A-G: bruiklener mag woning niet zomaar verhuren; arrest hof moet worden vernietigd Twee broers kochten in 2019 een woning van de familie van de man die er al woonde. Met hun vader, die namens hen onderhandelde, werd afgesproken dat de verkoper de woning vijftien jaar lang mocht blijven gebruiken, zonder huur te betalen. Hij betaalt alleen gas, water, licht en de WOZ-aanslagen. Hij verblijft geregeld in Spanje en verhuurde de woning aan derden. De broers vinden dat hij dat niet mocht en ontbonden de overeenkomst in februari 2023. Partijen zijn het erover eens dat het om bruikleen gaat: gebruik van een zaak om niet.
De rechtbank Noord-Holland en het gerechtshof Amsterdam wezen de vorderingen van de broers af. Volgens het hof was de bruiklener niet verplicht zelf in de woning te wonen en was niet gebleken dat verhuur was verboden. Het hof vond dat de regel uit het huurrecht, die onderverhuur van een woning verbiedt, niet geldt omdat het hier om bruikleen gaat. De broers gingen in cassatie.
In zijn conclusie vindt advocaat-generaal Valk (Parket bij de Hoge Raad) dat het hof is uitgegaan van het verkeerde vertrekpunt. Zijn uitgangspunt: een bruiklener mag de zaak die hij om niet in gebruik heeft gekregen niet aan een derde in gebruik geven, tenzij anders is overeengekomen. Hij wijst erop dat de oudere Nederlandse literatuur dat zo zag en dat het ontwerp voor het nieuwe Burgerlijk Wetboek dat voorschreef. Ook in Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Italië, Portugal, Frankrijk, België en Engeland geldt die regel. De wettelijke regeling van bruikleen stamt uit 1838 en noemt het onderwerp niet uitdrukkelijk, maar volgens de A-G kan de rechter het als regel van aanvullend recht aanvaarden.
De A-G bespreekt ook de nieuwere Nederlandse schrijvers die meer ruimte willen laten voor een beoordeling per geval. Hij vindt hun argumenten niet overtuigend. Een geleend renpaard dat tijdelijk aan een ander wordt gegeven is volgens hem een uitzonderlijk geval. Bruikleen wordt gewoonlijk verleend met het oog op de persoon van de bruiklener. Bij verhuur komt daar iets bij: de bruiklener haalt dan geldelijk gewin uit wat hem om niet is gegund. Bij een woning zijn de argumenten volgens hem nog sterker. Voor huur van woonruimte verbiedt de wet onderverhuur, mede omdat een onderhuurder bescherming geniet. Dat geldt volgens de A-G ook voor bruikleen van een woning, want de uitlener mag niet worden geconfronteerd met huurders of onderbruikleners. Wil de bruiklener toch verhuren, dan moet hij stellen en bewijzen dat dit is overeengekomen. Het hof liet dat niet op hem rusten maar zette het gebrek aan bewijs op rekening van de uitleners.
Over het middel zelf is de A-G kort. Onderdeel 1 slaagt, omdat het hof de hoofdregel en de verdeling van stelplicht en bewijslast heeft miskend. De feitelijke beoordeling van het hof is volgens hem van dat onjuiste vertrekpunt doortrokken. Onderdeel 2 bespreekt hij bewust niet, omdat dat aan het verwijzingshof is. Als de overeenkomst alsnog zo wordt uitgelegd dat verhuur was toegestaan, kan de uitkomst anders zijn, maar dan moet het hof van de juiste regel uitgaan. Voor het geval dat de bruiklener zonder toestemming verhuurt, wijst hij erop dat de uitlener de overeenkomst kan beëindigen en de zaak kan terugvorderen.
De conclusie van de A-G strekt tot vernietiging van het arrest van het hof en verwijzing van de zaak. De Hoge Raad beslist later of hij dat advies volgt. Tegen de bruiklener is in cassatie verstek verleend.
Parket bij de Hoge Raad · 13 november 2026
Civiel Recht Rechter wijst eis van krakers af om aansluiting op drinkwater van Dunea Vier bewoners van een gekraakt huis in Den Haag zaten zonder water. De dienstkraan, de afsluiter in de stoep voor de woning, was in mei 2024 door drinkwaterbedrijf Dunea dichtgedraaid wegens leegstand. Een van de krakers eiste in kort geding, een spoedprocedure bij de voorzieningenrechter, dat Dunea de woning weer aansluit op het drinkwaternet en daar water levert tegen gangbare consumententarieven.
De man beriep zich op het mensenrecht op drinkwater en op artikel 8 van de Drinkwaterwet, dat een drinkwaterbedrijf verplicht een aanbod te doen voor aansluiting en levering. Ook wees hij erop dat Dunea een dag na de dagvaarding van 19 oktober 2026 de aansluitleidingen van de hoofdleiding had losgekoppeld en de dienstkraan had afgedopt.
De voorzieningenrechter van de rechtbank Den Haag volgde hem niet. Uit de verdragsartikelen over een behoorlijke levensstandaard en gezondheid volgt volgens de rechter niet dat een drinkwaterbedrijf iedereen in alle gevallen toegang tot drinkwater moet geven; voorwaarden en beperkingen zijn toegestaan. Het arrest van het hof Den Haag van 19 maart 2024, waar de man naar verwees, ging over afsluiting van huishoudens met minderjarige kinderen. Dat is een andere situatie, want kinderen worden extra beschermd door bepalingen met directe werking, en ook voor hen geldt geen algemeen afsluitverbod.
Ook artikel 8 van de Drinkwaterwet helpt de man niet. Uit de parlementaire geschiedenis blijkt dat drinkwaterbedrijven in hun algemene voorwaarden gevallen mogen benoemen waarin zij niet aansluiten of leveren. Volgens de voorwaarden van Dunea moet de aanvrager instaan voor het akkoord van de eigenaar, en mag Dunea daarvan een schriftelijke verklaring verlangen. Woningstichting Haag Wonen, de eigenaar, had die toestemming niet gegeven. Zij had Dunea in juli 2026 juist gevraagd de watermeter te verwijderen, omdat de woning gesloopt zou worden.
De rechter woog ook mee dat de bewoners op 28 augustus 2026 zelf de dienstkraan hadden opengedraaid en water afnamen zonder Dunea daarvan te laten weten. Nadat Dunea de kraan weer had afgesloten, draaiden zij hem nog een of twee keer open. Pas toen Dunea er op 25 september 2026 een slot op zette, vroegen zij een aansluiting aan. Dat verschilt van krakers die een paar weken wachten voordat zij een aansluiting aanvragen.
De timing van het afkoppelen op 20 oktober 2026 maakt dat niet anders. Dunea legde onweersproken uit dat de opdracht al eerder was uitgezet en dat haar monteurs sinds 18 september 2026 de aansluitingen van veel panden in de buurt ontmantelden. Dat was nodig om te voorkomen dat water uit dode leidingdelen terugloopt in het net en de waterkwaliteit schaadt. Herstel van de aansluiting kost nu geld, en de man heeft die situatie volgens de rechter zelf in de hand gewerkt. Zijn beroep op onredelijk bezwarende algemene voorwaarden strandde, omdat die zijn gebaseerd op het model van de brancheorganisatie Vewin.
De voorzieningenrechter wees alle vorderingen af en veroordeelde de man in de proceskosten van € 2.101, te betalen binnen veertien dagen, vermeerderd met € 98 bij niet tijdige betaling en met wettelijke rente.
Rechtbank Den Haag · 9 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Rechtbank: geldverstrekker mocht geen winstdeling vragen bij herfinanciering, € 416.000 terug Een vastgoedontwikkelaar leende in de zomer van 2025 bijna € 5,6 miljoen bij een investeringsmaatschappij uit Capelle aan den IJssel om twee panden te verbouwen en daarna met winst te verkopen. De leningen, € 3,9 miljoen voor het ene en € 1,7 miljoen voor het andere pand, waren gedekt met hypotheekrechten en borgstellingen. De afspraak was dat de geldverstrekker naast 8 procent rente per jaar een winstdeling kreeg 'bij verkoop van het project': minimaal 7,5 procent van de hoofdsom, plus 20 procent van de winst boven 15 procent.
De relatie liep stuk. De geldverstrekker kreeg op 1 september 2025 een vordering van de officier van justitie om gegevens te verstrekken over de ontwikkelaar, haar moedervennootschap en haar bestuurder, vanwege een strafrechtelijk onderzoek. Daarnaast twijfelde zij aan facturen die de ontwikkelaar via het bouwdepot wilde laten uitbetalen. Die facturen kwamen van een bedrijf waarvan de echtgenoot van de bestuurder indirect bestuurder was, en die man heeft volgens de rechtbank een voor een financier negatief verleden. Toen de geldverstrekker haar eigen bouwbegeleider de bouwplaats wilde laten bezoeken, liet de ontwikkelaar per e-mail weten dat hij pas welkom was als de betalingen waren gedaan. De geldverstrekker zegde daarop de leningen op per 31 december 2025.
De ontwikkelaar moest de panden herfinancieren. Bij die herfinanciering rekende de geldverstrekker toch winstdeling, € 291.850 voor het eerste en € 124.812,71 voor het tweede pand. Voor het tweede pand kwam daar € 85.065,20 aan vertragingsrente bij, omdat de lening pas op 12 februari 2026 werd afgelost. De ontwikkelaar betaalde alles, soms onder protest, en wilde het geld terug. In een kort geding had de voorzieningenrechter de vorderingen in februari 2026 nog afgewezen.
In de bodemprocedure legt de rechtbank de overeenkomst uit. Winstdeling is volgens de tekst alleen verschuldigd 'bij verkoop'. De panden waren niet verkocht, er was geen winst gerealiseerd en tegenover de nieuwe financiering stond een terugbetalingsverplichting. De overeenkomsten waren eenzijdig door de professionele geldverstrekker opgesteld en er was niet over onderhandeld. Ook uit de termsheets en aanbiedingsbrieven bleek geen winstdeling buiten verkoop. De geldverstrekker had die situatie vooraf duidelijk moeten bespreken, maar dat was niet gebeurd. Dat zij zonder winstdeling geen vergoeding kreeg voor het uitlenen, omdat ze de rente doorbetaalde aan obligatiehouders, maakt dat niet anders; ze had ook kunnen aansturen op een executieverkoop. De ontwikkelaar had de winstdeling dus onverschuldigd betaald. Dat zij de afloscijfers had betaald, gold niet als erkenning van de schuld, want dat gebeurde onder tijdsdruk via de notaris en zij had eerder al laten weten dat geen winstdeling verschuldigd was.
De opzegging was daarentegen terecht. Door de bouwplaats te weigeren en daaraan een betalingseis te verbinden, handelde de ontwikkelaar in strijd met de overeenkomst en de bouwdepotvoorwaarden, en gebruik van de opzeggingsbevoegdheid was niet onaanvaardbaar. De vertragingsrente was daarom verschuldigd. Een beroep op schuldeisersverzuim slaagt niet, omdat de geldverstrekker de ontwikkelaar er niet van weerhield het wel verschuldigde te betalen. Het beroep van de geldverstrekker op verrekening wegens negatieve reviews wijst de rechtbank af, omdat de tegenvordering onvoldoende is onderbouwd. De gevraagde buitengerechtelijke incassokosten van € 4.283,64 zijn ook afgewezen, omdat niet was aangetoond dat er incassowerkzaamheden zijn verricht.
De rechtbank veroordeelt de geldverstrekker tot terugbetaling van € 291.850 en € 124.812,71, beide met wettelijke rente, en tot betaling van € 14.848,94 aan proceskosten. De veroordelingen zijn uitvoerbaar bij voorraad, ondanks het restitutierisico bij een mogelijk hoger beroep. De vordering tot terugbetaling van de vertragingsrente wijst de rechtbank af.
Rechtbank Amsterdam · 11 november 2026
Civiel Recht; Ondernemingsrecht Rechter blijft bevoegd in geschil over overdracht aandelen CTS: Ondernemingskamer niet exclusief bevoegd NES Holding houdt 75 procent van de aandelen in CTS Group Holding, Gevam Management de overige 25 procent. In een aandeelhoudersovereenkomst van 23 december 2019 staat dat Gevam haar aandelen aan NES moet aanbieden zodra een bepaalde medewerker van Gevam geen werknemer van CTS meer is. Die medewerker is op 25 november 2024 als functionaris van CTS ontslagen en zijn arbeidsovereenkomst is opgezegd per 1 mei 2025.
NES stapte daarna naar de rechtbank Amsterdam. Zij wil dat Gevam binnen zeven dagen na het vonnis alle medewerking verleent aan de overdracht van haar aandelen. Primair moet dat voor € 0, subsidiair voor € 19.750, meer subsidiair voor een bedrag dat de rechtbank in goede justitie vaststelt. Weigert Gevam, dan moet het vonnis in de plaats treden van haar medewerking. NES vordert daarnaast een dwangsom, de proceskosten en wettelijke rente.
Gevam begon een incident en stelde dat de rechtbank niet bevoegd is. Volgens Gevam gaat het om een gedwongen overdracht van aandelen in de zin van de geschillenregeling in Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. Sinds 1 januari 2025 zou alleen de Ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam zulke geschillen mogen behandelen. NES verweerde zich tegen dit standpunt.
De rechtbank volgt Gevam niet. De geschillenregeling is bedoeld voor situaties waarin de samenwerking in een vennootschap muurvast zit door conflicten tussen aandeelhouders. Het gaat daarbij om gedrag van een aandeelhouder dat het belang van de vennootschap zo schaadt dat het aandeelhouderschap in redelijkheid niet langer te dulden is. De vordering van NES rust op iets anders: nakoming van de aandeelhoudersovereenkomst, waarin Gevam zich verplichtte de aandelen over te dragen. Voor zulke vorderingen is de Ondernemingskamer niet exclusief bevoegd.
Dat een vordering tot nakoming kan leiden tot een overdracht van aandelen, betekent volgens de rechtbank niet dat al die vorderingen onder de geschillenregeling vallen. De overige argumenten van Gevam komen aan bod bij de behandeling van de hoofdzaak. In dit incident is daar geen ruimte voor.
De rechtbank wijst de vordering tot onbevoegdverklaring af. Gevam moet de proceskosten in het incident betalen: € 842, waarvan € 653 aan salaris voor de advocaat en € 189 aan nakosten. Komt Gevam niet binnen veertien dagen na aanschrijving over de brug, dan komt daar € 98 bij plus de kosten van betekening van het vonnis. Dit deel van het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad. De hoofdzaak gaat door: de zaak staat op de rol van 9 december 2026, waar Gevam een conclusie van antwoord moet indienen.
Rechtbank Amsterdam · 11 november 2026
Civiel Recht; Ondernemingsrecht Rechter mag zich verschonen in strafzaken over criminele organisatie na eerdere procesafspraken met medeverdachte Een Rotterdamse strafrechter heeft een paar weken geleden de zaak behandeld van een man die wordt verdacht van deelname aan een criminele organisatie. In die zaak waren procesafspraken gemaakt tussen het openbaar ministerie en de verdachte, en de meervoudige kamer waarvan de rechter deel uitmaakte bevestigde die afspraken. Op 16 november 2026 zou dezelfde rechter drie strafzaken behandelen tegen medeverdachten uit dezelfde organisatie, over hetzelfde feitencomplex in dezelfde periode. Ook in die drie zaken waren procesafspraken gemaakt.
De rechter vond dat hij daardoor niet meer vrij stond om die zaken te behandelen en diende op 12 november 2026 een schriftelijk verzoek in om zich te mogen verschonen. Verschoning is het middel waarmee een rechter zich terugtrekt uit een zaak om zijn onpartijdigheid te waarborgen. Over zo'n verzoek beslist niet de rechter zelf, maar een aparte verschoningskamer van de rechtbank. Die kamer kreeg toegang tot stukken uit de dossiers van de drie strafzaken en tot de procesafspraken uit de eerder behandelde zaak.
De verschoningskamer ging uit van de regel dat een rechter wordt vermoed onpartijdig te zijn. Dat vermoeden wijkt alleen bij uitzonderlijke omstandigheden die zwaarwegende aanwijzingen geven dat de rechter vooringenomen is of dat de vrees voor vooringenomenheid bij een partij objectief gerechtvaardigd is. De kamer zag geen aanwijzing dat de rechter zelf niet onpartijdig zou zijn. Voor de vraag of de vrees voor partijdigheid objectief gerechtvaardigd is, woog zij de aangevoerde omstandigheden samen met het feit dat de rechter zelf om verschoning vroeg. Die combinatie vormt volgens de kamer op zichzelf een zwaarwegende aanwijzing.
De verschoningskamer wees het verschoningsverzoek daarom toe. De rechter neemt de behandeling van de drie strafzaken, die op 16 november 2026 zouden beginnen, dus niet meer waar.
Rechtbank Rotterdam · 13 november 2026
Strafrecht