Kantonrechter ontheft voogd van vereffening nalatenschap van moeder van drie kinderen Een moeder van drie minderjarige kinderen is in 2026 overleden. Zij liet geen testament na. De kinderen zijn haar erfgenamen, en omdat niemand namens hen de erfenis heeft verworpen, geldt die van rechtswege als beneficiair aanvaard. Dat betekent dat de kinderen alleen de baten van de nalatenschap erven en niet met hun eigen vermogen opdraaien voor eventuele schulden van hun moeder.
De Stichting Jeugdbescherming Overijssel is belast met de voorlopige voogdij over de kinderen en treedt namens hen op. De stichting maakte een boedelbeschrijving en kwam tot de conclusie dat de nalatenschap, hoewel gering, genoeg geld oplevert om alle bekende schulden te betalen. Na betaling van die schulden blijft er een positief saldo over.
Daarom vroeg de stichting de kantonrechter om ontheffing van de verplichting om de nalatenschap volgens de wet te vereffenen. Bij een beneficiair aanvaarde erfenis moet de nalatenschap normaal gesproken volgens een vast wettelijk stappenplan worden afgewikkeld. Dat brengt extra administratief werk en kosten mee. Volgens de stichting weegt dat niet op tegen het belang van de kinderen, omdat de beschikbare middelen beperkt zijn. De stichting wil de nalatenschap zelf verder afwikkelen en het vermogen dat de kinderen toekomt beheren, zoals bij haar taak als voogd hoort.
De rechtbank Overijssel, zittingsplaats Zwolle, beoordeelde het verzoek zonder mondelinge behandeling, omdat de inhoud van het verzoekschrift voor zich sprak. De kantonrechter stelde vast dat hij bevoegd is, omdat de moeder voor haar overlijden in Zwolle woonde. Volgens de wet kan de wettelijk vertegenwoordiger van een erfgenaam die beneficiair heeft aanvaard om ontheffing van de vereffening vragen als het saldo van de nalatenschap positief is. Op basis van de boedelbeschrijving is dat hier het geval.
De kantonrechter oordeelde dat het verzoek op de wet is gegrond en dat de ontheffing in het belang van de erfgenamen is. Er waren ook geen omstandigheden die zich tegen toewijzing verzetten. De kantonrechter verleent daarom de gevraagde ontheffing van de vereffening en draagt de griffier op de ontheffing in te schrijven in het boedelregister.
Rechtbank Overijssel · 12 oktober 2026
Civiel Recht Hoge Raad: te late zorgmachtiging maakt vrijheidsontneming niet onrechtmatig Een vrouw kreeg van de rechtbank Gelderland een zorgmachtiging voor zes maanden, een rechterlijk bevel waarmee iemand verplichte zorg kan krijgen. Daaronder vielen het beperken van haar bewegingsvrijheid en opname in een accommodatie. De officier van justitie in het arrondissement Oost-Nederland had die machtiging gevraagd. Het verzoekschrift kwam op 5 december 2025 binnen bij de rechtbank. De rechtbank hield de mondelinge behandeling op 9 januari 2026 en verleende diezelfde dag de zorgmachtiging, die liep tot en met 9 juli 2026.
De vrouw ging in cassatie, een procedure bij de Hoge Raad waarin alleen wordt getoetst of de rechter het recht goed heeft toegepast. Zij voerde aan dat de rechtbank te laat had beslist. De Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) schrijft voor dat de rechter uiterlijk drie weken na ontvangst van het verzoekschrift uitspraak doet. Volgens haar was de vrijheidsontneming daardoor niet tot stand gekomen 'in accordance with a procedure prescribed by law', zoals artikel 5 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) vereist.
De Hoge Raad stelt vast dat de beslistermijn inderdaad is overschreden. Die verstreek op maandag 29 december 2025, omdat vrijdag 26 december een feestdag was en de twee dagen erna in het weekend vielen. De rechtbank besliste elf dagen later, op 9 januari 2026.
Daaraan verbindt de wet volgens de Hoge Raad geen gevolgen. Een overschreden termijn betekent niet dat de rechter zijn bevoegdheid verliest om een zorgmachtiging te verlenen. De rechtbank was op 9 januari 2026 dus nog bevoegd om de machtiging af te geven.
De Hoge Raad wijst ook het uitgangspunt van het middel af dat elke overschrijding van de termijn een schending van artikel 5 EVRM oplevert. Dat is in zijn algemeenheid onjuist. In deze zaak is volgens de Hoge Raad geen sprake van een 'gross or obvious irregularity' in de procedure, en evenmin van willekeur bij de vrijheidsontneming. De vrouw kreeg bovendien pas verplichte zorg nadat de rechter de machtiging had verleend, en dat past bij het stelsel van de Wvggz.
Advocaat-Generaal Drijber adviseerde in zijn conclusie om het cassatieberoep te verwerpen, en de Hoge Raad volgt dat advies. De Hoge Raad verwerpt het beroep, zodat de zorgmachtiging van de rechtbank Gelderland van 9 januari 2026 in stand blijft.
Hoge Raad · 13 november 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Hof vermoedt dat executeur € 45.000 van stervende tante zelf overboekte, hij mag tegenbewijs leveren Kort voor haar overlijden in 2021 verdween er € 45.000 van de bankrekeningen van een vrouw die in een hospice lag. Het geld ging in vijf overboekingen, van € 3.500 tot € 20.000, van twee van haar rekeningen bij ABN AMRO naar een ING-rekening van een van haar neven. Die neef had haar jarenlang samen met zijn vrouw verzorgd. Zij had hem bij testament van 4 november 2019 tot executeur benoemd, de persoon die de nalatenschap afwikkelt, en hem en drie andere neven en nichten tot erfgenamen voor gelijke delen. De drie andere erfgenamen vinden dat hij het geld zonder haar toestemming naar zichzelf heeft overgemaakt. Hij zegt dat zijn tante het hem zelf gaf, uit dankbaarheid voor de jarenlange zorg.
De drie erfgenamen vroegen de rechtbank Midden-Nederland om vast te stellen dat de executeur onrechtmatig had gehandeld, en vorderden in totaal € 97.402,53. In haar vonnis van 2 april 2025 wees de rechtbank die verklaring af, maar veroordeelde zij de executeur wel om € 7.780,80 met rente en € 41.599,23 aan de erfgenamen te betalen. Ieder droeg de eigen proceskosten. Beide kanten gingen in hoger beroep bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden: de erfgenamen omdat zij alles wilden hebben wat was afgewezen, de executeur omdat hij ook het toegewezen deel van tafel wilde.
In dit tussenarrest richt het hof zich op de € 45.000. De erfgenamen stellen in de eerste plaats dat de executeur onrechtmatig handelde, en anders dat hij misbruik maakte van de omstandigheden, of dat de wil van hun tante ontbrak omdat haar geestvermogens op dat moment gestoord waren. Vast staat dat de executeur al lang voor de opname zorg en aandacht aan zijn tante gaf, en dat haar band met de andere drie minder hecht was. Vast staat ook dat er vóór de opname in het hospice nooit over een vergoeding was gesproken. De executeur verklaarde dat zijn tante in het hospice zei dat ze met hem wilde afrekenen, omdat er in al die jaren nooit een euro over tafel was gegaan. Het testament en het levenstestament van 2019 bieden geen steun voor zo'n beloning. Het levenstestament verbood hem zelfs uitdrukkelijk om als gevolmachtigde loon te rekenen.
Uit de verslagen van het hospice en de huisarts blijkt dat de vrouw soms helder was, maar vaak verward. Medewerkers noteerden onder meer 'hoe verward kan een mens zijn', de huisarts schreef over visuele hallucinaties en dat ze niet kon aangeven wat ze wilde. De executeur schreef zelf aan het hospice dat zijn tante erg verward was geworden. Het hof vindt het daarom voorshands niet waarschijnlijk dat zij een paar dagen voor haar dood zelf € 45.000 overmaakte, en zeker niet op deze manier: verdeeld over meerdere rekeningen en dagen, met als omschrijving 'overboeking in opdracht van' gevolgd door haar eigen afgekorte voornaam. Dat is vreemd als zij de overboekingen zelf deed. Ook zag het hof nergens een verband tussen het bedrag en de verleende zorg. Bovendien had de executeur toen al gemeld dat de situatie was ingetreden waarvoor hij volmacht had. Het hof neemt daarom voorlopig aan dat de executeur het geld zelf zonder toestemming heeft overgeboekt, en dat is onrechtmatig.
De executeur mag dat vermoeden met tegenbewijs ontkrachten. Lukt hem dat, dan ligt er een tweede vermoeden klaar. Volgens het hof laten de waarnemingen van de betrokkenen, ook die van de executeur zelf, geen andere conclusie toe dan dat de geestvermogens van de vrouw in het hospice ten minste tijdelijk gestoord waren. Omdat de schenking voor haar en haar erfgenamen nadelig was en dat te voorzien viel, wordt volgens de wet vermoed dat zij onder invloed van die stoornis handelde. Ook dat vermoeden moet de executeur weerleggen. Om tijd te sparen mag hij tegen beide vermoedens tegelijk bewijs leveren.
Het hof liet de executeur toe tot het leveren van tegenbewijs, met eventueel een getuigenverhoor in Arnhem. Hij moet op 20 oktober 2026 laten weten hoeveel getuigen hij wil laten horen. De beslissing over de overige bezwaren tegen het vonnis en over de proceskosten houdt het hof aan tot na de bewijslevering.
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 22 september 2026
Civiel Recht Erfgenamen krijgen geen nieuwe taxatie van Amsterdamse woning van ex-vrouw in kort geding Een vrouw woont al jaren in een Amsterdamse koopwoning die zij deelde met haar ex-man. Zij waren in gemeenschap van goederen getrouwd tot de scheiding op 18 maart 2016. De woning, met het bijbehorende recht van erfpacht, is na de scheiding nooit verdeeld. De ex-man overleed in 2021. Zijn drie erfgenamen, van wie een in België woont, zijn daardoor samen eigenaar geworden van zijn helft van het huis. Zij aanvaardden de erfenis beneficiair, wat betekent dat zij niet met hun eigen vermogen aansprakelijk zijn voor eventuele schulden.
In september 2023 werd de woning getaxeerd op € 580.000. De erfgenamen vonden die waarde inmiddels verouderd door het tijdsverloop en de stijgende prijzen op de Amsterdamse woningmarkt. Volgens vaste rechtspraak geldt bij een verdeling de waarde op het moment dat er feitelijk wordt verdeeld. Zij wilden daarom een nieuwe taxatie en dagvaardden de vrouw op 3 juli 2026 in kort geding bij de voorzieningenrechter van de rechtbank Amsterdam. Zij eisten dat zij, op straffe van een dwangsom, volledig zou meewerken aan een hertaxatie. Daarna wilden zij een bodemprocedure beginnen over de verdeling van de woning.
De vrouw verzette zich. Volgens haar was de taxatie uit 2023 bindend. Zij legde correspondentie over uit juli 2022 tussen haar toenmalige advocaat en de betrokken notaris. Daarin schreef de notaris dat de erfgenamen niet akkoord zouden gaan met een andere waarde dan de getaxeerde waarde. Gezien die afspraak hadden de erfgenamen volgens haar geen belang bij een nieuwe taxatie.
Tijdens de zitting van 7 september 2026 was een van de erfgenamen aanwezig met zijn advocaat. De voorzieningenrechter liet de vraag of de taxatie bindend was in het midden. Doorslaggevend was iets anders. De waarde van het huis is pas van belang bij de verdeling, en volgens de erfgenamen zelf geldt dan de waarde op de dag van de feitelijke verdeling. Die verdeling komt er niet snel, want partijen zijn het al oneens over de vraag of de taxatie uit 2023 moet worden gebruikt. Dat zal in de bodemprocedure worden beslist. Als de rechter daar tot een hertaxatie besluit, ligt het voor de hand die uit te voeren rond de feitelijke verdeling. Een taxatie die nu wordt gedaan, zou op dat moment alweer achterhaald zijn. De erfgenamen hadden dus geen belang bij een hertaxatie vooraf.
De voorzieningenrechter weigerde de gevraagde voorzieningen. De erfgenamen moeten hoofdelijk, dus ieder voor het geheel, de proceskosten van de vrouw betalen, begroot op € 1.707.
Rechtbank Amsterdam · 21 september 2026
Civiel Recht Rechtbank: erfstelling partner blijft staan ondanks einde samenwoning Een man uit Overijssel benoemde in 2011 zijn partner tot enig erfgenaam, op de dag dat zij gingen samenwonen en een samenlevingscontract sloten. In zijn testament stond dat die erfstelling zou vervallen als de gemeenschappelijke huishouding vóór zijn overlijden was beëindigd. Hij overleed op 30 maart 2025. Zijn broer en twee zussen vonden dat zij erfgenamen waren, omdat hij en zijn partner al jaren niet meer samenwoonden.
De samenwoning eindigde ergens in 2020. Op 19 oktober 2020 beëindigde de man ook de levensverzekering die bij de samenleving hoorde. Daarna hadden hij en zijn partner een latrelatie, een relatie waarin ze apart wonen, tot aan zijn overlijden. De notaris vroeg advies over de uitleg van het testament en gaf daarna een verklaring van erfrecht af aan de partner. De broer en zussen wilden dat de rechter zou vaststellen dat zij de enige erfgenamen waren en dat de partner alles moest teruggeven wat zij uit de nalatenschap had ontvangen. Ook eisten zij dat zij rekening en verantwoording zou afleggen en dat de verklaring van erfrecht uit het rechtsverkeer zou verdwijnen. In een nevenprocedure vroegen zij om stukken van de notaris en bankafschriften, maar die vorderingen trokken zij in of werden ingetrokken geacht nadat de partner de afschriften had aangeboden.
De rechtbank Overijssel in Almelo bekeek wat de man met zijn testament heeft bedoeld. Daarbij telt wat hij kennelijk wilde regelen en in welke omstandigheden hij het testament maakte. Ook gebeurtenissen van ná het opmaken kunnen daarvoor bewijs leveren. De broer en zussen stelden dat de gedragingen en verklaringen van de man buiten het testament niet mochten meetellen omdat het testament duidelijk zou zijn. De rechtbank vond dat onjuist: zulke gedragingen en verklaringen mogen wel dienen om te begrijpen wat de erflater bedoelde, alleen mogen ze niet in de plaats van de tekst komen.
Uit het testament leidt de rechtbank af dat de man de erfstelling wilde laten vervallen als de relatie zou eindigen: hij noemde drie situaties, namelijk einde van de gemeenschappelijke huishouding, echtscheiding en einde van een geregistreerd partnerschap. De rechtbank vond het wel mogelijk dat hij een latrelatie niet had voorzien. Toch is aannemelijk dat hij ook dan zijn partner als erfgenaam wilde. In het testament staat namelijk niet dat de erfstelling vervalt bij einde van de 'samenwoning', maar bij einde van de 'gemeenschappelijke huishouding'. Hij stelde dus niet specifiek het samenwonen of een gezamenlijke woning als voorwaarde. Volgens de rechtbank kan een gemeenschappelijke huishouding ook bestaan als partners niet meer op één adres wonen.
Van zo'n gemeenschappelijke huishouding was hier nog steeds sprake. De man en zijn partner waren veel samen. Zij hielden hun gezamenlijke en/of rekening aan, stortten er beiden geld op en betaalden er allerlei kosten van, zoals vakanties, uitjes, abonnementen en cadeaus. Volgens de partner betaalde de man ook regelmatig contant etentjes en boodschappen. De overgelegde WhatsApp-berichten lieten volgens de rechtbank een liefdevolle relatie zien, ook na het einde van de samenwoning. De man had zijn partner zelfs ten huwelijk gevraagd en zij had ja gezegd. Uit de berichten en de vele foto's bleek bovendien dat hij intensief contact had met de kinderen en kleinkinderen van zijn partner, voor wie hij een (stief)vader en (stief)opa was. De rechtbank vond niet in te zien dat hij de erfstelling zou hebben laten vervallen alleen omdat zij niet meer samenwoonden.
De rechtbank wees alle vorderingen van de broer en zussen af. De proceskosten compenseerde zij vanwege de relatie tussen partijen: iedere partij draagt de eigen kosten. De partner blijft dus de enige erfgenaam van de overleden man.
Rechtbank Overijssel · 21 oktober 2026
Civiel Recht