Rechter legt minister dwangsom op wegens trage asielbeslissing Een asielzoekster stapte naar de rechtbank in Den Haag, zittingsplaats Middelburg, omdat de minister van Asiel en Migratie maar geen besluit nam op haar asielaanvraag. Zij stelde beroep in tegen dit uitblijven van een beslissing. De rechtbank deed op basis van de wet uitspraak zonder zitting.
De rechtbank stelt vast dat de wettelijke beslistermijn is overschreden en dat de vrouw de minister terecht en op tijd formeel in gebreke heeft gesteld: zij liet weten het uitblijven van een besluit niet langer te accepteren. Ook het beroep zelf is op tijd ingediend, zodat aan alle voorwaarden is voldaan. Het beroep is dan ook gegrond.
Bij het bepalen van een nieuwe termijn houdt de rechtbank rekening met de grote achterstanden die er zijn bij de behandeling van asielaanvragen. Dat is volgens de rechtbank een bijzondere omstandigheid die een langere termijn dan gebruikelijk rechtvaardigt. De minister krijgt daarom twaalf weken de tijd, gerekend vanaf de verzending van deze uitspraak, om alsnog een besluit te nemen. Is de vrouw in die periode al gehoord over haar aanvraag, dan moet de minister binnen vier weken beslissen. Volgens de rechtbank doet deze termijn recht aan zowel het belang van de minister om een zorgvuldig besluit te nemen, als aan het belang van de vrouw om niet eindeloos te hoeven wachten.
Om de druk op de minister te houden, verbindt de rechtbank aan deze termijn een dwangsom: een geldbedrag dat de overheid moet betalen als zij een gerechtelijke uitspraak niet op tijd naleeft. Beslist de minister niet binnen de gestelde termijn, dan moet hij voor elke dag dat hij te laat is € 50 betalen, met een maximum van € 15.000.
De rechtbank verklaart het beroep gegrond, vernietigt het met een besluit gelijk te stellen niet tijdig beslissen en draagt de minister op binnen twaalf weken alsnog te beslissen, op straffe van een dwangsom van € 50 per dag met een maximum van € 15.000. Daarnaast veroordeelt de rechtbank de minister tot vergoeding van de proceskosten van de vrouw, tot een bedrag van € 467.
Rechtbank Den Haag · 3 september 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht Voorzieningenrechter wijst asielspoedverzoek af omdat beroep al was beslist Een asielzoekster kreeg te horen dat Nederland haar asielaanvraag niet zou behandelen, omdat Duitsland daarvoor verantwoordelijk is. Tegen dat besluit stelde zij beroep in en vroeg zij tegelijkertijd de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Middelburg, om een voorlopige voorziening: een spoedmaatregel om de overdracht aan Duitsland te voorkomen zolang de rechtbank niet inhoudelijk had beslist.
De minister van Asiel en Migratie had het besluit op 3 augustus 2026 genomen. Dat besluit hield in dat de aanvraag niet in behandeling werd genomen en gold tegelijk als een overdrachtsbesluit, waarmee de vrouw aan Duitsland zou worden overgedragen.
De voorzieningenrechter deed op grond van artikel 8:83, derde lid, van de Algemene wet bestuursrecht uitspraak zonder zitting. Op dezelfde dag had de rechtbank echter al uitspraak gedaan op het beroep zelf, in een aparte zaak met nummer NL26.45319. Daardoor was er geen reden meer voor een voorlopige voorziening: de hoofdzaak was al beslist, zodat de spoedmaatregel geen functie meer had.
De voorzieningenrechter wees het verzoek om die reden af, zonder de inhoud van de zaak te beoordelen. Voor een proceskostenveroordeling zag de rechter geen aanleiding. Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.
Rechtbank Den Haag · 7 september 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Rechter vernietigt besluit om asielzoeker over te dragen aan Italië Een Russische man die op 18 juni 2026 op Schiphol asiel aanvroeg, hoeft voorlopig niet naar Italië te worden overgedragen. De rechtbank Den Haag, zittingsplaats 's-Hertogenbosch, oordeelt dat de minister van Asiel en Migratie onvoldoende heeft aangetoond dat Italië zijn asielzoekers weer op een behoorlijke manier opvangt.
De man kwam per vliegtuig vanuit Jerevan in Armenië aan en werd na zijn asielaanvraag in bewaring gesteld in het Justitieel Complex Schiphol, op grond van artikel 6 van de Vreemdelingenwet 2000. Op 6 augustus 2026 verving de minister die maatregel door een lichtere vorm van toezicht. Uit onderzoek in het Europese visasysteem EU-Vis bleek dat Italië de man eerder een inreisvisum had verleend, geldig van 15 juni tot 1 juli 2026. Daarom vroeg de minister Italië om de behandeling van de asielaanvraag over te nemen, een verzoek dat Italië op 2 juli 2026 accepteerde. Op 3 juli 2026 besloot de minister de aanvraag daarom niet in Nederland te behandelen en de man over te dragen aan Italië.
De man verzette zich tegen die overdracht. Hij stelde dat de opvang van asielzoekers in Italië nog altijd tekortschiet en dat overdracht hem blootstelt aan een onmenselijke of vernederende behandeling, in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Die vrees is niet nieuw: sinds Italië in december 2022 in een zogeheten 'circular letter' liet weten overdrachten tijdelijk op te schorten wegens plaatsgebrek in de opvang, oordeelde de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in 2023 al dat Nederland niet zonder meer op de Italiaanse opvang mag vertrouwen.
De minister voerde aan dat de situatie inmiddels is veranderd. Sinds het Asiel- en Migratiepact op 12 juni 2026 van toepassing werd, zouden Nederland en Italië nieuwe afspraken hebben gemaakt: de Nederlandse en de Italiaanse minister spraken in juni 2026 een 'declaration of intent' af waarin beide landen beloven de samenwerking op migratiegebied te versterken, en Italië zou hebben toegezegd voldoende opvang te bieden aan mensen die worden teruggestuurd.
De rechtbank gaat daar niet in mee. De 'declaration of intent' bevat volgens de rechtbank geen concrete afspraken over overdrachten of opvangcapaciteit, en een document met dergelijke afspraken ontbreekt. Bovendien blijkt uit het meest recente rapport van de organisatie AIDA dat Italië nog altijd geen plekken reserveert voor mensen die op grond van de Europese asielregels worden teruggestuurd. Ook een rapport van de Europese Commissie van juli 2026 werkt in het nadeel van de minister: in de eerste drie weken na de invoering van het migratiepact accepteerde Italië weliswaar twaalf overdrachtsverzoeken van andere lidstaten, maar voerde het geen enkele daadwerkelijke overdracht uit. Dat er op 19 augustus 2026 wel één man succesvol aan Italië is overgedragen, verandert dat beeld niet: de minister kon niet toelichten waarom die overdracht wel lukte, terwijl er ook in eerdere jaren af en toe uitzonderingen op de opschorting voorkwamen.
De rechtbank stelt vast dat de opvangproblemen die Italië zelf eind 2022 aanvoerde, nog altijd actueel zijn en dat de minister onvoldoende bewijs heeft geleverd dat overdrachten weer veilig kunnen plaatsvinden. Zij benadrukt daarbij dat de situatie op een later moment wel kan zijn veranderd, maar dat daarvoor nu de aanknopingspunten ontbreken. De rechtbank verklaart het beroep van de man gegrond en vernietigt het besluit van de minister om hem naar Italië over te dragen. De minister moet een nieuw besluit nemen over de asielaanvraag en moet de man € 1.868 aan proceskosten vergoeden.
Rechtbank Den Haag · 4 september 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht Rechtbank Den Haag verklaart beroep tegen vreemdelingenbewaring Georgische asielzoeker ongegrond Een asielzoeker, vermoedelijk afkomstig uit Georgië, werd op 23 juli 2026 in vreemdelingenbewaring gesteld door de minister van Asiel en Migratie. De man had geen identificerende documenten bij zich en had eerder niet voldaan aan een vertrekplicht. De bewaring was bedoeld om zijn identiteit en nationaliteit vast te stellen in het kader van zijn asielaanvraag. De man was het niet eens met zijn opsluiting en vocht de maatregel aan bij de rechtbank.
De minister baseerde de bewaring op meerdere gronden: de man was niet op de voorgeschreven wijze Nederland binnengekomen, had eerder een vertrekplicht genegeerd, werkte onvoldoende mee aan vaststelling van zijn identiteit, had geen vaste woon- of verblijfplaats, beschikte niet over voldoende middelen van bestaan en was verdachte van of veroordeeld voor een misdrijf. Twee van deze gronden liet de minister tijdens de zitting op 31 juli 2026 alsnog vallen: de grond rondom het vaststellen van gegevens voor de asielaanvraag en de grond over verdenking van een misdrijf.
Tijdens de zitting voerde de man aan dat hij inmiddels zijn originele paspoort had overgelegd en zijn beroep in de asielprocedure had ingetrokken. Daarmee, zo betoogde hij, had hij voldoende duidelijk gemaakt dat hij wilde meewerken aan zijn terugkeer naar Georgië. De rechtbank zou de bewaring daarom moeten opheffen en de minister had moeten overstappen op een minder ingrijpende maatregel.
De rechtbank volgde dit argument niet. Op het moment van de zitting had de minister het paspoort pas twee dagen in bezit. De minister moest de gelegenheid krijgen om te beoordelen wat de gevolgen waren van het overleggen van dat paspoort voor de voortduring van de bewaring. Dat de minister nog geen lichter middel had opgelegd, was volgens de rechtbank dan ook niet onrechtmatig.
De man had ook verzocht het onderzoek te heropenen, omdat de minister de grondslag van de bewaring naar zijn mening te langzaam had gewijzigd. Dit verzoek wees de rechtbank eveneens af: de wettelijke termijn voor grondslagwijziging was op het moment van de zitting nog niet verstreken, zodat van een onvolledig onderzoek geen sprake was. Als de man van mening is dat de voortduring van de bewaring na de zitting onrechtmatig is, staat het hem vrij daartegen een nieuw beroep in te stellen.
Ook op het punt van voortvarendheid oordeelde de rechtbank in het voordeel van de minister. Op de zevende dag van de bewaring had de minister al een vertrekgesprek gevoerd met de man, waarbij zijn paspoort en de mogelijke intrekking van zijn rechtsmiddelen in de asielprocedure aan bod waren gekomen. Verdere stappen konden niet worden gezet zolang het beroep in de asielprocedure nog liep.
De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond en wees het verzoek om schadevergoeding af. Voor een vergoeding van proceskosten bestond evenmin aanleiding.
Rechtbank Den Haag · 5 augustus 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht Rechter legt minister dwangsom op voor te late asielbeslissing na Dublinonderzoek Een asielzoeker ging naar de rechtbank in Den Haag, zittingsplaats Middelburg, omdat de minister van Asiel en Migratie te lang wachtte met een besluit op zijn asielaanvraag. Op 8 januari 2026 diende hij beroep in tegen dit uitblijven van een beslissing. De rechtbank deed op basis van de wet uitspraak zonder zitting.
De zaak draaide om de vraag welke lidstaat van de Europese Unie verantwoordelijk was voor de behandeling van de asielaanvraag. Onder de Dublinverordening, de Europese regeling die bepaalt welk land een asielverzoek moet behandelen, had de minister onderzocht of Italië verantwoordelijk zou moeten zijn. Uiteindelijk besloot de minister om geen zogeheten claimverzoek bij de Italiaanse autoriteiten in te dienen en de man toe te laten tot de gewone Nederlandse asielprocedure. Volgens de minister werd Nederland op 11 juli 2025 verantwoordelijk voor de aanvraag.
De rechtbank oordeelt dat die datum niet klopt. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State had al in een uitspraak van 26 april 2023 bepaald dat Nederland er ten aanzien van Italië niet zomaar van mag uitgaan dat asielzoekers daar op de juiste manier worden behandeld, het zogeheten interstatelijk vertrouwensbeginsel. Dat betekent dat het voor de minister vanaf die datum al duidelijk was, of had moeten zijn, dat overdracht van de man aan Italië niet mogelijk was. Nederland was dus al verantwoordelijk vanaf het moment dat de man zijn asielwens kenbaar maakte.
Omdat de beslistermijn van zes maanden dus niet pas inging na het onderzoek naar Italië, maar al op de dag van de aanvraag, was deze termijn al verstreken. De man diende zijn aanvraag in op 10 mei 2025, waardoor de beslistermijn afliep op 10 november 2025. Het onderzoek dat de minister in het kader van de Dublinverordening bij de Italiaanse autoriteiten deed, vormde volgens de rechtbank geen geldige reden om deze termijn te verlengen.
De man stelde de minister vervolgens op 12 december 2025 formeel in gebreke, wat betekent dat hij liet weten het uitblijven van een besluit niet langer te accepteren. Toen ook daarna binnen de wettelijke termijn geen besluit volgde, kon hij op 8 januari 2026 beroep instellen. De rechtbank stelt vast dat aan alle voorwaarden daarvoor is voldaan en noemt het beroep kennelijk gegrond.
Bij het bepalen van een nieuwe termijn houdt de rechtbank rekening met de grote achterstanden bij de behandeling van asielaanvragen. De minister krijgt daarom twaalf weken vanaf de verzending van deze uitspraak om alsnog te beslissen. Is de man in die periode al gehoord, dan geldt een kortere termijn van vier weken. Om naleving af te dwingen, koppelt de rechtbank hieraan een dwangsom van € 50 per dag bij overschrijding van de termijn, met een maximum van € 15.000.
De rechtbank verklaart het beroep gegrond, vernietigt het met een besluit gelijk te stellen niet tijdig beslissen en draagt de minister op binnen twaalf weken alsnog een besluit te nemen, op straffe van de genoemde dwangsom. Daarnaast veroordeelt de rechtbank de minister tot vergoeding van de proceskosten van de man, tot een bedrag van € 467.
Rechtbank Den Haag · 3 september 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht