Rechter geeft minister acht weken voor besluit over gezinshereniging Een vrouw diende op 29 mei 2024 een aanvraag in voor een machtiging tot voorlopig verblijf, een mvv, waarmee een familielid van iemand met een verblijfsvergunning naar Nederland kan komen voor gezinshereniging. Toen de minister van Asiel en Migratie na lange tijd nog steeds geen besluit had genomen, stapte zij naar de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Groningen, en stelde beroep in tegen dit uitblijven van een beslissing.
De wet bepaalt dat de minister in beginsel binnen negentig dagen na ontvangst van zo'n aanvraag moet beslissen. In dit geval had de minister die termijn al met drie maanden verlengd, maar ook die verlengde termijn was inmiddels verstreken. Nadat de termijn om was, vroeg de vrouw de minister nog om binnen twee weken alsnog te beslissen. Toen dat niet gebeurde, stelde zij beroep in bij de rechtbank.
De rechtbank had geen zitting nodig geacht, en omdat geen van beide partijen daarom vroeg, deed de rechtbank uitspraak zonder mondelinge behandeling. Ook kende de rechtbank de vrouw vrijstelling toe van het griffierecht, de kosten die normaal gesproken voor het voeren van een procedure moeten worden betaald.
De rechtbank stelt vast dat de beslistermijn inderdaad is overschreden en dat de vrouw op de juiste manier heeft aangedrongen op een besluit voordat zij naar de rechter stapte. Het beroep is daarom ontvankelijk en gegrond.
Bij het bepalen van een nieuwe termijn wijst de rechtbank op eerdere rechtspraak over dit soort zaken. Bij aanvragen voor gezinshereniging van familieleden van mensen met een asielvergunning is volgens vaste rechtspraak sprake van een bijzondere situatie, waarmee bij het vaststellen van een nieuwe termijn rekening moet worden gehouden. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft eerder al geoordeeld dat de termijnen die daarbij worden gehanteerd redelijk zijn. In deze zaak was het dossier mogelijk nog niet compleet: de minister moest de overgelegde documenten nog beoordelen, of overwoog een zogeheten herstelverzuim te sturen, een verzoek om aanvullende informatie of documenten. De rechtbank bepaalt daarom dat de minister binnen acht weken een besluit moet nemen. Besluit de minister binnen die acht weken echter tot nader onderzoek, dan krijgt hij in plaats daarvan twintig weken de tijd.
Om ervoor te zorgen dat de minister zich aan deze termijn houdt, legt de rechtbank een dwangsom op. Daarbij volgt de rechtbank een recente aanbeveling van het Landelijk Overleg Vakinhoud Bestuursrecht, het overlegorgaan van de bestuursrechtelijke afdelingen van de rechtbanken, die bedoeld is om dwangsommen in dit soort zaken tussen rechtbanken meer gelijk te trekken. De rechtbank bepaalt dat de minister € 50 per dag moet betalen voor elke dag dat hij de gestelde termijn overschrijdt, met een maximum van € 15.000.
De rechtbank verklaart het beroep gegrond, vernietigt het met een besluit gelijk te stellen niet tijdig nemen van een besluit en draagt de minister op binnen acht weken, of twintig weken bij nader onderzoek, alsnog een besluit te nemen op de mvv-aanvraag, op straffe van een dwangsom van € 50 per dag met een maximum van € 15.000. Daarnaast veroordeelt de rechtbank de minister tot vergoeding van de proceskosten van de vrouw, vastgesteld op € 467, en verleent zij haar vrijstelling van het griffierecht.
Rechtbank Den Haag · 4 september 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht Rechter vernietigt afwijzing verblijfsvergunning van Marokkaanse man Een man met de Marokkaanse nationaliteit vroeg een EU-verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen aan, een status voor mensen die al vijf jaar onafgebroken rechtmatig in Nederland verblijven. De minister van Asiel en Migratie wees die aanvraag af omdat er volgens de minister een gat zat in zijn verblijfsrecht. De rechtbank Den Haag vernietigde die afwijzing.
De man had eerder een verblijfsvergunning om bij zijn destijds partner en haar dochter te wonen. Toen bleek dat hij niet de biologische vader van het kind was, trok de minister die vergunning met terugwerkende kracht in vanaf 20 oktober 2023. Kort daarna, op 21 november 2023, vroeg de man de EU-verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen aan. Volgens de minister zat er precies in die tussenliggende periode een gat van ruim een maand waarin de man geen rechtmatig verblijf had, waardoor hij niet voldeed aan de eis van vijf jaar onafgebroken verblijf.
De man voerde aan dat hij in die periode wel degelijk een zogenoemd formeel beperkt verblijfsrecht had, een tussenvorm van verblijfsrecht die volgens de regels niet als onderbreking telt. Hij verwees daarbij naar eerdere uitspraken waarin vergelijkbare situaties wel als formeel beperkt verblijfsrecht werden aangemerkt. De rechtbank volgde de man op dit specifieke punt niet: onder verwijzing naar een recente uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelde de rechtbank dat een verblijfsgat dat ontstaat door intrekking van een vergunning met terugwerkende kracht, niet geldt als formeel beperkt verblijfsrecht.
Toch kreeg de man op andere punten gelijk. Tijdens de zitting bleek dat de minister zijn eigen standpunt had bijgesteld: eerst ging de minister uit van een verblijfsgat van meer dan een jaar, later beperkte de minister dat tot ruim een maand, zonder dat in het besluit zelf goed te verklaren. Ook liet de minister een deel van de eerdere motivering vallen over de uitleg van het beleid, weer zonder uitleg waarom dat gewijzigd standpunt terecht was.
Daarnaast deed de man een beroep op het gelijkheidsbeginsel: in een aantal vergelijkbare zaken uit het verleden had de minister wel een formeel beperkt verblijfsrecht aangenomen bij een verblijfsgat door terugwerkende intrekking. De minister stelde dat dit ambtelijke vergissingen waren geweest, maar kon niet goed uitleggen waarom de eigen aanpak sindsdien blijvend was gewijzigd. De rechtbank oordeelde dat de minister zo onvoldoende had gemotiveerd waarom de zaak van de man anders behandeld mocht worden dan die eerdere gevallen.
Tot slot had de minister de man niet gehoord voordat het bezwaar kennelijk ongegrond werd verklaard, terwijl daarvoor volgens de rechtbank geen goede reden bestond. De rechtbank verklaarde het beroep gegrond, vernietigde het besluit van 31 juli 2025 wegens de motiverings- en zorgvuldigheidsgebreken en droeg de minister op opnieuw op het bezwaar te beslissen. De minister moet de man € 3.736 aan proceskosten vergoeden.
Rechtbank Den Haag · 4 september 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht Kort geding over uitlevering aan VS mislukt: vrouw met risico op levenslang mag toch worden uitgeleverd Een vrouw met de Amerikaanse nationaliteit, die in Nederland vastzit in afwachting van uitlevering aan de Verenigde Staten, probeerde via een kort geding de uitlevering tegen te houden. Zij wordt in de staat South Carolina verdacht van medeplichtigheid aan moord op haar ex-partner en van samenzwering tot moord. De voorzieningenrechter in Den Haag wees haar vorderingen af.
De vrouw vroeg asiel aan in Nederland op de dag dat zij in maart 2025 aankwam. Kort daarna werd zij op verzoek van de Amerikaanse autoriteiten aangehouden. De uitleveringsrechter van de rechtbank Noord-Nederland verklaarde de uitlevering toelaatbaar, en de Hoge Raad bevestigde dat oordeel later volledig. De minister van Justitie en Veiligheid besloot in augustus 2026 de uitlevering ook formeel toe te staan.
Parallel liep een asielprocedure. De asielrechter in Rotterdam oordeelde in augustus 2026 dat de vrouw voldoende aannemelijk had gemaakt dat zij bij terugkeer naar de VS het risico loopt op een levenslange gevangenisstraf zonder enige kans op vervroegde vrijlating, wat een schending zou zijn van artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. De rechter vernietigde het besluit waarbij de asielaanvraag was afgewezen. Tegen die uitspraak stelde de minister van Asiel en Migratie hoger beroep in bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State.
In dit kort geding stelde de vrouw primair dat de uitlevering moest worden opgeschort totdat de Raad van State een definitief oordeel zou geven in de asielprocedure. De voorzieningenrechter wees dat af. Vaste rechtspraak bepaalt dat de uitleveringswet als bijzondere regeling voorgaat op de vreemdelingenwetgeving: de vraag of iemand mag worden uitgezet of uitgeleverd, wordt beantwoord in de uitleveringsprocedure, niet in de asielprocedure. Er bestaat dan ook geen verplichting om een onherroepelijke beslissing van de Raad van State af te wachten.
Subsidiair vorderde de vrouw dat de staat South Carolina aanvullende garanties moest afgeven over de doodstraf en over een eventuele levenslange gevangenisstraf. Ten aanzien van de doodstraf oordeelde de voorzieningenrechter dat de gegeven garanties voldoende zijn. De ambassade van de VS had bij diplomatieke nota bevestigd dat de doodstraf niet zal worden opgelegd, en als dat om procedurele redenen toch zou gebeuren, niet zal worden uitgevoerd. Bovendien had de openbaar aanklager in South Carolina in een beëdigde verklaring al toegezegd geen aparte procedure te starten om de doodstraf na te streven. De rechter achtte het vertrouwensbeginsel van toepassing: de VS zijn partij bij internationale mensenrechtenverdragen en Nederland mag er in beginsel op vertrouwen dat zij die naleven.
Over het risico op levenslang zonder vervroegde vrijlating was de voorzieningenrechter het oneens met de asielrechter. Hoewel de mogelijkheid van zo'n straf formeel bestaat bij de tenlastegelegde feiten, betekent dat nog niet dat er een reëel risico is dat die straf ook daadwerkelijk wordt opgelegd. De vrouw had nagelaten concreet toe te lichten waarom zij persoonlijk dat risico loopt. Een verwijzing naar de uitspraak van de asielrechter was daarvoor onvoldoende. De Staat had bovendien gemotiveerd betoogd dat er in haar zaak aannemelijke verzachtende omstandigheden bestaan, waarop de vrouw onvoldoende had gereageerd.
De voorzieningenrechter wees alle vorderingen af en veroordeelde de vrouw in de proceskosten van € 2.101.
Rechtbank Den Haag · 30 oktober 2026
Civiel Recht Rechter legt minister opnieuw dwangsom op voor trage visumbeslissing Twee mensen die samen een aanvraag hadden ingediend voor een machtiging tot voorlopig verblijf, een soort visum dat toegang tot Nederland regelt voordat iemand hier een verblijfsvergunning kan aanvragen, wachtten al langere tijd tevergeefs op een beslissing van de minister van Asiel en Migratie. Nadat de rechtbank de minister eerder al eens had opgedragen om binnen twee weken te beslissen, en die termijn opnieuw werd overschreden, stapten zij voor de tweede keer naar de rechter. De rechtbank Den Haag stelde hen in het gelijk en verbond er ditmaal een dwangsom aan.
Omdat het om een tweede, opvolgend beroep tegen dezelfde te trage besluitvorming ging, hoefde er geen nieuwe formele waarschuwing aan de minister te worden gestuurd voordat de zaak aan de rechter kon worden voorgelegd. Vaststond dat de minister de eerder opgelegde termijn van twee weken niet had gehaald, waardoor het beroep zonder verdere discussie gegrond was.
De rechtbank stelde vast dat het dossier van de aanvragers mogelijk nog niet compleet was: de minister moest de ingediende documenten nog beoordelen, overwoog een verzoek om aanvullende informatie te sturen, of wachtte nog op een reactie daarop. Normaal gesproken zou de minister in zo'n geval acht weken de tijd krijgen om alsnog te beslissen. Omdat het hier echter om een opvolgend beroep ging en de eerder gestelde termijn en het tijdsverloop sindsdien moesten meewegen, koos de rechtbank voor een kortere termijn van vier weken.
Voor de hoogte van de dwangsom volgde de rechtbank een recente landelijke aanbeveling van het overleg van bestuursrechters, bedoeld om dit soort beslissingen tussen rechtbanken meer op elkaar af te stemmen. Op basis daarvan bepaalde de rechtbank een dwangsom van € 50 per dag dat de minister de nieuwe termijn overschrijdt, met een maximum van € 15.000.
Omdat de aanvragers hadden gevraagd om vrijstelling van het griffierecht, de kosten die normaal voor het starten van een rechtszaak moeten worden betaald, wees de rechtbank dat verzoek toe: zij hoefden dit bedrag niet te betalen.
De rechtbank verklaarde het beroep gegrond en droeg de minister op binnen vier weken na deze uitspraak alsnog een besluit te nemen op de aanvraag, op straffe van een dwangsom van € 50 per dag met een maximum van € 15.000. De minister moet de aanvragers bovendien € 467 aan proceskosten vergoeden.
Rechtbank Den Haag · 4 september 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht AG adviseert vernietiging straf in drugszaak wegens onbeantwoord verblijfsverweer Een man werd door het gerechtshof Den Haag veroordeeld voor het medeplegen van voorbereidingshandelingen onder de Opiumwet: het voorhanden hebben van voorwerpen en stoffen waarvan hij wist of ernstig moest vermoeden dat ze bestemd waren om harddrugs te vervaardigen. Het hof legde hem een taakstraf op van 180 uur en een voorwaardelijke gevangenisstraf van 6 maanden met een proeftijd van 2 jaar.
Bij de strafzitting in hoger beroep voerde de advocaat van de man aan dat hij nog geen verblijfsrecht in Nederland heeft. Zijn eerste aanvraag voor een verblijfsvergunning was al afgewezen vanwege deze strafzaak, en in de lopende bezwaarprocedure wordt de uitkomst van de strafzaak afgewacht: met name of de rechter een voorwaardelijke of een onvoorwaardelijke straf oplegt. Bij een onvoorwaardelijke straf, zo betoogde de advocaat onder verwijzing naar het Vreemdelingenbesluit en de Vreemdelingencirculaire, is de kans zeer groot dat de man zijn verblijfsvergunning misloopt. Hij verzocht het hof daarom om een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf op te leggen. Ook voerde de advocaat aan dat de redelijke termijn zowel in eerste aanleg als in hoger beroep was overschreden, wat tot strafvermindering zou moeten leiden.
Het hof overwoog dat de ernst van het feit in beginsel een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf rechtvaardigde, maar zag daarvan af omdat de behandeling in hoger beroep de redelijke termijn met ongeveer een jaar had overschreden en de man na de feiten niet meer met justitie in aanraking was gekomen. Het hof legde daarom, in lijn met de vordering van de advocaat-generaal bij het hof, een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf op naast een onvoorwaardelijke taakstraf van 180 uur. Op het specifieke verweer over de gevolgen van een onvoorwaardelijke straf voor de verblijfsvergunning ging het hof in zijn strafmotivering niet afzonderlijk in.
De man ging in cassatie met twee middelen. Het eerste middel klaagt dat het hof niet heeft gereageerd op het verweer over de verblijfsrechtelijke gevolgen van een onvoorwaardelijke straf, en evenmin op het verweer dat de redelijke termijn ook al in eerste aanleg was overschreden. De advocaat-generaal bij de Hoge Raad, die in een conclusie schriftelijk advies geeft voordat de Hoge Raad zelf beslist, bespreekt eerst uitgebreid eerdere rechtspraak over vergelijkbare verweren. Daaruit blijkt dat een enkele, algemene verwijzing naar mogelijke gevolgen voor een verblijfsvergunning niet voldoende is om de rechter te verplichten daarop te reageren, maar dat een verweer dat specifiek verwijst naar de relevante vreemdelingrechtelijke bepalingen dat wel is. Volgens de advocaat-generaal heeft de advocaat van de man in dit geval, door te verwijzen naar concrete artikelen uit het Vreemdelingenbesluit en de Vreemdelingencirculaire en toe te lichten dat een onvoorwaardelijke straf de verblijfsvergunning vrijwel zeker in de weg zou staan, wel zo'n specifiek onderbouwd standpunt naar voren gebracht. Het hof had daarop moeten reageren toen het toch een onvoorwaardelijke taakstraf oplegde, en heeft dat niet gedaan. Dit deel van het middel slaagt volgens de advocaat-generaal.
Het onderdeel van het middel over de termijnoverschrijding in eerste aanleg faalt volgens de advocaat-generaal wel: de advocaat van de man had daarover destijds slechts gezegd dat er inmiddels drie jaar was verstreken, zonder dat te onderbouwen, terwijl die drie jaar ook precies overeenkomt met de duur van de procedure in hoger beroep. Het hof mocht dat daarom opvatten als een verweer dat alleen op het hoger beroep zag.
Het tweede middel, dat klaagt over overschrijding van de inzendtermijn in cassatie met 21 dagen, behoeft volgens de advocaat-generaal geen bespreking omdat het eerste middel al slaagt en tot vernietiging van de strafoplegging leidt.
De advocaat-generaal adviseert de Hoge Raad daarom om de uitspraak van het hof te vernietigen, maar uitsluitend voor zover het de strafoplegging betreft, en de zaak in zoverre terug te wijzen naar het gerechtshof Den Haag voor een nieuwe behandeling en beslissing over de straf.
Parket bij de Hoge Raad · 22 september 2026
Strafrecht