Rechtbank: bomenkap in Zandvoort pas na onherroepelijke ontgrondingsvergunning, beroep projectontwikkelaar ongegrond Een projectontwikkelaar wil op een perceel aan de Kennemerweg in Zandvoort een nieuw recreatiepark realiseren, met chalets en een grote vijver voor waterberging. Daarvoor moeten bomen wijken. Na een eerdere vergunning voor het kappen van 60 bomen en 4 stobben bleek dat nog eens 21 bomen weg moesten. Voor die 21 bomen vroeg Sandevoerde Ontwikkeling in oktober 2024 een omgevingsvergunning aan.
Het college van burgemeester en wethouders van Zandvoort weigerde die vergunning eerst bij besluit van 14 maart 2025. Na bezwaar herroept het college die weigering bij besluit van 15 april 2026 en verleent het de vergunning alsnog. Aan die vergunning verbond het een voorschrift: de bomen mogen pas worden gekapt als de bij het college van gedeputeerde staten van Noord-Holland aangevraagde ontgrondingsvergunning onherroepelijk is. Zo'n vergunning is nodig om het terrein af te graven, bijvoorbeeld voor het graven van een meer en het aftoppen van het oude duin. Sandevoerde Ontwikkeling stelde beroep in tegen dat voorschrift.
Het bedrijf voerde primair aan dat het voorschrift in strijd is met de Omgevingswet. Artikel 16.79 regelt wanneer een omgevingsvergunning in werking treedt, en volgens het bedrijf is die regeling uitputtend. Daarom zou de bepaling in de gemeentelijke Bomenverordening waarop het voorschrift rust, onverbindend zijn. De rechtbank volgt dat niet. De vergunning is door de bekendmaking in werking getreden en de beroepstermijn loopt. Dat de vergunning nog niet gebruikt mag worden, betekent niet dat zij niet in werking is getreden. Het college mag een voorschrift opleggen om nutteloze kap te voorkomen zolang nog ongewis is of de werkzaamheden waarvoor de bomen moeten wijken, wel mogen plaatsvinden. Ook de artikelen 5.7 en 5.21 van de Omgevingswet staan daar niet aan in de weg. Een voorschrift dat kap voorkomt als een andere vergunning niet wordt verleend, dient volgens de rechtbank de bescherming van het leefmilieu en een goede omgevingskwaliteit.
Subsidiair stelde het bedrijf dat het voorschrift onevenredig is. Omwonenden en de Vereniging Sandevoerde grijpen volgens het bedrijf elke mogelijkheid aan om besluiten over de herontwikkeling aan te vechten, waardoor het project jaren vertraging oploopt. Bovendien zou de ontgrondingsvergunning niet essentieel zijn: zonder die vergunning kan het plan worden aangepast zodat minder dan 10.000 m2 of minder diep dan drie meter wordt afgegraven, en dan is geen vergunning nodig. Veel van de te kappen bomen staan bovendien op plekken waar chalets komen, los van de ontgronding.
Het college wees erop dat de hele herontwikkeling afhankelijk is van meerdere vergunningen van verschillende bevoegde gezagen, die nog geen van alle onaantastbaar zijn. Kappen voordat dat zo is, kan leiden tot onherstelbare schade, ondanks de herplantplicht. De ontgrondingsvergunning heeft volgens het college de meeste impact, omdat de herinrichting zonder die vergunning feitelijk onmogelijk is en het ontgronden op het kappen volgt.
De rechtbank vindt dat het college het voorschrift in redelijkheid heeft kunnen opleggen. Het college heeft voldoende en inzichtelijk gemotiveerd dat het onnodige kap wil voorkomen, en het voorschrift is daarom niet te verstrekkend of onevenredig.
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond. Het voorschrift blijft dus staan: de 21 bomen mogen pas worden gekapt als de ontgrondingsvergunning onherroepelijk is. Sandevoerde Ontwikkeling krijgt geen proceskostenvergoeding en ook het griffierecht wordt niet vergoed.
Rechtbank Noord-Holland · 10 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Raad van State: nieuwe woning in Blijham via Ruimte-voor-Ruimte-regeling mag, beroep buren ongegrond Op het perceel Oosteinde 44 in Blijham, in de gemeente Westerwolde, stond een manege. Die functie is vervallen en het gebouw wordt gesloopt. Op dat perceel staat ook een rijksmonument met een historisch waardevolle tuin, dat samen met de bebouwing op de aangrenzende percelen Oosteinde 42 en 46 een karakteristiek ensemble vormt aan de doorgaande weg van Blijham naar Bellingwolde. De gemeenteraad stelde op 3 juli 2024 het bestemmingsplan 'Buitengebied, Tjabbesstreek en Oosteinde 44' vast. Dat plan geeft het perceel Oosteinde 44 een woonbestemming en staat de bouw van een nieuwe woning toe op een perceel aan de Tjabbesstreek, als compensatie voor de sloop van de manege. De raad paste daarbij de Ruimte-voor-Ruimte-regeling uit de Omgevingsverordening Provincie Groningen 2016 toe.
Twee omwonenden uit Blijham, wier perceel aan het plangebied grenst, gingen in beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Zij vinden dat het plan in strijd is met de Omgevingsverordening, omdat niet aan de voorwaarden van de Ruimte-voor-Ruimte-regeling is voldaan. Op het plan is nog de Wet ruimtelijke ordening van vóór 1 januari 2024 van toepassing, omdat het ontwerpplan al op 26 oktober 2023 ter inzage lag, vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet.
Het eerste bezwaar van de omwonenden was dat de raad niet had gemotiveerd waarom een nieuwe woning op het perceel van de gesloopte manege ruimtelijk niet aanvaardbaar is. Volgens de verordening moet de nieuwe woning in beginsel op de plek van de sloop komen, tenzij dat uit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening niet kan. De omwonenden vonden dat de raad onvoldoende had onderzocht of een woning verder naar achteren op het perceel wel kon. De Afdeling vond de motivering in de plantoelichting toereikend. De raad wees op de ligging binnen het rijksmonumentale ensemble. Op de zitting lichtte hij toe dat ook een woning in de tweede lijn ongewenste nieuwe bebouwing aan dat ensemble en de historische ruimtelijke structuur zou toevoegen. Bovendien zou zo'n woning een nieuwe ontsluiting vragen, die het erf en de historische tuin aantast. Dat aan een woning op die plek voorwaarden gesteld kunnen worden en dat de maatwerkmethode kan worden toegepast, maakt de motivering niet ontoereikend.
De omwonenden voerden verder aan dat de manege er destijds ook paste, zodat een woning op die plek evenmin een probleem kan zijn. De Afdeling wees dat af. De raad had onweersproken verklaard dat de manegebebouwing geen deel van het rijksmonument was. Of een ontwikkeling ruimtelijk aanvaardbaar is, moet bovendien worden beoordeeld aan de hand van de huidige situatie en de geldende kaders; eerdere bebouwing is daarbij niet doorslaggevend.
Ook het bezwaar dat de ruimtelijke kwaliteit niet zou verbeteren, slaagde niet. De raad zag die verbetering in de sloop van de manegebebouwing en het beëindigen van de manegefunctie, in samenhang met de landschappelijke herinrichting. De woning aan de Tjabbesstreek sluit volgens de plantoelichting aan bij de bestaande verkavelings- en lintstructuur. Artikel 3.6 van de planregels borgt dat de gronden alleen mogen worden gebruikt als de kavelontwikkeling plaatsvindt volgens het ruimtelijk kader in bijlage 1 van de toelichting. Het argument dat de woning te dicht bij spuitzones komt te liggen, onderbouwden de omwonenden niet en dat slaagde dus ook niet.
De Afdeling verklaarde het beroep ongegrond. Het bestemmingsplan blijft daarmee in stand en de bouw van de woning aan de Tjabbesstreek kan doorgaan. De raad hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Voorzieningenrechter wijst spoedverzoek tegen woningbouw De Bolstoren in Nieuw-Vennep af: beroep al ongegrond Een bewoner uit Nieuw-Vennep wilde voorkomen dat het voormalige kantoorgebouw De Bolstoren wordt omgebouwd tot 104 woningen met 580 m² horeca in de plint. Het college van burgemeester en wethouders van Haarlemmermeer had daarvoor twee omgevingsvergunningen verleend aan De Raad Development uit Katwijk. De man maakte bezwaar tegen die vergunningen en vroeg de voorzieningenrechter om een spoedmaatregel, een zogeheten voorlopige voorziening, zodat de bouwplannen intussen niet doorgaan.
Het college verklaarde het bezwaar op 20 oktober 2026 kennelijk niet-ontvankelijk. Volgens het college was de man te laat met zijn bezwaar, en niet om een reden die zijn termijnoverschrijding verschoonbaar maakte. De man ging daartegen in beroep bij de rechtbank. Daardoor gold zijn verzoek om een spoedmaatregel als een verzoek dat hangende dat beroep werd gedaan.
De voorzieningenrechter besliste zonder zitting. Dat mag als een verzoek kennelijk niet-ontvankelijk is, zoals artikel 8:83, derde lid, van de Algemene wet bestuursrecht bepaalt. Een spoedmaatregel kan alleen worden getroffen zolang er een bezwaar- of beroepsprocedure loopt. Die procedure was er niet meer. De rechtbank had op dezelfde dag, 10 november 2026, het beroep van de man tegen het besluit van het college ongegrond verklaard. Daarmee was er niets meer waarop een voorlopige voorziening kon aansluiten.
Over de inhoud van de vergunningen of over de vraag of de man te laat was met zijn bezwaar, oordeelde de voorzieningenrechter in deze uitspraak niet. Het oordeel in een spoedprocedure heeft bovendien een voorlopig karakter en bindt de rechtbank niet in een eventuele bodemprocedure. De voorzieningenrechter zag geen reden voor een proceskostenveroordeling. Tegen de uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.
De voorzieningenrechter van de rechtbank Noord-Holland verklaarde het verzoek om voorlopige voorziening niet-ontvankelijk. De omgevingsvergunningen voor de transformatie van De Bolstoren blijven daardoor ongemoeid.
Rechtbank Noord-Holland · 10 november 2026
Bestuursrecht Rechter: wijkstichting is geen belanghebbende in zaak over dassenraster bij voetbalveld In Overhees, een wijk in Soest, ligt een voetbalclub vlak bij een bosgebied met een dassenburcht. De das foerageert op een van de voetbalvelden en beschadigt het veld. De gemeente Soest, eigenaar van de velden, vroeg daarom op 22 juli 2024 bij de provincie Utrecht een omgevingsvergunning aan voor een flora- en faunaactiviteit: het plaatsen van een dassenraster rondom het veld, zodat de dassen geen schade meer aanrichten.
Gedeputeerde staten van Utrecht verleenden die vergunning op 28 november 2024, geldig tot en met 1 oktober 2028. Stichting Behoud Overhees, die opkomt voor de leefomgeving in de wijk, maakte bezwaar. Op 23 september 2025 verklaarden gedeputeerde staten dat bezwaar gegrond. Zij trokken de vergunning in en verleenden meteen een nieuwe vergunning voor hetzelfde doel, met een aangepaste motivering. Daartegen ging de stichting in beroep bij de rechtbank Midden-Nederland.
Tegen de verwachting van de stichting kwam de rechtbank niet toe aan de vraag of de vergunning terecht was verleend. Bij de voorbereiding van de zitting zag de rechtbank aanleiding om uit zichzelf te onderzoeken of de stichting wel belanghebbende is. Alleen een belanghebbende kan bij de bestuursrechter beroep instellen. De rechtbank vroeg de stichting daarom op 3 september 2026 een overzicht te sturen van haar feitelijke werkzaamheden sinds de oprichting op 30 november 2023. De provincie stelde pas op de zitting van 16 september 2026 dat de stichting geen belanghebbende is. De stichting vond het teleurstellend dat de rechtbank dit zo laat aan de orde stelde.
Voor een rechtspersoon geldt dat het algemene belang dat zij behartigt zowel in haar statuten als in haar feitelijke werkzaamheden terug moet komen. Hoe ruimer de doelstelling, hoe zwaarder de eisen aan de werkzaamheden. De doelstelling van de stichting, het bevorderen van het leefmilieu van Overhees, waaronder behoud en versterking van de aangrenzende natuur en het landschap, vond de rechtbank in orde. Het voetbalveld ligt bovendien binnen het werkgebied.
De werkzaamheden waren het probleem. Over twee jaar bezien noemde de stichting een bewonersbijeenkomst, een kerstkaartenactie, een nieuwsbrief, een informatieavond over grondwater, overleg met de gemeente over de herinrichting van openbaar groen, een bijdrage aan een scoutingactiviteit en een reactie op een concept-omgevingsprogramma over water. Volgens de rechtbank is dat vrij beperkt, zeker bij zo'n ruime doelstelling. Alleen het overleg over het groen aan het Hazepad zou als natuurwerk kunnen tellen, maar daarbij werden boomsoorten gewijzigd met het oog op zonnepanelen, wat vooral de bewoners diende. De informatieavond over grondwater was vooral gericht op wateroverlast voor bewoners. De overige activiteiten zag de rechtbank niet als relevant. Dat de rechtbank niet alleen naar dassenbescherming keek maar naar alle natuurwerkzaamheden in Overhees en omgeving, veranderde daar niets aan.
De rechtbank verklaarde het beroep niet-ontvankelijk. De stichting krijgt haar griffierecht niet terug en geen vergoeding van haar proceskosten. De omgevingsvergunning voor het dassenraster blijft daarmee in stand.
Rechtbank Midden-Nederland · 12 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Raad van State vernietigt stikstofvergunning geitenhouderij Leersum: motivering ontoereikend Een geiten- en paardenhouderij in Leersum, omsloten door landgoed Zuylestein, wil de stallen wijzigen. Het bedrijf had sinds 23 maart 2016 een natuurvergunning voor 840 geiten, 275 opfokgeiten, 5 paarden en 2 pony's. In juli 2019 vroeg de eigenaar een nieuwe vergunning aan voor 800 geiten, 160 opfokgeiten, 5 paarden en 2 pony's, met een nieuwe geitenstal en een andere indeling van de bestaande stallen. Het aantal geiten daalt dus, maar de stikstofuitstoot (stikstofdepositie) op nabijgelegen Natura 2000-gebieden staat centraal.
Gedeputeerde staten van Utrecht wezen de aanvraag op 9 september 2021 af, omdat een vergunning volgens hen niet nodig was. De stikstofdepositie nam volgens het college niet toe ten opzichte van de al vergunde situatie, zodat significante gevolgen voor de natuurgebieden op voorhand waren uitgesloten. De rechtbank Midden-Nederland verklaarde de beroepen van de veehouder en van de omwonende partijen op 7 november 2022 ongegrond. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State behandelt nu het hoger beroep tegen die uitspraak van de rechtbank Midden-Nederland.
Twee hoger beroepen van tegenstanders sneuvelden. Het hoger beroep van de voormalige eigenaar van het landgoed en van de Stichting Beheer Historische Groenmonumenten Utrechtse Heuvelrug is ongegrond. De Afdeling erkent dat zij als indiener van een zienswijze niet als niet-ontvankelijk worden gezien, maar volgens het relativiteitsvereiste mag een besluit niet worden vernietigd op grond van een regel die kennelijk niet hun belang beschermt. De man is geen eigenaar meer van het landgoed en heeft alleen een gebruiksrecht op een woning, het Poortgebouw, op ongeveer 670 meter van het Natura 2000-gebied Kolland & Overlangbroek, zonder direct zicht op die gebieden. Daarmee ontbreekt de verwevenheid tussen zijn woon- en leefomgeving en de natuurbelangen die de Wet natuurbescherming beschermt. De stichting richt zich volgens haar statuten op het beheer van historische groenmonumenten, niet op natuurbescherming als zodanig. Dat delen van het landgoed ecologische waarde hebben, verandert dat niet.
Het hoger beroep van de veehouder slaagt wel. De rechtbank toetste volgens de oude regels voor intern salderen, waarbij de al vergunde situatie als vergelijkingspunt gold. Die rechtspraak is gewijzigd door de uitspraak van de Afdeling van 18 december 2024: de referentiesituatie mag niet meer worden meegewogen bij de vraag of een vergunning nodig is. Volgens de nieuwe lijn moet eerst de stikstofbelasting van het project zelf worden bekeken. Daarom was het oordeel dat er geen vergunningplicht was onjuist.
Naar aanleiding van die uitspraak verleende het college op 26 juni 2025 alsnog een natuurvergunning, waarbij intern salderen als mitigerende maatregel werd ingezet. Daartegen kwamen onder meer Coöperatie Mobilisation for the Environment en Vereniging Leefmilieu in beroep. Hun beroep is ontvankelijk, ook al hebben zij geen rechtsmiddel ingesteld tegen het eerdere besluit, omdat dit nieuwe besluit op een nieuwe beoordeling berust. Zij stellen dat het college niet deugdelijk heeft onderbouwd dat aan het additionaliteitsvereiste is voldaan. Dat vereiste houdt in dat salderen alleen kan als de gesaldeerde activiteit niet al nodig is als instandhoudings- of passende maatregel.
De Afdeling geeft hen gelijk. Het college verwees naar de prognose in AERIUS Monitor 2024 en naar landelijke en provinciale maatregelen, maar dat is te algemeen: het effect van die maatregelen is niet inzichtelijk gemaakt en niet onderbouwd dat ze tot de noodzakelijke daling leiden. Voor de verplaatsing van vijf bedrijven en de kavelruil Kromme Rijn Oost is wel een deel van het effect aannemelijk gemaakt, maar niet welke daling noodzakelijk is en binnen welke termijn die kan worden bereikt. Bovendien negeerde het college het habitattype overgangs- en trilvenen, veenmosrietlanden in het Binnenveld. Het betoog over een ontbrekend emissievoorschrift in de vergunning slaagt niet, omdat de emissies voldoende zijn begrensd door de aanvraag.
De Afdeling vernietigt de uitspraak van de rechtbank, het afwijzingsbesluit van 9 september 2021 en de vergunning van 26 juni 2025. Het college moet opnieuw beslissen en daarbij de uitspraak en het beoordelingskader van 18 december 2024 volgen; tegen dat nieuwe besluit kan alleen bij de Afdeling beroep worden ingesteld. Het college moet de proceskosten van de veehouder (€ 3.736) en van de beide milieuorganisaties (€ 1.868) vergoeden, plus het griffierecht van € 908 en € 365.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht