Rechtbank legt 24 maanden cel op na drie steekincidenten, 6 maanden minder dan geëist Een man die verbleef in een forensisch psychiatrische instelling in Franeker greep in een periode van vijf maanden drie keer plotseling een broodmes en ging daarmee op medewerkers of medepatiënten af, telkens tijdens een psychotische episode waarin hij de dwang voelde om iemand neer te steken. Bij het eerste incident, in januari 2025, pakte hij op zijn werkplek een broodmes uit een keukenla en maakte hij stekende bewegingen richting het gezicht van een collega, die de aanval kon afweren door zijn polsen vast te pakken. Bij het tweede incident, in mei 2025, griste hij in een woonkamer een broodmes van de keukentafel en rende hij daarmee met het mes boven zijn hoofd geheven op een medebewoner af, die hem kon laten struikelen met een trap. Bij het derde incident, in juli 2025, pakte hij in een bedrijfsrestaurant een broodmes en rende hij daarmee schreeuwend op een kassière af, die de aanval kon afwenden door het mes uit zijn handen te slaan.
De rechtbank Noord-Nederland moest per incident beoordelen welk delict bewezen kon worden. Voor het derde incident, waarbij de man zelf verklaarde dat hij de kassière wilde doodsteken en getuigen hem hoorden zeggen dat hij iemand wilde vermoorden, achtte de rechtbank een poging tot doodslag bewezen: hij had vol opzet op de dood van het slachtoffer en was met het mes op armlengte afstand gekomen voordat de aanval werd afgewend. Voor de andere twee incidenten kon niet worden vastgesteld dat de man de dood van de slachtoffers wilde, mede omdat hij zich weinig kon herinneren van die momenten; hij werd daarvan vrijgesproken van poging tot doodslag, maar wel veroordeeld voor poging tot zware mishandeling, omdat hij telkens met het mes gerichte stekende bewegingen richting het lichaam of hoofd van het slachtoffer maakte. De rechtbank verwierp het verweer dat een broodmes een ongeschikt (ondeugdelijk) middel zou zijn om iemand dodelijk of zwaar te verwonden: met kracht ingestoken op het hoofd of de hals kan een broodmes wel degelijk levensbedreigend letsel toebrengen.
Bij de strafmaat speelde een psychologisch rapport een grote rol. Twee gedragsdeskundigen stelden vast dat de man lijdt aan een ongespecificeerde schizofreniespectrumstoornis en een trauma- of stressgerelateerde stoornis, waardoor zijn denken en handelen tijdens de incidenten in hoge mate werd gestuurd door paranoïde overtuigingen, boosheid en angst. Zij achtten hem slechts in sterk verminderde mate toerekeningsvatbaar en adviseerden een langdurige klinische behandeling, gevolgd door begeleid wonen en reclasseringstoezicht, aangezien het recidiverisico zonder behandeling matig tot hoog werd ingeschat. De rechtbank volgde dit advies.
De officier van justitie had een gevangenisstraf van 30 maanden geëist, waarvan 12 maanden voorwaardelijk, met een proeftijd van drie jaar en de bijzondere voorwaarden die de reclassering had geadviseerd. De rechtbank kwam tot een lagere straf: een gevangenisstraf van 24 maanden, waarvan 8 maanden voorwaardelijk, met aftrek van het voorarrest en een proeftijd van drie jaar. Aan het voorwaardelijke deel verbond de rechtbank onder meer een klinische opname, gevolgd door begeleid wonen en ambulante behandeling, en controle op middelengebruik, met de bepaling dat deze voorwaarden meteen ingaan zodra de detentie is afgelopen. Daarnaast legde de rechtbank de maatregel van gedragsbeïnvloeding en vrijheidsbeperking op, die na afloop van de straf als extra vangnet moet voorkomen dat de man onbehandeld op straat komt te staan.
De vordering van het eerste slachtoffer, die € 820 aan immateriële schadevergoeding vroeg, verklaarde de rechtbank niet-ontvankelijk omdat deze was ingediend door zijn mentor, die niet bevoegd is om zijn financiële belangen te behartigen; die bevoegdheid ligt bij een bewindvoerder. Omdat de rechtbank wel vaststelde dat het slachtoffer rechtstreeks schade had geleden, legde zij de man toch de verplichting op om via de schadevergoedingsmaatregel € 820 aan de Staat te betalen ten behoeve van dit slachtoffer, vermeerderd met wettelijke rente en met gijzeling van 8 dagen als hij niet betaalt.
Rechtbank Noord-Nederland · 22 september 2026
Strafrecht; Materieel Strafrecht Rechtbank verleent zorgmachtiging van zes maanden bij bipolaire stoornis De officier van justitie verzocht de rechtbank Amsterdam om een zorgmachtiging voor een vrouw die op dat moment verbleef bij GGZ inGeest. Een zorgmachtiging is een rechterlijke toestemming voor verplichte geestelijke gezondheidszorg, bedoeld voor situaties waarin iemand door een psychische stoornis zichzelf of anderen ernstig in gevaar brengt en zorg op vrijwillige basis niet mogelijk is.
Uit de medische verklaring bleek dat de vrouw lijdt aan een bipolaire I-stoornis, op dat moment in een manische episode met psychotische kenmerken. Zelf erkende zij die diagnose niet, maar de rechtbank zag geen aanleiding om aan de medische bevindingen te twijfelen. De stoornis leidt volgens de rechtbank tot ernstig nadeel: het risico op ernstig lichamelijk letsel, ernstige psychische schade, maatschappelijke teloorgang en het oproepen van agressie bij anderen door hinderlijk gedrag.
De vrouw was via het GGD Vangnet en Advies in beeld gekomen na meldingen bij de politie over verstoring van de openbare orde en huisvredebreuk. Ook was zij behandeld voor uitdroging en een verstoorde zoutbalans in het lichaam, veroorzaakt door de manisch-psychotische toestand waarin zij verkeerde. In het verleden vertoonde zij bovendien kenmerken van katatonie, een toestand die onbehandeld tot ernstige lichamelijke complicaties en orgaanfalen kan leiden.
De vrouw was ingesteld op medicatie, maar er was nog weinig verbetering merkbaar en ontslag uit de kliniek was nog niet in zicht. Behandelaren overwogen dan ook of de medicatie aangepast moest worden. Ter zitting gaf de vrouw aan dat zij naar huis wilde en de opname en behandeling niet vrijwillig accepteerde. Volgens de rechtbank was klinische behandeling echter noodzakelijk om de manisch-psychotische ontregeling verder te behandelen, en waren er geen mogelijkheden voor passende zorg op vrijwillige basis.
De rechtbank kende op basis van het zorgplan, de medische verklaring, het advies van de geneesheer-directeur en de toelichting op de zitting een groot pakket aan verplichte zorgmaatregelen toe, allemaal voor de duur van zes maanden: het toedienen van vocht en medicatie, medische controles, andere medische en therapeutische handelingen, het beperken van de bewegingsvrijheid, insluiten, toezicht houden, onderzoek van kleding of lichaam en van de woon- of verblijfsruimte op middelen en gevaarlijke voorwerpen, controle op de aanwezigheid van gedragsbeïnvloedende middelen, beperkingen in de vrijheid om het eigen leven in te richten, waaronder het gebruik van communicatiemiddelen, en opname in een zorginstelling.
De rechtbank overwoog dat er geen minder ingrijpende alternatieven waren die hetzelfde doel konden bereiken, en dat de toegewezen maatregelen evenredig en naar verwachting effectief zijn. Daarbij is rekening gehouden met wat nodig is om de vrouw weer te kunnen laten deelnemen aan het maatschappelijk leven en om haar eigen veiligheid en die van haar omgeving te waarborgen.
De rechtbank verleent de gevraagde zorgmachtiging voor de duur van zes maanden, geldig tot en met 13 februari 2027, en wijst het meer of anders verzochte af.
Rechtbank Amsterdam · 13 augustus 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Hoge Raad verwerpt cassatieberoep tegen zorgmachtiging zonder nadere motivering Een man die al jarenlang onder gedwongen zorg staat, verblijft in een accommodatie van zorgaanbieder Parnassia en kreeg op 18 september 2025 van de rechtbank Den Haag een nieuwe, aansluitende zorgmachtiging voor de duur van een jaar. De officier van justitie had om twee jaar gevraagd, maar de rechtbank koos voor een kortere termijn om de man meer perspectief te bieden. Zijn advocaat had tijdens de mondelinge behandeling aangevoerd dat de medische verklaring achter de machtiging gebrekkig was, omdat daarin geen rekening was gehouden met een rapport van het Centrum voor Consultatie en Expertise (CCE). Volgens haar liet dat rapport zien dat niet zozeer het psychotische beeld van de man op de voorgrond staat, maar problematiek die eigenlijk onder de Wet zorg en dwang zou vallen. De rechtbank volgde dat betoog niet en verleende de machtiging toch.
De man stelde tegen die beschikking cassatieberoep in bij de Hoge Raad. Voordat de Hoge Raad zelf een oordeel velt, brengt in cassatiezaken meestal eerst de advocaat-generaal een advies uit. Die advocaat-generaal, L.M. Coenraad, concludeerde dat het cassatieberoep zou moeten worden verworpen: een CCE-rapport is volgens de wet geen verplichte bron voor de medische verklaring in een Wvggz-procedure, en de advocaat van de man had onvoldoende onderbouwd waarom de inhoud van dat rapport zou moeten meewegen. De advocaat van de man reageerde nog schriftelijk op die conclusie, maar de officier van justitie diende geen verweerschrift in en verscheen ook niet in de procedure.
De Hoge Raad zelf heeft de klachten over de beschikking van de rechtbank vervolgens beoordeeld en kwam tot dezelfde uitkomst als de advocaat-generaal: de klachten kunnen niet leiden tot vernietiging van de beschikking van de rechtbank. Voor deze conclusie gaf de Hoge Raad geen inhoudelijke motivering. Dat mag in cassatiezaken op grond van artikel 81, eerste lid, van de Wet op de rechterlijke organisatie, als de beoordeling van de aangevoerde klachten geen antwoord vergt op vragen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht. Met andere woorden: de Hoge Raad achtte de zaak niet principieel genoeg om er in een uitgebreid arrest op in te gaan, en volstond met de vaststelling dat de klachten falen.
Het gevolg is dat de beschikking van de rechtbank Den Haag van 18 september 2025 definitief in stand blijft. De zorgmachtiging voor de duur van een jaar, die loopt tot en met 18 september 2026, houdt daarmee stand, ook al had de advocaat van de man met een beroep op het CCE-rapport geprobeerd die machtiging aan te vechten of in elk geval te bekorten.
De Hoge Raad verwierp het cassatieberoep, zonder daarbij een proceskostenveroordeling uit te spreken.
Hoge Raad · 11 september 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Rechtbank verleent drie weken zorgmachtiging aan man met schizo-affectieve stoornis in Amsterdam Een man uit Amsterdam die lijdt aan een schizo-affectieve stoornis, een borderline persoonlijkheidsstoornis en een stoornis in het gebruik van meerdere middelen, moet tijdelijk verplichte zorg ondergaan. De rechtbank Amsterdam verleende op 9 oktober 2026 een zorgmachtiging voor drie weken, op verzoek van de officier van justitie. Het verzoek was op 8 september 2026 bij de rechtbank binnengekomen.
De zaak liep niet zonder haperingen. Bij de eerste mondelinge behandeling op 23 september 2026 kon de man zich niet laten horen, waarna het verzoek werd aangehouden. De voortgezette behandeling vond op 9 oktober 2026 plaats in het gebouw van de zorgaanbieder, Arkin. Daar werden de man zelf, een arts en een psycholoog gehoord. De officier van justitie was er niet bij, omdat hij een nadere toelichting op het verzoek niet nodig vond.
Ook de advocaat van de man was niet aanwezig: hij had zich vanwege privéomstandigheden afgemeld. Omdat het verzoek al eerder was aangehouden en de beslistermijn inmiddels was overschreden, besloot de rechtbank het verzoek deels te behandelen zonder de advocaat. Voor het overige deel stelde de rechtbank de beslissing uit, zodat de advocaat bij een volgende zitting de man kan bijstaan en verweer kan voeren.
Volgens de rechtbank blijkt uit de stukken en de zitting dat de stoornis van de man ernstig nadeel veroorzaakt. Het gaat om ernstig lichamelijk letsel, ernstige psychische en materiële schade, ernstige verwaarlozing, maatschappelijke teloorgang en een bedreiging van zijn veiligheid, onder meer doordat hij onder invloed van een ander kan raken. Hij heeft zorg nodig om dat nadeel af te wenden en zijn gezondheid te stabiliseren of te herstellen. Zorg op vrijwillige basis is niet mogelijk gebleken, dus is verplichte zorg nodig.
De rechtbank vindt de verplichte zorg evenredig en naar verwachting effectief. Er zijn volgens haar geen minder zware alternatieven met hetzelfde effect, en bij de keuze van de zorg is rekening gehouden met de deelname van de man aan het maatschappelijk leven en zijn veiligheid.
De machtiging geldt tot en met uiterlijk 30 oktober 2026 en omvat onder meer het toedienen van medicatie, medische controles, het beperken van de bewegingsvrijheid en het opnemen in een accommodatie. Insluiten en toezicht uitoefenen kunnen telkens voor maximaal twee weken. Ook zijn onderzoek aan kleding of lichaam, onderzoek van de verblijfsruimte en controle op gedrag-beïnvloedende middelen toegestaan. Beperkingen in het inrichten van het eigen leven, zoals het gebruik van communicatiemiddelen en het nakomen van afspraken met het ambulante behandelteam, zijn eveneens mogelijk. De beslissing op het overige deel van het verzoek houdt de rechtbank aan tot een nader te bepalen zitting.
Rechtbank Amsterdam · 9 oktober 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Rechtbank verleent zorgmachtiging van zes maanden na ernstige ontregeling Een man die veertien jaar lang stabiel was dankzij medicatie tegen schizofrenie, is door een opeenstapeling van tegenslagen ernstig ontregeld geraakt. De rechtbank Amsterdam heeft daarom op verzoek van de officier van justitie een zorgmachtiging afgegeven waarmee de man, ook tegen zijn wil, verplichte psychiatrische zorg kan krijgen.
De man verblijft op dit moment bij GGZ inGeest. Volgens de rechtbank lijdt hij aan schizofrenie met katatone kenmerken, een vorm van de aandoening waarbij onder meer bewegingsstoornissen kunnen optreden. Veertien jaar lang ging het goed met hem dankzij het medicijn Haldol, maar recent kwamen daar meerdere zware gebeurtenissen bovenop: een vriendin die misbruik van hem maakte, een oogoperatie die hij moest ondergaan en het verlies van bezittingen in Afrika. Die combinatie van stressfactoren zorgde voor een ernstige terugval.
Op het moment van de zitting werd de man behandeld met elektroconvulsietherapie, een behandelmethode waarbij met stroomstootjes hersenactiviteit wordt opgewekt. Met antipsychotische medicatie was nog niet gestart; een week na de zitting zou worden beoordeeld of de elektroconvulsietherapie wordt voortgezet of dat alsnog met antipsychotica wordt begonnen. De rechtbank overwoog dat de zorgmachtiging nodig is om de man, zodra die keuze is gemaakt, snel en adequaat op de juiste medicatie te kunnen instellen en direct te kunnen ingrijpen als dat nodig is.
De rechtbank stelde vast dat de stoornis van de man ernstig nadeel veroorzaakt. Dat nadeel bestaat uit levensgevaar, kans op ernstig lichamelijk letsel, ernstige psychische schade, ernstige financiële schade, ernstige verwaarlozing, maatschappelijke teloorgang en het risico dat zijn gedrag agressie van anderen oproept. Om dat nadeel af te wenden en zijn geestelijke en lichamelijke gezondheid te stabiliseren, heeft de man volgens de rechtbank zorg nodig die niet op vrijwillige basis kan worden gegeven. Zijn advocaat had juist bepleit dat vrijwillige zorg wel mogelijk zou zijn, maar de rechtbank volgde dat standpunt niet.
Op basis van het zorgplan, de medische verklaring, het advies van de geneesheer-directeur en de toelichting tijdens de zitting kwam de rechtbank tot het oordeel dat een breed pakket aan verplichte zorg nodig is. Dit omvat onder meer het toedienen van medicatie, het verrichten van medische controles en andere medische of therapeutische behandelingen, het beperken van de bewegingsvrijheid, tijdelijke insluiting, toezicht op de man, beperkingen in de vrijheid om het eigen leven in te richten (waaronder het gebruik van communicatiemiddelen) en opname in een instelling. Al deze maatregelen gelden voor maximaal zes maanden, met voor sommige onderdelen een kortere maximale toepassingsduur per keer. De rechtbank overwoog dat er geen minder ingrijpende alternatieven zijn die hetzelfde effect zouden hebben, en dat de gekozen maatregelen in verhouding staan tot het doel: het bevorderen van de deelname van de man aan het maatschappelijk leven en het waarborgen van zijn eigen veiligheid en die van zijn omgeving.
De rechtbank verleende de gevraagde zorgmachtiging voor de duur van zes maanden, geldig tot en met 23 januari 2027, en wees af wat verder nog was verzocht.
Rechtbank Amsterdam · 23 augustus 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht