Rechter verleent 12 maanden verplichte zorg aan man met schizofrenie en cocaïnegebruik Een man van in de zestig, geboren op Curaçao, woont in Amsterdam en krijgt al jaren dagelijks medicatie onder toezicht. Hij lijdt aan schizofrenie, gebruikt cocaïne en heeft een licht verstandelijke beperking. De officier van justitie vroeg de rechtbank Amsterdam om een zorgmachtiging, een rechterlijke toestemming om bepaalde zorg ook tegen de wil van de man te geven. Zorgaanbieder Arkin ondersteunt dat verzoek.
De rechtbank hield de mondelinge behandeling op 9 oktober 2026 op het thuisadres van de man zelf. Daar spraken de rechter, de man, zijn advocaat en een arts met elkaar. De officier van justitie kwam niet naar de zitting, omdat hij een nadere toelichting op het verzoek niet nodig vond.
De advocaat van de man bepleitte dat het eigenlijk goed gaat met zijn cliënt en dat verplichte zorg niet nodig is. De rechtbank denkt daar anders over. Volgens haar is sprake van een broos evenwicht. De man heeft de afgelopen jaren weliswaar geen verplichte zorg gekregen, maar hij slikt wel dagelijks medicatie onder toezicht. Neemt hij die niet, dan kan hij snel in een psychose raken en is er geen sprake meer van vrijwilligheid. In zijn bloed zijn bovendien wisselende concentraties van de medicijnen gemeten, dus zelfs onder toezicht gaat het niet altijd goed.
De rechtbank wijst ook op de woonsituatie. Op zijn huidige plek mag de man drugs gebruiken. Een locatie waar dat niet kan, zou beter voor hem zijn, maar op de plek in Huizen waar hij heen wil, is dat niet toegestaan. Middelengebruik is volgens de rechtbank een groot risico voor het evenwicht. Dat het nu goed gaat, is voor de rechtbank juist een reden om door te zetten: de drempel voor een crisismaatregel ligt hoog, en het is in het belang van de man om niet te wachten tot het te laat is.
De stoornis leidt volgens de rechtbank tot ernstig nadeel, waaronder levensgevaar, ernstige verwaarlozing, maatschappelijke teloorgang en gevaar voor de algemene veiligheid. Er zijn geen mogelijkheden voor passende zorg op vrijwillige basis en geen minder bezwarende alternatieven.
De rechtbank verleent de zorgmachtiging voor twaalf maanden, tot en met uiterlijk 9 oktober 2027. Daarmee mogen onder meer medicatie worden toegediend, medische controles worden uitgevoerd en kan de man worden opgenomen in een accommodatie. Ook mag zijn bewegingsvrijheid worden beperkt, mogen zijn kleding en lichaam en zijn woonruimte worden onderzocht en mag op middelengebruik worden gecontroleerd. Dat laatste geldt telkens voor maximaal drie maanden. Verder mogen beperkingen worden opgelegd in de vrijheid om het eigen leven in te richten, zoals regels over communicatiemiddelen en het nakomen van afspraken met het ambulante behandelteam. De zorg in de vorm van insluiten en toezicht uitoefenen wijst de rechtbank niet toe, omdat daarvoor volgens de zitting geen noodzaak bestaat. Het meer of anders verzochte wordt afgewezen.
Rechtbank Amsterdam · 9 oktober 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Rechtbank legt tbs met voorwaarden op na poging doodslag op moeder en bedreiging buurman In de nacht van 21 november 2025 stak een man in een kelderbox van een woning in Den Haag zijn moeder meermaals met een mes, onder meer in haar rechterarm en in haar borstkas. Twee maanden eerder, op 17 september 2025, had hij ook al een buurman bedreigd met de woorden 'ik ga een mes pakken en ik ga jou steken'.
De officier van justitie vervolgde de man voor poging tot doodslag op zijn moeder en voor bedreiging van de buurman. Uit het onderzoek op de zitting van 10 september 2026 bij de rechtbank Den Haag komt naar voren dat de man zijn moeder zonder aanleiding, ogenschijnlijk uit het niets, meerdere keren met een mes stak, ook in de linkerborst, dicht bij vitale organen en grote slagaders. De rechtbank oordeelt dat hierdoor een aanmerkelijke kans bestond dat zijn moeder aan het letsel zou overlijden, en dat de man die kans, gelet op de manier waarop hij handelde, bewust heeft aanvaard. Daarom is de poging tot doodslag wettig en overtuigend bewezen. Ook de bedreiging van de buurman, ondersteund door een getuigenverklaring en de aangifte van de buurman zelf, acht de rechtbank bewezen.
De vraag die vervolgens voorlag, was of de man voor deze feiten kan worden gestraft. Uit een Pro Justitia-rapportage van het Pieter Baan Centrum blijkt dat bij de man schizofrenie en een stoornis in het gebruik van cannabis zijn vastgesteld, beide van chronische aard. Volgens de rapporteurs verkeerde de man ten tijde van de bedreiging in een ernstige psychotische ontregeling waardoor hij zijn gedrag niet meer kon aansturen, en was ook tijdens de poging tot doodslag sprake van een recidiverend psychotisch toestandsbeeld. De rechtbank neemt deze conclusies over en stelt vast dat de man zich in ieder geval vanaf september 2025 in een psychotische toestand bevond waaruit beide feiten voortkwamen. Zowel de officier van justitie als de verdediging waren het erover eens dat de man voor beide feiten volledig ontoerekeningsvatbaar moet worden geacht, en de rechtbank volgt dat standpunt. De man wordt daarom niet strafbaar verklaard en ontslagen van alle rechtsvervolging.
Omdat geen straf kan worden opgelegd aan iemand die niet strafbaar is, moest de rechtbank beoordelen of een maatregel nodig is. Zowel de deskundigen van het Pieter Baan Centrum als de reclassering van GGZ Fivoor adviseren een terbeschikkingstelling (tbs) met voorwaarden, en niet de zwaardere tbs met dwangverpleging. Doorslaggevend hiervoor is dat de man in eerdere klinische opnames vrijwillig meewerkte aan behandeling en medicatie, zich coöperatief opstelde en geen weerstand tegen gezag toonde. Zonder behandeling en structuur is het recidiverisico volgens de deskundigen wel hoog, omdat de man dan medicatie kan staken, in cannabisgebruik kan vervallen en opnieuw psychotisch kan ontregelen.
De rechtbank volgt de eis van de officier van justitie en legt de man een tbs met voorwaarden op, met de voorwaarden die de reclassering heeft geadviseerd: onder meer opname in een zorginstelling, aansluitend begeleid wonen, ambulante behandeling, een middelenverbod met controle, hulp bij schulden en een reisverbod naar het buitenland. Omdat de rechtbank geen dwangverpleging beveelt, mag de totale duur van deze tbs met voorwaarden niet meer dan negen jaar bedragen. De rechtbank verklaart de tbs met voorwaarden dadelijk uitvoerbaar, gelet op de ernst van de poging tot doodslag en het risico op herhaling zonder behandeling. Ook beveelt de rechtbank dat de voorlopige hechtenis van de man wordt geschorst zodra hij in een zorginstelling terecht kan, onder dezelfde voorwaarden als aan de tbs zijn verbonden.
Rechtbank Den Haag · 24 september 2026
Strafrecht Politierechter gelast tenuitvoerlegging voorwaardelijke straf na ketamine-terugval Een man die in maart 2025 werd veroordeeld voor een poging tot zware mishandeling van zijn vader, moet alsnog het voorwaardelijke deel van zijn gevangenisstraf uitzitten. De politierechter in Utrecht besliste dat nadat de man ernstig was teruggevallen in zijn ketamineverslaving en zichzelf tweemaal had verwond.
In de eerdere strafzaak stak de man zijn vader driemaal in de buik, onder invloed van ketamine, nadat zijn vader een zakje van de drug van hem had afgepakt. De rechtbank legde hem toen een gevangenisstraf op waarvan 53 dagen voorwaardelijk bleven, op voorwaarde dat hij zich liet opnemen in een zorginstelling, zich ambulant liet behandelen en meewerkte aan reclasseringstoezicht.
Die behandeling begon goed: van april tot september 2025 werd hij succesvol opgenomen in een forensische kliniek voor zijn verslaving. Enkele maanden later, na het uiteengaan van zijn relatie, viel hij echter snel terug in ketaminegebruik en kwam hij zijn behandel- en meldafspraken niet meer na. Een korte detox in een kliniek begin 2026 hielp niet: direct daarna gebruikte hij weer. Vanaf mei 2026 belden buurtbewoners meermaals de politie omdat de man verward en schreeuwend buiten rondliep, zodat zij hun kinderen niet meer buiten durfden te laten spelen.
De situatie escaleerde verder in juli 2026. Tijdens een videoafspraak met de reclassering was de man zo onder invloed dat hij niet kon praten. Op 22 juli deed hij een zelfmoordpoging door in zijn polsen te snijden; de politie trof hem aan met een mes in zijn hand en veel bloed op de grond. Na een aanhoudingsbevel werd hij op 24 juli opnieuw met een bloedende snijwond aangetroffen. De rechter-commissaris besliste daags daarna dat de voorwaardelijke straf voorlopig ten uitvoer werd gelegd.
Op de zitting vroeg de officier van justitie niet om de volledige tenuitvoerlegging, maar om 14 dagen, gecombineerd met een verlenging van de proeftijd en een nieuwe verplichte klinische opname als stok achter de deur. De verdediging bepleitte juist begeleiding door de huisarts en een psycholoog, eventueel gevolgd door een klinische opname als dat niet zou werken, en anders een beperking van de tenuitvoerlegging tot 30 dagen. De man zelf zei zijn leven op orde te hebben en ervan overtuigd te zijn dat hij zonder klinische behandeling van de ketamine af kan blijven.
De politierechter ging daarin niet mee. Volgens de rechter houdt de man zichzelf voor de gek: zijn verslaving is zo hardnekkig dat hij telkens weer terugvalt, en een nieuwe terugval brengt volgens de rechter een reëel risico op nieuwe geweldsincidenten of een fataal afgelopen zelfmoordpoging met zich mee. Een nieuwe klinische behandeling binnen het strafrecht achtte de rechter geen optie meer, omdat de man niet wil meewerken, het overgebleven voorwaardelijke strafdeel te kort is als drukmiddel en er lange wachttijden zijn voor een behandelplek. Het belang om zowel de samenleving als de man zelf te beschermen woog daarom zwaarder dan zijn wens om in vrijheid met zijn verslaving om te gaan.
De politierechter gelastte daarom de volledige tenuitvoerlegging van de voorwaardelijke gevangenisstraf van 53 dagen. Omdat de man sinds zijn aanhouding op 24 juli 2026 al 19 dagen vastzat, resteren nog 34 dagen. Met het oog op wat er gebeurt als hij daarna vrijkomt, verzocht de rechter de officier van justitie bovendien om alvast een zorgmachtiging voor te bereiden, zodat een psychiater kan onderzoeken of de man na zijn vrijlating verplicht kan worden behandeld voor een psychische stoornis die samenhangt met zijn verslaving.
Rechtbank Midden-Nederland · 12 augustus 2026
Strafrecht Rechtbank wijst verzoek zorgmachtiging af wegens verouderde medische verklaring De rechtbank Amsterdam heeft een verzoek om een zorgmachtiging afgewezen omdat er geen actuele medische verklaring van een psychiater beschikbaar was. Zo'n verklaring is wettelijk verplicht: alleen als een onafhankelijke psychiater een recent oordeel heeft gegeven over de gezondheidstoestand van de betrokkene, mag een rechter iemand tegen zijn wil laten behandelen.
De zaak had al een lange voorgeschiedenis. De officier van justitie diende het verzoek begin juni 2026 in bij de rechtbank Amsterdam. Op de eerste zitting, op 18 juni, was de man om wie het ging niet aanwezig, waarna de zaak werd aangehouden. Bij de volgende poging, op 23 juni, bleek hij op een andere locatie te verblijven, waardoor de rechtbank Amsterdam de zaak doorverwees naar de rechtbank Noord-Holland in Haarlem. Daar werd op 26 juni alsnog een zorgmachtiging verleend, maar voor slechts twee maanden, tot 26 augustus 2026, met aanhouding van de beslissing over de resterende duur.
Die voortgezette behandeling stond gepland voor 24 augustus 2026, weer in Amsterdam. Maar de man was opnieuw onvindbaar. Zijn advocaat was voor de zitting naar zijn woning gegaan, in de veronderstelling dat de zitting daar zou plaatsvinden, maar trof hem niet aan. Ze had hem daardoor niet eerder gesproken of gezien en kon dus ook niet namens hem het woord voeren. Ook een medewerker van zorgaanbieder Arkin, die was opgeroepen om de situatie toe te lichten, verscheen niet. De officier van justitie zag zelf geen aanleiding om te verschijnen.
Vier dagen voor de zitting had de rechtbank al om een nieuwe of aangevulde medische verklaring gevraagd. Het enige antwoord dat kwam, was dat de crisisdienst zou proberen een beoordeling in te plannen, maar dat in de rapportages stond dat niemand wist waar de man zich op dat moment bevond. Wel was afgesproken dat hij naar de crisisdienst zou worden gebracht zodra hij gevonden werd. Bij aanvang van de zitting had de rechtbank nog steeds geen recente verklaring ontvangen, en er was niemand van de zorgaanbieder om een en ander toe te lichten.
De rechtbank stelde vast dat de wet, met verwijzing naar een uitspraak van de Hoge Raad van 9 mei 2025, ook geldt wanneer eerst een kortere machtiging is verleend en later over de resterende duur moet worden beslist: ook dan moet de rechter kunnen vaststellen dat de oorspronkelijke medische verklaring nog actueel is, of dat die is geactualiseerd met een concreet oordeel over de huidige gezondheidstoestand. Bij gebrek daaraan kan de rechter niet vaststellen of nog steeds sprake is van ernstig nadeel door een psychische stoornis, wat een voorwaarde is voor het verlenen van verplichte zorg.
Omdat een dergelijke actuele beoordeling volledig ontbrak, wees de rechtbank het verzoek om de zorgmachtiging voor de resterende periode af.
Rechtbank Amsterdam · 24 augustus 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Hoge Raad verwerpt cassatieberoep tegen zorgmachtiging zonder nadere motivering Een man die al jarenlang onder gedwongen zorg staat, verblijft in een accommodatie van zorgaanbieder Parnassia en kreeg op 18 september 2025 van de rechtbank Den Haag een nieuwe, aansluitende zorgmachtiging voor de duur van een jaar. De officier van justitie had om twee jaar gevraagd, maar de rechtbank koos voor een kortere termijn om de man meer perspectief te bieden. Zijn advocaat had tijdens de mondelinge behandeling aangevoerd dat de medische verklaring achter de machtiging gebrekkig was, omdat daarin geen rekening was gehouden met een rapport van het Centrum voor Consultatie en Expertise (CCE). Volgens haar liet dat rapport zien dat niet zozeer het psychotische beeld van de man op de voorgrond staat, maar problematiek die eigenlijk onder de Wet zorg en dwang zou vallen. De rechtbank volgde dat betoog niet en verleende de machtiging toch.
De man stelde tegen die beschikking cassatieberoep in bij de Hoge Raad. Voordat de Hoge Raad zelf een oordeel velt, brengt in cassatiezaken meestal eerst de advocaat-generaal een advies uit. Die advocaat-generaal, L.M. Coenraad, concludeerde dat het cassatieberoep zou moeten worden verworpen: een CCE-rapport is volgens de wet geen verplichte bron voor de medische verklaring in een Wvggz-procedure, en de advocaat van de man had onvoldoende onderbouwd waarom de inhoud van dat rapport zou moeten meewegen. De advocaat van de man reageerde nog schriftelijk op die conclusie, maar de officier van justitie diende geen verweerschrift in en verscheen ook niet in de procedure.
De Hoge Raad zelf heeft de klachten over de beschikking van de rechtbank vervolgens beoordeeld en kwam tot dezelfde uitkomst als de advocaat-generaal: de klachten kunnen niet leiden tot vernietiging van de beschikking van de rechtbank. Voor deze conclusie gaf de Hoge Raad geen inhoudelijke motivering. Dat mag in cassatiezaken op grond van artikel 81, eerste lid, van de Wet op de rechterlijke organisatie, als de beoordeling van de aangevoerde klachten geen antwoord vergt op vragen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht. Met andere woorden: de Hoge Raad achtte de zaak niet principieel genoeg om er in een uitgebreid arrest op in te gaan, en volstond met de vaststelling dat de klachten falen.
Het gevolg is dat de beschikking van de rechtbank Den Haag van 18 september 2025 definitief in stand blijft. De zorgmachtiging voor de duur van een jaar, die loopt tot en met 18 september 2026, houdt daarmee stand, ook al had de advocaat van de man met een beroep op het CCE-rapport geprobeerd die machtiging aan te vechten of in elk geval te bekorten.
De Hoge Raad verwierp het cassatieberoep, zonder daarbij een proceskostenveroordeling uit te spreken.
Hoge Raad · 11 september 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht