A-G: bruiklener mag woning niet zomaar verhuren; arrest hof moet worden vernietigd Twee broers kochten in 2019 een woning van de familie van de man die er al woonde. Met hun vader, die namens hen onderhandelde, werd afgesproken dat de verkoper de woning vijftien jaar lang mocht blijven gebruiken, zonder huur te betalen. Hij betaalt alleen gas, water, licht en de WOZ-aanslagen. Hij verblijft geregeld in Spanje en verhuurde de woning aan derden. De broers vinden dat hij dat niet mocht en ontbonden de overeenkomst in februari 2023. Partijen zijn het erover eens dat het om bruikleen gaat: gebruik van een zaak om niet.
De rechtbank Noord-Holland en het gerechtshof Amsterdam wezen de vorderingen van de broers af. Volgens het hof was de bruiklener niet verplicht zelf in de woning te wonen en was niet gebleken dat verhuur was verboden. Het hof vond dat de regel uit het huurrecht, die onderverhuur van een woning verbiedt, niet geldt omdat het hier om bruikleen gaat. De broers gingen in cassatie.
In zijn conclusie vindt advocaat-generaal Valk (Parket bij de Hoge Raad) dat het hof is uitgegaan van het verkeerde vertrekpunt. Zijn uitgangspunt: een bruiklener mag de zaak die hij om niet in gebruik heeft gekregen niet aan een derde in gebruik geven, tenzij anders is overeengekomen. Hij wijst erop dat de oudere Nederlandse literatuur dat zo zag en dat het ontwerp voor het nieuwe Burgerlijk Wetboek dat voorschreef. Ook in Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Italië, Portugal, Frankrijk, België en Engeland geldt die regel. De wettelijke regeling van bruikleen stamt uit 1838 en noemt het onderwerp niet uitdrukkelijk, maar volgens de A-G kan de rechter het als regel van aanvullend recht aanvaarden.
De A-G bespreekt ook de nieuwere Nederlandse schrijvers die meer ruimte willen laten voor een beoordeling per geval. Hij vindt hun argumenten niet overtuigend. Een geleend renpaard dat tijdelijk aan een ander wordt gegeven is volgens hem een uitzonderlijk geval. Bruikleen wordt gewoonlijk verleend met het oog op de persoon van de bruiklener. Bij verhuur komt daar iets bij: de bruiklener haalt dan geldelijk gewin uit wat hem om niet is gegund. Bij een woning zijn de argumenten volgens hem nog sterker. Voor huur van woonruimte verbiedt de wet onderverhuur, mede omdat een onderhuurder bescherming geniet. Dat geldt volgens de A-G ook voor bruikleen van een woning, want de uitlener mag niet worden geconfronteerd met huurders of onderbruikleners. Wil de bruiklener toch verhuren, dan moet hij stellen en bewijzen dat dit is overeengekomen. Het hof liet dat niet op hem rusten maar zette het gebrek aan bewijs op rekening van de uitleners.
Over het middel zelf is de A-G kort. Onderdeel 1 slaagt, omdat het hof de hoofdregel en de verdeling van stelplicht en bewijslast heeft miskend. De feitelijke beoordeling van het hof is volgens hem van dat onjuiste vertrekpunt doortrokken. Onderdeel 2 bespreekt hij bewust niet, omdat dat aan het verwijzingshof is. Als de overeenkomst alsnog zo wordt uitgelegd dat verhuur was toegestaan, kan de uitkomst anders zijn, maar dan moet het hof van de juiste regel uitgaan. Voor het geval dat de bruiklener zonder toestemming verhuurt, wijst hij erop dat de uitlener de overeenkomst kan beëindigen en de zaak kan terugvorderen.
De conclusie van de A-G strekt tot vernietiging van het arrest van het hof en verwijzing van de zaak. De Hoge Raad beslist later of hij dat advies volgt. Tegen de bruiklener is in cassatie verstek verleend.
Parket bij de Hoge Raad · 13 november 2026
Civiel Recht Hof bekrachtigt afwijzing schadeclaim tegen Staat over coronatoegangsbewijs Van 25 september 2021 tot 25 februari 2022 konden Nederlanders bij horeca, culturele locaties en evenementen alleen naar binnen met een coronatoegangsbewijs. Zo'n bewijs kreeg je met een vaccinatiebewijs, een herstelbewijs of een negatieve testuitslag. Drie mensen vonden dat de Staat daarmee hun grondrechten schond en vorderden schadevergoeding. Een van hen had danslessen gevolgd, een tweede exploiteerde twee horecazaken in Amersfoort en Soest en een derde ging naar de tennisvereniging en ondernam sociale activiteiten.
De eerste eiseres had zich ingeschreven voor een dansopleiding, maar kreeg geen toegang tot de dansschool en stelt betaald te hebben voor lessen die zij niet kon volgen. De horecaondernemer stelt omzet te zijn misgelopen en sloot zijn zaken vanaf 6 november 2021 helemaal, omdat hij zijn gasten niet wilde controleren. Daarna beperkte hij zich tot het bezorgen van maaltijden. De derde eiseres liet zich meerdere keren testen en wil reiskosten en reistijd vergoed krijgen. Zij stelt ook dat zij de tenniskantine niet in mocht, terwijl haar tennisvrienden dat wel mochten. Alle drie noemen zij daarnaast immateriële schade, zoals stress, ruzie met hun omgeving en verlies van levensvreugde. Geen van hen heeft zich laten vaccineren.
De rechtbank Den Haag wees hun vorderingen af. Het gerechtshof Den Haag kijkt in hoger beroep naar veertien grieven en wijst ze allemaal af. Een deel van het betoog gaat over de vaccins zelf: zouden die niet werken tegen besmetting en schadelijk zijn? Het hof zegt dat de appellanten zich niet hebben laten vaccineren, dat vaccinatie nooit verplicht was en dat zij een bewijs ook met een negatieve test konden krijgen. Zij hebben daarom geen belang bij hun klachten over de vaccins. Daarnaast bepaalde het Europese geneesmiddelenagentschap dat de vaccins onder voorwaarden op de markt mochten, en dat oordeel is voor het hof het uitgangspunt.
Ook het beroep op de Grondwet slaagt niet. De appellanten vinden dat de wet te veel aan de ministers heeft overgelaten, maar het hof mag een wet in formele zin niet aan de Grondwet toetsen (artikel 120 Grondwet). Het hof volgt verder de rechtbank dat de Staat mocht afgaan op de adviezen van het Outbreak Management Team. Dat orgaan wees op het risico van een opleving van het virus en op druk op de zorg als de afstandsregel van anderhalve meter zou vervallen. Het coronatoegangsbewijs was het alternatief. De Nederlandse Zorgautoriteit rekende per september 2021 met 180.000 tot 200.000 uitgestelde operaties. Dat de appellanten achteraf grafieken tonen waaruit zou blijken dat het bewijs weinig effect had, maakt de invoering niet onrechtmatig, want het gaat om de kennis van toen.
Over de grondrechten oordeelt het hof dat de rechtbank kon volstaan met een toets aan artikel 8 EVRM, omdat de andere genoemde bepalingen op dezelfde gronden tot hetzelfde resultaat leiden. Het Handvest van de Europese Unie is niet van toepassing, want de Staat voerde met het bewijs geen Europees recht uit. Het verwijt van discriminatie tussen gevaccineerden en niet-gevaccineerden gaat niet op, omdat er een test of herstelbewijs als alternatief was en er een uitzondering gold voor mensen die geen test konden ondergaan. Ook gold het bewijs maar kort en alleen voor niet-essentiële activiteiten. Dat de horecaondernemer zijn zaken sloot om geen gasten te hoeven controleren, komt volgens het hof voor zijn eigen rekening.
Het hof bekrachtigt daarom het vonnis van de rechtbank. De drie appellanten moeten hoofdelijk de proceskosten in hoger beroep betalen: € 987 aan griffierecht en nakosten en € 3.870 aan salaris van de advocaat van de Staat, vermeerderd met wettelijke rente als zij niet binnen veertien dagen betalen.
Gerechtshof Den Haag · 10 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Rechter verbiedt Nexperia China Chinees bevel tegen Nexperia NL in EU te gebruiken, merkinbreuk afgewezen Chipfabrikant Nexperia heeft een conflict tussen moeder en dochter dat zich afspeelt in twee landen. Nexperia B.V. in Nijmegen is de houder van vrijwel alle intellectuele eigendomsrechten van de groep, waaronder de merken 'NEXPERIA' in de Benelux en de Europese Unie. Haar Chinese dochter, Nexperia (China) Ltd., verzorgde tot oktober 2025 een groot deel van de productie in de laatste fase van het fabricageproces, plus verkoop en ondersteuning. Enig aandeelhouder van de Nederlandse vennootschap is het Chinese Wingtech. In oktober 2025 liep het conflict op en staakten beide partijen grotendeels de uitvoering van hun onderlinge afspraken.
Nexperia NL stuurde op 17 oktober 2025 klanten een waarschuwing over de kwaliteit van producten die de Chinese dochter vanaf 13 oktober leverde. Nexperia China vroeg op 3 december 2025 bij het Hooggerechtshof van de provincie Jiangsu een tijdelijke maatregel tegen Nexperia NL. Dat hof legde op 31 maart 2026 het 'Jiangsu Bevel' op. Daarin staat onder meer dat Nexperia NL, in afwachting van een onherroepelijk vonnis, in China, Nederland en andere landen geen inbreuk op intellectuele eigendomsrechten mag aanvoeren tegen Nexperia China en haar gelieerde partijen of partners, ook niet via openbare verklaringen of brieven. Bij overtreding hoort een dwangsom van 1.000.000 yuan per dag. Het verzoek van Nexperia NL om dit bevel te herzien werd op 29 september 2026 afgewezen.
Nexperia NL stapte daarop naar de voorzieningenrechter in Den Haag. Zij vroeg een verbod voor Nexperia China om dat Chinese bevel wereldwijd te gebruiken (een anti-anti-suit injunction, een bevel tegen een buitenlands procesverbod). Daarnaast vroeg zij een verbod op merkinbreuk in de Europese Unie en de Benelux, met dwangsommen tot € 75.000.000 per verbod. Nexperia China bestreed de bevoegdheid van de rechter en vroeg in reconventie een wapperverbod (een verbod om derden te waarschuwen voor inbreuk) en inzage in stukken van Nexperia NL.
De voorzieningenrechter achtte zich bevoegd, ook voor het hele grondgebied van de Europese Unie. Het Chinese bevel noemt Nederland uitdrukkelijk, waardoor Nexperia NL hier schade lijdt doordat haar toegang tot de rechter dreigt te worden afgesneden. Nexperia China had zelf op 7 september 2026 de Chinese rechter gevraagd deze procedure te blokkeren op grond van het bevel. Daarom beschouwt de rechter het als een procesverbod. De rechter oordeelde voorlopig dat dit bevel onrechtmatig is naar Nederlands recht. Het gebruik van de contractuele afspraak om overheidsbevelen na te leven, rechtvaardigde dat niet, en een toezegging om het bevel na te leven is niet bewezen. Toegang tot de rechter is bovendien een fundamenteel recht dat slechts in zeer uitzonderlijke gevallen mag worden beperkt, en daaraan voldoet het bevel niet.
De merkvorderingen wees de rechter af wegens ontbrekend spoedeisend belang. Nexperia NL wist al sinds oktober 2025 van de dreiging van inbreuk en had eerder kunnen optreden. Bovendien past een verbod niet in kort geding, nu een moedervennootschap in conflict is met haar dochter en over de zeggenschap over beide nog procedures lopen. In reconventie wees de rechter het wapperverbod af: Nexperia NL mag zich als merkhouder tegenover derden op haar rechten beroepen, en er is geen reden aan de geldigheid van de merken te twijfelen. Het inzageverzoek faalde omdat een enkel vermoeden van tekortkoming onvoldoende belang oplevert.
Dit is een herstelvonnis: het corrigeert een eerder vonnis van 2 november 2026 op enkele kennelijke verschrijvingen, waaronder een bedrag dat € 75.000.000 moest zijn in plaats van € 75.000. Daarnaast zijn alle behandelend advocaten van beide partijen opgenomen. De rechter veroordeelde Nexperia China om zich binnen de Europese Unie te onthouden van het gebruik van het Jiangsu Bevel, op verbeurte van een dwangsom van € 1.000.000 per dag met een maximum van € 100.000.000. Verder moet Nexperia China € 20.891,97 aan proceskosten betalen. De termijn voor een bodemprocedure is vastgesteld op zes maanden. Al het meer of anders gevorderde is afgewezen.
Rechtbank Den Haag · 5 november 2026
Civiel Recht; Intellectueel-eigendomsrecht Rechter verbiedt The NextGen concurrent Cimsolutions personeel af te pakken en BDT rechtstreeks te benaderen Een ICT-medewerker zegt op 23 juli 2026 zijn baan op bij detacheerder Cimsolutions. Twee maanden later, op 1 oktober, begint hij bij The NextGen, een concurrent die ook als onderaannemer voor Cimsolutions werkt. The NextGen detacheert hem bij Rijkswaterstaat. Cimsolutions vindt dat dit niet mag en ging naar de voorzieningenrechter van de rechtbank Amsterdam.
De twee bedrijven werken samen voor een opdracht van de Belastingdienst, Douane en Toeslagen (BDT). Cimsolutions won in 2025 een aanbesteding om ICT-personeel bij die diensten te plaatsen en schakelde The NextGen in als onderaannemer. In hun onderaannemersovereenkomst staat een non-overnamebeding: geen van beide bedrijven mag tijdens de looptijd en 12 maanden daarna personeel van de ander overnemen of voor zich laten werken zonder schriftelijke toestemming. Daarnaast staat in de overeenkomst dat Cimsolutions als penvoerder het aanspreekpunt van BDT is.
Cimsolutions stelde dat The NextGen beide afspraken schond. De medewerker was bij haar in dienst, kende concurrentiegevoelige informatie en werd toch door The NextGen aangenomen. Bovendien benaderde The NextGen herhaaldelijk rechtstreeks managers van BDT om eigen kandidaten aan te bieden. BDT klaagde daar op 10 augustus, 20 augustus en 7 oktober 2026 over bij Cimsolutions. Een medewerker van The NextGen had bijvoorbeeld gemaild dat twee specialisten beschikbaar waren en voorgesteld de volgende ochtend te bellen. The NextGen bood in een e-mail van 28 augustus excuses aan en sprak van de actie van één accountmanager.
In de procedure voerde The NextGen een eerste verweer: het non-overnamebeding is volgens haar een verboden mededingingsbeperking, in strijd met artikel 6 van de Mededingingswet en artikel 101 van het Werkingsverdrag van de Europese Unie, en dus nietig. Zij wees erop dat de Autoriteit Consument & Markt zulke afspraken als verboden ziet. De voorzieningenrechter volgde dat niet. Het beding kan de concurrentie weliswaar beperken, maar The NextGen had volgens de rechter een gedegen onderbouwing moeten geven van de economische en juridische context: de aard van de diensten, de omvang van de markt en de gevolgen van de beperking. Dat deed zij onvoldoende. In een kort geding is bovendien geen uitgebreid economisch debat mogelijk.
De rechter legde het beding ruim uit. Of de medewerker actief is benaderd, liet hij in het midden, want vast staat dat hij bij Cimsolutions werkte en sinds 1 oktober bij The NextGen werkt. The NextGen wist bovendien sinds de brief van 24 juli dat Cimsolutions bezwaar maakte. Daarmee handelde zij in strijd met het beding.
Ook het tweede verweer sneuvelde. The NextGen betoogde dat rechtstreeks contact met BDT gebruikelijk is en juist in het belang van Cimsolutions, omdat zij zo bestaande relaties benut en een 'warme stoel' kan aanbrengen. De rechter wees dat af. De afgesproken werkwijze is dat Cimsolutions het contact met BDT onderhoudt en dat kandidaten via haar worden aangeboden. De klachten van BDT laten zien dat BDT juist last heeft van de werkwijze van The NextGen. Rechtstreeks aanbieden past ook niet bij een aanbesteding die uitgaat van gelijke behandeling en transparante mededinging, waarbij een aanvraag gelijktijdig onder alle opdrachtnemers wordt uitgezet. Contact over mensen die The NextGen al voor het sluiten van de overeenkomst bij BDT had gedetacheerd mag wel, maar het herhaaldelijk benaderen van nog onbekende BDT-medewerkers over nieuwe opdrachten valt daar niet onder. Cimsolutions heeft volgens de rechter een spoedeisend belang, mede omdat de klachten op haar afstralen.
De voorzieningenrechter wees de vorderingen toe. The NextGen moet het non-overnamebeding en de contactafspraken nakomen, de samenwerking met de medewerker beëindigen en beëindigd houden zolang het beding loopt, en mag BDT of haar medewerkers niet meer rechtstreeks benaderen over detachering. Ook mag zij niet buiten Cimsolutions om arbeidskrachten aan BDT aanbieden. Een dwangsom van € 50.000 per overtreding, zoals Cimsolutions vroeg, kent de rechter niet toe: het vonnis maakt duidelijk wat niet mag en de rechter gaat ervan uit dat The NextGen zich daaraan houdt. The NextGen betaalt de proceskosten van € 2.229,65, met wettelijke rente als zij niet binnen veertien dagen betaalt. Het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad.
Rechtbank Amsterdam · 5 november 2026
Civiel Recht A-G bepleit vernietiging: hof miste motivering bij beroep op exoneratie na brand en ventilatieschade aan scheepskraan Een containerschip van Thome c.s. lag voor reparatie van een kraan bij een scheepswerf op Curaçao. In februari 2022 gingen daar twee dingen mis. Eerst vatte het verpakkingsmateriaal van de nieuwe draailager vlam, waarbij de stofafdichting verbrandde. Tien dagen later werd de giek van de kraan door ventilatie met te hoge luchtdruk, volgens rapporten 5 tot 7 bar, over een lengte van ongeveer twaalf meter vervormd. De werf herstelde de schade en stuurde een rekening van USD 506.991,31 voor het herstel van het ventilatie-incident. Samen met de oorspronkelijke opdracht en het meerwerk kwam dat op USD 896.584,39. De werf beriep zich op een retentierecht, en omdat het schip al verkocht was, betaalden Thome c.s. onder protest. Daarna vorderden zij het bedrag terug als onverschuldigd betaald, met daarnaast vertragingsschade.
Het contract bevatte een exoneratiebeding: de werf is alleen aansprakelijk bij opzet of 'gross negligence', en dan nog tot 25 procent van de prijs. Het gerecht in eerste aanleg wees de vorderingen van Thome c.s. toe. Het Gemeenschappelijk Hof wees ze in hoger beroep af. Het ging uit van de voor de werf meest ongunstige toedracht, maar vond dat daaruit geen grove nalatigheid van personeel of management volgde. Ook zag het geen erkenning van aansprakelijkheid en geen rechtsverwerking. Daartegen kwamen Thome c.s. in cassatie.
De advocaat-generaal bespreekt het middel in drie onderdelen. Klachten dat het hof het beding niet volgens de Haviltex-maatstaf heeft uitgelegd, dat het beding niet ziet op een vordering uit onverschuldigde betaling, en dat het hof is uitgegaan van een onjuiste ervaringsregel over personeel dat met machines werkt, falen volgens hem. Het hof redeneerde vanuit de ondergrens die Thome c.s. zelf hanteerden: het bewust nemen van grote risico's. Ook de ervaringsregel kon het hof meenemen.
Wel slaagt volgens de A-G de motiveringsklacht over rov. 3.8-3.10. Thome c.s. voerden concrete feiten aan: het ventileren met 5 tot 7 bar zonder manometer of procedure, het snijden met een brander in strijd met de instructie om een slijpmachine te gebruiken, het ontbreken van een brandwacht en het ontbreken van veiligheidsprotocollen, terwijl een eerder incident met een opgeblazen kraan op dezelfde werf bekend was. Het hof legt niet uit waarom die feiten, als ze juist zijn, niet kunnen volstaan voor grove nalatigheid. Het blijft aan de oppervlakte met algemene observaties over ervaring en 'hindsight bias'.
Ook het oordeel over erkenning en rechtsverwerking houdt volgens de A-G geen stand. Het hof leest de e-mail van 1 maart 2022 ('Accordingly...') zonder te kijken naar het verzoek van Thome c.s. waarop die antwoordde, namelijk bevestigen dat alle herstelkosten voor de werf zijn. Het betrekt de e-mails van 2 en 4 maart 2022 niet, en beziet het uitblijven van meerwerkopdrachten niet in samenhang met de gang van zaken sinds 25 februari 2022. Een zekere erkenning door de commercial manager van de werf is bovendien niet duidelijk gewogen.
Omdat rov. 3.14 over de beperkende werking van redelijkheid en billijkheid op die eerdere oordelen voortbouwt, kan het ook niet standhouden. Ten overvloede merkt de A-G op dat het hof niet uitlegt waarom er geen wanverhouding is tussen de kosten van het oorspronkelijke werk en van het herstel, en dat omstandigheden als de aansprakelijkheidsverzekering van de werf en het ontbreken van onderhandelingen over het beding niet kenbaar zijn meegewogen.
De conclusie strekt tot vernietiging van het vonnis van 12 augustus 2025 en tot terugwijzing van de zaak.
Parket bij de Hoge Raad · 6 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht