A-G: bruiklener mag woning niet zomaar verhuren; arrest hof moet worden vernietigd Twee broers kochten in 2019 een woning van de familie van de man die er al woonde. Met hun vader, die namens hen onderhandelde, werd afgesproken dat de verkoper de woning vijftien jaar lang mocht blijven gebruiken, zonder huur te betalen. Hij betaalt alleen gas, water, licht en de WOZ-aanslagen. Hij verblijft geregeld in Spanje en verhuurde de woning aan derden. De broers vinden dat hij dat niet mocht en ontbonden de overeenkomst in februari 2023. Partijen zijn het erover eens dat het om bruikleen gaat: gebruik van een zaak om niet.
De rechtbank Noord-Holland en het gerechtshof Amsterdam wezen de vorderingen van de broers af. Volgens het hof was de bruiklener niet verplicht zelf in de woning te wonen en was niet gebleken dat verhuur was verboden. Het hof vond dat de regel uit het huurrecht, die onderverhuur van een woning verbiedt, niet geldt omdat het hier om bruikleen gaat. De broers gingen in cassatie.
In zijn conclusie vindt advocaat-generaal Valk (Parket bij de Hoge Raad) dat het hof is uitgegaan van het verkeerde vertrekpunt. Zijn uitgangspunt: een bruiklener mag de zaak die hij om niet in gebruik heeft gekregen niet aan een derde in gebruik geven, tenzij anders is overeengekomen. Hij wijst erop dat de oudere Nederlandse literatuur dat zo zag en dat het ontwerp voor het nieuwe Burgerlijk Wetboek dat voorschreef. Ook in Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Italië, Portugal, Frankrijk, België en Engeland geldt die regel. De wettelijke regeling van bruikleen stamt uit 1838 en noemt het onderwerp niet uitdrukkelijk, maar volgens de A-G kan de rechter het als regel van aanvullend recht aanvaarden.
De A-G bespreekt ook de nieuwere Nederlandse schrijvers die meer ruimte willen laten voor een beoordeling per geval. Hij vindt hun argumenten niet overtuigend. Een geleend renpaard dat tijdelijk aan een ander wordt gegeven is volgens hem een uitzonderlijk geval. Bruikleen wordt gewoonlijk verleend met het oog op de persoon van de bruiklener. Bij verhuur komt daar iets bij: de bruiklener haalt dan geldelijk gewin uit wat hem om niet is gegund. Bij een woning zijn de argumenten volgens hem nog sterker. Voor huur van woonruimte verbiedt de wet onderverhuur, mede omdat een onderhuurder bescherming geniet. Dat geldt volgens de A-G ook voor bruikleen van een woning, want de uitlener mag niet worden geconfronteerd met huurders of onderbruikleners. Wil de bruiklener toch verhuren, dan moet hij stellen en bewijzen dat dit is overeengekomen. Het hof liet dat niet op hem rusten maar zette het gebrek aan bewijs op rekening van de uitleners.
Over het middel zelf is de A-G kort. Onderdeel 1 slaagt, omdat het hof de hoofdregel en de verdeling van stelplicht en bewijslast heeft miskend. De feitelijke beoordeling van het hof is volgens hem van dat onjuiste vertrekpunt doortrokken. Onderdeel 2 bespreekt hij bewust niet, omdat dat aan het verwijzingshof is. Als de overeenkomst alsnog zo wordt uitgelegd dat verhuur was toegestaan, kan de uitkomst anders zijn, maar dan moet het hof van de juiste regel uitgaan. Voor het geval dat de bruiklener zonder toestemming verhuurt, wijst hij erop dat de uitlener de overeenkomst kan beëindigen en de zaak kan terugvorderen.
De conclusie van de A-G strekt tot vernietiging van het arrest van het hof en verwijzing van de zaak. De Hoge Raad beslist later of hij dat advies volgt. Tegen de bruiklener is in cassatie verstek verleend.
Parket bij de Hoge Raad · 13 november 2026
Civiel Recht Rechter dwingt RBC bankrelatie met Union Caribe voort te zetten Union Caribe, een geldtransactiebedrijf met vestigingen op Curaçao, Aruba en Sint Maarten, verzorgt internationale overboekingen voor particulieren. Het grootste deel daarvan gaat in US-dollars. Daarvoor is het bedrijf afhankelijk van een US-dollarrekening bij RBC Royal Bank, die zelf een US-dollarrekening aanhoudt bij de Amerikaanse bank Wells Fargo. In maart 2026 zegde RBC de bankrelatie op Sint Maarten op, met ingang van 25 juli 2026. Die opzegging werd niet onderbouwd. De relatie liep daarna gewoon door.
Op 7 oktober 2026 volgde een nieuwe brief, die Union Caribe pas op 20 oktober zag: de US-dollarrekening zou per 16 oktober worden gesloten, omdat de correspondentbank RBC had gevraagd geen US-dollartransacties namens Union Caribe meer te verwerken. Union Caribe stapte naar de rechter in kort geding. Zij stelde dat zij zonder deze rekening haar activiteiten moet staken en dat geen andere bank op Sint Maarten haar als klant wil.
RBC voerde aan dat zij als bank aan antiwitwasregels is gebonden. Zij wees op de omvang van de contante geldstromen, de verificatie van de herkomst van geld, het cliëntonderzoek bij klanten en overboekingen via een ander geldtransactiebedrijf. Volgens RBC had Union Caribe nagelaten een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren. Daarnaast zou RBC door de instructie van Wells Fargo niet aan de vorderingen kunnen voldoen.
Het Gerecht in eerste aanleg van Sint Maarten gaat uit van de contractsvrijheid van banken, maar die is niet onbegrensd. Banken hebben een maatschappelijke functie en een zorgplicht, en bedrijven hebben een zwaarwegend belang bij een betaalrekening. De rechter weegt daarom het belang van de bank af tegen dat van de klant. Volgens het Gerecht kon RBC de relatie niet opzeggen zonder dat te onderbouwen. De enkele verwijzing naar de instructie van Wells Fargo is onvoldoende, omdat noch die instructie noch de brief van RBC een verdere onderbouwing bevat.
De uitgebreide correspondentie tussen RBC en Union Caribe op Aruba kan RBC niet achteraf in dit kort geding gebruiken. De opzeggingen waren gericht aan Union Caribe op Sint Maarten, over rekeningen op Sint Maarten. RBC had moeten uitleggen waarom de Arubaanse gronden ook daar gelden. Bovendien kon niemand namens RBC tijdens de zitting uitleggen waarom Wells Fargo had verzocht geen transacties meer te verwerken. Die brief was gericht aan de vestiging op Aruba, zodat niet vaststaat dat Wells Fargo ook de transacties van Union Caribe op Sint Maarten wil weigeren. Een onderscheid tussen de US-dollarrekening en de rekening in lokale valuta maakt het Gerecht daarom niet.
Het belang van Union Caribe bij voortzetting weegt zwaarder dan dat van RBC bij beëindiging. Het Gerecht wijst de vordering om de relatie voort te zetten tot een bodemzaak onherroepelijk is beslist of voor een vaste termijn af, omdat zo'n procedure jaren kan duren en RBC in de tussentijd alsnog een grond voor opzegging kan krijgen. Ook de gevraagde dwangsom wijst het Gerecht af, omdat RBC heeft gezegd een vonnis op te volgen.
Het Gerecht beveelt RBC de bankrelatie met Union Caribe op de gebruikelijke voorwaarden en zonder nieuwe beperkingen voort te zetten, of onmiddellijk te herstellen als zij al is beëindigd. RBC moet de proceskosten van Union Caribe betalen, begroot op Cg. 3.000, en het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad.
Gerecht in eerste aanleg van Sint Maarten · 6 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Rechtbank: geldverstrekker mocht geen winstdeling vragen bij herfinanciering, € 416.000 terug Een vastgoedontwikkelaar leende in de zomer van 2025 bijna € 5,6 miljoen bij een investeringsmaatschappij uit Capelle aan den IJssel om twee panden te verbouwen en daarna met winst te verkopen. De leningen, € 3,9 miljoen voor het ene en € 1,7 miljoen voor het andere pand, waren gedekt met hypotheekrechten en borgstellingen. De afspraak was dat de geldverstrekker naast 8 procent rente per jaar een winstdeling kreeg 'bij verkoop van het project': minimaal 7,5 procent van de hoofdsom, plus 20 procent van de winst boven 15 procent.
De relatie liep stuk. De geldverstrekker kreeg op 1 september 2025 een vordering van de officier van justitie om gegevens te verstrekken over de ontwikkelaar, haar moedervennootschap en haar bestuurder, vanwege een strafrechtelijk onderzoek. Daarnaast twijfelde zij aan facturen die de ontwikkelaar via het bouwdepot wilde laten uitbetalen. Die facturen kwamen van een bedrijf waarvan de echtgenoot van de bestuurder indirect bestuurder was, en die man heeft volgens de rechtbank een voor een financier negatief verleden. Toen de geldverstrekker haar eigen bouwbegeleider de bouwplaats wilde laten bezoeken, liet de ontwikkelaar per e-mail weten dat hij pas welkom was als de betalingen waren gedaan. De geldverstrekker zegde daarop de leningen op per 31 december 2025.
De ontwikkelaar moest de panden herfinancieren. Bij die herfinanciering rekende de geldverstrekker toch winstdeling, € 291.850 voor het eerste en € 124.812,71 voor het tweede pand. Voor het tweede pand kwam daar € 85.065,20 aan vertragingsrente bij, omdat de lening pas op 12 februari 2026 werd afgelost. De ontwikkelaar betaalde alles, soms onder protest, en wilde het geld terug. In een kort geding had de voorzieningenrechter de vorderingen in februari 2026 nog afgewezen.
In de bodemprocedure legt de rechtbank de overeenkomst uit. Winstdeling is volgens de tekst alleen verschuldigd 'bij verkoop'. De panden waren niet verkocht, er was geen winst gerealiseerd en tegenover de nieuwe financiering stond een terugbetalingsverplichting. De overeenkomsten waren eenzijdig door de professionele geldverstrekker opgesteld en er was niet over onderhandeld. Ook uit de termsheets en aanbiedingsbrieven bleek geen winstdeling buiten verkoop. De geldverstrekker had die situatie vooraf duidelijk moeten bespreken, maar dat was niet gebeurd. Dat zij zonder winstdeling geen vergoeding kreeg voor het uitlenen, omdat ze de rente doorbetaalde aan obligatiehouders, maakt dat niet anders; ze had ook kunnen aansturen op een executieverkoop. De ontwikkelaar had de winstdeling dus onverschuldigd betaald. Dat zij de afloscijfers had betaald, gold niet als erkenning van de schuld, want dat gebeurde onder tijdsdruk via de notaris en zij had eerder al laten weten dat geen winstdeling verschuldigd was.
De opzegging was daarentegen terecht. Door de bouwplaats te weigeren en daaraan een betalingseis te verbinden, handelde de ontwikkelaar in strijd met de overeenkomst en de bouwdepotvoorwaarden, en gebruik van de opzeggingsbevoegdheid was niet onaanvaardbaar. De vertragingsrente was daarom verschuldigd. Een beroep op schuldeisersverzuim slaagt niet, omdat de geldverstrekker de ontwikkelaar er niet van weerhield het wel verschuldigde te betalen. Het beroep van de geldverstrekker op verrekening wegens negatieve reviews wijst de rechtbank af, omdat de tegenvordering onvoldoende is onderbouwd. De gevraagde buitengerechtelijke incassokosten van € 4.283,64 zijn ook afgewezen, omdat niet was aangetoond dat er incassowerkzaamheden zijn verricht.
De rechtbank veroordeelt de geldverstrekker tot terugbetaling van € 291.850 en € 124.812,71, beide met wettelijke rente, en tot betaling van € 14.848,94 aan proceskosten. De veroordelingen zijn uitvoerbaar bij voorraad, ondanks het restitutierisico bij een mogelijk hoger beroep. De vordering tot terugbetaling van de vertragingsrente wijst de rechtbank af.
Rechtbank Amsterdam · 11 november 2026
Civiel Recht; Ondernemingsrecht Rechtbank legt afkoelingsperiode op voor Audax en Bruna om faillissement te voorkomen De uitgeverij- en drukkerijgroep Audax, met onder meer uitgever Bruna en drukker Betapress, kan haar rekeningen niet meer betalen. Zeven vennootschappen uit de groep hebben op 5 november 2026 een openbare akkoordprocedure buiten faillissement gestart. Daarbij bieden zij hun schuldeisers een akkoord aan, in de hoop een faillissement te voorkomen. Om daarvoor ruimte te krijgen vroegen ze de rechtbank Zeeland-West-Brabant om een afkoelingsperiode van drie maanden. Dat is een periode waarin schuldeisers hun vorderingen niet mogen verhalen en een faillissementsaanvraag wordt stilgelegd.
Volgens Audax is er grote haast bij. De groep kan achterstallige facturen van onder meer leveranciers nu niet betalen, en verschillende leveranciers hebben aangekondigd per direct niet meer te leveren. Ook ligt er bij dezelfde rechtbank een faillissementsaanvraag tegen Bruna. De groep zegt binnen twee maanden een akkoord te zullen aanbieden en wil de komende maanden met leveranciers en andere schuldeisers onderhandelen. Omdat de rechtbank niet op korte termijn over het volledige verzoek kon beslissen, vroeg Audax om een voorlopige afkoelingsperiode in afwachting van de eindbeslissing.
De rechtbank stelde eerst vast dat zij bevoegd is. Het centrum van de voornaamste belangen van de groep ligt in Nederland, en verschillende vennootschappen, waaronder Audax Groep, zijn statutair gevestigd in Gilze. Omdat de zeven bedrijven samen een groep vormen, kan de rechtbank de verzoeken gezamenlijk behandelen.
Omdat de zaak spoedeisend is, verleent de rechtbank bij wijze van tussenbeslissing een voorlopige afkoelingsperiode. Die geldt tot de rechtbank over het verzoek heeft beslist. In die periode kunnen derden alleen met machtiging van de rechtbank verhaal nemen op de goederen van de groep of goederen opeisen die de groep in handen heeft, zolang zij op de hoogte zijn van de afkoelingsperiode of weten dat een akkoord wordt aangeboden. Een lopende faillissementsaanvraag, een verzoek om surseance van betaling of een eigen aangifte wordt geschorst of blijft geschorst.
De rechtbank bepaalt de inhoudelijke behandeling van het verzoek op dinsdag 17 november 2026 om 11:00 uur via een online videoverbinding. Audax moet de datum en het tijdstip bekendmaken aan derden die door de afkoelingsperiode worden geraakt, zoals schuldeisers die faillissement hebben aangevraagd en schuldeisers die een beroep doen op eigendomsvoorbehoud. Zij kunnen zich bij de griffier melden om als belanghebbende te worden aangemerkt en een link voor de zitting te krijgen. Een schriftelijke zienswijze moet uiterlijk op vrijdag 13 november 2026 om 15.00 uur binnen zijn. De rechtbank houdt iedere verdere beslissing aan.
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · 6 november 2026
Civiel Recht; Insolventierecht Ondernemingskamer legt Wingtech dwangsommen op tot € 300 miljoen om Nexperia-enquête te beschermen De Chinese techgroep Wingtech en zijn Hongkongse dochter Yuching hebben bij Nexperia, de Nijmeegse chipmaker, een Chinese rechter ingeschakeld om de Nederlandse enquêteprocedure over het bedrijf te laten eindigen. Wie dat tegenhoudt, moet volgens de Ondernemingskamer van het Gerechtshof Amsterdam betalen: op straffe van dwangsommen van in totaal maximaal € 300 miljoen verbiedt de kamer Wingtech en Nexperia China onder meer de uitvoering van een Chinese rechterlijke beslissing die de bedrijfsvoering van Nexperia zou lamleggen.
De zaak draait om Nexperia Holding en Nexperia B.V., waar de Ondernemingskamer op 11 februari 2026 een onderzoek naar het beleid en de gang van zaken van heeft bevolen. Ook trof zij onmiddellijke voorzieningen: de toenmalige bestuurder werd geschorst, een door de kamer benoemde bestuurder (de OK-bestuurder) nam het roer over, en een beheerder kreeg de stemrechten op bijna alle aandelen. Sindsdien is het bedrijf feitelijk in tweeën gesplitst. Nexperia China en andere Chinese dochters hebben zich aan de invloed van de Nederlandse top onttrokken. Sinds 1 oktober 2025 levert Nexperia China geen eindproducten meer aan Nexperia en concurreert zij ermee, onder meer via eigen webwinkels.
Nexperia, gesteund door de OK-bestuurder, de OK-beheerder en de Staat (het ministerie van Economische Zaken), vroeg de kamer om aanvullende onmiddellijke voorzieningen. Aanleiding waren onder meer procedures die Wingtech in China voert. In de Dongguan-procedure vordert Wingtech dat Nexperia de Nederlandse enquêteprocedure intrekt, en bij weigering dat alle aandelen in Nexperia B.V. en haar dochters kosteloos aan Wingtech worden overgedragen, plus een schadevergoeding van CNY 8 miljard (ruim € 1 miljard). Op 2 november 2026 verbood de Chinese rechter bovendien, op straffe van een boete van CNY 100.000 per dag, om intellectuele-eigendomsrechten of andere vermogensbestanddelen van Nexperia over te dragen. Volgens Nexperia maakt dat het sluiten van licenties en het verkopen van producten onmogelijk.
Wingtech voerde verweer. Zij stelde onder meer dat het Nederlandse enquêterecht niet op haar van toepassing is omdat het om buitenlandse rechtspersonen gaat, dat het beginsel van 'comity of courts' (wederzijds respect tussen rechters van verschillende landen) terughoudendheid vergt, dat de gevraagde voorzieningen te onbepaald zijn en dat ze geen verband houden met de gronden voor twijfel aan een juist beleid. De voormalige bestuurder voerde aan dat hij zich om gezondheidsredenen niet meer met Wingtech bemoeit.
De Ondernemingskamer verwerpt die verweren. Wingtech en Yuching hebben vrijwillig aandelen verworven in een Nederlandse vennootschap en zijn daarom op grond van artikel 2:8 van het Burgerlijk Wetboek gebonden aan de eisen van redelijkheid en billijkheid. Dat enquêterecht niet rechtstreeks op hen van toepassing is, doet daaraan niets af. De kamer stelt vast dat Wingtech de Chinese dochters onder haar controle houdt, procedures voert om Nexperia te belemmeren en nieuwe samenwerkingspartners zoals het Indiase Tata Electronics bedreigt met aansprakelijkheid. Het vorderen van de intrekking van de enquête en van de aandelenoverdracht in de Dongguan-procedure noemt de kamer misbruik van recht en strijd met het recht op toegang tot de rechter. Ook het vragen en het ten uitvoer leggen van de Chinese voorlopige maatregelen van 2 november 2026 is volgens de kamer onrechtmatig. Het beginsel van 'comity of courts' maakt geen deel uit van het Nederlandse recht en de voorzieningen zijn niet gericht tegen Chinese rechterlijke uitspraken, maar tegen het gedrag van Wingtech. De voormalige bestuurder is nog bestuurder van Yuching en controleert Wingtech, dus ook tegen hem worden voorzieningen getroffen.
De algemene voorzieningen, zoals het gedogen van de taken van de OK-functionarissen, worden grotendeels toegewezen maar zonder dwangsom, omdat ze daarvoor te ruim zijn geformuleerd. Wél met dwangsom bekrachtigt de kamer enkele concrete geboden en verboden. Wingtech en Yuching moeten gedogen dat de OK-functionarissen een marktverkenning doen naar een langetermijnoplossing, ook bij mogelijke investeerders; de kamer wijst erop dat de huidige eigendomsstructuur de continuïteit van Nexperia kan bedreigen, onder meer omdat verlenging van de opschorting van de Amerikaanse '50%-rule' na 10 januari 2027 niet wordt verwacht. Zij moeten binnen zeven dagen de vorderingen in de Dongguan-procedure intrekken die strekken tot intrekking van de enquête en tot overdracht van de aandelen. De tenuitvoerlegging van de Chinese beslissing van 2 november 2026 is verboden, evenals het belemmeren van samenwerkingen, productie-uitbreiding, licenties en financiering van Nexperia. Tot slot moeten zij in elke nieuwe procedure tegen Nexperia en haar sleutelfiguren de beschikkingen van de Ondernemingskamer overleggen. Als de OK-functionarissen een oplossing voorstellen waar Wingtech niet achter staat, moeten zij ervoor zorgen dat deze aan de Nederlandse rechter kan worden voorgelegd.
De dwangsommen bedragen € 5 miljoen per overtreding of per dag voor de meeste voorzieningen en € 1 miljoen per keer voor het overleggen van de beschikkingen, met een totaalmaximum van € 300 miljoen. Dwangsommen tegen de Chinese bestuurders persoonlijk legt de kamer niet op, omdat hun handelen in beginsel aan de rechtspersonen wordt toegerekend. De beschikking is uitvoerbaar bij voorraad, er is geen proceskostenveroordeling en wat verder is verzocht wordt afgewezen.
Gerechtshof Amsterdam · 11 november 2026
Civiel Recht; Ondernemingsrecht