalt de inhoudelijke behandeling van het verzoek op dinsdag 17 november 2026 om 11:00 uur via een online videoverbinding. Audax moet de datum en het tijdstip bekendmaken aan derden die door de afkoelingsperiode worden geraakt, zoals schuldeisers die faillissement hebben aangevraagd en schuldeisers die een beroep doen op eigendomsvoorbehoud. Zij kunnen zich bij de griffier melden om als belanghebbende te worden aangemerkt en een link voor de zitting te krijgen. Een schriftelijke zienswijze moet uiterlijk op vrijdag 13 november 2026 om 15.00 uur binnen zijn. De rechtbank houdt iedere verdere beslissing aan.
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · 6 november 2026
Civiel Recht; Insolventierecht Kantonrechter wijst achterstand van € 16.874 af: opslagbedrijf rekende oneerlijk meer dan afgesproken Een vrouw uit de regio Amsterdam huurde in 2019 via de website van Inbox Storage een opslagruimte van 13 m³ voor € 155 per maand. In de bevestigingsmail stond dat de prijs inclusief een gratis basisverzekering was en dat er geen prijsverhogingen zouden plaatsvinden. In november 2019 breidde Inbox Storage de ruimte uit naar 30 m³ en berekende daarvoor een eenmalig bedrag van € 251. De vrouw bleef daarna € 155 per maand betalen. Vanaf 2022 betaalde zij niet meer per maand, maar op 26 oktober 2022 maakte zij nog € 3.100 over.
Inbox Storage eiste van de vrouw € 16.874,52 aan achterstallige betalingen. Volgens het bedrijf was de prijs inmiddels € 396,80 per maand. Daarnaast wilde Inbox Storage dat de overeenkomst werd ontbonden en dat de vrouw de opslagruimte binnen tien dagen zou ontruimen. Het bedrijf noemde de overeenkomst primair een huurovereenkomst en subsidiair een bewaarnemingsovereenkomst. De vrouw voerde aan dat zij had afgesproken € 155 per maand te betalen, zonder prijsverhogingen en inclusief basisverzekering, en dat zij alles had betaald.
De kantonrechter stelde eerst vast of de overeenkomst een consumentenovereenkomst was, want dan moet de rechter die uit zichzelf toetsen aan het consumentenrecht. Inbox Storage beweerde pas tijdens de zitting dat het om een zakelijke overeenkomst ging. De vrouw gebruikte de opslag voor haar persoonlijke spullen. Dat de overeenkomst op haar artiestennaam stond, was volgens de rechter onvoldoende: zij legde uit dat dit haar geboortenaam is, en de handelsnaam van haar eenmanszaak in het handelsregister was een andere. Een microfoon tussen de spullen veranderde daar niets aan, omdat de foto's vooral inboedel lieten zien. Dat in het bestelproces het vakje 'zakelijk' was aangevinkt, vond de rechter ook niet genoeg, omdat naar alle omstandigheden moet worden gekeken.
Vervolgens oordeelde de kantonrechter dat Inbox Storage een oneerlijke handelspraktijk had gepleegd. De prijs was eenzijdig verhoogd, terwijl de vrouw vooraf niet was verteld dat dat kon en welke kosten daarbij hoorden. De mail met 'geen prijsverhogingen' wekte bij een gemiddelde consument de verwachting dat de afgesproken prijs gelijk zou blijven. Dat die zin volgens Inbox Storage alleen de prijs per m³ betrof, stond er niet in. Bovendien rekende Inbox Storage vanaf september 2025 € 39,47 per maand voor verzekering, terwijl de basisverzekering was toegezegd. Het bedrijf gaf tijdens de zitting zelf toe dat dit niet had gemogen.
Ook de algemene voorwaarden bevatten volgens de rechter oneerlijke bedingen. Het prijswijzigingsbeding (CPI-index plus 4 procent) verstoort het evenwicht tussen consument en bedrijf. Het beding over wettelijke handelsrente en incassokosten kan ertoe leiden dat een consument meer betaalt dan wettelijk is toegestaan. En het recht van de consument om bij een prijsverhoging te ontbinden wordt in artikel 6.5 uitgesloten. Daar komt bij dat Inbox Storage maar één van de meerdere genoemde sets voorwaarden had overgelegd, en onder een andere titel dan in de bestelbevestiging.
Omdat Inbox Storage in strijd met de professionele toewijding had gehandeld, is de overeenkomst vernietigbaar. De vrouw gaf aan de overeenkomst te willen vernietigen en dat werd erkend. Daardoor moet Inbox Storage haar spullen teruggeven en heeft het bedrijf niets meer van haar te vorderen. De kantonrechter wees alle vorderingen af en veroordeelde Inbox Storage in de proceskosten van € 50 aan verletkosten voor de vrouw.
Rechtbank Amsterdam · 5 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Rechter dwingt RBC bankrelatie met Union Caribe voort te zetten Union Caribe, een geldtransactiebedrijf met vestigingen op Curaçao, Aruba en Sint Maarten, verzorgt internationale overboekingen voor particulieren. Het grootste deel daarvan gaat in US-dollars. Daarvoor is het bedrijf afhankelijk van een US-dollarrekening bij RBC Royal Bank, die zelf een US-dollarrekening aanhoudt bij de Amerikaanse bank Wells Fargo. In maart 2026 zegde RBC de bankrelatie op Sint Maarten op, met ingang van 25 juli 2026. Die opzegging werd niet onderbouwd. De relatie liep daarna gewoon door.
Op 7 oktober 2026 volgde een nieuwe brief, die Union Caribe pas op 20 oktober zag: de US-dollarrekening zou per 16 oktober worden gesloten, omdat de correspondentbank RBC had gevraagd geen US-dollartransacties namens Union Caribe meer te verwerken. Union Caribe stapte naar de rechter in kort geding. Zij stelde dat zij zonder deze rekening haar activiteiten moet staken en dat geen andere bank op Sint Maarten haar als klant wil.
RBC voerde aan dat zij als bank aan antiwitwasregels is gebonden. Zij wees op de omvang van de contante geldstromen, de verificatie van de herkomst van geld, het cliëntonderzoek bij klanten en overboekingen via een ander geldtransactiebedrijf. Volgens RBC had Union Caribe nagelaten een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren. Daarnaast zou RBC door de instructie van Wells Fargo niet aan de vorderingen kunnen voldoen.
Het Gerecht in eerste aanleg van Sint Maarten gaat uit van de contractsvrijheid van banken, maar die is niet onbegrensd. Banken hebben een maatschappelijke functie en een zorgplicht, en bedrijven hebben een zwaarwegend belang bij een betaalrekening. De rechter weegt daarom het belang van de bank af tegen dat van de klant. Volgens het Gerecht kon RBC de relatie niet opzeggen zonder dat te onderbouwen. De enkele verwijzing naar de instructie van Wells Fargo is onvoldoende, omdat noch die instructie noch de brief van RBC een verdere onderbouwing bevat.
De uitgebreide correspondentie tussen RBC en Union Caribe op Aruba kan RBC niet achteraf in dit kort geding gebruiken. De opzeggingen waren gericht aan Union Caribe op Sint Maarten, over rekeningen op Sint Maarten. RBC had moeten uitleggen waarom de Arubaanse gronden ook daar gelden. Bovendien kon niemand namens RBC tijdens de zitting uitleggen waarom Wells Fargo had verzocht geen transacties meer te verwerken. Die brief was gericht aan de vestiging op Aruba, zodat niet vaststaat dat Wells Fargo ook de transacties van Union Caribe op Sint Maarten wil weigeren. Een onderscheid tussen de US-dollarrekening en de rekening in lokale valuta maakt het Gerecht daarom niet.
Het belang van Union Caribe bij voortzetting weegt zwaarder dan dat van RBC bij beëindiging. Het Gerecht wijst de vordering om de relatie voort te zetten tot een bodemzaak onherroepelijk is beslist of voor een vaste termijn af, omdat zo'n procedure jaren kan duren en RBC in de tussentijd alsnog een grond voor opzegging kan krijgen. Ook de gevraagde dwangsom wijst het Gerecht af, omdat RBC heeft gezegd een vonnis op te volgen.
Het Gerecht beveelt RBC de bankrelatie met Union Caribe op de gebruikelijke voorwaarden en zonder nieuwe beperkingen voort te zetten, of onmiddellijk te herstellen als zij al is beëindigd. RBC moet de proceskosten van Union Caribe betalen, begroot op Cg. 3.000, en het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad.
Gerecht in eerste aanleg van Sint Maarten · 6 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht