Rechter weigert schorsing maximumprijs Forxiga: generieke prijzen uit VK mogen meetellen AstraZeneca verkoopt het diabetes-, nier- en hartfalenmiddel dapagliflozin onder de naam Forxiga. De minister van Volksgezondheid stelde in augustus 2026 een maximumprijs vast voor een 10 mg-tablet, die per 1 oktober 2026 geldt. AstraZeneca vindt die prijs 3,7 procent te laag en vroeg de voorzieningenrechter van het College van Beroep voor het bedrijfsleven de prijs te schorsen tot er op het beroep is beslist.
De maximumprijs volgt uit de Wet geneesmiddelenprijzen. Die rekent met het gemiddelde van de prijzen van vergelijkbare geneesmiddelen in België, Noorwegen, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Voor het Verenigd Koninkrijk gebruikt de minister de prijslijst DM+D. Daarop staan ook generieke varianten van dapagliflozin. In het Verenigd Koninkrijk rust op dat middel geen octrooi, in Nederland en de andere drie referentielanden wel. De minister nam ook de prijzen van twee groothandels, AAH Pharmaceuticals en Alliance Healthcare, mee in de berekening.
AstraZeneca voerde twee bezwaren aan. Ten eerste zou het meetellen van generieke middelen haar octrooirecht in Nederland uithollen. Ten tweede zouden de groothandelsprijzen niet mogen meetellen, omdat die volgens haar een mengsel zijn van prijzen van verschillende middelen en niet te controleren zijn. Bovendien zouden sommige middelen dubbel meetellen.
Over het spoedeisend belang was de voorzieningenrechter mild. AstraZeneca stelde niet dat zij door de prijs acuut in financiële problemen komt. Toch ging de rechter inhoudelijk op het verzoek in. Hij achtte aannemelijk dat het voor AstraZeneca moeilijk wordt om schade aan te tonen en te verhalen als de prijs later te laag blijkt, en de minister erkende dat ter zitting.
Op de inhoud kreeg AstraZeneca geen gelijk. Octrooirecht is volgens de wet geen onderdeel van het begrip 'vergelijkbaar geneesmiddel': het gaat om dezelfde werkzame stof, dezelfde of nagenoeg dezelfde sterkte en dezelfde farmaceutische vorm. Dat was tussen partijen niet in geschil. De rechter wees op de wetsgeschiedenis. Daarin zegde de minister toe alleen met specialités (merkgeneesmiddelen) te rekenen als het middel in alle referentielanden niet meer onder octrooi staat. Hier geldt het octrooi in drie van de vier landen nog, dus die toezegging is niet van toepassing. De Lyrica-uitspraak van het College uit 2017 helpt AstraZeneca evenmin, want die ging over generieke kopieën die in de referentielanden alleen voor een deel van de indicaties mochten worden verhandeld.
Ook het bezwaar tegen de groothandelsprijzen slaagde voorlopig niet. Uit de wetsgeschiedenis blijkt dat het gaat om farmaceutische vergelijkbaarheid, 'ongeacht de benaming of de persoon van de fabrikant of importeur'. AstraZeneca betwistte niet dat de groothandels vergelijkbare middelen rechtmatig op de markt brengen. Dat een middel door de groothandelsprijzen dubbel meetelt, is volgens de rechter niet in strijd met de wet, mede gelet op een uitspraak van de Raad van State over parallel geïmporteerde middelen. Of de minister de samengestelde groothandelsprijzen nader had moeten onderzoeken, liet de rechter in het midden. Dat is een kwestie voor de bodemprocedure.
De voorzieningenrechter was daarom niet overtuigd dat de maximumprijs onmiskenbaar onrechtmatig is. Hij wees het verzoek om een voorlopige voorziening af, zodat de maximumprijs voor Forxiga blijft gelden totdat het College op het beroep beslist. Een proceskostenveroordeling bleef achterwege.
College van Beroep voor het bedrijfsleven · 10 november 2026
Bestuursrecht Hoge Raad: zorgmachtiging niet vervallen na late uitvoering, wel stukken nodig Een man in de psychiatrie kreeg op 23 juni 2025 een zorgmachtiging, een rechterlijke toestemming om verplichte zorg te verlenen. Pas op 12 augustus 2025 kreeg hij voor het eerst verplichte zorg. Een paar dagen later vroeg de officier van justitie om de machtiging uit te breiden met 'insluiten', het opsluiten van de patiënt in een kamer als de situatie escaleert. De rechtbank Rotterdam willigde dat verzoek op 18 augustus 2025 in. De man ging daartegen in cassatie.
Het beroep richt zich in cassatie tegen die beschikking van de rechtbank Rotterdam van 18 augustus 2025. De Hoge Raad behandelde de zaak met een advies van de advocaat-generaal, die had geadviseerd de beschikking te vernietigen en de zaak terug te wijzen.
De man voerde twee bezwaren aan. Het eerste ging over de termijn. De wet bepaalt dat de officier van justitie een zorgmachtiging binnen twee weken ten uitvoer moet leggen. Volgens de man was die termijn ruimschoots overschreden, zodat de machtiging was vervallen en dus ook niet meer kon worden uitgebreid.
De Hoge Raad wijst dat bezwaar af, om twee redenen. Ten eerste telt voor de termijn niet het moment waarop de zorgaanbieder voor het eerst daadwerkelijk zorg verleent, maar het moment waarop hij een afschrift van de machtiging heeft ontvangen en kan beginnen. Dat afschrift was op 30 juni 2025 verzonden, ruim binnen twee weken. Ten tweede vervalt een machtiging niet door een overschreden termijn: de wet somt precies op in welke gevallen een zorgmachtiging vervalt, en te late tenuitvoerlegging hoort daar niet bij.
Het tweede bezwaar slaagt wel. Bij een verzoek om een zorgmachtiging te wijzigen moeten naast de gewone stukken ook de bestaande machtiging en de stukken die daaraan ten grondslag lagen worden meegestuurd, aangevuld met een actualisering voor de nieuwe vorm van verplichte zorg. Die onderliggende stukken ontbraken hier. Het Openbaar Ministerie had in het verzoekschrift geschreven dat het door verstoringen niet in staat was ze te leveren en dat de rechtbank kon bellen als ze nodig waren.
Dat is volgens de Hoge Raad onvoldoende. De rechtbank had zelf moeten zorgen dat zij de stukken alsnog kreeg, of moeten uitleggen waarom zij zonder die stukken kon beoordelen of het verzoek toewijsbaar was. Dat laatste had de rechtbank niet gedaan.
De Hoge Raad vernietigt daarom de beschikking van de rechtbank Rotterdam van 18 augustus 2025 en wijst de zaak terug naar die rechtbank voor verdere behandeling en beslissing.
Hoge Raad · 6 november 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Hof schrapt € 2,1 miljoen van ontneming bij illegale handel in geneesmiddelen Een man die met zijn bedrijven jarenlang in strijd met de Geneesmiddelenwet handelde, moet aanzienlijk minder wederrechtelijk verkregen voordeel terugbetalen dan de rechtbank bepaalde. Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden stelde het bedrag vast op € 1.561.301,47. De rechtbank was uitgegaan van € 3.682.504, het bedrag dat ook de advocaat-generaal vorderde.
Het hof behandelde de zaak in hoger beroep tegen de beslissing van de rechtbank Noord-Nederland van 19 januari 2023 op de ontnemingsvordering. Een ontnemingszaak draait om de vraag hoeveel geld iemand met strafbare feiten heeft verdiend. Dat bedrag kan de rechter hem laten terugbetalen aan de Staat. Het hof had de man in een apart arrest van dezelfde dag veroordeeld voor meermalen opzettelijk overtreden van voorschriften uit de Geneesmiddelenwet, deels samen met anderen.
Het verschil met de rechtbank zit in de manier van rekenen. De rechtbank nam het ontnemingsrapport als uitgangspunt. Dat rapport komt volgens het hof te algemeen over en kijkt te veel naar de omzet van de betrokken bedrijven. Het hof miste een berekening die is toegespitst op het voordeel dat de man zelf heeft gehad. De verdediging had gewezen op een andere benadering: het voordeel van een rechtspersoon kan niet zonder meer aan een natuurlijk persoon worden toegerekend omdat die feitelijk de zeggenschap had. Het hof sloot in grote lijnen aan bij de berekening van de verdediging in de pleitnota.
Voor de periode van 1 januari 2013 tot en met 20 mei 2016 nam het hof de winst van € 1.326.821,95 over. De verdediging wilde die winst 50/50 delen met een medebetrokkene, waardoor de man de helft zou hebben gehad. Het hof ging daar niet in mee, omdat het dossier en de bewijsmiddelen onvoldoende steun bieden voor zo'n verdeling. Ook voor de stelling dat de medebetrokkene contant geld zou hebben ontvangen vond het hof geen steun. Voor de periode van 20 mei 2016 tot en met 29 maart 2018 nam het hof € 234.479,52 over, gebaseerd op de berekening van de verdediging en de eigen verklaring van de man. Samen is dat € 1.561.301,47.
Ook de duur van de procedure kwam aan bod. Het hof stelde vast dat de redelijke termijn, de termijn waarbinnen een zaak volgens het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens moet worden afgedaan, in eerste aanleg en in hoger beroep aanzienlijk is overschreden. Het hof liet het bij die constatering. De strafzaak en de ontnemingszaak werden tegelijk afgedaan en in de strafzaak is al compensatie gegeven voor de overschrijding.
Het hof vernietigde de beslissing van de rechtbank en deed opnieuw recht. De man moet € 1.561.301,47 aan de Staat betalen. De duur van de gijzeling die ten hoogste kan worden gevorderd als hij niet betaalt, bepaalde het hof op 1.080 dagen, het wettelijk maximum voor feiten van vóór 25 juli 2020.
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 10 november 2026
Strafrecht Arnhemmer krijgt 15 maanden cel voor 2,6 kilo harddrugs, 4.700 pillen en nepvuurwapen Op 6 november 2025 hield de politie een man staande die in Gorssel in zijn auto reed. Agenten hadden hem gevolgd nadat een kentekencamera een melding gaf over drugshandel, witwassen en ondermijnende criminaliteit. In een jaszak in de kofferbak zat € 3.780 in verschillende coupures, en in zijn auto lagen witte poederresten. Op zijn vergrendelde telefoon verschenen berichten die volgens de agent typisch zijn voor drugsdealers. Hij bleek eerder te zijn aangehouden voor drugsdelicten en witwassen en was op dat moment geschorst uit voorlopige hechtenis.
Op basis daarvan gaf de hulpofficier van justitie een machtiging om het inschrijfadres van die man in Arnhem binnen te treden. Niemand deed open, maar op de bovenste verdieping brandde licht. De agenten forceerden een ruitje en troffen daar een medeverdachte aan. In de woonkamer lag veel verdovende middelen in het zicht, met weegschalen vol poederresten. In een openstaande lade naast het bed lag een voorwerp dat op een vuurwapen leek. Daarna gaf de rechter-commissaris toestemming om de open ruimten van de bovenste verdieping te doorzoeken.
De woning bleek van de huidige verdachte te zijn, een man uit 1997. Hij huurde haar van zijn moeder. Er lagen onder meer 188 gram MDMA, 951 gram 4-MMC, 87 gram cocaïne, 1.409 gram 2-MMC en 96 gram hasj. Verder vonden agenten duizenden tabletten met geneesmiddelen, waaronder 1.740 Palexia retard, 2.080 Valium, 118 Lyrica en 200 gabapentine. Voor een deel daarvan bestaat in Nederland helemaal geen handelsvergunning. Daarnaast lag er een luchtdrukwapen dat sterk lijkt op een Beretta-pistool. Zo'n wapen valt onder de Wet wapens en munitie.
De raadsman van de verdachte vroeg de rechtbank om al het bewijs uit de doorzoeking uit te sluiten. Volgens hem was het huisrecht geschonden: de politie had kunnen weten dat het pand in kamers was verhuurd en dat de eerste verdachte niet op de derde verdieping woonde. De rechter-commissaris zou daardoor onvolledig zijn ingelicht. De rechtbank verwierp dat verweer. Het aantreffen van de eerste verdachte onder deze omstandigheden rechtvaardigde het binnentreden op het adres waar hij stond ingeschreven, en de situatie in de woning gaf daarna genoeg reden om te doorzoeken. Het dossier bevat volgens de rechtbank geen aanwijzing dat de agenten vooraf wisten van de verdeling in subnummers, laat staan dat ze de rechter-commissaris onjuist hebben geïnformeerd.
De verdachte verklaarde op de zitting dat hij wist dat de harddrugs, de pillen en het wapen in zijn woning lagen, al sinds juli 2025. De rechtbank oordeelde daarom dat hij alles opzettelijk aanwezig had. Van medeplegen sprak de rechtbank hem vrij, omdat daarvoor te weinig aanknopingspunten zijn. Ook het drijven van een groothandel in geneesmiddelen achtte de rechtbank niet bewezen. Een grote voorraad is wel vastgesteld, maar dat het om een groothandel ging, kan uit het dossier niet worden afgeleid.
Bij de straf woog de rechtbank mee dat harddrugs zeer verslavend zijn en overlast geven, en dat illegale geneesmiddelen de volksgezondheid in gevaar brengen omdat niemand controleert wie ze gebruikt. De verdachte is in de afgelopen vijf jaar al eens veroordeeld voor een Opiumwetdelict en kreeg toen een voorwaardelijke taakstraf. De officier van justitie eiste 24 maanden cel. De raadsman wees erop dat zijn cliënt een eigen bedrijf heeft dat hij bij een gevangenisstraf niet kan voortzetten, en vroeg om een voorwaardelijke straf met reclasseringstoezicht. De rechtbank vond dat de verdachte zijn leven op orde lijkt te hebben, en maakte daarom een deel van de straf voorwaardelijk.
De rechtbank veroordeelde de verdachte tot 15 maanden gevangenisstraf, waarvan 6 maanden voorwaardelijk met een proeftijd van drie jaar. Het luchtdrukwapen wordt onttrokken aan het verkeer.
Rechtbank Gelderland · 11 november 2026
Strafrecht Rechter wijst contactverbod af, wel zorgplicht voor vriendin van dementerende man Een 82-jarige man met dementie staat sinds februari 2026 onder curatele. Zijn curator wilde dat zijn 78-jarige vriendin, met wie hij sinds 2019 een affectieve lat-relatie heeft, geen contact meer met hem mag opnemen en niet meer in de buurt van zijn woning of zijn zorginstelling mag komen. De rechter in kort geding wijst dat contact- en straatverbod af, maar legt de vrouw wel een verplichting op om mee te werken aan thuiszorg.
De man is meermaals gedwongen opgenomen in een zorginstelling, voor het eerst in april 2026. In juni keerde hij terug naar huis. In oktober gaf de burgemeester opnieuw een beschikking tot inbewaringstelling, maar die kon niet op tijd worden uitgevoerd, omdat de vrouw met de man naar een vakantiehuisje was gegaan. Inmiddels verblijft hij weer in een zorginstelling. De curator verweet de vrouw dat zij zorgverleners en familie de toegang tot de woning weigert, dat zij de man isoleert, dat zij zich negatief uitlaat over de zorginstellingen en de curator, en dat zij hem heeft ontvoerd. Volgens de curator leidt dat tot onrust en boosheid bij de man. De vrouw betwistte de verwijten. Zij stelde dat zij als gepensioneerd wijkverpleegkundige zelf kan beoordelen welke zorg nodig is, dat de thuiszorg te beperkend is en dat de man steeds meer van zijn autonomie verliest.
De rechter ziet wel een spoedeisend belang. Dat de man nu in een zorginstelling verblijft, verandert daar niets aan. De gedwongen opname loopt op basis van een machtiging die ten hoogste zes weken geldig is, en het is niet bekend of die wordt verlengd. Er is dus een reële kans dat hij binnen afzienbare tijd naar huis terugkeert. Ook het verweer dat de curator de man had moeten betrekken bij haar besluit om een kort geding te beginnen, slaagt niet. Dat is een inspanningsverplichting, en de curator mag ook handelen tegen de wil van de curandus als dat kennelijk nodig is om ernstig nadeel te voorkomen.
Over het contact- en straatverbod is de rechter streng. Zo'n verbod is een ingrijpende inbreuk op de persoonlijke vrijheid en kan alleen bij ernstig onrechtmatig handelen met een concreet gevaar voor herhaling. Dat heeft de curator onvoldoende aannemelijk gemaakt. De overgelegde stukken zijn oud of zeggen niet dat de vrouw een verwijtbare rol speelt. De specialist en Veilig Thuis adviseren juist externe hulp, omdat de situatie de vrouw boven het hoofd lijkt te groeien. De stelling over fysiek geweld en het onthouden van medicatie trok de curator bij aanvang van de zitting in. De beweerde psychische mishandeling is niet onderbouwd, en het vakantiehuisje was van tijdelijke duur. Een verbod zou bovendien de relatie gedwongen beëindigen, en dat is niet aannemelijk in het belang van de man.
Wel vindt de rechter voldoende aannemelijk dat de vrouw verhindert dat de thuiszorg behoorlijke zorg verleent. Zij laat de thuiszorg weliswaar toe, maar vindt tegelijk dat zij zelf kan bepalen welke zorg nodig is. Daarmee staat zij er mogelijk onbedoeld aan in de weg dat de man zo lang mogelijk thuis zorg krijgt. De rechter legt haar daarom een minder vergaande maatregel op. Zodra de gedwongen opname is geëindigd en de man terugkeert naar zijn woning, moet zij twee jaar lang meewerken aan de thuiszorg. Concreet moet zij samen met de man werkafspraken maken over de tijden waarop de thuiszorg komt, bevorderen dat hij dan thuis is en medewerkers binnenlaten die aanbellen. Ook moet zij dulden dat de thuiszorg de voordeur opent met de sleutel uit de sleutelkast als zij zelf niet thuis is. Zij mag die sleutel niet weghalen en de sloten niet laten vervangen. Aan de veroordeling verbindt de rechter geen dwangsom, omdat die zich daar niet goed voor leent.
Beide partijen krijgen deels ongelijk, dus draagt iedere partij de eigen proceskosten. De rechter verklaart de veroordeling uitvoerbaar bij voorraad en wijst al het andere dat de curator vorderde af, waaronder het contact- en straatverbod en de dwangsom van € 500 per overtreding.
Rechtbank Rotterdam · 2 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht