Hoge Raad vernietigt boete van € 250.000 voor verboden grondverkoop: hof matigde niet onder aflossing Een B.V. kocht in 2011 van de gemeente Peel en Maas een stuk grond om duurzame woningen te bouwen volgens het 'cradle-to-cradle'-principe. De koopprijs was € 455.000. In de koopovereenkomst stond dat de koper zijn rechten en plichten niet mocht overdragen zonder schriftelijke toestemming van de gemeente. Wie dat toch deed, verbeurde een boete van € 250.000.
Het oorspronkelijke bouwplan bleek niet levensvatbaar. Met toestemming van de gemeente verkocht de B.V. twee percelen aan derden. Over de resterende ruim 1.300 vierkante meter grond schreef zij in 2018 aan de gemeente dat een lokale ondernemer daar nieuwbouwwoningen wilde realiseren, en zij vroeg om toestemming voor de overdracht. In juli 2018 mailde zij dat zij ervan uitging dat er geen bezwaren waren als de gemeente niets meer van zich liet horen. Een schriftelijke toestemming kwam er niet. Toch droeg de B.V. de grond op 23 november 2018 over aan een projectontwikkelaar, voor € 195.000 exclusief btw. Direct daarna werd de B.V. ontbonden. De opbrengst kwam terecht bij de beheermaatschappij die bestuurder van de B.V. was.
De gemeente stapte naar de rechter tegen die beheermaatschappij en tegen de drie bestuurders daarvan. Zij vorderde € 250.000 schadevergoeding, gelijk aan de contractuele boete. Volgens de gemeente had de beheermaatschappij onrechtmatig gehandeld door actief te bewerkstelligen dat de B.V. haar verplichtingen niet nakwam. De aansprakelijkheid van de bestuurders baseerde zij op een wetsartikel over aansprakelijkheid voor onrechtmatige daden van bestuurders van rechtspersonen. De rechtbank Limburg wees de vordering toe tot € 195.000. Het gerechtshof 's-Hertogenbosch kende in 2025 het volledige bedrag van € 250.000 toe.
In cassatie bij de Hoge Raad voerden de beheermaatschappij en de bestuurders onder meer aan dat het hof de boete had moeten matigen. De wet geeft de rechter de mogelijkheid een afgesproken boete te verlagen als de billijkheid dat klaarblijkelijk eist. Het hof had matiging afgewezen. Het woog daarbij mee dat de beheermaatschappij onrechtmatig jegens de gemeente had gehandeld door de schuld die de B.V. aan haar had, af te lossen.
Daarmee ging het hof volgens de Hoge Raad de fout in. De boete is afgesproken tussen de gemeente en de B.V., en alleen die verhouding is van belang bij de vraag of de boete moet worden gematigd. De rechtsverhouding tussen de beheermaatschappij en de gemeente, en een eventuele wettelijke schadeplicht van de beheermaatschappij, speelt bij die beoordeling geen rol. Het hof had dat onderscheid niet gemaakt. De overige klachten van het middel konden niet tot cassatie leiden; de Hoge Raad hoefde dat niet verder te motiveren.
De Hoge Raad vernietigt het arrest van het hof 's-Hertogenbosch van 18 maart 2025 en verwijst de zaak naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, dat de zaak opnieuw moet behandelen. De gemeente moet de kosten van de cassatieprocedure betalen: € 8.627,40 aan verschotten en € 2.600 voor salaris, met wettelijke rente als zij niet binnen veertien dagen betaalt.
Hoge Raad · 6 november 2026
Civiel Recht; Ondernemingsrecht A-G: bruiklener mag woning niet zomaar verhuren; arrest hof moet worden vernietigd Twee broers kochten in 2019 een woning van de familie van de man die er al woonde. Met hun vader, die namens hen onderhandelde, werd afgesproken dat de verkoper de woning vijftien jaar lang mocht blijven gebruiken, zonder huur te betalen. Hij betaalt alleen gas, water, licht en de WOZ-aanslagen. Hij verblijft geregeld in Spanje en verhuurde de woning aan derden. De broers vinden dat hij dat niet mocht en ontbonden de overeenkomst in februari 2023. Partijen zijn het erover eens dat het om bruikleen gaat: gebruik van een zaak om niet.
De rechtbank Noord-Holland en het gerechtshof Amsterdam wezen de vorderingen van de broers af. Volgens het hof was de bruiklener niet verplicht zelf in de woning te wonen en was niet gebleken dat verhuur was verboden. Het hof vond dat de regel uit het huurrecht, die onderverhuur van een woning verbiedt, niet geldt omdat het hier om bruikleen gaat. De broers gingen in cassatie.
In zijn conclusie vindt advocaat-generaal Valk (Parket bij de Hoge Raad) dat het hof is uitgegaan van het verkeerde vertrekpunt. Zijn uitgangspunt: een bruiklener mag de zaak die hij om niet in gebruik heeft gekregen niet aan een derde in gebruik geven, tenzij anders is overeengekomen. Hij wijst erop dat de oudere Nederlandse literatuur dat zo zag en dat het ontwerp voor het nieuwe Burgerlijk Wetboek dat voorschreef. Ook in Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Italië, Portugal, Frankrijk, België en Engeland geldt die regel. De wettelijke regeling van bruikleen stamt uit 1838 en noemt het onderwerp niet uitdrukkelijk, maar volgens de A-G kan de rechter het als regel van aanvullend recht aanvaarden.
De A-G bespreekt ook de nieuwere Nederlandse schrijvers die meer ruimte willen laten voor een beoordeling per geval. Hij vindt hun argumenten niet overtuigend. Een geleend renpaard dat tijdelijk aan een ander wordt gegeven is volgens hem een uitzonderlijk geval. Bruikleen wordt gewoonlijk verleend met het oog op de persoon van de bruiklener. Bij verhuur komt daar iets bij: de bruiklener haalt dan geldelijk gewin uit wat hem om niet is gegund. Bij een woning zijn de argumenten volgens hem nog sterker. Voor huur van woonruimte verbiedt de wet onderverhuur, mede omdat een onderhuurder bescherming geniet. Dat geldt volgens de A-G ook voor bruikleen van een woning, want de uitlener mag niet worden geconfronteerd met huurders of onderbruikleners. Wil de bruiklener toch verhuren, dan moet hij stellen en bewijzen dat dit is overeengekomen. Het hof liet dat niet op hem rusten maar zette het gebrek aan bewijs op rekening van de uitleners.
Over het middel zelf is de A-G kort. Onderdeel 1 slaagt, omdat het hof de hoofdregel en de verdeling van stelplicht en bewijslast heeft miskend. De feitelijke beoordeling van het hof is volgens hem van dat onjuiste vertrekpunt doortrokken. Onderdeel 2 bespreekt hij bewust niet, omdat dat aan het verwijzingshof is. Als de overeenkomst alsnog zo wordt uitgelegd dat verhuur was toegestaan, kan de uitkomst anders zijn, maar dan moet het hof van de juiste regel uitgaan. Voor het geval dat de bruiklener zonder toestemming verhuurt, wijst hij erop dat de uitlener de overeenkomst kan beëindigen en de zaak kan terugvorderen.
De conclusie van de A-G strekt tot vernietiging van het arrest van het hof en verwijzing van de zaak. De Hoge Raad beslist later of hij dat advies volgt. Tegen de bruiklener is in cassatie verstek verleend.
Parket bij de Hoge Raad · 13 november 2026
Civiel Recht Rechtbank stelt gedeelde verantwoordelijkheid vast bij gebrekkige glascontainers na tegenstrijdige specificaties in aanbesteding Gemeenschappelijke Regeling Cure, een afvalverwerkingsorganisatie in de regio Eindhoven, en leverancier VConsyst B.V. uit Genemuiden staan tegenover elkaar in een geschil over gebrekkige ondergrondse glascontainers. Cure nam containers af bij VConsyst en stelde vast dat kettingen braken en bodemkleppen verbogen. Ze vordert onder meer gedeeltelijke ontbinding van de overeenkomst en schadevergoeding van ruim € 553.000.
In een eerder tussenvonnis had de rechtbank al vastgesteld dat VConsyst moet bewijzen dat de schade het gevolg is van oneigenlijk of buitennormaal gebruik door Cure, zodat de garantie niet van toepassing zou zijn. Beide partijen lieten partijdeskundigen aan het woord tijdens een verhoor op 20 maart 2026. De deskundige van VConsyst betoogde aan de hand van berekeningen dat de kettingen zijn blootgesteld aan krachten boven de toegestane werkbelasting. De twee deskundigen van Cure stelden op basis van materiaalonderzoek dat putjes in het staal, mogelijk door een onjuist uitgevoerde zoutbadbehandeling tijdens productie, corrosie hebben versneld en daardoor kettingbreuk hebben veroorzaakt.
Na bestudering van alle verklaringen concludeert de rechtbank dat de deskundigen het op hoofdlijnen eens zijn: zowel overbelasting als corrosie zijn denkbare oorzaken en kunnen tegelijk hebben plaatsgevonden. Bovendien acht de rechtbank aannemelijk dat een mate van overbelasting zich heeft voorgedaan, maar dat dit niet betekent dat chauffeurs van Cure fouten hebben gemaakt. De schade ontstond sluipend en was niet eerder te ontdekken.
Het centrale nieuwe inzicht van de rechtbank betreft een tegenstrijdigheid in de contractuele specificaties. Eis E1-24 uit het programma van eisen schreef een vrije slag van 600 millimeter voor, terwijl eis E1-5 via een verwijzing naar een NEN-norm een maximum van 500 millimeter voorschreef. VConsyst heeft de containers gebouwd op 500 millimeter, Cure stelde het hijsblok in op 600 millimeter. Die discrepantie is volgens de rechtbank de kern van het probleem.
De rechtbank oordeelt dat beide partijen, als ervaren professionals, verplicht waren deze tegenstrijdigheid op te merken, met elkaar te bespreken en op te lossen. Cure gaf onduidelijke en tegenstrijdige specificaties op; VConsyst liet na die onduidelijkheid aan de kaak te stellen. Daarmee dragen beide partijen naar het voorlopige oordeel van de rechtbank een gelijke verantwoordelijkheid voor de ontstane schade.
Dit leidt de rechtbank tot de voorlopige conclusie dat een verdeling bij helfte van de nadelen voor de hand ligt, mogelijk te bereiken via gedeeltelijke ontbinding van de overeenkomst over en weer. Partijen krijgen de gelegenheid zich hierover uit te laten, net als over de vraag of bij deze tegenstrijdigheid überhaupt een garantie van toepassing is. Ook mag Cure nog reageren op een aanvullende schriftelijke verklaring die de deskundige van VConsyst na het verhoor indiende.
De rechtbank wijst op dit moment nog geen vorderingen definitief toe of af. De zaak wordt verwezen naar de rol van 13 januari 2027, waarbij beide partijen zich mogen uitlaten over de aanvulling van rechtsgronden. Iedere verdere beslissing wordt aangehouden.
Rechtbank Oost-Brabant · 28 oktober 2026
Civiel Recht Voorzieningenrechter weigert schorsing maximumprijs leukemiemiddel Onureg van Bristol-Myers Squibb Bristol-Myers Squibb brengt in Nederland het leukemiemiddel Onureg (azacitidine) op de markt. Voor dat middel stelde de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport met een besluit van 26 augustus 2026 een maximumprijs vast voor de 200 mg- en 300 mg-tablet. Die prijs geldt sinds 1 oktober 2026. De fabrikant vindt de prijs 19,4 procent te laag en vroeg de voorzieningenrechter van het College van Beroep voor het bedrijfsleven de prijs te schorsen totdat op haar beroep is beslist.
Het geschil draait om de manier waarop de maximumprijs tot stand komt. Op grond van de Wet geneesmiddelenprijzen wordt die prijs berekend op basis van het gemiddelde van de prijzen van vergelijkbare geneesmiddelen in België, Noorwegen, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. De minister gebruikte voor het Verenigd Koninkrijk de officiële prijslijst Dictionary of Medicines and Devices. Daarop staat ook een generieke variant van azacitidine. Die generieke variant nam de minister mee in de berekening. De fabrikant vindt dat niet mogen, omdat in Nederland nog octrooien op Onureg rusten. Meenemen van de generieke prijs zou die octrooirechten uithollen.
Eerst beoordeelde de voorzieningenrechter of er spoed was. De fabrikant had niet gesteld dat zij in acute financiële problemen komt. Toch nam de voorzieningenrechter voldoende spoedeisend belang aan. Het zal voor de fabrikant lastig zijn om schade aan te tonen en te verhalen als later blijkt dat de maximumprijs te laag is, en dat erkende de minister op de zitting zelf. Ook speelt mee dat de Nederlandse prijs als referentie dient in andere landen en dat onderhandelingen met afnemers niet opnieuw gevoerd kunnen worden.
Op de inhoud kreeg de fabrikant geen gelijk. Een voorlopige voorziening wordt in beginsel alleen toegewezen als het College in de hoofdzaak het besluit waarschijnlijk zal vernietigen, en die kans achtte de voorzieningenrechter niet groot. Een vergelijkbaar geneesmiddel is volgens de wet een middel met dezelfde werkzame bestanddelen, van dezelfde of nagenoeg dezelfde sterkte en in dezelfde farmaceutische vorm. Dat de generieke variant aan die omschrijving voldoet, was niet in geschil. Octrooirecht is geen onderdeel van de definitie.
De fabrikant beriep zich op de wetsgeschiedenis en op de Lyrica-uitspraak van het College van 7 juli 2017. De voorzieningenrechter vond daarin geen steun voor haar uitleg. Uit de memorie van antwoord bij de wet blijkt dat de wetgever het verschil in octrooibescherming tussen Nederland en de referentielanden heeft onderkend. De minister deed daarbij de zogenoemde octrooitoezegging: alleen als een middel in alle vier de referentielanden niet meer onder octrooi staat, wordt uitsluitend naar de specialités in die landen gekeken. Voor een geval waarin maar één referentieland een generiek middel kent, volgt dat niet. De Lyrica-uitspraak ging bovendien over generieke kopieën die slechts voor een deel van de medische indicaties mochten worden verhandeld, en dat speelt hier niet. Het beroep op een motiveringsgebrek beoordeelde de voorzieningenrechter niet, omdat dat op zichzelf geen grond voor schorsing is.
De uitleg van het begrip vergelijkbare geneesmiddelen moet in de bodemprocedure worden beoordeeld. Omdat de maximumprijs niet onmiskenbaar onrechtmatig is, wees de voorzieningenrechter het verzoek om een voorlopige voorziening af. De maximumprijs blijft dus gelden. Een proceskostenveroordeling volgde niet.
College van Beroep voor het bedrijfsleven · 10 november 2026
Bestuursrecht Rechtbank verplicht Fresh Food Ventures Group (Crisp) tot terugbetaling van € 5.000.000 na schending van investeerdersafspraken Vier investeerders, verenigd onder de naam 'Investeerders', sloten in september 2024 een converteerbare leningsovereenkomst met Fresh Food Ventures Group B.V., beter bekend als Crisp, de online supermarkt-app. Zij leenden het bedrijf € 5.000.000, met de bedoeling dat dit bedrag later zou worden omgezet in aandelen. Aan die conversie kwamen de partijen echter nooit toe: de relatie liep stuk op een verslechtering van de financiële situatie van Crisp en een geschil over de voorwaarden van een nieuwe financieringsronde.
De investeerders stelden dat Crisp hen bij het aangaan van de lening een te rooskleurig beeld had gegeven van haar financiële situatie. In het bijzonder zou Crisp hebben nagelaten te melden dat er een gat in het werkkapitaal van € 1,8 miljoen bestond. Op grond hiervan vroegen zij primair vernietiging van de overeenkomst wegens bedrog of dwaling, subsidiair aanpassing van de rechtsgevolgen, en meer subsidiair directe terugbetaling van de lening.
De rechtbank stelde vast dat Crisp inderdaad een te positief beeld had geschetst en haar mededelingsplicht had geschonden door niet concreet te informeren over het werkkapitaaltekort. Toch kon de overeenkomst niet worden vernietigd wegens dwaling. De leningsovereenkomst bevatte namelijk een bepaling waarmee partijen uitdrukkelijk afstand hadden gedaan van het recht om de overeenkomst te vernietigen op grond van dwaling of te laten wijzigen door de rechter. De investeerders probeerden dit beding te omzeilen door te stellen dat het zelf ook onder invloed van dwaling tot stand was gekomen, of dat een beroep erop naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn. De rechtbank verwierp beide argumenten. Het enkele feit dat Crisp te weinig financiële informatie had gedeeld, was onvoldoende om te concluderen dat zij bewust in dwaling had gebracht of dat er sprake was van voorwaardelijk opzet om te misleiden.
Wel slaagden de investeerders met hun meer subsidiaire vordering. In de financieringsronde die Crisp aan het einde van 2024 organiseerde om haar acute liquiditeitstekort op te lossen, kende Crisp bestaande aandeelhouders zogenoemde L-shares toe. Via die aandelen werden de historische investeringen van die aandeelhouders gelijkgesteld aan de rang van de nieuwe preferente aandelen, waardoor de verhaalspositie van de investeerders aanzienlijk verslechterde. De investeerders zouden hun inleg pas terugkrijgen als er veel meer opbrengst was gerealiseerd dan oorspronkelijk de bedoeling was.
De rechtbank oordeelde dat Crisp hiermee een kernafspraak in de overeenkomst had geschonden: het beding dat verbood om andere partijen betere voorwaarden te geven tenzij diezelfde voorwaarden ook aan de investeerders werden aangeboden. Omdat de investeerders zelf geen historische investeringen in eerdere rondes hadden, kon Crisp hen hetzelfde voordeel simpelweg niet bieden. Dat Crisp de investeerders wel had aangeboden in te stappen in de nieuwe aandelenklasse, veranderde daar niets aan.
Als gevolg van deze schending was de lening direct opeisbaar. Wel gold een contractuele achterstelling: Crisp hoeft de investeerders pas terug te betalen nadat haar bankschulden zijn voldaan. De gevorderde wettelijke handelsrente werd afgewezen omdat de overeenkomst alleen recht gaf op de contractuele rente van zes procent per jaar.
De reconventionele vorderingen van Crisp, waaronder de eis dat de investeerders zouden meewerken aan de conversie van de lening in aandelen, werden volledig afgewezen nu vaststond dat de investeerders aanspraak konden maken op terugbetaling.
Crisp werd veroordeeld tot betaling van € 5.000.000 aan de investeerders, met inachtneming van de contractuele achterstelling, aangevuld met beslagkosten van € 28.355,41, buitengerechtelijke kosten van € 6.775 en proceskosten van ruim € 22.000.
Rechtbank Amsterdam · 28 oktober 2026
Civiel Recht